1
Haliç’in girişine gerilen zincir, muhteşem kubbesiyle Ayasofya, At Meydanı ya da Topkapı Sarayı’ndaki bir tören… Bir zamanların İstanbul’u yüzlerce yıl önce çizilen gravürlerde yaşıyor.
İstanbul köklü ve göz kamaştıran tarihiyle yüzyıllar boyunca pek çok gravüre konu oldu. Fotoğrafın henüz icat edilmediği yıllarda çizilen gravürler sadece bir kenti değil, tarihi de kayıt altına alıyor.
.jpg)
İstanbul Batı’da merak uyandırıyordu
Özellikle Batılı gravür ustaları İstanbul’u sık sık konu etti. Çünkü Osmanlı’nın ihtişamı ve onun başkenti İstanbul, Avrupa’da büyük merak uyandırıyordu. Sanat Tarihçisi Hayri Fehmi Yılmaz, “Türkiye’yi ziyaret eden Avrupalı seyyahlar ve sefirler İstanbul’a yanlarında böyle ustalarla gelirdi. Bunlar birtakım görseller hazırlardı. Sonra da bunlar Avrupa’da basılırdı. Özellikle Türkiye’ye yönelik özel bir ilgi olduğunu biliyoruz” diyor.
İstanbul, hatta Türkiye için gravürlerin önemli bir tarihi kaynak olduğunu söyleyen Yılmaz, şöyle devam ediyor:
“1850’lerde fotoğrafın kullanılmaya başlanmasına kadar gravür çok sevilen ve çok yaygın kullanılan bir malzeme olmuş. Bizim için bunlar hem mimarlık tarihi hem sosyal hayat hem kostümler gibi pek çok konu için olağanüstü bir kaynak.”
İstanbul Kitaplığı’nda korunan gravürler
Neyse ki bu gravürlerin çoğu günümüze dek ulaştı. Çelik Gülersoy Vakfı İstanbul Kitaplığı da zengin bir gravür koleksiyonuna sahip. Koleksiyondaki gravürlerin 200 kadarı İstanbul Kitaplığı’nın duvarlarını süslüyor. Yılmaz, bu gravürler hakkında şu bilgileri veriyor:
“İstanbul’u tanımlayan 15’inci yüzyılla 19’uncu yüzyılın sonuna kadar bir süre içerisine kadar dağılır bu koleksiyon. İstanbul tarihinin en erken dönemlerinden Osmanlı’nın sonuna kadar geçen süreci anlatır. Bazıları yapıları, bazıları sosyal hayatı bazıları da İstanbul tarihindeki çok önemli anları gösteren gravürlerdir.”
Gravürler özenle muhafaza ediliyor
Kitaplığın koleksiyonunda İstanbul’un günlük yaşamına ilişkin pek çok gravür de bulunuyor. Sokakta karşılaşılan bir seyyar satıcı, kadınların günlük hayatı ya da çeşme başında bir an… “Hem kentteki tipleri, kostümlerini tanıtıyor hem de onları bitişiğinde bulundukları o anıt eserin boyutlarının algılanması için bir ölçek gibi kullanıyor” diyerek gravürleri anlatan Yılmaz, şöyle devam ediyor:
“Bunlar topografik olarak ayrılmış. Sarıyer, Tarabya, Beyoğlu, Sultanahmet, Fatih gibi semtler ayrı kutular içerisinde muhafaza ediliyor. Kitaplardan ayrılmış sayfalar halinde tekil örnekler ve gravürlü kitaplarımız da var. Bu gravürlü kitaplar da ayrı bir grubu oluşturuyor.”
İlginç gravür hikayeleri
İstanbul Kitaplığı’ndaki gravürlerin her biri birbirinden değerli… Ancak içlerinde öyleleri var ki, gerçekten çok önemli. Yılmaz, kitaplıkta bulunan bazı önemli gravürler hakkında ayrıntı veriyor:
“Benim en çok heyecanlandığım gravürlerden biri Hartmann Schedel’in İstanbul’la ilgili 1490’lara tarihlenen gravürü… Bu aslında kentin anlatılması için çok ilginç bir özet. İstanbul’u en önemli yapılarıyla tanımlamaya çalışıyorlar. Bunu muhtemelen kenti hiç görmeyen bir usta, gravür haline getirmiş. Haliç bir tarafta Galata bir tarafta… Haliç’in girişine zinciri yerleştirmiş çünkü bu meşhur bir hikaye. Ve Ayasofya çok büyük bir anıt çok büyük bir kubbesi olan muhteşem bir bina. Baktığınızda hem tanıdık hem çok yabancı. Sanatçı kendi yaşadığı şehirde, Avrupa’da gördüğü yapılara benzer yapıları oraya yerleştirmiş. Bu da gravürlerde çokça karşımıza çıkan bir şey. İmgeyi yaşatıyor fakat tabii detaylar gerçekçi değil. Ancak yine de İstanbul’u etrafındaki surları, bir ucundaki sarayı, Ayasofya’yı, hipodromu, tüm bu kalıntıları bu gravür üzerinde izleyebiliyoruz.”
Bir diğer önemli gravür de hipodroma ait. Pambinio tarafından hazırlanan ve 15’inci yüzyıla tarihlenen gravür daha geç tarihlerde basılmış.
Saraydaki gündelik yaşam da gravürlerde
Osmanlı saraylarındaki gündelik yaşamın çizildiği gravürlere de sıklıkla rastlanıyor. Bununla ilgili en önemli çalışmalar Dohso’nun hazırladığı sahneler. Dohso’nun hazırladığı 3 büyük cilt halindeki gravürler İstanbul Kitaplığı’nın önemli parçaları arasında yer alıyor.
“Bu gravürlerde konak hayatı var. Konakta harem ve onun çevresinde hayatın nasıl geçtiği anlatılıyor. Hanımların hayatı, Topkapı Sarayı, saraylardaki törenler canlandırılıyor. Bu açıdan çok ilginç. Sonra bütün imparatorluğun tipleri, aynı zamanda İstanbul’daki tipleri de tanımlıyor. Törenler çok etkileyici. Padişahın cuma selamlığına çıkışı ve geri dönüşü gibi konular heyecanla resmedilmiş. Avrupa’da da bayağı ilgi görmüş.”
Gravürler hem İstanbul’u hem de Osmanlı dönemini ve o dünyanın insanlarını tanımak için önemli bir kaynak. Öyle ki halen mimar ve tarihçiler bu gravürleri kaynak olarak kullanmaya devam ediyor.
Kurgu: Cihan Karaahmetoğlu
Bugün enerjinin yüksek olduğu bir gün. İçindeki motivasyonla kendine yeni hedefler belirlemek isteyebilirsin. Kararlılığın, başkalarına ilham verebilir. İletişim konusunda daha açık ve samimi olman, takım çalışmalarında ve sosyal ilişkilerinde olumlu sonuçlar doğurabilir. Aniden ortaya çıkan fırsatları değerlendirmeye hazır ol, sezgilerin sana yol gösterebilir. Ancak sabırsızlığın, bazı durumlarda aceleci kararlar almanı tetikleyebilir. Duygusal ilişkilerdeki tutku artarken, karşılıklı anlayış ve destek, dengeleri koruyabilir. Kendini ifade etme biçiminde yaratıcılığın ön plana çıkacak. Hobilerine zaman ayırmak, zihnindeki yoğunluğu hafifletmesine yardımcı olabilir. Kendine bu konuda bir iyilik yapmayı unutma.
Bugün, maddi konulara odaklanabileceğin bir enerji içinde olacaksın. Finansal düzenlemeler yapmak, geleceğe yönelik planlar oluşturmak için doğru bir zaman. İkili ilişkilerde ise samimiyet ve güven arayışında olabilirsin. Yakın arkadaşlarınla yapacağın sohbetler, yeni bakış açıları kazandırabilir. Yaratıcılığını ortaya koyman gerekebilir; minik projeler veya hobi çalışmaları sana iyi gelecek. Sabırlı ve kararlı duruşun, seni hedeflerine adım adım yaklaştıracak. Sağlık açısından ise, doğa yürüyüşleri veya sakinleştirici aktiviteler öncelik kazanabilir. İçsel dinginliğini bulmak, gününe huzur katacak.
Sosyal etkileşimler konusunda oldukça aktif bir dönemdesin. Resmi olmayan toplantılarda veya arkadaş buluşmalarında fikirlerinle dikkat çekiyorsun. Zihinsel açıdan yoğun bir süreçten geçiyorsun; bu durum, öğrenme isteğini arttırıyor ve yeni konulara dair merakını tetikliyor. Bazen kendi düşüncelerini ifade etmede zorlanabilirsin, ancak bu anlarda içsel sesine güvenmek önem taşıyor. İkili ilişkilerde iletişimde açıklık sana avantaj sağlayacak. Sevdiğin kişilerle olan konuşmalarında samimiyetini korumak, yanlış anlaşılmaları önleyebilir. Unutma, esneklik ve uyum sağlama yeteneğin, çevrendekilerle ilişkilerini güçlendirecektir. Kendine güven, yeni insanlarla tanışırken veya fikirlerini savunurken sana yön gösterecek. Enerjin yüksek, bu yüzden spor yapmayı veya dışarıda vakit geçirmeyi tercih edebilirsin. Ayrıca, yeni projeler veya hobiler için mükemmel bir zaman. Hayal gücünü serbest bırak ve hayallerine adım at!
Duygusal derinliklerinle yüzleşmek için harika bir zaman dilimindesin. İçsel huzur arayışın, sevdiklerinle paylaşımlarında büyük bir samimiyetle kendini gösterebilir. Aile bağların güçlenecek; belki de geçmişten gelen anılar, kalbine dokunacak. Kendini güvende hissetmek, şu an için öncelikli bir konu. Sanatsal ve yaratıcı yönlerinle ilgili projelere girişmek, ruhunu besleyecek. Bir arkadaşın ya da aile bireyinle yapacağın samimi bir sohbet, sana önemli bir bakış açısı kazandıracak. Kendini ifade etme biçiminde daha cesur olabilirsin; bu sayede karşındakiler üzerindeki etkinliğin artacak. Kalbinin sesine kulak ver; sezgilerin güçlü ve sana doğru yolu gösterecek.
Özgüvenin zirveye çıkmış durumda, bu da çevrendekilere ilham verebilir. Kendini ifade etme arzusu ön planda; bu fırsatlardan yararlanarak yeni projelere başlayabilirsin. Sosyal ilişkilerdeki etkileşimler, seni daha da güçlendirecek. Ancak, dikkatli olmalı ve aşırı kibirden kaçınmalısın. İçsel keşifler yapabilir, derin düşüncelere dalabilirsin. Sevgi ve destek arayışın, sana yeni pencereler açabilir. Yeniliklere açık ol, hayatındaki değişiklikler üzerinde olumlu etkiler yaratabilir. Hayallerini gerçekleştirmek için önemli adımlar atıyorsun; cesaretin, başarıyı peşinden getirecek.
Bugün detaylar ön planda; gözlem gücün ve analitik yeteneklerinle etrafındaki her şeyi daha keskin bir şekilde kavrayacaksın. Küçük fakat önemli ayrıntılara dikkat etmen, çeşitli meselelerde vereceğin kararların doğru olmasını sağlayacak. İş ve sorumluluklar konusunda beklenmedik durumlarla karşılaşabilirsin, bu durumlar seni daha çok düşünmeye itebilir. İletişimde dikkatli olman gerek; söylediğin sözlerin yanlış anlaşılmalara yol açabileceğini aklında bulundur. Kendi sınırlarını korumak adına cesur adımlar atabilir, sosyal ilişkilerinde başkalarından beklentilerini sorgulayabilirsin. İçsel dinginlik arayışın, küçük bir yürüyüş veya meditasyon sayesinde daha da artabilir. Bugün, kendine yönelik hassasiyetinin arttığı bir dönemdesin, bu yüzden ruhsal durumuna dikkat ederek ilerlemen faydalı olacak. Unutma, içsel huzuru bulmak, dış dünyada daha dengeli olmanı sağlayacaktır.
Harmoni arayışında olacağın bir gün. Sosyal ilişkilerin ve çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin ön planda. Kendi içsel denge ve uyumunu sağlayarak, başkalarına da bu enerjini yansıtacaksın. Etrafındaki kişi veya kişilere karşı duyarlı olman, onların ihtiyaçlarını anlamana yardımcı olacak ve sağlıklı diyaloglar kurmanı kolaylaştıracak. İş veya bir proje ile ilgili yaratıcı fikirler içindesin, bu fikirleri paylaşmaktan çekinmemelisin. Duygusal bağların güçlenmesi için kendini ifade etmekten çekinmeyeceğin bir dönemdesin. Kendinle barışık olmak, iç huzurunu bulmana destek olacak, bu da düşündüğünden daha iyi sonuçlar doğuracak. İkili ilişkilerde daha açık ve net olursan, olasılıklar senin lehin olur. Kendi değerin üzerinde düşünmek, kendi tercihlerini gözden geçirmek için uygun bir zaman. Dış görünümüne özen göstermek, kendini iyi hissetmenin yanı sıra, özgüvenini artırmana yardımcı olacak. Günü sosyalleşerek geçirmek, yeni bağlantılar kurmak için fırsatlar sunacaktır.
Bugün, içsel derinliklerine daha fazla inme isteği hissedebilirsin. Gizli kalmış duyguların yüzeye çıkabilir, kendini daha açık ifade etmek için bir fırsat yaratabilirsin. İlişkilerde dürüstlük, samimiyet ve bağlılık arayışında olacaksın. Özellikle güven duygusu ön planda; ihanet veya güvensizlik hissi seni rahatsız edebilir. Arkadaşlarınla paylaşımlarını artırmak, yeni bağlar kurmak veya var olan dostlukları derinleştirmek isteyebilirsin. İş veya kariyer alanında, sabırlı olmalısın. Kısa vadeli kazanımlar yerine, uzun vadeli hedeflere odaklanmak daha faydalı olabilir. Kendini ruhsal olarak yenilemek için meditasyon veya doğa yürüyüşleri gibi aktiviteler tercih edebilirsin. Yaratıcılığının arttığı bir dönemdesin; sanatla ilgilenmek veya yeni hobiler edinmek sana iyi gelecektir. İçsel sesine kulak ver, sezgilerin bugün oldukça güçlü.
Macera ruhun canlanıyor, yeni deneyimlere açık olmalısın. Yaratıcılığın ve hayal gücün öne çıkıyor, bu durumun seni ilham dolu projelere yönlendirebilir. Sosyal ilişkilerde sıra dışı bir çekim gücün var, insanlarla etkileşimlerin keyifli ve samimi geçebilir. Fırsatların kapını çalmasına hazırlıklı ol. İçinde bulunduğun durumları sorgulayıp yeni perspektifler kazanacak fırsatlar bulabilirsin. İçsel ruhsal yolculuğun derinleşiyor, meditasyon veya doğada vakit geçirmek zihnini dinlendirip yeni bakış açıları kazandırabilir. Duygusal bağlar, özgürlük arayışınla dengelenmeli; sevdiklerinle arandaki bağı kuvvetlendirmek için empati yapmaya özen göster. Unutma, gezegen etkileri seni daha cesur ve kararlı olmaya yönlendiriyor.
Bugün, sorumluluklarınızla yüzleşmek için güçlü bir motivasyona sahip olacaksınız. Kariyerinize ilişkin hedeflerinizi net bir şekilde belirlemek ve bunlar üzerine odaklanmak faydalı olabilir. İş arkadaşlarınızla olan iletişiminizde daha açık ve net olmaya özen gösterin; böylece birlikte daha uyumlu bir ortam yaratabilirsiniz. Kendi içsel duygularınızı keşfetmek için biraz zaman ayırmak, size fayda sağlayacak. Duygusal olarak güçlü kalmak, çevrenizle olan ilişkilerinizi olumlu yönde etkileyebilir. İş veya finansal konularda dikkatli olmanız gereken bir dönemdesiniz; küçük detaylara dikkat etmeniz, büyük sorunların önüne geçmenize yardımcı olacaktır. Kendi değerlerinizi sorgulamak ve gelecekle ilgili güvenceler sağlamak için dikkatinizi içe yönlendirin; bu, ilerleyen günlerde size güç verecektir. Unutmayın, dengeyi bulmak ve kendinize alan tanımak her zaman önemlidir.
Bugün, yaratıcılığınızın zirveye ulaşacağı bir dönemdesiniz. Farklı düşünme yeteneğiniz sayesinde sıradan olanı aşarak göz alıcı fikirler üretebilirsiniz. Sosyal çevrenizdeki insanlarla etkileşiminiz derinleşecek; sohbetlerinizin, ilham verici düşüncelerle dolup taşması kaçınılmaz. İletişimdeki açıklık, hem kişisel hem de profesyonel ilişkilerde yeni kapılar açabilir. Havada bir yenilik ve değişim arzusu var. İçsel özgürlüğünüze düşkünlüğünüz, sizin için yanınıza alınmayacak kadar yükümlülükten kaçınmanıza neden olabilir. Bireyselliğinizi kutlayın, ancak başkalarıyla bağlantınızı koparmamaya özen gösterin. Finansal konularda dikkatli olmalı, harcamalarınızı gözden geçirmelisiniz. Sizi heyecanlandıran yeni projelerle ilgili fırsatlar belirse, hemen değerlendirin. Ancak aceleci kararlar vermekten kaçının. Kendinize zaman tanıyın ve içsel sesinize kulak verin; bu, alacağınız kararların altına sağlam bir temel koymanıza yardımcı olacaktır. Günün ilerleyen saatlerinde, ruh halinizi yükseltecek bir aktivite ya da bir hobiyle ilgilenmek size iyi gelecektir. Yenilenme hissini güçlü bir şekilde yaşayacağınız bir gün. Sosyal bağlarınızı güçlendirirken, kendinize zaman ayırmayı unutmayın. İçsel sesinizi dinleyin ve ruhunuzu beslemeyi ihmal etmeyin.
Duyguların denizinde yol alırken, sezgilerin ve hayal gücün ön planda. Kendini ifade etme ve yaratıcılığını ortaya koyma konusunda ilham dolu bir gün seni bekliyor. Sanatsal projelere yönelmen, ruhunu besleyebilir. Karşılaştığın insanlarla olan etkileşimlerin, derin düşüncelere ve duygusal bağı güçlendirici deneyimlere yol açabilir. Gündelik yaşamında bazı küçük değişiklikler yapmak, sana yeni perspektifler sunacak. Ancak, fazla duyarlı olabileceğin bir dönemde olduğun için, başkalarının duygularını anlamaya çalışırken kendi sınırlarını korumaya özen göster. Rahat bir nefes alarak, içindeki derin denizlere dalmak için fırsat yaratabilirsin. İş veya maddi konularla ilgili düşüncelerinde daha esnek olmalı, ani kararlar vermekten kaçınmalısın. Yakın çevrendeki destek, seni güçlendirirken, içsel huzuru bulmanı kolaylaştıracak. Hayal gücünü serbest bırak ve kalbindeki sesin peşinden git.
