Gökçe Özgen yazdı… Sir, Yes Sir; “Ölü Olmanın Soyluluğu Nerede Bayım?”

Gökçe Özgen yazdı… Sir, Yes Sir; “Ölü Olmanın Soyluluğu Nerede Bayım?”

Tesadüf olduğu düşünülemeyecek kadar sıklıkla unutmak durumuyla özdeşleştirilir ölü olmak. Tarihin en karanlık zamanlarından bu yana, dünyanın her yerinde hatırlamak bir yaşam belirtisi olarak düşünülür. Antik Yunan’da suyu sonsuz bir unutuş getiren Lethe ırmağı, ölümün sınırları içinde yer alır. Geçmişini unutmak tekil kişiler için ne kadar ölümse büyük insan kitleleri için de yok olmak anlamına gelir. İnsanlık bir birikimin üzerinde yükselir. Yaşanmışlıklar, anılar, anlatılar, belki de en genel tanımıyla yazılı veya sözlü tüm metinler toplumun hafızasını oluşturur. 

Hafıza aktarımıyla toplumun canlı kılınmasını Halbwachs’ın member (üye) -remember (hatırlamak) -remembrance (anma-hatıra) kavramlarını ilişkilendirerek açıkladığını hatırlıyorum. Bu ilişkilendirmenin ne denli yerinde olduğunu bugün koşullar gereği sıklıkla zikrettiğimiz “toplumsal hafıza” kavramını tartışırken anlıyoruz. Bu ilişkilendirme neticesinde vardığımız yargı toplumsal hafızanın toplum üyeleri tarafından yaşanmışlıkları birbirine aktarması ve sonrasında yine toplum üyeleri tarafından anmalar ile canlı tutulması pratiğine dayandığıdır. Ancak bu noktada kritik soru, hangi yaşanmışlıkların aktarılmak üzere seçileceği veya bu seçimi kimlerin veya hangi otoritelerin yapacağıdır. 

İnsanlık, tarihin başından beri bu noktalarda çok da doğru seçimler yapamamış; çok da iyi niyetli otoritelerin seçimlerine maruz kalmamıştır. Toplumların hafızaları her dönemde iktidarların müdahale alanına dönüşmüş metinlerle şekillendirilmiş ve mağdur/kurban olanlar için daima unutma ve unutturmalara sahne olmuştur. Bu sebeple yaşanan mağduriyetler canlı tutulamamış ve tarih boyunca aynı senaryolar aynı acıları da yanına alarak kendini tekrarlamıştır. Bugün de gündemi meşgul eden 3. Dünya Savaşı söylemleri, ülkelerin çıkarları doğrultusuna birbirine uyguladıkları tacizler ve dahası, aynı evrensel hafıza kaybından kaynaklanır. Bu nedenle, böyle bir eşikte kitlesel hatırlamalar her zamankinden daha büyük önem taşır. 

Bütün bu yazdıklarımın ulaşacağı yer, aslında “Sir,Yes Sir” oyununu bu kapsamda  bir ”member” olarak değerlendirmem ve unutturma kültürüne karşı “remember” noktasındaki aksiyonunu tartışmak istemem. 1. Dünya Savaşı ve Büyük Buhran’ı deneyimlemiş bir yazarın 2. Dünya Savaşı’nın başlamasından iki gün sonra yayınladığı bu kitabın, günümüzdeki gibi bir eşikte tekrar gündeme getirilmesinin, tiyatronun evrensel hafıza bağlamında bir hatırlatıcı olarak etkililiği göz önünde bulundurulduğunda, çok yerinde bir tercih olduğu görülebilir. Sir, Yes Sir oyununun gerek metinsel gerekse sahneleme açısından yaptığı tüm tercihler, kullandığı tüm tekniklerle birlikte bir hatırlama pratiği olarak düşünülebilir.

Proje Eksi Bir ekibinin üyelerinden Serkan Abeş’in romandan sahneye uyarladığı, yönettiği ve tek başına oynadığı oyunun yönetmen yardımcısı Ali Varol. Sahnede Abeş’e dış sesler eşlik etmiş ve oyun dekoru dikenli tellerle çevrili bir toprak parçasından oluşuyor. Toprak parçasının üzerinde oyuncak askerler ve arkasında gölge oyunlarına sahne olan bir perde görüyoruz. Oyun, savaşta kollarını, bacaklarını, yüzünü, her şeyini kaybetmiş genç bir adamın hastanede konuşmadan, hareket etmeden geçirdiği yıllarına odaklanıyor. Yaşıyor olduğunun tek emaresi düşünceleri olan bu genç adamın hayata tutunmasının tek yolu ise zamanı yakalayabilmesi. Bundan dolayı,  oyun soluksuz sayılan sayıların, saatlerin temposunda sürüp sona ulaşıyor. 

Yukarıda bahsettiğim gibi, oyun bir hatırlatma işlevini yerine getirirken, aslında benim için bir oyun izlediğim sırada sorduğum en önemli sorulardan birine de cevap veriyor: “Bu metin neden bir tiyatro oyunu?”, “bu neden bir kısa öykü veya bir podcast değil de bir tiyatro oyunu?”. Oyun, hatırlatma işlevini yerine getirirken tiyatronun tüm olanaklarını kullanarak durumu anlatmak, ya da göstermekten öte bir ifade yaratıyor. Dolayısıyla bu bir hatırlatmadan çok, bir hissettirmeye dönüşüyor denebilir. Tarihin başlangıcından beri tekrar eden ve sürekli olarak unutulan fenomenler; savaşın korkunçluğu, hayatların siyasi çatışmalar ve nihayetinde oluşan savaşlara feda ediliyor olmasının anlamsızlığı/değersizliği ve sonunda içinde bulunulan çaresizlik ,tiyatronun olanaklarıyla iletişimsel bir sürece sokularak paylaşılıyor. Bu paylaşım, ne bir anlatı ne de bir taklit. Bu, bir duygu temsilcisi olarak görülebilecek kadar güzel bir ifadeyle gerçekleşiyor. Çoğu zaman sahnede başarılması çok zor olan bu güçlü ifadeyi sağlayan, oyunu bir tiyatro oyunu yapan tercihleri aslında. 

Bu noktada, ilk olarak değinilmesi gereken şeyin oyunun sahnelenmesinde yapılan dışavurumcu tercihler olduğunu düşünüyorum. Orijinal metin, savaşın korkunçluğunu ve yarattığı travmaları tek kişinin üzerinden, bir bireyin acısı olarak anlatıyor. Ancak, oyunlaştırma noktasında yapılan dışavurumcu tercihler, oyunun yarattığı ifadeyi çok üst noktalara çıkaran zekice tercihler olmuş. Aynı zamanda bu tercihler, tüm duyularımızı harekete geçirdiğinden, bunun neden bir tiyatro oyunu olduğu sorusuna da cevap buluyoruz. 

Girişte kullanılan müzik ile bile, daha en başından duygu aktarımı başlıyor. Oyunun tamamı genç adamın zamanı yakalamak için saydığı saatlerin ve sayıların temposunda geçiyor. Bu noktada Serkan Abeş’in kondisyonu ve oyunculuğu takdiri hak ediyor. Orijinal metinden seçilen kesitlerin tekrarına dayalı, yüksek tempolu bir oyun seyrediyoruz. Sahnede Abeş’in toprağın üzerinde ve toz içinde, soluk soluğa performansı seyirciyi asker Joe’nun zihnindeki düşüncelerin hızına ulaştırıyor diyebilirim. Seçilen kesitler, genç adamın belleği ve şimdiki zaman arasında geçişlere sahne oluyor. Bu tercih de yine dışavurumcu bir tavır olarak düşünülebilir nitelikte. Asker Joe’nun hissettiklerini onun bilincinden başarıyla seyirciye iletme durumu bu tercihlerin bir sonucu olarak karşımıza çıkıyor. 

Tekrar edilen kesitler düşünüldüğünde, tamamının bu tavır kapsamında tercih edildiğini görmek hiç de zor değil. Ana metnin oyunlaştırılması esnasında imgelem açısından dokunsallığı ön planda olan kısımların seçilip oyuna dahil edilmiş olması bu tercihlerden bazıları. Buna verilebilecek en iyi örnek, hemşirenin Noel günü Joe’nun göğsüne parmaklarıyla “Mutlu Noeller” yazması olabilir. Bahsi geçen her şey bir araya geldiğinde oyun seyirci için hemşirenin parmağını göğsünde hissedebileceği bir deneyim yaratıyor. 

Bu nitelikte örnekler çoğaltılabilir, ancak değinilmesi gerek bir başka önemli şeyin dekor ve kostüm olduğunu düşünüyorum. Dekor ve kostüm tercihleri bahsi geçen ifadelerin güçlenmesini sağlayan en önemli etmenlerden biri gibi görünüyor. Joe, bu hikâyeyi hastanede anlatıyor olmasına rağmen dekorun içinde onun askerlik ve savaş deneyimini görüyoruz. Oyuncak askerler, zihninin hapishanesinin de bir temsili olarak dikenli teller ve toprak zemin, gölge oyunlarıyla şahit olduğumuz savaş sekanslarının tamamı “memoria” yani Jan Assman’ın tanımladığı biçimiyle hatırlamayı güçlendiren nesneleştirilmiş simgeler olarak değerlendirilebilecek nitelikte ve hatta hatırlamaktan çok hissetmeyi güçlendiriyor. 

Bahsi geçen bütün bu dışavurumcu sahneleme tercihleri yardımıyla, olanlar bir bilinç akışı gibi ve bilinç akışının hızında, bir filtreye girmeden Joe’nun zihninden seyircinin zihnine dökülüyor. Joe’nun hayatına dair lineer bir hikâye duymamamıza rağmen, oyunculuğun da başarısıyla, seyirci olarak Joe’yu tanıyor ve acısına ortak oluyoruz. Yaklaşık 50 dakika kadar onun deneyimine dahil oluyor ve bu deneyimin içinde zaman, özgürlük, hayat, hayatın anlamı ve erdem temalarının altını kazıyoruz. 

“Sir, Yes Sir”, bir tiyatro oyunu olmanın bütün gereklerini yerine getirmenin yanında, içinde yaşadığımız dönem için bir hatırlatıcı olarak işlev görüyor. Bu hafızaya ortak olmak ve ilk elden deneyimlemek isterseniz, oyun sezon sonuna kadar Kültüral Performing Arts, Kadıköy Emek Tiyatrosu gibi çeşitli mekanlarda seyirciyle buluşmaya devam edecek.

Önce müzik çalarlarınızda Metallica’nın One isimli şarkısını açıp sonrasında en yakın tarihteki gösterime bilet almanızı öneririm.

Şimdiden iyi seyirler!

GÖKÇE ÖZGEN
Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • Koç
  • Boğa
  • İkizler
  • Yengeç
  • Aslan
  • Başak
  • Terazi
  • Akrep
  • Yay
  • Oğlak
  • Kova
  • Balık
KOÇ BURCU YORUMU

Bugün, kararlılığın ve cesaretinin öne çıkacağı bir gün. Yeni projelere başlamak için vücut bulmuş bir enerjiyle dolusun. İçsel motivasyonun yüksek ve bu, başkalarına da ilham verebilir. Ancak, sabırsızlık konusunda dikkatli olmalısın; bu, işlerini hızlandırmak isterken bir yanlış anlaşılmaya yol açabilir. İletişimde samimi ve açık olmak, beklenmedik fırsatların kapılarını aralayabilir. Sosyal çevrendeki dinamikler de seni olumlu yönde etkiliyor; dostlarınla geçirdiğin zaman enerjini tazeleyecek. Kendine güvenmen, başkalarını da mücadele etmeye teşvik edecektir. Diğer taraftan, fiziksel sağlığına dikkat etmelisin; aktivite seviyeni artırmak, ruh halini ve genel motivasyonunu iyileştirebilir. Bugün, sana sunulan şansları değerlendirmek için anı yaşaman gereken bir gün.

BOĞA BURCU YORUMU

Bugün, öz güvenin oldukça yüksek seviyelerde. Maddi konularda almayı düşündüğün risklerin sonuçları beklediğinden daha olumlu olabilir. Yaratıcılığın ve estetik anlayışın gündemde. Sanatsal veya tasarımsal bir proje üzerinde çalışıyorsan, bu süre zarfında harika fikirler geliştirebilir, başkalarının dikkatini üzerine çekebilirsin. İlişkilerde ise, sevdiğin kişiye karşı duyduğun güven duygusu derinleşiyor. Empati kurmak ve hislerinle hareket etmek, aranızdaki bağı güçlendirecek. Sosyal hayatında, eski dostlarla yapacağın bir buluşma seni mutlu edebilir. Sağlık açısından ise, kendine daha fazla vakit ayırmak, enerjini artıracak. Günün tadını çıkar ve keyifli anların kıymetini bil.

İKİZLER BURCU YORUMU

İletişim yeteneklerin bugün zirve yapabilir; arkadaşlarınla, ailenle veya iş arkadaşlarınla derin sohbetler yapma isteği duyabilirsin. Farklı bakış açılarını dinlemek zihin açıcı olacak. Yenilik arayışın seni ilginç insanlarla bir araya getirebilir. Kendini daha yaratıcı hissedebilirsin; projelerine yeni fikirler eklemek için harika bir dönemdesin. Ancak, dikkatin dağılabilir, bu yüzden önemli detaylara odaklanmaya çalışmalısın. Sosyal ortamda ilgi odağı olabilirsin, bu da sana keyif verecek. İçsel huzurunu ve merakını besleyecek yeni hobi veya aktivitelere yönelmekte fayda var. Unutma, öğrenmekten asla vazgeçme; her yeni bilgi ufkunu genişletecek.

YENGEÇ BURCU YORUMU

Duyguların bugün derin bir akış içinde olacak. İçsel dünyanda yoğun bir hissetme hali var, bu da çevrendekilerle bağ kurma isteğini artırıyor. Sevdiklerinle geçireceğin zaman, ilişkilerin güçlenmesine olanak tanıyacak. İçindeki koruma ve sahiplenme içgüdüsü, bazen aşırıya kaçabilir. Dikkatini sevdiklerine ver, ama kendi sınırlarını da korumayı unutma. İletişiminde samimi ve içten olmak, aradığın destek ve anlayışı bulmana yardımcı olacak. Yeniliklere açık ol, içgüdülerin seni doğru yolda yönlendirecek. Kendini ifade etme biçimin, bugün etrafındakilere ilham verebilir. Duygusal derinliklerinle yüzleş ve hislerini cesurca paylaş. Kendi ihtiyaçlarına duyarlılık gösterdiğinde, ruhsal olarak daha dengeli hissedeceksin.

ASLAN BURCU YORUMU

Kendine olan güvenin zirveye çıkıyor. Yıldızların pozisyonu, yaratıcılığını daha da artırarak içindeki lideri ortaya çıkmana yardımcı oluyor. Sosyal ortamlarda dikkat çekici bir varlığın olacağı günlerdesin. Özgüvenin etrafındaki insanları da etkileyecek, onları sana çekmeyi başaracaksın. Ancak bu gücünü, başkaları üzerinde baskı kurmak için değil, ilham vermek için kullanmalısın. İş veya kariyer konularında, geçmiş tecrübelerinle ön plana çıkma fırsatın var; fırsatları değerlendirmek, yeni projelerde yer almak için doğru zaman. Kalbinin sesini dinlemek, ilişkilerinde samimi ve açılgan olmanı sağlayacak. Güç ve aşk arasında bir denge kurmak, içsel huzurunu artırabilir. Hayatta seni gerçekten neyin mutlu ettiğini sorgula; bu, yeni ve heyecan verici başlangıçlar için kılavuzun olacak.

BAŞAK BURCU YORUMU

Detaylı düşünce yapın ve analitik gücünüzü kullanarak sizi rahatsız eden konuları netleştirin. Bugün, yalnızca yüzeysel değil, derinlemesine bir inceleme yapmanız gereken durumlar karşısınıza çıkabilir. Bazı beklenmedik durumlarla karşılaşabilirsiniz; esnek olun ve kısa sürede adapte olmaya çalışın. Kendinize olan güveninizi artırmak için küçük bir hedef belirleyin ve buna odaklanın. Duygusal olarak kendinizi ifade etmekte zorlanabilirsiniz, bu yüzden içsel hislerinizi paylaşmak, ilişkilerinizde denge sağlamanıza yardımcı olacaktır. Sağlık konularına özen göstermekte fayda var; bedeninizi dinleyin ve gerekirse dinlenin. İletişimde, net ve açık olmaya özen gösterin; yanlış anlamalar, gerginlik yaratabilir. Başkalarına yardım etme isteğiniz artacak, bu da sosyal ilişkilerinizi güçlendirebilir. Unutmayın, sabır ve titizlikle ilerlediğinizde, emeklerinizin karşılığını alacaksınız.

TERAZİ BURCU YORUMU

İçsel denge ve uyum arayışında olduğun bir gün. İkili ilişkilerde önemli bir dönüm noktasına ulaşabilirsin; bu, bazı kişisel ilişkilerinin derinleşmesini sağlayabilir. Düşüncelerini ifade etmekten çekinme, zira karşındakilerin anlayışlı olması muhtemel. Sanatsal yeteneklerini sergilemek için ideal bir zaman dilimindesin; yaratıcılığını açığa çıkaracak projelere yönelmekten çekinme. Duygusal derinliklerin, sosyal etkileşimlerinle birleşerek seni çevrendeki insanlarla daha da yakınlaştırabilir. Unutma ki, kararların sadece senin için değil, başkaları için de önemli etkiler yaratma potansiyeline sahip. Özellikle bir dost ya da sevgiliyle olan iletişimine özen göstermelisin. Dikkatini içsel huzuruna ve dış dünyaya eşit şekilde dağıtman, bu döneminde başarıyı beraberinde getirebilir. Unutma, denge her şeydir.

AKREP BURCU YORUMU

Sırlarla dolu bir gün seni bekliyor. Derin düşüncelerin ve tutkulu duyguların, etrafındaki insanlarla bağlarını daha da güçlendirebilir. İçsel sezgilerin, bazı olayların arka planını anlamana yardımcı olacak. İletişimde dikkatli ol, karşındaki kişilerin hislerine karşı duyarlı kalmak önemli. Daha önce üzerinde düşündüğün konularda yeni açılımlar ve fırsatlar karşına çıkabilir. Kalp ve zihin dengesini bulmak, bu süreçte en büyük anahtarın olacak. Gizli kalmış yeteneklerini keşfetmeye yönelik adımlar atabilirsin. Kendine güven, sezgilerine kulak ver ve karanlıkların ardında parlayan kaynakları ortaya çıkar.

YAY BURCU YORUMU

Serbest ruhunla yeni maceralara atılma isteğin bugün daha da artıyor. Gözlerinin önünde yeni ufuklar açılacak ve bu durum seni heyecanlandıracak. Eğitim veya seyahatle ilgili fırsatlar karşına çıkabilir. Kendi inançlarına sadık kalmak, iç huzurunu bulmanda keyif verici bir yol olacak. Yeteneklerini sergilemekte cesur olmalısın; bu, başkalarının da dikkatini çekmeni sağlayacak. Sosyal ilişkilerinde esnek kalmayı başardıkça, derin bağlar kurma şansın yükselecek. Eğlenceli bir etkinlik ya da arkadaş buluşması ruh halini canlandıracak. Tutkulu hislerin, tutku dolu anlar yaşamanı sağlayabilir, bu nedenle akışa bırak ve anın tadını çıkar. Aynı zamanda, bakış açılarını genişletmek için hoşlandığın insanlarla samimi sohbetler gerçekleştirmek, zihninde yeni kapılar açmanı sağlayabilir.

OĞLAK BURCU YORUMU

Bugün, kararlılığın ön plana çıkacak. Hedeflerine ulaşmak için gereken azmi gösterebilir, yeni stratejiler geliştirebilirsin. İş hayatında dikkat çekici bir performans sergilemekle kalmayıp, takım üyelerinle uyumlu çalışarak büyük başarılar elde etme şansı yakalayacaksın. Ancak, kişisel ilişkilerde daha fazla empati göstermeye ihtiyaç duyabilirsin. Sevdiklerinle olan iletişiminde dikkatli ol, duygusal iniş çıkışlar meydana gelebilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; meditasyon ya da doğada zaman geçirmek, zihnini ferahlatmana yardımcı olabilir. Geleceğinin planlamasını yaparken, içgüdülerine güvenmeyi ihmal etme. Unutma, bugün attığın adımlar kalıcı sonuçlar doğurabilir, bu yüzden sağlam temeller üzerine inşa etmeye odaklan. Kendi içindeki liderliği ortaya çıkararak yeni fırsatların kapılarını aralayabilirsin.

KOVA BURCU YORUMU

Bugün, yenilikçi ve sosyal yönlerin ön plana çıkabilir. Çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin, fikir alışverişleriyle zenginleşecektir. Bu dönemde ilham almak ve ilham vermek için harika fırsatlar söz konusu. Bağımsızlık arayışın, seni sınırlarını zorlamaya ve alışılmadık fikirleri keşfetmeye yönlendirebilir. İçine en çok sinen projelere odaklanırken, toplumsal meseleler ve grup aktiviteleri de dikkatini çekebilir. Sevdiklerinle olan ilişkilerde samimi ve açık bir iletişim kurmaya özen göster. Empati yeteneğin, başkalarının duygularını anlamanda yardımcı olacak. Ancak duygusal derinlikten kaçmamak için söylentiler ve eleştiriler karşısında sağlam durman önemli. Kalbinde taşıdığın özgürlük arzusunu, iş ve sosyal hayatında doğruda kullanarak daha anlamlı bir dönüşüm yaratabilirsin. Kendin olmayı ve özgünlüğünü korumayı unutma; bu sana güç katacak.

BALIK BURCU YORUMU

Duyguların derinliklerine inme zamanı. İçsel yolculuk bir hayli ön planda; sezgilerin güçlü ve hayal gücün gündelik yaşamına renk katabilir. Kendini ifade etme isteği, sanatsal ve yaratıcı projelere yönelmeni sağlayabilir. Ancak, çevrendeki bazı olaylar seni duygusal olarak etkileyebilir. Kendini savunmasız hissetmek yerine, bu duyguların seni daha derin bir anlayışa yönlendirmesine izin ver. İlişkilerde uyum arayışı içinde olacaksın, empatik yaklaşımın sayesinde yakınlarınla bağlantını güçlendirebilirsin. Unutma, içinde bulunduğun atmosfere göre hareket etmen, ruhsal dengeyi korumanda büyük önem taşıyor. Olaylara karşı esnek bir yaklaşım sergilemen gününün akışını kolaylaştırabilir.

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM