1
Sahne tozu yutulur da 60 yıl mı yutulur, hatta daha fazlası… Genco Erkal, çocukluğundan beri sahnede, oynamış, yönetmiş, yazmış, bedel ödemiş ama hep sahnede kalmış!
Şimdiye kadar Genco Erkal’ı sahnede hiç seyretmemiş olanınız var mı? Yok, olamaz ki? Bu gazetenin, Cumhuriyet’in, bu sayfasının, Kültür Sanat’ın okuru iseniz, 60 yıldır sahnede olan bir sanatçının, adeta sadece tiyatro ve vatan sevgisiyle yaşayan bir sanatçı üstelik, mutlaka bir oyununu izlemişsinizdir! Benim gibi ilk izlediğiniz oyunu belki “Bir Delinin Hatıra Defteri” olabilir, “üstüme yapıştı” dediği. Ya da Nâzım Hikmet şiirleri! Önceki gece biz, bu sanatçının yaşamöyküsünü izledik, senaryosunu kendi yazmış -kim daha iyi yazabilirdi ki- otobiyografik bir çalışma; artık bir tür sanatçı belgeseli yapımcısı olarak yoluna devam eden Selçuk Metin çekmiş, tabii ki kalabalık bir prodüksiyon ekibi ve ENKA Sanat’ın yapım sponsorluğu ile. Genco Erkal’ı hepimiz tanıyoruz, seviyoruz, izliyoruz. Ama yaşamının pek çok noktasını da bilmiyormuşuz meğer, bu belgeselde öğreniyoruz. İstanbul Taksim’de doğmuş, babası yakışıklı bir deniz subayı, annesi, eğitimini İngiltere’de almış bir modacı, terzi! Bu güzel ailenin oğlu Genco’nun adı tam da o gün öldürülen bir Kürt çocuğun ismine atfen annesi tarafından verilmiş, Genco bunu “İstanbul’da doğan ilk Genco” diye anlatıyor. Bu, akıllı küçük oğlan, adeta tiyatro yapmak için dünyaya gelmiş, çocukken oyunları bile sahne üzerine. Yatılı yollandığı GS’nin ilkokulunda da aile özlemini yine oyunla gideriyor. Özellikle babası eğitimi konusunda çok titiz. Genco, Galatasaray’dan sonra çok içine kapalı, biraz açılsın diye Robert Kolej’e gönderiliyor ve tiyatroya devam edip şimdiki Albert Hall’de sahneye çıkıyor!
82 yaşındaki delikanlının ilginç yaşamöyküsü içinde sürekli ortaya çıkan gerçeklik, ne yaptıysa en iyisini yapmak için verdiği çaba ve başarı! İlkokulda sınıfın 2’ncisi olduğunda babası niçin birinci olmadığını sormuş, o da hep en iyi olmaya çalışmış. Okul yılları süresince tiyatroyla olan yakın ilişkisi sürdüğünden Genco üniversitede de tiyatro okumak istemiş ama babası hayır demiş! Psikoloji okumasına ise karşı çıkmamış ki bu eğitim kendisine tiyatroda da çok yararlı olmuş.
Ya tiyatro eğitimi, hep mi alaylı kalmış? Bütün okul hayatı boyunca zaten sahnede ama tiyatro eğitimini Kenterlerle oynarken hocaların hocası Yıldız Kenter’den aldığını söylüyor. Üniversite diplomasını babasına armağan eden Genco Erkal, profesyonel olarak tiyatro yaşamını sürdürür. Yaşamöyküsünün anlatıldığı film, baştan sona İstiklal Caddesi ve etrafında geçiyor. Çünkü bütün tiyatrolar burada. Turneler dışında sahneye çıktığı bütün tiyatrolar, Kenterler Tiyatrosu’ndan Muammer Karaca Tiyatrosu’na, başına gelenleri hep izlerken gözümüzün önünden geçen bir tür Pera belgeseli aslında. Bir kültür sanat ve eğlence bölgesi; cazibe merkezi olan Beyoğlu, Pera, bugün Arap turistleri ve mahşeri kalabalığıyla bir tıkınma ve alışveriş merkezi durumunda. Tıkınma deyimini özellikle kullandım, burada adabıyla yemek yenilen kaç yer kaldı?
Yine bilmediğimiz bir yanı Genco Erkal’ın: Perşembe Pazarı’ndaki tarihi hanlardan biri aslında ailesine ait ve Genco orayı hep bir tiyatro mekânı olarak düşlüyor. Hatta oyun bile kafasında hazır: Nâzım Hikmet’in Bursa Hapishanesi’ndeki hayatı. Ne ki ailesi bu mekânda tiyatro yapılmasına izin vermiyor! Sadece birkaç oyun sergilenebiliyor, büyük ısrarlar sonucu. Genco Erkal’ın sanat hayatında en önemli isimler Kenterler dışında Fransa’da yaşayan sıra dışı yönetmen Mehmet Ulusoy. Onun ısrarı ile Fransa’ya gidip Nâzım Hikmet için yazdığı oyunu Fransızca oynuyor ve o kadar beğeniliyor ki birçok tiyatrodan teklif alıyor, hatta birini kabul edip oynuyor! Bir diğer idolü, tabii ki Nâzım Hikmet! Onun şiirlerini ve hayatını oyunlaştırmak, her biçimde kullanmak en büyük sevdası. Ve Fazıl Say! Ünlü bestecinin Nâzım Hikmet Oratoryosu, Genco seslendirirse diye başlıyor ve bugün milyonların izlediği bir esere dönüşüyor.
60 senelik sanat yaşamını bir yazıya sığdıracak değilim. Zaten filme bile zor sığmış, iki saate yakın. Genco anlatıyor da anlatıyor. Aslında yaşamı Türkiye’nin özgürlük mücadelesinin belgeseli gibi baskılar, sansürler, gözaltılar, kapatmalar, engeller… Ama bunların yanında ödüller, ödüller, alkışlar, alkışlar! Bitmedi devam ediyor, İstiklal Caddesi’ni adımlıyor Genco ve Türkiye’nin çeşitli yerlerinde açılan sahneler, çıkılan turneler, antik tiyatrolardan derme çatma sahnelere, nerelere nerelere!
Gösterime dostları da gelmiş, yalnız bırakmamıştı usta tiyatrocuyu. O kadar çok tiyatrocu gördüm ki hangi birini yazayım? Cumhuriyet yazarları Dikmen Gürün, Evin İlyasoğlu, Ayşegül Yüksel oradaydı, tabii ki Zeynep Oral’ı aradı gözlerimiz, yoktu, yas tutuyor daha. Metin Akpınar’ı gözden kaçırmak ne mümkün. İKSV Genel Müdürü Görgün Taner ve ekibi, İBB Kültür’den Murat Abbas da kurum temsilcileri olarak galadaydı. Belgeselin yararlı bir doküman olarak canlı tarih çalışması gibi kültüre kazandırılmış olması çok önemli, bundan sonrası mümkün olduğu kadar çok izleyiciye ulaşması ki sanatın ve tiyatronun kıymetini anlasınlar!
Enerji dolu bir gün seni bekliyor. İçinde bulunduğun atmosfer, cesaretini ve kararlılığını artıracak. Yenilikler konusunda heyecan duyacak, yeni fikirlere açık olacaksın. İletişimde daha samimi ve tutkulu bir dil kullanabilirsin. Kişisel hedeflerine odaklanmak için harika bir zaman. Ancak, aceleci davranmaktan kaçınmalısın; attığın adımların sonuçlarını düşünerek ilerlemek faydalı olacak. Duygusal ilişkilerde ise sıcak bir etkileşim kurabilirsin, sevgi ve karşılıklı anlayış bu dönemde önem kazanacak. Yeni tanışmalar veya eski bağların güçlenmesi gündemde. Sağlığına özen göstermeyi unutma; fiziksel aktivite seni daha zinde hissettirecek. Günü tiyatro, konser veya sosyal etkinliklerle renklendirmek ruh haline olumlu yansıyacak.
Güçlü bir iradeye ve kararlılığa sahipsin. Bugün, sabrın ve azminle birçok zorluğun üstesinden gelebilirsin. Etrafındaki insanların duygusal hallerine karşı duyarlılığın artıracak, ilişkilerinde empatiyi ön plana çıkaracaksın. Maddi konulara yönelik kararlar alırken dikkatli olmalısın; aceleci davranmak, yapmaman gereken harcamalara neden olabilir. Yeniliklere açık olmak, seni gelişim yolunda ileri taşırken içsel huzurunu da güçlendirecek. Aldığın kararların sonuçlarının uzun vadeli olabileceğini unutma; sağlam temeller üzerinde inşaa ettiğin her şey sana kalıcı mutluluk getirecektir. Bugün kendini şanslı hissetmeye başlarsan, bu hislerin hayatın her noktasına yayılmasını sağla. Yavaş ama emin adımlarla ilerlemek, daha tatmin edici sonuçlar elde etmene yardımcı olacaktır.
Bugün zihnindeki düşüncelerin yoğun bir hareketlilik içinde. Yaratıcılığın, sıradanlıktan uzaklaşmanı sağlayarak yeni projelere yönelmeni tetikleyebilir. Sosyal çevrenle olan iletişimin güçlenecek; yeni insanlarla tanışma fırsatları karşına çıkabilir. Duygusal anlamda zayıf hissettiğin anlar olabilir, ancak bu anları derin nefesler alarak ve sevdiklerinle paylaşımlar yaparak aşabilirsin. Eski hatıralar, bir arkadaşın yardımıyla gün yüzüne çıkabilir ve bu, geçmişle barışmanı kolaylaştıracak. Haftanın başındaki enerjin, iş hayatında daha proaktif olmanı sağlayacak, fırsatları değerlendirme konusunda dikkatli olmalısın. Özgürlüğüne düşkünlüğün gün içinde kendini belli edecek; içsel sesine kulak vermeyi unutma. Kalbinde beslediğin umutlar, seni doğru yolda ilerlemeye teşvik edecek.
Duygusal derinliklerin ön plana çıkacağı bir gün. Aile ve ev hayatıyla ilgili konularda hassasiyetler artabilir. İletişim kurarken empati yeteneğine odaklanmalısın; sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek, aranızdaki anlayışı derinleştirecek. İçsel huzuru sağlamak için yaratıcı projelere, sanatsal çalışmalara zaman ayırabilirsin. Kendi duygularına karşı dürüst olman, kendini ifade etmeni kolaylaştıracak. Geçmişle ilgili bazı anılar aklına gelebilir, bu da seni içsel bir yolculuğa yönlendirebilir. Dış dünyadan uzaklaşmak ve kendinle baş başa kalmak için fırsatlar yaratmalısın; bu, stresle başa çıkmana yardımcı olacak. Bugün, kalplerin en derinini keşfetme ve içsel dengeyi sağlama fırsatlarını değerlendirmelisin.
Bugün yaratıcı enerjilerin doruğa ulaşacağı bir süreçte olacaksın. İçindeki liderlik ruhu, başkalarını etkileme kapasitenle birleşerek çevrendekilere ilham verebilir. Kendini ifade etme arzun artarken, sanatsal projelere veya hobi faaliyetlerine yönelmek için sıcak bir zaman dilimi. İkna kabiliyetin, önemli görüşmelerde veya grup çalışmalarında seni öne çıkaracak. Ancak dikkat etmen gereken bir durum da var; egonun kabarması, bazı ilişkilerde gerginlik yaratabilir. Bu yüzden duygu ve düşüncelerini net bir şekilde ifade etmekte fayda var. Güneşi üzerindeki ışıltıyı hissettiğin an taraftarların ve sevdiklerinle kurduğun bağlar güçlenecek. İçindeki coşkuyu çevrenle paylaşmayı unutma.
Bugün, detaylara olan eğilimlerin ön plana çıkacak. Gözlem yeteneğinle çevrendeki küçük ama önemli şeyleri fark etmen kolaylaşacak; iş hayatında bu, pek çok insanın gözünden kaçan fırsatları değerlendirmene yardımcı olabilir. Titizlik ve disiplinle yaklaşacağın projeler, beklediğinden daha fazla memnuniyet sağlayacak. Sağlık konularında da dikkatli olmalısın; belki basit bir egzersiz rutini oluşturarak bedeninle yeniden bir bağ kurmak isteyebilirsin. İletişim konusunda, sevdiklerinle açık ve dürüst bir diyalog kurmak, ilişkinizi derinleştirebilir. Duygusal anlamda, kendi iç dünyanda yaptığın sorgulamalar, sana yeni ufuklar açacak. Unutma ki, mükemmeliyet arayışın bazen yıpratıcı olabilir; kendine karşı nazik olmayı öğrenmek, ruhsal sağlığını destekleyecek.
Bugün duygusal ve sosyal ilişkilerin ön planda olduğu bir gün var. Üzerinde düşündüğün konuların çözümünü bulabilmek için çevrendeki insanlarla açık iletişim kurmanın önemini keşfedeceksin. Başkalarının görüşlerine değer vermek, sana yeni bakış açıları kazandırabilir ve kalbindeki huzuru artırabilir. Kendini ifade etme şeklin, diğerleriyle olan etkileşimlerinde belirleyici bir rol oynayacak. Ayrıca estetik ve güzellik konusunda yaratıcı projelere yönelmek, ruh halini iyileştirecek fırsatlar sunabilir. İçsel dengeyi sağlamak adına spora veya doğaya yönelmek, sana dinginlik getirecek. İçsel huzuruna ulaşmak için sınırlarını belirlemen, gerektiğinde "hayır" demekten çekinmemen faydalı olacak. Unutma ki, ilişkilerinde dengeyi sağlamak, daha tatmin edici bağlantılar kurmana olanak tanıyacak.
Bugün yoğun duygulara kapılacağın bir gün. İçsel dünyanda derinleşme ve kim olduğuna dair sorgulamalar yaşayabilirsin. Karşılaştığın olaylar, seni düşündürmek için bir fırsat sunabilir. Sosyal ilişkilerinde sırları açığa çıkarma isteği hissedebilirsin. Güven arayışın artacak, bunun için çevrenle daha samimi ve derin bağlar kurmak isteyeceksin. İş veya kariyer alanında, sezgilerin sana doğru yolu gösterebilir; buna güvenmekte fayda var. Aşk hayatında ise duygusal derinlikler peşinden koşabilirsin ama dikkatli ol, karşındaki kişinin hislerini iyi okumak önemli. Kendi iç yolculuğuna odaklandıkça, ruhunun ihtiyaçlarını anlama fırsatı bulacaksın. Gözlemci ol; çevrendeki insanların ruh hallerini hemen sezeceksin. Yaratıcılığını besleyecek aktivitelere yönelmek, sana iyi gelecek. Unutma, bazen yalnız kalmak da büyüme sürecinin bir parçasıdır.
Bugün özgürlüğe duyduğun özlem belirginleşirken, macera arayışın içsel huzurunu artırabilir. Sosyal bağlantılar kurabileceğin, yeni insanlarla tanışma fırsatlarının karşına çıkacağı bir gün. Hayatının bazı alanlarında risk almayı düşünebilir, cesur adımlarla ilerlemeyi seçebilirsin. Önüne çıkan fırsatlar, kişisel gelişimine katkı sağlayacak deneyimler sunabilir. Spor veya doğa aktiviteleriyle enerjini yükseltmek isteyebilirsin; zihin ve beden dengeni bulmak için ideal bir zaman. Geçmişle yüzleşme ve yeni başlangıçlar yapma arzusu içindeyken, kalpten gelen tutku dolu düşüncelerle harekete geçebilirsin. Sevdiklerinle paylaştığın anların kıymetini bilmek, günü daha da özel kılabilir. Unutma, hayatın sunduğu anları kucaklamak için cesaretle ilerlemen gerek.
Bugün, sabırlı ve disiplinli yaklaşımın sayesinde önüne çıkan zorlukları rahatlıkla aşabileceksin. Kariyerine yönelik güçlü adımlar atma isteğin belirginleşiyor; projelerini dikkatle planlar ve detayları gözden geçirirsen, başarı çok da uzak değil. Sosyal çevrende, beklenmedik sürprizler gündeme gelebilir; bu durum, uzun zamandır görmediğin eski bir dostla karşılaşmanı veya yeni connections kurmanı sağlayacak. İçsel huzurun için biraz meditasyon veya doğa yürüyüşü yapman faydalı olabilir. Duygusal alanında ise, içsel dengeyi bulmak adına sevdiğin insanlarla iletişimini güçlendirmen gerektiğini hissedebilirsin. Anlayış ve destek arayışın, ilişkilerini derinleştirecek. Kendi hedeflerine odaklanırken, başkalarının ihtiyaçlarını da önemsemeyi unutma. Gün boyunca kararlılığın sayesinde, kendine güvenin artacak ve ilerlemeye yönelik motivasyon bulacaksın.
Sıra dışı ve yenilikçi zihin yapın, etrafınızdaki insanları etkilemek için harika bir fırsat sunuyor. İletişim yetenekleriniz bugün ön plana çıkacak ve sosyal çevrenizde beklentilerin ötesinde bir etki yaratacaksınız. Eski alışkanlıklarınızı sorgulamak, yeni fikirler ve projeler için cesaretinizi artırabilir. İçsel duygularınızı ifade etmekte zorlanmıyorsunuz; bu da başkaları üzerinde derin bir etki bırakabilir.Bağlantılarınızı güçlendirmeye yönelik çabalarınız, kişisel ve profesyonel yaşamınızda olumlu sonuçlar doğurabilir. Akışta kalmaya özen gösterin; anın tadını çıkarırken, ani değişimlere karşı açıklığınızı koruyun. Sosyal ortamlarda kendinizi rahat hissedebilirsiniz, ancak bazı durumlarda özgürlüğünüzü korumak adına sınırlar koymalısınız.Bugün içsel sezgilerinize güvenin, sezgisel yanınızla daha derin bağlantılar kurabileceksiniz. Kalabalıklarda kendinizi kaybolmuş hissetseniz bile, bireysel yeteneklerinizi ve fikirlerinizi öne çıkararak parlayabilirsiniz. Yeni deneyimler için kapılar açmakta özgür hissedebilirsiniz; bu nedenle risk almaktan çekinmeyin. Bireyselliğinizi ön planda tutarak ilerlemek, hem iç huzurunuzu artıracak hem de toplumsal ilişkilerinizi güçlendirecektir.
Kendini derin duygular içinde bulabilirsin, içsel dünyanda çeşitli dalgalanmalar yaşaman muhtemel. Sanatsal yönlerin ön planda olacak; yaratıcılığını serbest bırakmak için harika bir zaman. Hayal gücün oldukça kuvvetli, bu da seni yeni projelere yönlendirebilir. Duygusal ilişkilerde empati kabiliyetin sayesinde, sevdiklerinle daha derin bağlar kurabilirsin. Ancak, çevrendeki insanların hissettiği karmaşık duygular da seni etkileyebilir; bu nedenle sınırlarını belirlemekte zorlanabilirsin. İçsel huzurunu bulmak için meditasyon veya doğa yürüyüşleri gibi rahatlatıcı aktivitelere yönelmen iyi olabilir. Hayatın getirdiği belirsizliklere karşı açık kalmaya çalış. Yeni fırsatlarla karşılaşman mümkün; bu durum, seni daha fazla özgüven sahibi yapacak. Unutma, sezgilerin şu an güçlü ve yolunu bulmanda sana yardımcı olabilir.
