1
Yayıncılık sektöründe çalışan editör, redaktör, düzeltmen, dizgici, tasarımcı ve telif hakkı sorumluları, geçen yılın sonlarında bir platform etrafında birleştiler: Yayınevi Emekçileri Platformu. En bata ekonomik sorunlar, mobbingler, manüplasyonlar… Platform tüm yayınevi çalışanlarına, bu sorunları hep birlikte çözebilmek için bir araya gelme ve dayanışma çağrısı yapıyor.
Platform, 10 Şubat 2024 tarihinde 21.21’de başlayan ve #sendedurumnedir etiketiyle yapılan sosyal medya kampanyası başlattı. Platform üyeleri, hazırladıkları etiket çalışmalarını kitabevi raflarındaki kitapların yanlarına bırakarak yayınevi emekçilerinin asgari ücrete mahkûm edildiğini, sigortasız ve güvencesiz çalıştırıldığını, faturalarını ve kiralarını ödeyemediklerini belirtti.
Yayınevi Emekçileri Platformu’nun üyeleri, Semih Atiş, Bekir Demir, Elif Okan Gezmiş, Rojhat Turgut’la konuştuk.
“Yayınevi emekçileri” deyince sıradan okurun aklına ilk olarak muhtemelen “editör” ya da “yayın yönetmeni” gelir. Öyle midir? Kimdir/kimlerdir yayınevi emekçileri?
Semih Atiş: Yayınevi emekçileri dizgiciden depo çalışanına çok farklı meslek gruplarını kapsayan bir kavram aslında. Bizler de bir araya geldiğimizde yayıncılık alanında çalışan tüm emekçiklerin sesi olmak istedik. Ancak kendi içimizde yürüttüğümüz tartışmalar sonucunda, mevcut şartlarda örgütlenme çalışması yürütmenin zorluklarını göz önünde bulundurarak, ilk etapta daha dar bir çerçeve çizmeye karar verdik. Çevirmenlerin ve grafik tasarımcıların kendi örgütleri zaten var. Bu bağlamda, öncelikle editör, redaktör, yayın yönetmeni/koordinatörü, yayına hazırlayan, derleyen, düzeltmen, son okumacı, dizinci, dizgici, telif hakları sorumlularını temsil etmeyi hedefliyoruz. Ancak elbette asıl ve büyük amacımız, yayıncılık alanındaki emek sömürüsünün bütünüyle mücadele etmek.
Ortaya çıkışınız nasıl oldu? Kimler öncüsü oluşumunuzun?
Bekir Demir: Editörler daha önce de örgütlenmeye çalışmışlardı ama bu girişimler çeşitli sebeplerle sonuçlandırılamamıştı. Dolayısıyla fikir ve çaba yeni değil, ama belki bu defa zamanı gelmişti. Bir araya gelmemiz aynı zamanlarda ortak kaygılarla dertlenen birkaç farklı oluşumun girişiminlerinin ve sektörde uzun yıllardır böyle bir platformun eksikliğini hisseden emekçilerin bir araya gelmesiyle oldu. Yine bir yayınevinde yaşanan haksız işten çıkarmaların kamuoyunda ses getirmesinin ardından Çevirmenler Meslek Birliği’nin yaptığı dayanışma çağrısıyla bir araya gelmiş olduk. 5 Ekim 2023’teki ilk toplantının ardından yine yüz yüze ve çevrimiçi toplantılarla süreci ilerlettik.
Henüz çok yeni oluşumsunuz. Tepkiler nasıl?
Elif Okan Gezmiş: Giderek artan bir ilgi olduğunu söyleyebiliriz. Elbette her yeni oluşum gibi bize de bazı insanlar ilk başta merakla, çekinceyle, bazen de şüpheyle yaklaşabiliyorlar ama faaliyetlerimiz görünür hale geldikçe dayanışmanın büyüyeceğinden kuşkumuz yok. Türkiye’de örgütlenmenin çevresindeki korku bulutuna rağmen ilk çağrımızdan bu yana aramıza katılmak istediğini söyleyerek bize ulaşan çok sayıda arkadaşımız oldu. Şu an bu arkadaşlarımızın bazıları çalışma gruplarımızda da bilfiil emek veriyor.
Yola çıktığınız günden bugünü düşündüğümüzde, kaç kişi saflarınıza geldi?
B.D.: İlk toplantımıza elliye yakın kişi katılmıştı. Şu an yüzlerce destekçimiz var, hemen her gün “Ben ne yapabilirim?” diye soran yeni arkadaşlar katılıyor aramıza. Bu da bizi çok mutlu ediyor.
Sektörün diğer paydaşları ile iletişim halinde misiniz?
Rojhat Turgut: Bugünlerde enerjimizi büyük oranda dernekleşme sürecine yöneltiyoruz; bu yıl içinde resmi bir kurumsal çatı kurabilmek için yapmamız gereken epeyce bir iş var. Sonrasında yapacağımız şeylerden biri elbette sektörün paydaşlarıyla temasa geçmek olacak.
Sanıyorum oluşumun üyeleri farklı farklı yayınevlerinin kadrolu çalışanları. Yayınevleri yetkilileri, bu oluşumun içerisinde olduğunuzun bilincinde mi? Bilincindeyse herhangi bir sorun yaşayan oldu mu aranızda?
E.O.G.: Sadece kadrolu çalışanlar değil aslında. Çünkü yayınevi emekçilerinin ciddi bir kısmı serbest çalışanlardan oluşuyor. Sorunuza gelirsek, henüz kulağımıza bu tür bir olay gelmedi ama çoğu arkadaşımızın bizi sessizce desteklemesinin nedeni tam da bu tür zorbalıklar; mücadele etmeye çalıştığımız koşulların başında da bu geliyor. Örgütlenme faaliyetlerinde her zaman bu risk vardır ama daha önceki deneyimlerden bildiğimiz üzere emekçiler cesur davrandığı ve haklarını almakta ısrarcı olduğu sürece bu tür tehditlerin zamanla esamesi okunmamaya başlıyor.
Elbette sorun ekonomik. Ama yalnızca ekonomik mi? Yayınevi emekçilerinin sorunlarını sıralayacak olursak, neler söylersiniz?
B.D.: Kuşkusuz tek sorun emeğin karşılığını maddi olarak alamamak değil. Maaşların veya parça başı ödeme tarifelerinin düşüklüğüne ek olarak sigortanın asgariden gösterilmesi, maaşın bir kısmının elden geri alınması gibi nice hak ihlali var ne yazık ki. Serbest çalışanlar sosyal güvenceden bile yoksun. Editörlük, redaktörlük ciddi bir donanım ve tecrübe gerektiren işler olmasına rağmen patronlar neredeyse okuma yazma bilen herkesin bu işi yapabileceğine inandığından iş güvencesi yok; yıllarını bu mesleğe vermiş kişiler bir sabah kendilerini işsiz bulabiliyorlar. Bunlara bir de ayda şu kadar kitap çıkmasına yönelik baskıyı, mobbingi eklediğimizde ne yazık ki pek çok arkadaşımız bu koşullara dayanamayıp sektör değiştirmek zorunda kalıyor. Okurların nitelikli kitaba ulaşamamasının temel sebeplerinden biri de bu zaten.
Çağrınız yalnızca yayınevi çalışanlarına mı?
E.O.G.: Çağrımız öncelikle yayınevi çalışanlarına, ama ayrıca sektörün tüm paydaşlarına ve elbette okurlara. Yayıncılık sektörünün “prestijli” perdesinin arkasında olup bitenlerin daha fazla gizli kalmasını istemiyoruz. Bazı şeyler artık değişmek zorunda. Biz bunun için mücadele ediyoruz, etmeye de devam edeceğiz, ama başarmak için herkesin desteğine ihtiyacımız var.
Oluşum olarak mı kalmayı planlıyorsunuz, yoksa daha kurumsal ve örgütlü bir yapıya evrilecek misiniz?
S.A.: Yine kendi aramızda yürüttüğümüz tartışmalarda şu aşamada bizim için en ideal seçeneğin süreci bir dernek çatısı altında devam ettirmek olduğunu gördük. Dolayısıyla bu doğrultuda çalışıyoruz, derneğin kuruluş müjdesini birkaç ay içinde vereceğiz. Resmi prosedürlere ek olarak hak ihlallerinin raporlanması, asgari tarifelerin oluşturulması ve elbette örgütlenme/tanıtım faaliyetleri gibi farklı alanlarda çalışmalarımız sürüyor.
İlerleyen günlerde sendikalaşma gibi bir yola girerseniz, sizce bu bir çözüm olacak mı?
R.T.: Dernekleşme ihtiyacı tam da bu sendika meselesinden doğdu esasında: Yayınevleri farklı iş kollarında göründüğünden, yayınevi çalışanları aynı sendika altında bir araya gelemiyor, bir sebep bu. Diğeri ise çoğu yayınevi çalışanının, editör, redaktör ve dizgicinin serbest çalışması ve sigortalarının olmaması. Dolayısıyla bir sendikaya da üye olamıyorlar. Bununla ilgili de gerekli adımları atacağız, yalnızca yayınevi çalışanları da değil, farklı sektörlerde çalışan birçok emekçi serbest çalışma sistemi nedeniyle sendikalara üye olamıyor. Bunun için sendika temsilcileriyle de görüştük, toplantılar yaptık, nihayetinde sendikal örgütlenmeye engel olmayacak, hatta güç verecek bu tür bir örgütlenmenin herkes için yararlı olacağına kanaat getirdik.
10 Şubat’ta bir sosyal medya çalışması yaptınız. Önümüzdeki günlerde neler yapmayı planlıyorsunuz?
E.O.G.: Çok çalışmaya ve sesimizi duyurmaya devam edeceğiz. Hak mücadelesinin uzun bir koşu olduğunu unutmamak gerekiyor. Kısa sürede büyük çıkışlar yapmak kolay ama işlevsiz; önemli olan aylarca, yıllarca bu mücadeleyi sürdürebilmek. Biz de bu mantık doğrultusunda hareket ediyoruz. Önümüzde çok iş var. Bu çalışma koşullarına daha fazla tahammül etmek istemeyen, hakları için mücadele etmeye gönüllü tüm yayınevi emekçilerini bize destek vermek üzere aramıza katılmaya davet ediyoruz.
Enerjin yüksek, cesaretinle birçok zorluğun üstesinden gelebilirsin. Bugün, yeni başlangıçlar için mükemmel bir fırsat karşında. İçindeki liderlik ruhu, çevrendeki insanlara ilham verecek. İlişkilerde iletişimi artırmak için aktifleştirici bir zaman. Belki bir arkadaşla ya da iş arkadaşınla samimi bir sohbet yapabilirsin. Hislerin konusunda cesur ol, içgüdülerin seni doğru yolda yönlendirecek.Bununla birlikte, sabırsızlık gibi bazı olumsuz hallerden de uzak durmayı hedeflemelisin. Sadece hedeflerine değil, yollarına da dikkat etmen gerekiyor. Acele eski hatalara düşmene neden olabilir. Özellikle geçmişte yaşadığın olumsuz deneyimleri düşünmekten kaçın. Bugün, alıştığın rutinin dışına çıkmanı sağlayacak fırsatlar yakalayabilirsin. Belki yeni bir hobi keşfedecek ya da yepyeni bir insanla tanışacaksın. İçindeki tutkuyu takip et, seni şaşırtacak güzellikler bekliyor.
Bugün, içsel huzurunuzu bulma arayışında kalabalıklardan bir süre uzaklaşmayı isteyebilirsiniz. Doğaya olan düşkünlüğünüz, size derin bir rahatlama ve enerji verecektir. Duygusal olarak güçlü hissediyor olsanız da, üzerinizdeki sorumluluklar biraz ağır gelebilir. Kendinize zaman tanıyın, yavaşlayın ve düşüncelerinizi netleştirin. Maddi konulara yönelik kolayca kararlar almak isteyebilirsiniz fakat acele etmemeniz faydalı olacaktır. Yakın çevrenizle olan ilişkilerinizde samimiyet ön planda, anlayış ve empati göstermeye özen gösterin. Bazen sabrınızı test eden durumlarla karşılaşabilirsiniz, ancak bu süreç size önemli dersler verecek. Duygusal bağlarınızı güçlendirmek, bu dönemde oldukça tatmin edici olacak. Kendinizle barışık olmanız, çevrenizdeki insanlara da olumlu bir enerji yansıtacaktır.
Sosyal ilişkilerin ve iletişimin ön planda olacağı bir gün seni bekliyor. Duygusal zekânı kullanarak başkalarıyla bağlantı kurarken empati yapma yeteneğin artacak. Fikirlerini açıkça ifade etmek isteyebilirsin, bu da çevrendekiler üzerinde etkili bir izlenim bırakacaktır. Ancak dikkatli ol, bazı konuşmalarda anlık tepkiler vermek yerine düşünmeden hareket etmemeye özen göstermelisin. Yeniliklere açık olduğun bir gün; ilgi alanlarını genişletmek ve yeni deneyimlere kapı aralamak için harika fırsatlar bulunuyor. Gizli kalmış yeteneklerini keşfetmek için cesur adımlar atabilirsin. İçsel huzurun ve dış dünyayla olan bağların arasında güzel bir denge kurabilirsin, bu sayede motivasyonunun artacağına şahit olacaksın. Kendine dönerek içsel düşüncelerini netleştirmek için de zaman ayırman faydalı olacak. Başka birine vereceğin bir destek, seni beklenmedik bir şekilde mutlu edebilir.
Duygusal derinliklerin ve sezgilerin artışı, bugün içsel bir yolculuğa çıkmana olanak tanıyor. Ailevi bağlar ön plana çıkabilir; sevdiklerinle zaman geçirmek, anılar biriktirmek ihtiyacı hissedebilirsin. İletişim kurarken duygusal ifaden önemli olacak, hislerini açıkça dile getirmekten çekinme. İçsel huzurunu sağlamaya yönelik arayış içinde olabilirsin. Karşılaşabileceğin zorluklar seni daha güçlü kılacak. Kendine güven, içsel sezgilerine kulak ver ve başkalarının ihtiyaçlarına duyarlılığını artırarak harika bir denge bulabilirsin. Ayrıca, yaratıcılığını kullanma fırsatları da kapını çalabilir; sanatsal çalışmalara yönelmek ruhuna iyi gelecektir.
Bugün enerjin yüksek, çevrende dikkatleri üzerine çekmeyi başaracaksın. Yaratıcılığın doruk noktasında, bu da yeni projeler veya hobiler için harika bir fırsat sunuyor. Kendine olan güvenin artıyor ve bu, iletişimde daha cesur olmanı sağlıyor. Sosyal ilişkilerin güçleniyor; dostların ve ailenle olan bağlarını kuvvetlendirmek için güzellikler yaşanacak. Ancak egonun aşırı bazı durumlarla baş etmeni zorlaştırabilir; bu nedenle, sabırlı olmayı ve başkalarının görüşlerine açık olmayı hatırla. Farklı bakış açıları seni zenginleştirebilir. Bir fırsat kapında belirecek; bunu değerlendirirken cesur olmayı unutma. Günün renkli, canlı ve ilham verici geçecek.
Detaylara odaklanma ve mükemmellik arayışı içinde olacağın bir gün. İş yerindeki projelerine yoğunlaşırken, gözden kaçırmaman gereken fırsatlar karşına çıkabilir. İşbirlikleri ve ortaklık teklifleri kulağına çalınabilir; ancak bu teklifleri değerlendirirken kendi hedeflerini de göz önünde bulundurmalısın. Sağlıklı alışkanlıklarını sürdürmek ve bedenini önemsemek için harika bir fırsat sunan etkiler var. Bazı eski alışkanlıklarından kurtulmak için adımlar atabilirsin, bu yenilikler seni daha güçlü hissettirecek. Arkadaşlarınla olan ilişkilerini gözden geçirebilir; belki de daha fazla destek almak gerektiğini fark edebilirsin. Duygusal açıdan kendini sorgulamak için uygun bir zaman. İçsel huzurunu sağlamak adına meditasyon ya da benzeri bir aktiviteye yönelebilirsin. Kendini ifade etme konusunda biraz cesur olmalısın; duygu ve düşüncelerini paylaşarak ilişkilerini derinleştirme şansın var. Ancak aşırı mükemmeliyetçilikten uzak durmak, ruhsal dengen için faydalı olacaktır. Jenerasyonel geçişler ve değişimler, hayatına yeni bir yön vermen için cesaret verecek.
Bugün sosyal ilişkilerinde hafif bir karmaşa hissedebilirsin. İnsanlarla olan iletişimin, hassasiyet ve dikkat gerektiren konulara odaklanmana neden olabilir. Özellikle dostluklarda ve iş birliklerinde dikkatli olman fayda sağlayacak. Duygusal düşüncelerinin, mantıklı kararların önüne geçmesine izin verme. Kendi içsel dengenle barışık olmak, dış dünyayla olan etkileşimini güçlendirecek.Sanatsal yönlerin ön plana çıkabilir; yaratıcılığını serbest bırakmak için ideal bir zaman. Estetik konulara, güzelliğe ve uyuma olan ilgin, bugün keyifli aktivitelerle bir araya gelebilir. Beğenilerinin ve hayal gücünün seni yönlendirmesine izin ver. Ancak, karar verirken yüzeysel düşünme eğiliminden uzak durmalısın. Akılcı ve mantıklı bir yaklaşım benimsemek, sonunda hoş sürprizlerle karşılaşmanı sağlayabilir.Aşk hayatında ise, ilişkilerinde iletişim tarzını gözden geçirmek önem kazanıyor. Sözlerin, karşındakini incitmeden ulaşmak için bir köprü olmalı. Duygusal derinliklere inmekten korkma; açık iletişim, ilişkilerini güçlendirebilir. Bugün duygusal paylaşımlar yapmak, samimi anların kapısını aralayabilir. Kendine zaman ayırmayı ve içsel huzurunu korumayı unutma; dengeyi sağlamak, bütün günün akışını olumlu kılacaktır.
Hedeflerinle ilgili yoğun bir enerji hissedilecek. İçsel gücün ve kararlılığın, zorlu koşullarla başa çıkmanı sağlayacak. İletişimde daha cesur olmayı ve duygularını açıkça dile getirmeyi deneyebilirsin. Başkalarıyla olan ilişkilerin derinleşebilir; bu yüzden içten bir bağ kurma fırsatını değerlendirmekte fayda var. Gündelik yaşamında karşılaştığın sıkıntılı durumlar, dönüşüm için bir fırsat olarak karşına çıkabilir. Kendini yenilemek ve eski alışkanlıklardan sıyrılmak adına güçlü bir motivasyon bulacaksın. İçsel düşüncelerine odaklanmak, yaratıcılığını artıracak ve yeni ilham kaynakları bulmana yardımcı olacak. Geçmişe dair bazı kapıları kapatma zamanı gelmiş olabilir; bu, yeni başlangıçlar için zemin hazırlayabilir. Kendine güvenmek ve cesur adımlar atmak, bugün için anahtar rol oynayacak. Unutma, dönüşüm senin elinde.
Bugün macera arayışın daha belirgin hale gelecek. Yeni deneyimler ve keşifler için kendini yolda bulabilirsin. Bu yolculuk, hem fiziksel hem de zihinsel bir genişleme sunacak. Sosyal ilişkilerdeki enerjin artarken, yeni insanlarla tanışma fırsatları seni bekliyor. İçsel özgürlüğüne duyduğun özlem, seni cesur adımlar atmaya teşvik edecek. Fakat dikkatli ol; bazı konular hakkında dürtüsel kararlar vermekten kaçınmalısın. Doğru adımları atmak, uzun vadede daha fazla tatmin sağlayacak. İlham verici düşüncelerle dolu bir gün, yaratıcılığını harekete geçirebilir. Kendine güven, hayallerini gerçeğe dönüştürme fırsatlarını kaçırma.
Bugün karşına çıkan fırsatlar, senin azimli yapını daha da güçlendirecek. İş hayatında gerçekleştirmek istediğin projeler için yeni yollar aramak isteyebilirsin. Planlarına sadık kalmak, uzun vadede pişmanlık yaşamamanı sağlayacak. Ayrıca, sevdiklerinle olan ilişkilerin, duygusal olarak sana destek olacağı bir dönemdesin. Kendine zaman ayırmayı unutma, içsel huzurunu sağlamak için birkaç dakikanı bile değerlendir. Sorumluluk hissin yüksek, ancak bazen esnek davranmak, seni daha verimli kılabilir. Her şeyin bir dengesinin olduğunu hatırla; bu dengeyi sağladığında, yaratıcı fikirlerin de kendini göstermeye başlayacak. motive edici bir süreçte olduğunu hissedeceksin.
İçsel özgürlük arayışın, sıra dışı düşüncelerin ve yaratıcılığın ön planda. Bugün, sıra dışı bir fikirle ortaya çıkabilirsin ve bu fikrin başkalarına ilham verme potansiyeli var. Sosyal çevrendeki yenilikçi çözümler, ilişkilerini derinleştirebilir. Ayrıca, toplumsal meseleler ve geleceğe dair vizyonların üzerine düşünmek için harika bir zaman. Bağlantı kuracağın insanlarla fikir alışverişinde bulunmak, kendini daha fazla ifade etmeni sağlarken, ilham veren projelerde yer alma isteğini artırabilir. Duygusal derinlikler yerine mantığa yönelirsen, kararsızlık ve belirsizlik hissini yenebilirsin. Hayalini kurduğun şeylerin peşinden koşma cesaretini bulacak, içindeki lideri ortaya çıkaracaksın. Unutma, bazen en büyük değişim, küçük cesaretle başlar. Kendine inan ve yeniliklere açık ol.
Bugün duygusal derinliklere dalmak için ideal bir zaman. İçsel dünyana odaklanmak, yaratıcılığını besleyecek ve ruhsal dinginlik sağlayacak. Empati gücün oldukça yüksek; çevrendekilerin hislerine duyarlılığın artabilir. Bu durum, ilişkilerinde dikkatli olmanı ve başkalarının ihtiyaçlarını anlamaya çalışmanı gerektirebilir. Sanat veya ruhsal aktivitelere yönelmek, içsel huzurunu bulmana yardımcı olacak. Kendi sınırlarını belirlemeyi unutma; başkalarına yardım etmek önemli ama kendi ihtiyaçlarını göz ardı etmemelisin. Akşam saatlerinde, sevdiklerinle paylaşımlar yapmak, duygusal bağlarını güçlendirebilir. Hem kendine hem de diğerlerine karşı nazik olmayı ihmal etme; sıcak bir gülümseme çoğu şeyi iyileştirebilir.
