1
Efes antik kenti kazıları başta olmak üzere Ege arkeolojisi ve sanat tarihi araştırmalarında büyük emeği bulunan Dr. Anton Bammer önceki gün 90 yaşında yaşamını yitirdi. Efes arkeoloji kazılarında, antik çağ mimarisinde birçok anıtsal sunağın öncüsü olarak kabul edilen Artemision Sunağı’nın keşfine imza atan ve Artemis Tapınağı hakkında üç kitap yayımlayan Bammer, 1970’den beri Selçuk’un fahri hemşerisiydi. Alman Arkeoloji Enstitüsü’nün yanı sıra 1999’dan beri de Avusturya Arkeoloji Enstitüsü’nün asli üyesiydi. Ayrıca Arkeoloji ve Sanat Yayınları’nın danışma kurulunda olan Bammer, aramızdan ayrılana kadar yaşamını Viyana ile Selçuk’ta sürdürdü. Kariyerinin büyük bir bölümünü ise Türkiye’deki bilimsel çalışmalara adamış ve araştırmalarıyla Türkiye’nin uluslararası alanda arkeolojik açıdan tanıtılmasına da katkıda bulunan Bammer’in ölümünü arkeolog- editör Nezih Başgelen’den öğrendik. Birlikte çalışmalara imza atan Başgelen ile Dr. Anton Bammer’in Ege arkeolojisi ve Efes kazılarındaki rolünü ve yaşamını konuştuk.
Dr. Anton Bammer yaşamını bilime ve arkeolojiye adamış biri. Siz nasıl değerlendiriyorsunuz?
1895 yılında Avusturya Arkeoloji Enstitüsü’nce başlatılan ve günümüzde de sürdürülen kazı ve araştırmalarla Efes antik kentinin önemli bir bölümü gün ışığına çıkarıldı. Otto Benndorf’un (1838-1907) başkanlığında 1895’te başlayan kazılardan bugüne arkeoloji dünyasının önde gelen pek çok ismi Efes projelerinde görev aldı. Bunlar içinde, 1965 yılında Artemision’un sunağını bulan Dr. Anton Bammer, tüm yaşamını Efes’le özdeşleştirmiş çok değerli bir araştırmacı.
Bammer’ın Efes antik kentinde yaptığı en önemli projesi nedir?
Efes’teki ilk önemli projesi, buradaki “Memmius Anıtı’’nın ayağa kaldırılması sırasındaki teori ve uygulama alanındaki çalışmalarıdır. Bammer daha sonraki çalışmalarını Efes’teki arkeolojik araştırmaları başlatan efsanevi anıta, “Artemision” olarak adlandırılan Artemis Tapınağı’na adadı. Bammer’in bu alandaki ilk başarısı, uzun süre boyunca yeri tespit edilememiş olan tapınak sunağını 1965 yılında keşfetmiş olması. Birkaç yıl sonra, sunağa ait temellerin bütünüyle ortaya çıkarılması amacıyla burada kazılara başlamış ve uzun yıllar titizlikle sürdürmüştür. Ortaya çıkardığı kalıntılarla, antik çağ mimarisinde birçok anıtsal sunağın öncüsü olarak kabul edilen Artemision Sunağı’nın, Arkaik çağlardan beri var olduğu ve MÖ. 4. yüzyılda görkemli bir şekilde yeniden inşa edildiği anlaşılmıştı.
Bammer’ın çalışmaları tarihe önemli keşifler olarak yazıldı diyebilir miyiz?
Artemis Tapınağı’ndaki kazılarını her yıl devam ettiren Bammer, 1973 yılında Hekatompedos’u da keşfederek altar ve tapınak arasındaki alanı araştırmaya başladı. Efes’teki kazılarda geçici olarak kazı yardımcı direktörlüğü ve diğer meslektaşları ile birlikte kazı direktörlüğü de yaptı. “Artemis Tapınağı’nın merkezi tabanı” olarak adlandırılan yerde heyecan verici keşifler yapıldı ve bunun yanı sıra tapınağın erken dönem tarihine ait olup 2. bin yıla kadar geri giden kalıntılar kazılarak ortaya çıkarıldı. Bu bölgede bulunan ve İyon uygarlığının en eski örneği kabul edilen bir erken dönem Peripteros’unun keşfi, önemli bir başarı.
Anton Bammer, Artemis Tapınağı hakkında üç kitap yayımladı, sizde bu kitaplarda çalışmalar yaptınız? Kitaplardan bahsedebilir miyiz?
Die Architektur des Jüngeren Artemision von Ephesos (Wiesbaden 1972); Das Heiligtum der Artemis von Ephesos (Graz 1984) ve Das Artemision von Ephesos (Mainz 1996, Ulrike Muss ile birlikte). Artemis Tapınağı Sunağı’ndaki kazı ve araştırmalarının sonuçlarını Der Altar des Artemisions von Ephesos adlı eserde 2001’de Viyana’da Ulrike Muss ve Mustafa Büyükkolancı ile birlikte yayımladı. 1988’de basılan Ephesos Stadt and Fluß und Meer adlı kitabında Bammer, Efes ve çevresini “Yeni Arkeoloji” metodu ile yorumlamaya çalıştı. Anton Bammer sadece Efes değil, aynı zamanda klasik arkeolojiyi ilgilendiren çeşitli konular üzerinde de çalıştı. Türkiye ve Yunanistan’da yaptığı seyahatler sırasında geleneksel eski ahşap evleri incelemiş ve 1982 yayımlanan kitabında, bu yapıların ardındaki saklı felsefeyi irdelemeye çalışmıştı (Wohnen im Vergänglichen, Graz 1982). Ayrıca klasik ve ölümsüz taş mimari üzerine de eserleri bulunuyor: Architektur und Dialektik (Mimari ve Diyalektik) ve Die Zähmung des Raumes (Mekanın Evcilleştirilmesi). Bir başka kitabı da Die Rückkehr des Klassischen in die Levante’dir (Klasiklerin Levant’a Geri Dönüşü), Mainz, Zabern 2001.
Yukarı Avusturya’da 1934 yılında doğan Anton Bammer, gençlik yıllarını Linz yakınlarında, Tuna Nehri kıyılarında geçirmiş, 1953 ve 1958 yılları arasında Viyana Teknik Üniversitesi’nde mimarlık eğitimi aldıktan sonra üç yıl mimarlık yapmış. Avusturya Arkeoloji Enstitüsü’nde göreve başladığı 1961 yılından bugüne kesintisiz olarak Efes kazı ekibinin daimi üyesi olmuştu. Bunun haricinde jeofizik okumuş ve Efes’in tuğla mimarisi üzerine hazırladığı arkeomagnetik alandaki teziyle doktorluk derecesine yükselmişti. Ayrıca Herbert Boeckl’in öğrencisi olarak bir dönem Viyana Sanat Akademisi’nde ressamlık eğitimi de almıştı.
Bugün, enerjinizi ve tutkunuzu harekete geçirecek fırsatlarla dolu. Hayatınıza katmak istediğiniz yenilikler için mükemmel bir zaman dilimi. İleriye yönelik yapacağınız planlar, şevkinizi artıracak ve sizi tetikleyecek. İletişim kurarken cesur olmalı, düşüncelerinizi açıkça ifade etmelisiniz. İçgüdüleriniz sizi doğru yönlendirecek; kalbinize kulak vermek önem kazanacak. İş veya sosyal çevrenizdeki insanlar üzerinde olumlu bir etki bırakacak, dikkatleri üzerinize çekeceksiniz. Ancak, aceleci davranmadan, kararlarınızı iyice tartarak almanızda fayda var. Günü keyifli bir etkinlik veya hobilerle değerlendirmek, zihnen ve bedenen zinde kalmanızı sağlayacak. Kendinize olan inancınız, başkalarında da güven uyandıracak. Geleceğe dair umutla dolu olun; çünkü başarı için gereken enerji, içsel motivasyonunuzda gizli.
Yavaş ama kararlı adımlarla ilerleme dönemi. İçsel dinginliğin ve güven arayışının öne çıkacağı bir gün. Görsel estetik ile ilgilenmek, sanatsal işler yapmak için güzel fırsatlar var. İlişkilerde samimiyet arayışın derinleşebilir; sevdiklerinle geçireceğin zaman, onları anlama ve hissetme konusunda yeni kapılar açabilir. Maddi konularda dikkatli düşünmen, planlarını sağlam temellere oturtman gerekecek. İsteklerini gerçekleştirmek için biraz sabretmen gerektiğini göreceksin. Var olan kaynaklarını akıllıca kullanmaya özen göster. Kendi potansiyelinin farkına varmak, günün en önemli temalarından biri olacak. Rahatlatıcı bir aktivitede bulunmak, zihinsel yorgunluğunu alabilir ve beyin fırtınası yaparak yeni fikirlere kapı aralayabilirsin. Doğaya yönelmek, nefes almak ve enerjini yenilemek için ideal. Kalp sesini dinlemek, doğru yolun hangisi olduğunu göstermekte büyük bir rehberlik sunacak.
Bugün zihninizin parlaklığı ve merakın yüksek olduğu bir gün. Sosyal çevrenizdeki insanlarla etkileşimlerinizde daha fazla ilgi ve etki yaratabilirsiniz. Yaratıcı projeler için güzel bir fırsat doğabilir; düşüncelerinizi açıkça ifade etmekten çekinmeyin. Yeni bağlantılar kurma ihtimaliniz oldukça yüksek. İletişim becerileriniz sayesinde ortamlarda dikkat çekebilir, ilginç sohbetler geliştirebilirsiniz. Ancak, karışık duygu ve düşünceler içinde kaybolmamaya özen gösterin. Dikkatinizi dağıtan unsurlara takılmak, konsantrasyonunuzu bozabilir. İçsel huzurunuzu sağlamak için biraz zaman ayırmak iyi gelecektir. Gökyüzünün enerjisiyle uyum içinde kalın, fırsatları değerlendirin ama dikkatli seçimlerde bulunun.
Duygusal olarak derin bir denizdesin. İçsel huzurunu bulmak için zaman ayırmalısın. Aile ve sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirecek fırsatlar yaratabilirsin. Bugün, hislerinle hareket edeceksin; bu da seni bazı durumlarla yüzleşmeye itebilir. Hissettiklerin, senin için önemli olan insanlarla daha samimi ve açık olmanı sağlayacak. İş hayatında, yaratıcılığını ortaya koyabileceğin bir proje üzerinde çalışabilirsin. Hayallerindeki hedeflere ulaşmana yardımcı olacak yeni fırsatlar kapını çalabilir. Kendine güvenmeyi unutma; içindeki gücü keşfettikçe daha fazla cesaret bulacaksın. Unutma ki, sevdiklerin senin güçlü destekçilerin olacak. İçsel berraklık arayışında, meditasyon veya doğa yürüyüşleri faydalı olabilir. Rahatlamaya ve yenilenmeye ihtiyacın var, bu yüzden kendine biraz zaman ayırmayı ihmal etme.
Bugün, içsel enerjinin yüksek olduğu bir gündesin. Yeteneklerini sergilemek, ilgi odağı olmak isteyeceksin. Sosyal ilişkilerde daha cesur adımlar atabilirsin; çevrendekilerin dikkatini çekmek için harika bir zaman. Özgüvenin, karisma ve çekiciliğin ile birleştiğinde, etrafındaki insanlarla kuracağın iletişimde büyük bir etki yaratacak. İş veya projelerle ilgili fikirlerin, başkaları tarafından takdir edilebilir. Ancak, dikkatli ol; kibirli davranışlardan kaçınmak, ilişkilerini güçlendirecektir. Kalbinin sesine kulak vererek, sevgi ve bağlılık arayışında olumlu gelişmeler yaşayabilirsin. Unutma, cömertliğin ve iyimserliğinle çevrendekilere ilham verebilirsin. Günün sonunda, yaptıklarınla gururlanacak, kendini tatmin olmuş hissedeceksin.
Detail-oriented yaklaşımın, bugün seni önemli bir başarıya götürebilir. İş yerinde veya günlük yaşamında karşılaştığın sorunları pratik bir şekilde çözme yeteneğinle etrafındakilerin takdirini kazanabilirsin. İşlerine olan disiplinin ve titizliğin, uzun vadede sana fayda sağlayacak sonuçlar doğuruyor. Ayrıca, duyacağın yenilikçi fikirler veya ilham verici bir konuşma, zihnini açacak ve yeni projeler konusunda cesaretlendirecektir. Kişisel ilişkilerinde de, samimiyet ve anlayış ön planda olacak. Tavsiyelerini dinleyen yakınların için rehberlik pozisyonuna geçebilirsin. Bugün, yalnız olmadığını hatırlamak ve sosyal çevrenle etkileşimde bulunmak, ruhunun beslenmesine yardımcı olacak. Kendine güven, kaygılarını bir kenara bırakmana yardımcı olacaktır. Hedeflerine ulaşmak için adım atma zamanı.
Sosyal çevrenle olan ilişkilerin, samimiyeti ve derinliği ön plana çıkıyor. Bugün, insanların duygusal ihtiyaçlarını anlama ve onlara destek olabilme yeteneğinle parlayabilirsin. Estetik ve sanatsal konulara olan ilgin, yaratıcılığını serbest bırakman için mükemmel bir zemin hazırlıyor. Duygusal dengeyi sağlamak adına, içsel huzura odaklanmalısın; bu şekilde ikili ilişkilerdeki çatışmaları daha kolay yönetebilirsin. Ayrıca, yeni insanlarla tanışmak, yeni bağlantılar kurmak için harika bir zaman. Liderlik yeteneklerini sergileyerek ortak projelerde öne çıkabilirsin. Unutma, içindeki sezgi gücüne güvenmek ve onu takip etmek, hayatının gidişatını olumlu yönde etkileyecektir.
Duygular derinleşiyor, içsel bir sorgulama başlıyor. Gizli kalmış hisler gün yüzüne çıkabilir. Karşındaki insanlarla olan ilişkilerde samimiyetin önemini anlıyorsun; yüzeysel sohbetler seni tatmin etmeyecek. Güvendiğin kişilerle derin muhabbete gir veya belki de yalnız kalıp iç dünyana dönmek isteyebilirsin. Bu süreçte, içsel gerçeklerinle yüzleşmek sana büyük bir güç katacak. Maddi konularda dikkatli olman gereken bir zaman dilimindesin. Beklenmedik harcamalara açık olabilirsin; bütçeni gözden geçirip gereksiz masraflardan kaçınmakta fayda var. Parasal konularda sezgilerine güven. Ayrıca, yeni fırsatlar kapını çalabilir; ancak aceleci olmamakta fayda var. Fiziksel enerjini artıracak aktiviteler bulmak iyi gelebilir. Egzersiz yapmayı ya da doğayla iç içe olmayı düşün; bu, hem bedenine hem de ruhuna iyi gelecek. Sosyal medyada daha aktif olmak, ilginç insanlarla tanışmana olanak sağlayabilir. Hedeflerine yönelirken tutkulu ve kararlı olman, istediğin sonuçları elde etmeni kolaylaştıracak. İlişkilerde ise hislerine güven; açıldıkça gerçek bağlar kurabilirsin.
Bugün, maceraperest ruhun ön planda olacak. Yeni deneyimlere açık olman, hayatına renk katacak. Sosyal çevrende dikkat çekici anlar yaşanabilir; ilginç insanlarla tanışabilir, yeni sohbetlere kapı aralayabilirsin. Fikirlerini cesurca ifade et, çünkü görüşlerin başkalarının dikkatini çekecek. İçsel olarak kendini özgür hissetmek isteyecek, aynı zamanda da hedeflerine ulaşmak için bazı riskler alman gerektiğini düşüneceksin. Duygusal paylaşımlar açısından daha hassas olabilirsin; bu, ilişkilerinde derinleşmek adına bir fırsat. Bilinçaltındaki isteklerin, seni belki de hiç düşünmediğin yönlere götürebilir. Eğitim, seyahat ya da yeni bir hobi edinme konularında atılımlar yapmak için harika bir gün. Kendini sınırlı hissetme, özgürlüğüne odaklan. Belki de biraz spontane olmak, seni daha mutlu kılacak. Dikkatini dağıtan unsurlara kapılmaktan kaçınmalısın; böylece hedeflerine daha iyi odaklanabilir, içsel huzurunu bulabilirsin. Taşıştığın enerjiyi iyi değerlendirmeyi unutma!
Bugün, sorumluluklar ve hedefleri konusunda güçlü bir motivasyon hissedeceksin. İçsel bir disiplinle dolu olduğun bu dönemde, planlarını uygulamak için mükemmel bir zemin bulacaksın. Kararlılığın sayesinde başkalarına örnek olabilirsin. İş hayatındaki zorluklarla başa çıkmak için soğukkanlılığını koruman önemli. Önemli kararlar verirken mantığını ön planda tutmalısın; duygusal anlık tepkilerden kaçınmak, daha uzun vadeli ve sağlıklı sonuçlar almanı sağlayacak. Sosyal ilişkilerde, sevgi ve destek arayışı içinde olabilirsin. Yakın arkadaşlarınla yapacağın samimi sohbetler ruh halini iyileştirecek ve bağlarını güçlendirecek. Aşk hayatında ise, karşındakine karşı gösterdiğin anlayış ve sadakat, ilişkinizi daha da derinleştirebilir. Geleceğe yönelik planlarını gözden geçirmek, yeni fırsatlarla karşılaşmana olanak tanıyacak. İnişli çıkışlı duygusal dalgaların yanını bırakırken, kendine olan güvenin artsın. Bugün, başarıların için attığın adımların kıymetini bilmelisin. Zamanla daha iyi sonuçlar alacağının farkındalığı içindesin. Kendinle barışık olmanın getirdiği huzuru hissetmek, sana ilham verecek.
Bugün zihin açıcı düşünceler ve yenilikçi fikirlerle dolu bir gün. Sıra dışı projelere yönelmek ve alışılmışın dışında kararlar almak için mükemmel bir zaman. Sosyal çevrendeki dinamikler seni etkileyecek; dostlukların güçlenebilir, yeni tanışmalar hayatında ilginç fırsatlar doğurabilir. Ancak, fazla bağımsızlık isteği ilişkilerde birtakım çatışmalara yol açabilir. Empati kurarak bu durumu yönetmek, çelişkileri daha kolay çözmene yardımcı olacak. Yenilik arayışın, yaşamında yaratıcı bir dönüşümün kapısını açarken, içsel sesine kulak vermeyi unutma. Bugün, içsel dünyanı keşfederken, dış dünyada da kendine yeni ufuklar açabilirsin. Sezgilerine güven; doğru yönü bulman için içsel rehberliğin önemli bir rol oynayacak.
Duyguların derinliği bugününizde önemli bir tema haline gelecek. İçsel sezgileriniz, sizi doğru yolda yönlendirebilir ve bazı sorularınıza cevap bulmanızı sağlayabilir. Yaratıcılığınızın açığa çıkacağı bir gündesiniz; bu nedenle sanat, yazı ya da herhangi bir yaratıcı ifade aracı, ruhunuza iyi gelecek. İlişkilerde empati kurma yeteneğiniz öne çıkacak, yakınlarınızla olan bağlarınız güçlenebilir. Ancak başkalarının duygusal yüklerinden etkilenmemeye özen göstermelisiniz. Kendinize zaman ayırarak meditasyon ya da doğa yürüyüşü yapmak, zihinsel ve ruhsal sağlığınızı canlandıracak. Duygusal dengeyi sağlamak için sevdiğiniz faaliyetlerle uğraşmak, bu dönemde çoğunuz için bir nevi kaçış yolu haline gelebilir. Üzerinde durduğunuz düşüncelerinizi yazıya dökmek, zihninizi netleştirmenizi sağlayabilir.
1
2
3
4
5
6
