1
Efes antik kenti kazıları başta olmak üzere Ege arkeolojisi ve sanat tarihi araştırmalarında büyük emeği bulunan Dr. Anton Bammer önceki gün 90 yaşında yaşamını yitirdi. Efes arkeoloji kazılarında, antik çağ mimarisinde birçok anıtsal sunağın öncüsü olarak kabul edilen Artemision Sunağı’nın keşfine imza atan ve Artemis Tapınağı hakkında üç kitap yayımlayan Bammer, 1970’den beri Selçuk’un fahri hemşerisiydi. Alman Arkeoloji Enstitüsü’nün yanı sıra 1999’dan beri de Avusturya Arkeoloji Enstitüsü’nün asli üyesiydi. Ayrıca Arkeoloji ve Sanat Yayınları’nın danışma kurulunda olan Bammer, aramızdan ayrılana kadar yaşamını Viyana ile Selçuk’ta sürdürdü. Kariyerinin büyük bir bölümünü ise Türkiye’deki bilimsel çalışmalara adamış ve araştırmalarıyla Türkiye’nin uluslararası alanda arkeolojik açıdan tanıtılmasına da katkıda bulunan Bammer’in ölümünü arkeolog- editör Nezih Başgelen’den öğrendik. Birlikte çalışmalara imza atan Başgelen ile Dr. Anton Bammer’in Ege arkeolojisi ve Efes kazılarındaki rolünü ve yaşamını konuştuk.
Dr. Anton Bammer yaşamını bilime ve arkeolojiye adamış biri. Siz nasıl değerlendiriyorsunuz?
1895 yılında Avusturya Arkeoloji Enstitüsü’nce başlatılan ve günümüzde de sürdürülen kazı ve araştırmalarla Efes antik kentinin önemli bir bölümü gün ışığına çıkarıldı. Otto Benndorf’un (1838-1907) başkanlığında 1895’te başlayan kazılardan bugüne arkeoloji dünyasının önde gelen pek çok ismi Efes projelerinde görev aldı. Bunlar içinde, 1965 yılında Artemision’un sunağını bulan Dr. Anton Bammer, tüm yaşamını Efes’le özdeşleştirmiş çok değerli bir araştırmacı.
Bammer’ın Efes antik kentinde yaptığı en önemli projesi nedir?
Efes’teki ilk önemli projesi, buradaki “Memmius Anıtı’’nın ayağa kaldırılması sırasındaki teori ve uygulama alanındaki çalışmalarıdır. Bammer daha sonraki çalışmalarını Efes’teki arkeolojik araştırmaları başlatan efsanevi anıta, “Artemision” olarak adlandırılan Artemis Tapınağı’na adadı. Bammer’in bu alandaki ilk başarısı, uzun süre boyunca yeri tespit edilememiş olan tapınak sunağını 1965 yılında keşfetmiş olması. Birkaç yıl sonra, sunağa ait temellerin bütünüyle ortaya çıkarılması amacıyla burada kazılara başlamış ve uzun yıllar titizlikle sürdürmüştür. Ortaya çıkardığı kalıntılarla, antik çağ mimarisinde birçok anıtsal sunağın öncüsü olarak kabul edilen Artemision Sunağı’nın, Arkaik çağlardan beri var olduğu ve MÖ. 4. yüzyılda görkemli bir şekilde yeniden inşa edildiği anlaşılmıştı.
Bammer’ın çalışmaları tarihe önemli keşifler olarak yazıldı diyebilir miyiz?
Artemis Tapınağı’ndaki kazılarını her yıl devam ettiren Bammer, 1973 yılında Hekatompedos’u da keşfederek altar ve tapınak arasındaki alanı araştırmaya başladı. Efes’teki kazılarda geçici olarak kazı yardımcı direktörlüğü ve diğer meslektaşları ile birlikte kazı direktörlüğü de yaptı. “Artemis Tapınağı’nın merkezi tabanı” olarak adlandırılan yerde heyecan verici keşifler yapıldı ve bunun yanı sıra tapınağın erken dönem tarihine ait olup 2. bin yıla kadar geri giden kalıntılar kazılarak ortaya çıkarıldı. Bu bölgede bulunan ve İyon uygarlığının en eski örneği kabul edilen bir erken dönem Peripteros’unun keşfi, önemli bir başarı.
Anton Bammer, Artemis Tapınağı hakkında üç kitap yayımladı, sizde bu kitaplarda çalışmalar yaptınız? Kitaplardan bahsedebilir miyiz?
Die Architektur des Jüngeren Artemision von Ephesos (Wiesbaden 1972); Das Heiligtum der Artemis von Ephesos (Graz 1984) ve Das Artemision von Ephesos (Mainz 1996, Ulrike Muss ile birlikte). Artemis Tapınağı Sunağı’ndaki kazı ve araştırmalarının sonuçlarını Der Altar des Artemisions von Ephesos adlı eserde 2001’de Viyana’da Ulrike Muss ve Mustafa Büyükkolancı ile birlikte yayımladı. 1988’de basılan Ephesos Stadt and Fluß und Meer adlı kitabında Bammer, Efes ve çevresini “Yeni Arkeoloji” metodu ile yorumlamaya çalıştı. Anton Bammer sadece Efes değil, aynı zamanda klasik arkeolojiyi ilgilendiren çeşitli konular üzerinde de çalıştı. Türkiye ve Yunanistan’da yaptığı seyahatler sırasında geleneksel eski ahşap evleri incelemiş ve 1982 yayımlanan kitabında, bu yapıların ardındaki saklı felsefeyi irdelemeye çalışmıştı (Wohnen im Vergänglichen, Graz 1982). Ayrıca klasik ve ölümsüz taş mimari üzerine de eserleri bulunuyor: Architektur und Dialektik (Mimari ve Diyalektik) ve Die Zähmung des Raumes (Mekanın Evcilleştirilmesi). Bir başka kitabı da Die Rückkehr des Klassischen in die Levante’dir (Klasiklerin Levant’a Geri Dönüşü), Mainz, Zabern 2001.
Yukarı Avusturya’da 1934 yılında doğan Anton Bammer, gençlik yıllarını Linz yakınlarında, Tuna Nehri kıyılarında geçirmiş, 1953 ve 1958 yılları arasında Viyana Teknik Üniversitesi’nde mimarlık eğitimi aldıktan sonra üç yıl mimarlık yapmış. Avusturya Arkeoloji Enstitüsü’nde göreve başladığı 1961 yılından bugüne kesintisiz olarak Efes kazı ekibinin daimi üyesi olmuştu. Bunun haricinde jeofizik okumuş ve Efes’in tuğla mimarisi üzerine hazırladığı arkeomagnetik alandaki teziyle doktorluk derecesine yükselmişti. Ayrıca Herbert Boeckl’in öğrencisi olarak bir dönem Viyana Sanat Akademisi’nde ressamlık eğitimi de almıştı.
Bugün, içsel enerjinin yüksek olduğu bir dönemdesin. Cesaretin ve kararlılığınla yeni adımlar atmaya hazırlık hissediyorsun. Fakat, ani tepkiler vermekten kaçınmakta fayda var; sabırlı ol ve düşüncelerini netleştir. İletişim konularında dikkatli olmalısın; yanlış anlaşılmalara yol açabilirsin. Sosyal çevrenle daha fazla vakit geçirmek, enerjini artıracak. Spor yaparak bu yüksek enerjiyi sağlıklı bir yolla değerlendirmek için harika bir zaman. Aşkta ise, açık ve dürüst iletişim, ilişkinin derinleşmesine yardımcı olabilir. Kendini ifade etmekten çekinme, hislerini açıkça paylaş. Bugün, içsel motivasyonunla hayallerinin peşinden gitmek için mükemmel bir fırsat.
Bugün, içsel denge ve huzur arayışında olabilirsin. Duygusal olarak kendini güvende hissetmek önem kazanacak. Maddi konulara olan bağlılığın artabilir, yeni yatırımlar yapmak veya mevcut kaynaklarını gözden geçirmek için uygun bir zaman. İkili ilişkilerde sabırlı olman gerekebilir; bazen kalbinin sesine kulak vermek, bazen de mantığın rehberliğine ihtiyaç duyabilirsin. Sanatsal yönlerin açığa çıkacak, yaratıcılığını ifade etmenin yollarını bulabilirsin. Kendine zaman ayırmayı unutma, doğa ile buluşmak ruhsal açıdan tazelenmene yardımcı olacaktır. Yavaş ama kararlı adımlarla ilerle, sağduyun seni doğru yola yönlendirecek.
Zihninin aktif olduğu bir zaman dilimindesin. Fikirlerin akışkan, sembollerle dolu ve yenilik arayışındasın. Sosyal etkileşimler ön planda; arkadaş çevrenle yapacağın sohbetler sana ilham verebilir. Yeni bağlantılar kurmak, fırsatlar yaratmak için güzel bir dönemdesin. Merakın seni farklı alanlara yönlendirebilir, öğrenmeye açık olmak sana çok şey katacak. Kısa seyahatler ve iletişim konularında beklenmedik gelişmeler de yaşanabilir. Duygusal olarak ise, biraz daha derin düşüncelere dalabilirsin; içsel huzuru bulmak adına kendine zaman ayırmak oldukça önemli. Sezgilerine güven, hislerin seni doğru yönlendirecek.
Duyguların derinleştiği bir gün. Sevdiklerinle olan ilişkilerini gözden geçirip onlara daha fazla zaman ayırma isteği içinde olabilirsin. İçsel bir huzur arayışındasın ve bunun için ruhunu besleyecek aktiviteler yapmak önemli. Karşılaştığın zorluklarda sabırlı kalmalısın; zaman her şeyin ilacıdır. İş veya kişisel projelerde dikkatli kararlar almaya özen göster. Sezgilerin güçlü, bu yüzden içsel sesine kulak vermen faydalı olacak. Kendi ihtiyaçlarına yönelik bir tür öz değerlendirme yapabilir, gelecek için bir yol haritası çıkarabilirsin. Aşk hayatında ise duygusal derinlikler ön planda; samimi ve açık iletişim her şeyin anahtarı. Kendini ifade etmekte zorlanıyorsan, yazmak ya da yaratıcı bir faaliyet içinde bulunmak ruh halini iyileştirebilir. Unutma, kendine gösterdiğin özen, çevrendekilere de yansıyacaktır.
Bugün enerjinizi yüksek tutmak, kendinizi ifade etmek ve yaratıcı projelere yönelmek için harika bir zaman dilimindesiniz. İçsel gücünüz ve karizmanız çevrenizdeki insanlar üzerinde güçlü bir etki yaratabilir. Sosyal ortamlarda parlamak, ilgi çekmek ve insanları etkilemek için mükemmel bir fırsat. Ancak, kendinizi fazla öne çıkarmaktan kaçınmakta fayda var; bazen başkalarının görüşlerine de kulak vermek, dengeyi sağlamanıza yardımcı olabilir. Öğle saatlerinde bazı sürprizler yaşayabilirsiniz, bu da gününüzü daha da renklendirebilir. Aşk ve ilişkiler alanında tutkulu bir iletişim sağlayabilir, kalbinizin sesine kulak vermek konusunda cesur adımlar atabilirsiniz. Kendi değerlerinizi ve hedeflerinizi daha iyi anlamak, sizi gelecekteki başarılara hazırlayacak. Yaratıcılığınızı besleyecek aktivitelerde bulunmayı unutmayın; bu, ruh halinizi iyileştirecek ve daha da motive olmanızı sağlayacak. Kendinize güvenin ve hayallerinizin peşinden koşmaktan çekinmeyin.
Detaylara olan düşkünlüğün, bugün seni birçok alanda daha dikkatli ve düzenli olmaya yönlendirecek. Duygusal anlamda kendini daha dışa dönük hissedeceksin, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin güçlenebilir. Hatta bazı yapıcı eleştiriler, iş ilişkilerine yeni bir soluk getirebilir. Projelerin üzerinde çalışırken, analitik düşünme yeteneğini en üst düzeye çıkararak en ince ayrıntılara odaklanmak seni başarılı kılacak. Ancak, aşırı eleştirel ve mükemmeliyetçi tavırlarından kaçınmak, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Kendine ayırdığın zaman, zihnindeki karmaşayı hafifletmek için oldukça faydalı olacak. Sorunları çözmeye yönelik pratik yaklaşımların sayesinde, kariyerinde ilerlemeler kaydedebilirsin. Günü, küçük zevklerle zenginleştirmen, enerji seviyeni yükseltirken, kendini daha huzurlu hissetmene yardımcı olacak. Unutma ki, küçük adımlarla büyük değişimler yaratmak senin elinde.
İlişkilerde uyum ve denge arayışın yoğunlaşacak. Sosyal çevrenle olan iletişiminde, başkalarıyla empati kurarak daha derin bağlar geliştirme fırsatların var. Bir davet veya etkinlik seni bekliyor olabilir; bu durum, yeni bağlantılar kurmanı kolaylaştıracak. Dikkatini toplamakta zorlanabilir, detaylara hakim olmakta biraz yavaş kalabilirsin. Ancak bu, yaratıcılığını besleyen anlık ilhamlar getirebilir. Kendini iyi ifade edebileceğin bir ortamda bulunmak, iç dünyanı dışa açmana yardımcı olacak. Duygusal dengenin sağlanması için biraz zaman ayırmayı ihmal etme, kendi ihtiyaçlarına odaklanmak seni daha enerjik hissettirecek. Ayrıca finansal konularda dikkatli olman gereken bir dönemdesin; harcamalarını kontrol altında tutmaya çalışmalısın.
Gizli kalmış duygular gün yüzüne çıkabilir. Derinlemesine düşünme isteğin artarken, ilişkilerinde daha kararlı adımlar atma zamanıdır. İçsel dönüşüm sürecin hız kazanıyor; eski kalıpları yıkma ve yeniliklere açık olma fırsatını yakalayabilirsin. İş hayatında dikkatli olman, detaylara odaklanman gereken bir dönemdesin. İnişli çıkışlı duygusal dalgalanmalar yaşayabilirsin; bu nedenle kendine karşı nazik olmalı, başkalarıyla olan iletişiminde sabırlı davranmalısın. Sezgilerin güçlü; bu dönemde içgüdülerine güvenmek, doğru kararlar almanı sağlayabilir. Yenilikler için cesaretlendiğinde, pek çok kapının sana açıldığını göreceksin. Kendi potansiyalini keşfetmek için harekete geçme zamanı!
Bugün macera arayışındaki ruhun, seni farklı deneyimlere yönlendirebilir. Yalnız kalmak istemeyecek, sosyalleşmek için fırsatlar yaratacaksın. Kendini ifade ederken, içten ve samimi olmaya özen göster. Yeni insanlarla tanışmak, ilham verici fikirler edinmene yardımcı olabilir. Yeteneklerini sergilemek için harika zamanlar. Bunun yanı sıra, geleceğe dair planlarını gözden geçirmek isteyebilir, hedeflerini netleştirmek için içsel bir motivasyon bulabilirsin. Ancak dikkat etmen gereken noktalar var; dikkatsizlik ve aceleci davranışlar seni beklenmedik durumlarla karşılaştırabilir. Anlık kararlar vermek yerine, düşünerek ilerlemek daha faydalı olacaktır. Özgür ruhun ve iyimserliğin, çevrendekilere de ilham verecek. Bugünün, kendini keşfetme ve sınırlarını aşma fırsatı sunuyor.
Özenli ve disiplinli yapın, bugün kariyer alanında sizi bekleyen fırsatlarla dolu. Çalışma arkadaşlarınızla olan iletişimlerinizde dikkatli ve sabırlı olun. Yaratıcılığınızı ifade etme şansını elde edebilir, kendinizi yeni projelerde bulabilirsiniz. Sosyal çevrenizle olan ilişkilerinizdeki dengeyi sağlamak, uzun vadede olumlu sonuçlar getirecek. İkili ilişkilerde, samimiyetin ve güvenin önemi artarken, bazı gerilimlerin üstesinden gelmek için empati yeteneğinizi kullanmalısınız. Kendinize zaman ayırmayı ihmal etmeyin; ruhsal ve fiziksel sağlığınıza özen göstermek, enerjinizi yükseltecek. Unutmayın, hedef netleştikçe adımlarınızı sağlam atmak daha kolay olacak.
Sosyal bağlantılarında büyük bir canlılık ve enerjik bir etkileşim bekleniyor. Arkadaşlarınla olan ilişkilerin güçlenebilir; yeni projelere birlikte adım atma isteği ortaya çıkabilir. İlginç insanlarla tanışman, farklı bakış açıları edinmene olanak tanıyacak. Yaratıcı düşünme kabiliyetin, alışılmışın dışına çıkmanı sağlayarak yenilikçi çözümler bulmana yardımcı olacak. Ancak, özgürlüğüne olan düşkünlüğün bu süreçte bazı çatışmalar yaratabilir, bu dengeyi sağlamaya özen göster. İçsel olarak kendinle barışık olman, bu yoğun iletişim döngüsünde daha net kararlar almanı sağlayacak. Hedeflerine odaklanırken, akışın getirdiklerine de uyum sağlamayı unutmamalısın. Bugün, belirsizliklerden ziyade, hayatı akışına bırakmanın, ruhsal huzur açısından önemli olduğunu deneyimleyeceksin.
Duygularının derin sularında yüzmeyi tercih ederken, bugün sezgilerin güçlü bir şekilde devreye girecek. İçsel sesine güvenmek, hatalarından ders almak ve geçmişle yüzleşmek için bir fırsat yaratıyor. Bu süreçte kendini sorgulamak, transformasyonun kapılarını aralayabilir. Sanat ve yaratıcılıkla ilgili projeler gündeme gelebilir; bu alanda yeteneklerini sergileme fırsatı bulabilirsin. İlişkilerde empati kurmak, sevdiklerinle arandaki bağları güçlendirebilir. Sorunların çözümünde başkalarının bakış açılarına açık olmak, daha geniş bir anlayış geliştirmene yardıma edecek. Bugün, iç huzurunu bulma çabasında sessiz anlar yaratmak önem taşıyor. Kendine zaman ayırmayı unutmamalısın.
