1
Efes antik kenti kazıları başta olmak üzere Ege arkeolojisi ve sanat tarihi araştırmalarında büyük emeği bulunan Dr. Anton Bammer önceki gün 90 yaşında yaşamını yitirdi. Efes arkeoloji kazılarında, antik çağ mimarisinde birçok anıtsal sunağın öncüsü olarak kabul edilen Artemision Sunağı’nın keşfine imza atan ve Artemis Tapınağı hakkında üç kitap yayımlayan Bammer, 1970’den beri Selçuk’un fahri hemşerisiydi. Alman Arkeoloji Enstitüsü’nün yanı sıra 1999’dan beri de Avusturya Arkeoloji Enstitüsü’nün asli üyesiydi. Ayrıca Arkeoloji ve Sanat Yayınları’nın danışma kurulunda olan Bammer, aramızdan ayrılana kadar yaşamını Viyana ile Selçuk’ta sürdürdü. Kariyerinin büyük bir bölümünü ise Türkiye’deki bilimsel çalışmalara adamış ve araştırmalarıyla Türkiye’nin uluslararası alanda arkeolojik açıdan tanıtılmasına da katkıda bulunan Bammer’in ölümünü arkeolog- editör Nezih Başgelen’den öğrendik. Birlikte çalışmalara imza atan Başgelen ile Dr. Anton Bammer’in Ege arkeolojisi ve Efes kazılarındaki rolünü ve yaşamını konuştuk.
Dr. Anton Bammer yaşamını bilime ve arkeolojiye adamış biri. Siz nasıl değerlendiriyorsunuz?
1895 yılında Avusturya Arkeoloji Enstitüsü’nce başlatılan ve günümüzde de sürdürülen kazı ve araştırmalarla Efes antik kentinin önemli bir bölümü gün ışığına çıkarıldı. Otto Benndorf’un (1838-1907) başkanlığında 1895’te başlayan kazılardan bugüne arkeoloji dünyasının önde gelen pek çok ismi Efes projelerinde görev aldı. Bunlar içinde, 1965 yılında Artemision’un sunağını bulan Dr. Anton Bammer, tüm yaşamını Efes’le özdeşleştirmiş çok değerli bir araştırmacı.
Bammer’ın Efes antik kentinde yaptığı en önemli projesi nedir?
Efes’teki ilk önemli projesi, buradaki “Memmius Anıtı’’nın ayağa kaldırılması sırasındaki teori ve uygulama alanındaki çalışmalarıdır. Bammer daha sonraki çalışmalarını Efes’teki arkeolojik araştırmaları başlatan efsanevi anıta, “Artemision” olarak adlandırılan Artemis Tapınağı’na adadı. Bammer’in bu alandaki ilk başarısı, uzun süre boyunca yeri tespit edilememiş olan tapınak sunağını 1965 yılında keşfetmiş olması. Birkaç yıl sonra, sunağa ait temellerin bütünüyle ortaya çıkarılması amacıyla burada kazılara başlamış ve uzun yıllar titizlikle sürdürmüştür. Ortaya çıkardığı kalıntılarla, antik çağ mimarisinde birçok anıtsal sunağın öncüsü olarak kabul edilen Artemision Sunağı’nın, Arkaik çağlardan beri var olduğu ve MÖ. 4. yüzyılda görkemli bir şekilde yeniden inşa edildiği anlaşılmıştı.
Bammer’ın çalışmaları tarihe önemli keşifler olarak yazıldı diyebilir miyiz?
Artemis Tapınağı’ndaki kazılarını her yıl devam ettiren Bammer, 1973 yılında Hekatompedos’u da keşfederek altar ve tapınak arasındaki alanı araştırmaya başladı. Efes’teki kazılarda geçici olarak kazı yardımcı direktörlüğü ve diğer meslektaşları ile birlikte kazı direktörlüğü de yaptı. “Artemis Tapınağı’nın merkezi tabanı” olarak adlandırılan yerde heyecan verici keşifler yapıldı ve bunun yanı sıra tapınağın erken dönem tarihine ait olup 2. bin yıla kadar geri giden kalıntılar kazılarak ortaya çıkarıldı. Bu bölgede bulunan ve İyon uygarlığının en eski örneği kabul edilen bir erken dönem Peripteros’unun keşfi, önemli bir başarı.
Anton Bammer, Artemis Tapınağı hakkında üç kitap yayımladı, sizde bu kitaplarda çalışmalar yaptınız? Kitaplardan bahsedebilir miyiz?
Die Architektur des Jüngeren Artemision von Ephesos (Wiesbaden 1972); Das Heiligtum der Artemis von Ephesos (Graz 1984) ve Das Artemision von Ephesos (Mainz 1996, Ulrike Muss ile birlikte). Artemis Tapınağı Sunağı’ndaki kazı ve araştırmalarının sonuçlarını Der Altar des Artemisions von Ephesos adlı eserde 2001’de Viyana’da Ulrike Muss ve Mustafa Büyükkolancı ile birlikte yayımladı. 1988’de basılan Ephesos Stadt and Fluß und Meer adlı kitabında Bammer, Efes ve çevresini “Yeni Arkeoloji” metodu ile yorumlamaya çalıştı. Anton Bammer sadece Efes değil, aynı zamanda klasik arkeolojiyi ilgilendiren çeşitli konular üzerinde de çalıştı. Türkiye ve Yunanistan’da yaptığı seyahatler sırasında geleneksel eski ahşap evleri incelemiş ve 1982 yayımlanan kitabında, bu yapıların ardındaki saklı felsefeyi irdelemeye çalışmıştı (Wohnen im Vergänglichen, Graz 1982). Ayrıca klasik ve ölümsüz taş mimari üzerine de eserleri bulunuyor: Architektur und Dialektik (Mimari ve Diyalektik) ve Die Zähmung des Raumes (Mekanın Evcilleştirilmesi). Bir başka kitabı da Die Rückkehr des Klassischen in die Levante’dir (Klasiklerin Levant’a Geri Dönüşü), Mainz, Zabern 2001.
Yukarı Avusturya’da 1934 yılında doğan Anton Bammer, gençlik yıllarını Linz yakınlarında, Tuna Nehri kıyılarında geçirmiş, 1953 ve 1958 yılları arasında Viyana Teknik Üniversitesi’nde mimarlık eğitimi aldıktan sonra üç yıl mimarlık yapmış. Avusturya Arkeoloji Enstitüsü’nde göreve başladığı 1961 yılından bugüne kesintisiz olarak Efes kazı ekibinin daimi üyesi olmuştu. Bunun haricinde jeofizik okumuş ve Efes’in tuğla mimarisi üzerine hazırladığı arkeomagnetik alandaki teziyle doktorluk derecesine yükselmişti. Ayrıca Herbert Boeckl’in öğrencisi olarak bir dönem Viyana Sanat Akademisi’nde ressamlık eğitimi de almıştı.
Bugün cesaretin ve kararlılığın ön planda olacak. Hayatında yeni bir başlangıç yapma isteği hissedebilirsin. İçindeki ateş seni harekete geçirecek ve risk almaktan çekinmeyeceksin. Sosyal ilişkilerde, sezgilerinle hareket etmen oldukça faydalı olacak; insanlarla olan diyaloglarında açıklık ve dürüstlük önem kazıyor. Ani gelişmeler karşısında esnek kalabilmek, seni daha güçlü kılacak. Olaylara geniş bir perspektiften bakabildiğin sürece, karşına çıkan zorlukları aşma konusunda oldukça başarılı olacaksın. Bugünün sonunda, kendini daha yenilenmiş ve enerjik hissedeceksin. Unutma ki, süregelen projelerini tamamlamak için gereken motivasyonu bulabilirsin. Eğlenceli bir aktivite, ruh hâlini iyileştirecek ve sana ilham verecek.
Bugün, sabırlı ve kararlı doğanla hareket etmenin getirdiği avantajları hissedeceksin. İçsel huzur ve güven duygusu baskın olacak. Mali konularda alacağın kararlar, gelecekteki refahın için önem taşıyor. Yatırımlarını dikkatli bir şekilde değerlendirme fırsatı bulabilirsin. Olaylara yaklaşımındaki pratiklik, başkaları tarafından takdir edilecek.İlişkilerinde, insanları anlama yeteneğin ön plana çıkıyor. Eş ya da sevdiğin kişiyle arandaki bağı güçlendirecek sohbetler yapabilirsin. Duygusal derinliği takdir edeceğin anlar yakında. Kendine güvenin artıyor; bu, sana yeni fırsatlar sunacak. Ayrıca, doğaya olan bağlılığın artabilir, huzuru dışarıda arayabilirsin. Unutma ki, yaşamın sunduğu güzellikleri görmek için yavaşlamak ve sindirmek gerekli. Kendine zaman tanıdığında, yeni bir perspektif kazanacaksın.
Bugün iletişimde sıradışı bir akış söz konusu. Düşüncelerini açıkça ifade etmek konusunda cesur olabilirsin. Sosyal bağlantılarının güçlendirilmesi gereken bir dönemdesin; yeni insanlarla tanışmak veya eski tanıdıklarla bağlantı kurmak için doğru zaman. Kısa yolculuklar, beklenmedik buluşmalar ve ilginç sohbetler gündeme gelebilir. Eğitim veya kişisel gelişim alanında yeni fırsatlar ortaya çıkabilir, bu yüzden öğrenmeye açık olmalısın. Duygusal ilişkilere gelince, biraz daha derinlik aramak isteyebilirsin. Karşılaştığın zorlukları mizah anlayışınla çözmek, gününü daha keyifli hale getirecek. Esnek kal ve anlık fırsatları değerlendirmekten çekinme. Akıl oyunları ve beyin fırtınaları zihnini canlandıracak. Unutma ki, merakın seni her zaman yeni ufuklara taşıyacak.
Duygusal olarak derin sulara dalabileceğin bir gün. İçsel huzurunu sağlamak için yalnız kalma ihtiyacı hissedebilirsin. Ailevi ilişkilerde samimi ve anlamlı paylaşımlar öne çıkacak. Sevgi dolu ifadeler, bağları güçlendirebilir. Duygusal zorlukları geride bırakma kararlılığı gösterebilir, kendine yeni hedefler belirleyebilirsin. İlerlemek için tutkulu bir motivasyon bulabilirsin. Kendi iç dünyanı keşfetmek sana hem rahatlatıcı hem de ilham verici bir deneyim sunacak. Yeni bir yaratıcı projeye başlamak için cesaret bulabilirsin. Sıcak ve destekleyici bir atmosfer içerisinde, arkadaşlarınla zaman geçirmek ruhunu besleyecektir. Don't forget to trust your instincts as they will guide you wisely.
Bugün kendine güvenin zirveye ulaşacak. İletişim becerilerinle çevrendekileri etkileyebilirsin. Sosyal ortamlarda parlayacaksın; bu da yeni fırsatlar kapını çalmasına neden olabilir. Ancak, ego ve gururun ağır basmamalı. Dikkatini paylaşımda bulunduğun insanlara vermek, ilişkilerini güçlendirebilir. Aşk hayatında samimiyet ve tutku ön plana çıkacak, eski yaraların ise tamamen kapandığını hissedebilirsin. Finansal açıdan birikim yapma zamanı. Hedeflerini netleştir ve kimlerle iş yapacağına dikkat et. Yaratıcılığının dorukta olduğu bu günde, sanatsal faaliyetlere yönelmek içsel tatmin sağlarken, kendini bulma yolunda da ilerlemeni hızlandırabilir.
Gün, detaylara odaklanmak ve titizlikle hareket etme arzusu ile başlayacak. İhtiyaç duyduğunuz düzeni sağlama konusunda yenilikçi fikirler üretme potansiyeline sahipsiniz. İş ve kişisel yaşam arasında denge kurmak, huzur bulmanıza yardımcı olacak. Uzun zamandır üzerinde düşündüğünüz projeleri hayata geçirmek için doğru bir zaman dilimindesiniz. Sağlığınıza yönelik atılımlar yapmak, hem bedensel hem de ruhsal olarak kendinizi yenilemenizi sağlayacak. İletişim kurduğunuz kişilerle samimi bir bağ geliştirmek, size yeni kapılar açabilir. Unutmayın, mükemmeliyet arayışınız bazen sizi yavaşlatabilir; bu nedenle, akışa bırakmak faydalı olabilir. Anlık mutlulukların değerini bilmek, ruh halinizi olumlu yönde etkileyecek.
Denge ve uyum arayışında adımlar atıyorsun. İlişkilerde yaşanan gerginlikler, gün boyunca çözüme kavuşmak için fırsatlar sunabilir. İletişim yeteneklerin öne çıkıyor; duygularını açıkça ifade etmek çevrendekilerle bağlarını güçlendirecek. Kendini huzursuz hissedebilir, ruhsal denge arayışında olabilirsin. Bu durum, çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerini derinleştirmene olanak tanıyor. Sanatsal yönlerin kendini göstermeye başlayabilir, yaratıcı projelere yönelmek için ilham bulabilirsin. Gün boyunca kendini ifade etmenin yollarını keşfetmek, içsel huzurunu artıracak. Sosyal ortamlar, yeni bağlantılar kurma şansı sunarken, eski dostluklar da canlanabilir. Unutma, dengeyi bulmak, sadece başkalarıyla değil, kendinle de barışık olmayı gerektirir. Tavsiyelerden faydalanarak, gününü pozitif bir şekilde tamamlayabilirsin.
Bugün, içsel derinliklerine inmek ve ruhsal dönüşümler yaşamak için harika bir fırsat sunuyor. Duyguların yoğunlaşabilir; içinizdeki karmaşa, geçmişe dönük düşüncelerle birleşip kendinizi sorgulamanıza neden olabilir. Ancak, bu durum kendinizi yeniden keşfetmek için bir fırsat. Aniden ortaya çıkabilecek fırsatlar, içinizdeki cesareti andıracak. İletişimde dikkatli olmalısınız; zira kelimeleriniz beklenmedik tepkilere yol açabilir. Güven duygunuzun ön planda olduğu bir süreçtesiniz, bu nedenle çevrenizdekilere karşı açık ve samimi olmanız önemli. Geçmişteki ilişkilerden gelen dersler, mevcut durumunuza ışık tutabilir. Kendinize dürüst olun ve içgüdülerinize kulak verin; sizi doğru yola yönlendirecektir. Hayatınızdaki bazı tutku dolu anlar, zihin açıcı yorumlar ve sezgisel bilgilerin kapısını aralayabilir.
Dışa dönük bir enerji ile çevrenizdeki insanlarla etkileşimde bulunmak isteyeceksiniz. Sosyal akışkanlığınız dikkat çekici olacak; yeni bağlantılar kurma ve mevcut ilişkilerinizi derinleştirme fırsatları doğabilir. Eğitim veya kişisel gelişimle ilgili konulara yönelmek, entelektüel anlamda tatmin sağlayacak. İçsel bir huzur arayışı içerisinde olabileceğiniz bu dönemde, doğanın güzellikleriyle bağ kurmak, ruhunuzu besleyecek. Özgür ruhunuza hitap edecek bir yolculuk yapma isteği doğabilir, kaçırılmaması gereken bir fırsat. Duygusal açıdan ise, sevdiğiniz kişiyle duygusal bağlarınızı güçlendirmek için samimi iletişimlere ihtiyaç duyabilirsiniz. Hayata karşı olan umut dolu yaklaşımınız, başkalarına da ilham verecek, etrafınızdaki insanların pozitif enerjinizi hissetmesi açısından bu bir artı olacak. Unutmayın, yaşam bir macera ve her anı keşfetmek için değerli.
Bugün sorumlulukların üzerindeki yükü hissettiğin bir gün. Hedeflerine ulaşmak için çalışmanın yanı sıra, içsel dengeni sağlamak önem kazanıyor. Çalışkanlığın ve kararlılığın, geçmişteki çabalarının meyvelerini toplamana yardımcı olacak. Ayrıntılara özen göstermen, projelerinde başarıyı getirebilir. Aile ve yakın arkadaşlarınla vakit geçirme fırsatını değerlendirmek, ruh haline olumlu bir katkı sağlayacak. Duygusal derinliğin, ilişkilerindeki iletişimi güçlendirebilir. Kendine ait bir zaman dilimi yaratmak, zihinsel ve fiziksel yenilenme sağlayacaktır. İçsel motivasyonun ön plana çıkarken, yeni fırsatlara açık olman faydalı olacak. Unutma ki, istikrar ve öz disiplin, senin en büyük müttefiklerin.
Geleceğine yönelik heyecan verici fırsatlar kapını çalabilir. Yenilikçi fikirlerinle dikkat çekeceksin ve başkalarına ilham kaynağı olma şansını yakalayacaksın. Sosyal çevrende güçlü bir etki yaratmak, içinde bulunduğun topluma katkıda bulunma arzunu artırabilir. Derin düşünceler içinde kaybolmadığın sürece, sezgilerinle harika bağlantılar kurabileceksin. Biraz bağımsızlık ihtiyacı hissedebilirsin; spiritüel ya da entelektüel bir keşif yapma isteği gün yüzüne çıkabilir. İletişim kurarken, dikkatli olman gereken detaylar olabilir, zira akıllı bir yaklaşım, yanlış anlamaların önüne geçebilir. Bugün kendini ifade etme biçiminde alışılmışın dışına çıkmak, enerji dolu bir atmosfer yaratabilir. İçinden gelen özgür ruh, seni yeni yollar keşfetmeye cesaretlendiriyor. Kendini yenileme ve gelişme fırsatlarını değerlendirmek için istekli olmalısın; bu, seni bekleyen güzel değişimlerin kapılarını aralayabilir. Sevdiklerinle geçireceğin zamanda, duygusal bağları kuvvetlendiren anlar yaşayabilirsin.
Duyguların en derinlerine inmeye hazır olduğun bir gün. İçgörülerinle, kaybolmuş hissettiğin konuları aydınlatacak fikirler edinebilirsin. Sanatsal yeteneklerin için mükemmel bir zaman; hayal gücünü ortaya koyacak projeler üzerinde çalışabilirsin. Toplum içinde daha fazla sosyal bağ kurma ihtiyacı hissedeceksin. Beraber vakit geçirdiğin kişilerin sana olan ilgisi, hayatına yeni renkler katabilir. Yaşadığın anların kıymetini bil; sevdiklerinle geçirdiğin zaman, ruhuna huzur katacak. Kendine güvenin artıyor, bu durum hayatın birçok alanında olumlu değişiklikler yaratabilir. Ancak, ani kararlara dikkat et; aceleci davranışlar bazı sorunları beraberinde getirebilir. Kalbini ve sezgilerini dinlemeyi unutma, içsel sesin doğru yönlendirecek.
