1
Türkiye Cumhuriyeti’nin aydınlanma yolunda eğitim sisteminin bir dönemine damgasını vuran Köy Enstitüleri’nin kuruluşunun 81’inci yılı kutlanıyor. Köy Enstitülerine giden süreç, 1936’da Çankaya Köşkü’nde Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk başkanlığındaki bir toplantı ile başladı. Atatürk, “40 bin köyün 35 bini okul ve öğretmensiz. Bir çözüm bulalım” diyerek Cumhuriyet’in eğitim cephesini güçlendirmenin önemine işaret etti.
Hasan Sarıhan, Aksu Köy Enstitüsü’nde aldığı eğitimi Latif Sansür’e anlattı.
ATATÜRK HEDEFİNE DOĞRU
O yıllarda nüfusun yüzde 75’i köylerde yaşıyordu. Erkeklerin yüzde 23’ü, kadınların ise sadece yüzde 8’i okuma yazma biliyordu. Çocukların üçte birinden azı okula gidebiliyordu. Cumhuriyet aydınlanmasını Türkiye’nin dört bir yanına yaymak, karanlığa ışık olmak amacıyla 2. Dünya Savaşı’nın zor koşullarında harekete geçildi. Atatürk’ün gösterdiği hedefte ilk adım 17 Nisan 1940’da TBMM’de atıldı. 3803 Sayılı Köy Enstitüleri Yasası kabul edildi. Milli Eğitim Bakanı koltuğunda Hasan Ali Yücel, İlköğretim Genel Müdürü koltuğunda İsmail Hakkı Tonguç oturuyordu.
1940-1954 arasında 21 Köy Enstitüsü kuruldu.
İŞ İMKANI DA YARATILDI
1940-1954 arasında 21 Köy Enstitüsü kuruldu. Köy Enstitüleri, Cumhuriyet’e özgü eğitim-öğretim modeli ile tarihe damga vurdu. Enstitüler sayesinde hem yoksul çocuklar için aydınlanmanın yolu açıldı, hem de köylerde çeşitli meslek alanlarında iş imkanı yaratıldı. Köy Enstitülerinde 6 bin 875 eğitmen, 17 bin 341 öğretmen ve bin 599 sağlık görevlisi yetiştirildi. 27 Ocak 1954’te kapatılan Köy Enstitüleri, “Cumhuriyet’in güneşi” olarak adlandırıldı.
Enstitülerde çocuklara çağdaş ve bilimsel eğitim veriliyordu.
Kendi deyimiyle “Cahil bir köy çocuğu” iken Aksu Köy Enstitüsü’nde tam bilgili, köylüye kılavuz olarak yetiştirilen, bugün 88 yaşında olsa da ülkesi için üretmeye devam eden Hasan Sarıhan, 81’inci kuruluş yıl dönümünde Köy Enstitülerini anlattı.
Sarıhan, keman ve akordeon çalabiliyor.
Sarıhan, elbise dikmeyi, keman ve akordeon çalmayı, elektrik tesisatı çekmeyi, marangozluğu, sıva yapmayı, yoğurttan tereyağı çıkarmayı, yemek yapmayı, hatta 87 yaşındayken kitap yazmayı bile Köy Enstitüsüne borçlu olduğunu söyledi. Hasan Sarıhan, “Köy Enstitüleri, içimizdeki cevherleri çıkarıp sivriltiyor, bizi ileriye taşıyordu. Köy Enstitülerinin sihri buydu” dedi.
Cumhuriyet’in önemli değeri Köy Enstitüleri diğer okullardan çok farklıydı. Çocuklara sadece okuma yazma öğretilmiyordu. Çağdaş, bilimsel ve laik eğitime bağlı kalmak koşuluyla her enstitünün kendine özgü bir sistemi bulunuyordu.
Kümes hayvancılığı öğretildi.
‘UFKUM GENİŞLEDİ’
Aksu Köy Enstitüsü’ne gitmek üzere çıktığı köyüne, on parmağında on marifet, omzunda kemanıyla dönen, “Yıllar ne çabuk geçti” kitabının yazarı Hasan Sarıhan, orada aldığı eğitimin yaşamını nasıl değiştirdiğini şu ifadelerle anlattı: “Fethiye’nin Esen Köy (Dont) yaylasında doğan bir köy çocuğuyum. Köy Enstitüsü ile tanışınca yeni bir dünyanın varlığını öğrendim, ufkum genişledi, farklı bir çevrem oldu. Enstitü, vatanı ve halkı için üreten, kendini aydınlanmaya adayan bir insan olmanıza yardım ediyordu. Ben bugün bir iş yapıyorsam, elimden beceriler geliyorsa, zihnim, vücudum bu kadar dinçse bunu Köy Enstitüsüne borçluyum.”
Enstitüde, marangozluk ve yapı işçiliği öğretiliyordu.
‘ACISINI ÇEKİYORUZ’
Türkiye’nin kalkınmasına büyük bir ivme kazandıran Köy Enstitülerinin kapatılmasının Cumhuriyet için büyük bir kayıp olduğunu söyleyen Hasan Sarıhan, “Cehaletin önüne geçmek aydınlanma sayesinde olur. Kalkınmak, aydınlanmayı körüklemekle sağlanır. Eğer Köy Enstitüleri kapatılmasaydı, Türkiye Avrupa’nın ileri ülkeleri seviyesinde olurdu. Ülkece bunun acısını çekiyoruz kanaatindeyim. Bugün bile derim ki enstitüler yeniden açılmalı” diyerek, kendileri kapansa da Köy Enstitüsü ruhunun hâlâ ülkenin her karışında yaşadığını belirtti.
Mesleki eğitimler arasında arıcılık da bulunuyordu.
Köy Enstitüleri, köyleri yalnızca “ekmekle” değil, kitapla, müzikle, sanatla, demokrasiyle, aydınlanmayla buluşturma adımıydı. Köy Enstitülerinde eğitim, öğretim, üretim iç içeydi. Her enstitünün kendi tarım arazisi vardı. Öğrenciler kendi ürünlerini ekip biçiyor, tarımı öğreniyordu. Fırınları vardı, kendi ekmeklerini üretiyorlardı. Kendi enerji santralleri vardı. Marangozluk, dülgerlik, yapıcılık, biçki-dikiş gibi el sanatlarında eğitim alıyorlardı. Bilimsel teknikle yapılan ziraat, kümes hayvanları bilgisi, arıcılık, ipek böcekçiliği ve balıkçılık gibi köylünün yaşam tarzını, hayatını değiştirecek meslekler öğreniyorlardı.
SANATLA BULUŞTULAR
Kendi tiyatro sahnelerinde, kendi yazdıkları piyesleri sergiliyorlardı. Örneğin Hasanoğlan Köy Enstitüsü’nde öğrencilerin kendi elleriyle inşa ettikleri bir açık hava tiyatrosu vardı. Carl Ebert, Ulvi Uraz, Cüneyt Gökçer gibi isimlerin eğitim verdiği Köy Enstitülerinde yerli ve yabancı pek çok oyun sergilendi.
Köy Enstitüleri öğrencileri her sene 25 tane klasik roman okuyordu. Her öğrenci en az bir müzik aleti çalmayı bilirdi. Mandolin, saz ve keman grupları vardı. Enstitülerde müzik dersi verenler arasında ünlü halk ozanları Aşık Veysel ve Ruhi Su da bulunuyordu. Köy Enstitülerinde okuyan öğrenciler sadece kendi ihtiyaçlarını karşılamıyor, köylülere de yardım ediyorlardı. Enstitülerin sağlık kolları, köyleri dolaşır hastalara bakardı. Enstitü ile tanışan her çocuk, hayatın gerçeklerini öğrenen, özgür, eleştiren ve aktif bireyler haline geliyordu.
Köy Enstitüleri, yalnızca nitelikli öğretmen yetiştirmekle kalmadı. Mezun olanların içinden birçok bilim insanı, ozan, yazar, ressam çıktı. Yazar ve ozan Dursun Akçam, Talip Apaydın, Fakir Baykurt, Adnan Binyazar, Kemal Burkay, Ümit Kaftancıoğlu, Mustafa Koç, Dursun Kut, Mahmut Makal, Mehmet Özel, Pakize Türkoğlu, Ali Yüce, Tahsin Yücel, Mehmet Başaran, Ali Dündar o isimlerden sadece birkaçı. Köy Enstitüsü mezunlarından Ferhat Aslantaş, Temel Ateş, Yusuf Ziya Bahadınlı, Ali Rıza Çetiner, Hasan Fehmi Güneş, Şükrü Koç, Hayrettin Uysal, Niyazi Ünsal, Mustafa Üstündağ gibi bazı isimler de siyasete atıldı.
Bugün enerjin yüksek, içindeki ateşin alevlendiği bir gün. Yeni başlangıçlar için harika bir zaman dilimindesin. Bir şeyleri geride bırakmak ve cesur adımlar atmak isteyeceksin. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin, güçlü bağlantılar kurmanı sağlayacak. Arkadaşlarınla plan yapmayı düşünebilirsin; onlarla birlikte olmak ruhuna iyi gelecek. Ancak dikkat et, aşırı heves ve aceleci davranışlar ilişkilerde beklenmedik gerginlikler yaratabilir. İş hayatında da inatçı bir tutum sergileyebilirsin; bu durum, senin için istemediğin sonuçlara yol açabilir. Zihnini dinlendirmeyi unutma, biraz nefes almak fikirlerine açıklık katacak. İkna kabiliyetin ve kararlılığın bugün seni zor hedeflere ulaştıracak. Yaratıcılığın yüksek; projelerin için ilham bulabilir, sanatsal bir hobi edinmek isteyebilirsin. Sağlığına da özen göstermeyi ihmal etme; fiziksel aktiviteler, enerjini dengeler. Bugünün potansiyelini iyi değerlendirdiğinde, kazançların seni mutlu edecek.
Bugün, çevrendeki insanlarla kurduğun iletişimde samimiyet ön planda olacak. Duygusal derinliklerin, ilişkilerini güçlendirebilir. Maddi konulara ilişkin düşüncelerin daha keskin hale geliyor; harcama yapmadan önce iki kez düşünmekte fayda var. İçsel huzurunu korumak için doğayla daha fazla vakit geçirebilirsin, bu sana enerji verecek. Güneş ışığına maruz kalmak ruh halini iyileştirebilir. Kendinle ilgili önceki hedeflerine odaklanmak, sana yeni bir bakış açısı kazandıracak. Sevdiğin birinin yanında olmak, seni daha da mutlu edecektir. İcraat yapma isteğin artıyor, projelerine daha kararlı bir şekilde yönelmek için uygun bir dönemdesin. Çevrendeki insanların ihtiyaçlarını göz ardı etmemek, sosyal ilişkilerini destekleyecek. Bugün, kararlılığın ve iradenle güzel işler başarma yolunda adımlar atabilirsin.
Bugün zihniniz oldukça aktif olacak. Farklı düşünceler ve yeni fikirlere açık olacaksınız. Sosyal etkileşimler bu dönemde sizi besleyecek; arkadaşlarınızla yapacağınız sohbetler, ilham verici anlar ortaya çıkarabilir. Kariyer ya da eğitimle ilgili değişiklikler düşünüyorsanız, cesur adımlar atmanın tam zamanı. Ancak, kararlarınızı acele etmeyin; içsel sesinizi dinlemek önem kazanıyor. Duygusal ilişkilerde ise daha fazla iletişim kurmaya özen göstermelisiniz. İçten paylaşımlar, ilişkinizi derinleştirebilir. Öğrenme hevesiniz artıyor; yeni hobiler edinmek ya da farklı konularda bilgi edinmek için mükemmel bir gün. Kendinizi ifade etmekten çekinmeyin, sesinizi duyurun!
Duygusal olarak yoğun bir gün geçireceksin. İçsel derinliklerine yönelmeye ve geçmişle yüzleşmeye cesaret edebilirsin. Ailevi bağların ön plana çıkabilir; sevdiklerinle yakın temas, kalbine huzur getirecek. Ancak hassasiyetin, bazı durumlarda aşırı tepkilere neden olabilir, dikkatli ol. Karşılıklı anlayış arayışında olmalısın. Merkür iletişimi güçlendirirken, düşüncelerini açıkça ifade etme fırsatın olacak. İş yerinde yeni projelere adım atmak, sana hem keyif verecek hem de kariyerin için faydalı olabilir. Unutma, sabırlı olman ve insanlarla iyi ilişkiler kurmaya odaklanman günün en büyük kazancı olacak. Kendi sınırlarını çizmek, başkalarına karşı daha sağlam bir duruş sergilemeni sağlayacak. Hayal gücünü serbest bırak!
Samimi ve karizmatik enerjilerin yüksek olduğu bir gün. Dikkat çekici bir parlaklıkla etrafındaki insanları etkileyebilirsin. Kendi hedeflerinle ilgili daha cesur adımlar atma isteği ön plana çıkıyor, bu da seni yeni fırsatlarla buluşturabilir. İlişkilerinde samimi ve açık iletişim kurman, bağlarını güçlendirecek. Sosyal çevrende artan aktivite, içerdiği sürprizlerle dolu olabilir, bu yüzden özgüveninle birlikte açık fikirli olman önem taşıyor. Aynı zamanda, başkalarına ilham verme potansiyelin gözle görülür bir şekilde artıyor. Yalnız kalmayı sevmiyorsun, bu yüzden dostlarınla vakit geçirmek, ruh halini iyileştirebilir. Kendi yaratıcılığını cesurca ifade etmek, içerideki tutkunun dışarıya yansımasını sağlayacak. Kendine güvenerek atacağın her adım, seni hedeflerine bir adım daha yaklaştıracak.
Bugün, detaylara olan düşkünlüğünle çevrendekilerin dikkatini çekebilirsin. Ani bir ilhamla, bir projeye başlamak veya mevcut bir çalışmanı daha ileri bir aşamaya taşımak için uygun bir zaman. Duygusal olarak kendini fazlasıyla hassas hissedebilirsin; bu durum, sevdiklerinle olan iletişimini güçlendirebilir. İçsel bir denge bulma isteği barış ve uyum arayışını körükleyecek. İş hayatında yeni fırsatlar kapını çalabilir, bunları değerlendirirken akılcı ve mantıklı kararlar almaya özen göster. Gün sonunda, öğrendiğin ve deneyimlediğin her şeyin, kişisel gelişimin için ne kadar değerli olduğunu fark edeceksin. Kendi içsel sesini dinlemeyi unutma; yönlendirmelerin seni doğru yolda tutacak.
Sosyal ilişkilerin ve insanlarla olan bağlantıların ön planda olduğu bir dönemdesin. Duygusal dengeyi sağlamak için başkalarıyla açık iletişim kurmaya odaklanmalısın. Özellikle yakın çevrendeki kişilerle olan ilişkilerinde empati ve anlayış sergilemek, dünyevi sorunları çözmende yardımcı olacaktır. Bazen içsel huzurunu korumak için kendine alan tanıman gerekebilir; bu nedenle kişisel alanını unutmamalısın. Estetik ve sanatsal yönlerin bu dönemde parlayabilir; çeşitli yaratıcı projelere yönelmek sana ilham verecektir. Aynı zamanda, kalabalık ortamlarda kendini rahat hissedebilirsin; sosyal etkinliklere katılmak, yeni insanlarla tanışmak adına harika bir fırsat olacaktır. Unutma, dengeyi korumak her zaman en önemli kuralın olmalı.
Bugün, derin hislerin ve sezgilerin güçlendiği bir dönemdesin. İçsel dünyana güçlü bir yolculuk yapabilir, karanlıkta kalmış duyguları keşfedebilirsin. Bu süreçte, biraz yalnız kalmak ve kendi düşüncelerini dinlemek sana iyi gelecek. Duygusal ilişkilere dair atacağın adımlar, arzuladığın bağlılığı artırabilir ancak dikkatli olmalısın, zira geçmişin gölgeleri aniden ortaya çıkabilir. İş hayatında ise güçlü bir sezgi ile önemli kararlar alabilir, fırsatları değerlendirme konusunda cesur olabilirsin. Kişisel projelerine odaklanarak, derinlemesine incelemeler yapmak için doğru bir zaman. Kendine güven; kararlılığın, senin en büyük müttefikin. Arkadaşlarınla olan ilişkilerde ise daha samimi ve açık olmalısın; derin sohbetler, bağları güçlendirebilir. Kendi içsel gücünü keşfedebileceğin, dönüşüm yaşamaya açık bir gün.
Bugün içsel özgürlüğüne olan tutkun, yeni ufuklar keşfetmek için seni harekete geçirecek. Seyahat etme arzusunun yanı sıra, zihinsel olarak da genişleme isteği içinde olabilirsin. Kısa mesafeli yolculuklara veya yeni bir kültürle tanışmaya dair fırsatlar karşına çıkabilir; bunlardan faydalanmayı ihmal etme. Sosyal ilişkilerde enerjinin yüksek olduğu bir dönemdesin. Arkadaşlarınla yapacağın sohbetler, hayata dair bakış açını tazeleyebilir. Sevgi alanında, cesur ve açık sözlü olman, duygularını daha net ifade etmene olanak sağlar. Ancak bu cesareti dengelemek önemlidir; karşındakilerin hislerine de saygı duymayı unutma. Kendini öz ifade etme konusunda yaratıcı projelere yönelme arzusu içerisinde olabilirsin. Sanatsal yeteneklerini ortaya koymak için harika bir fırsat doğabilir, bu nedenle ilhamı iyi değerlendirmelisin. Kendini keşfetme yolculuğunun bir parçası olarak, yeni deneyimlere açık olmalı, korkularını aşarak hayatını renklendirecek atılımlar gerçekleştirmelisin. Hayatın sunduğu fırsatları değerlendirmek, senin için çok özel bir tat katacaktır.
Son zamanlarda üzerindeki ağır sorumluluklar daha da artmış olabilir. Kendi isteklerinle başkalarının beklentileri arasında bir denge kurmakta zorlanıyorsun. Bugün, içsel bir motivasyona ihtiyaç duyacaksın. Kendine biraz zaman ayırmayı dene; bu, zihnini rahatlatmana yardımcı olabilir. İş veya finansal konularda ortaya çıkan bazı yeni fırsatlar seni düşündürtebilir. Tercih yapmadan önce, her seçeneğin avantajlarını ve dezavantajlarını dikkatlice tartmalısın. Sosyal çevrendeki bazı kişilerle samimi ve dürüst bir diyalog, ilişkileri güçlendirebilir. Sevdiklerinle olan bağların kuvvetlenirken, içsel huzurunu da sağlamalısın. Unutma, bazen en iyi sonuçlar, cesur riskler almaktan geçiyor.
Bugün özgünlüğün ön plana çıkacak ve başkalarının beklentilerinin dışında bir yol çizebilirsin. Sosyal bağlantıların güçleniyor; arkadaşlarınla yapılan sohbetler, ilham verici fikirlerin doğmasına yardımcı olabilir. Yenilik arayışın, seni alışılmadık kişilerle bir araya getirebilir. İletişim becerilerin sayesinde kendini ifade etmekte zorlanmayacaksın. Sanatsal yönlerin de açığa çıkabilir, yaratıcılıkla dolu bir gün seni bekliyor. Ancak dikkat etmen gereken en önemli nokta, başkalarının görüşlerine kapılmadan kendi isteklerini önceliklendirmek. Zaman zaman içsel bir huzursuzluk hissedebilir, bu duyguyu göz ardı etmemelisin. İçsel dünyana dönmek, seni güçlendirecek. Sosyal çevrende liderlik vasfını sergileme fırsatını yakalayabilirsin. Ancak dikkatli ol, tartışmalara neden olabilecek bazı konulara girmemek, sürtüşmelerden kaçınmana yardım edecek. Hayatındaki değişim rüzgarlarına açık ol, yeni başlangıçların eşiğindesin. Günü, yenilikçi fikirlerle ve esnek bir zihinle geçirerek, kendini daha mutlu ve tatmin olmuş hissedebilirsin.
Duygusal derinlik içinde kaybolabilir, içsel dünyanın derinliklerine dalmak isteyebilirsin. Hayal gücün ve sezgin bugün güçlü bir şekilde devrede. Sanatla veya yaratıcılıkla ilgilenmek, ruhunu besleyecek bir yol bulmana yardımcı olabilir. Başkalarıyla empati kurarken, duygusal destek sağlamak seni tatmin edebilir. Ancak, başkalarının sorunları seni yorsa da sınırlarını belirlemeyi unutmamalısın. İlişkilerde daha fazla anlayış ve şefkat göstermenin yanı sıra, kendi ihtiyaçlarına da saygı duymalı, kendine zaman ayırmayı ihmal etmemelisin. Anlık kararlara kapılmadan önce düşünmek, gelecekteki adımlarında seni güçlendirecek. İçsel barışını koruyarak, bu süreci daha sağlıklı bir şekilde yönlendirebilirsin.
