1
Öyle bir sonbahar ki, güz yaprakları gibi, her kentin üzerinde sanat uçuşuyor! İKSV’nin İstanbul Bienali’ni henüz tam gezip değerlendirememişken Çanakkale Bienali 8. Edisyonu’nun 1 Ekim’deki açılışına davet edilince, sanat sadece İstanbul’dan izlenmez, deyip gittik. Aslında Çanakkale Bienalleri tek rakamlı yıllara rastlıyor ama, pandemi yüzünden ertelenince İstanbul’la aynı döneme geldi. Her şeyden önce anne memleketim, Çanakkale çok güzel. Uğruna ne kanlar dökülen boğazı muhteşem. 25 yıldır aynı CHP’li belediye tarafından yönetildiği için kentte büyük ucubelikler yok, düzenli, temiz. Bienal yöneticileri pek hoşlanmıyor galiba ki belediye ile iş birliği yapmak istememiş, bu yüzden de görünürde tanıtım eksik kalmış; bilboardlar, afişler yok. Bu anlayış bienalin “Birlikte nasıl çalışırız?” başlığına da ters değil mi? Bienal, birliktelik kavramı ile CABİNİN, 6 sanat insiyatifi ve 40’tan fazla sanatçının katılımıyla 11 farklı noktada kurulan sergilerden oluşuyor. Bu edisyonun genel sanat yönetmeni Azra Tüzünoğlu, ana destekçi ise DARDANEL ve OPET ise köylerdeki işlerde sponsor. Çanakkale deyince iki büyük marka geliyor akla, biri elini taşın altına koymuş, Kale Seramik’i de yanlarında görmek isterdim doğrusu.
Bienal açılışı Troya Müzesi’nde gerçekleşti. Zaten bu müze başlı başına bir zenginlik, görememiştim. Rica ve ısrarla bir performansı kaçırmak pahasına ertesi gün tekrar gidip müzeyi de gezdik, ödül üzerine ödül kazanması boşuna değil, mimarisi, yerleştirme teknikleri, yöneticileriyle (Rıdvan Gölcük, md) gurur kaynağı olan bir müze; gezerken heyecan ve bilgi veriyor.
Azra Tüzünoğlu, Rüstem Aslan (Troya Kazı Başkanı), Niyazi Önen (Dardanel Yönetim Kurulu Başkanı), Deniz Erbaş (Çanakkale Bienali Direktörü), Seyhan Boztepe’nin (Çanakkale Bienali Kurucu Direktör) katıldığı basın toplantısında da “birlikte nasıl çalışırız, nasıl üretiriz, nasıl yaşarız, insan-insan, insan-hayvan, insan-doğa ilişkilerini” konu aldıklarını anlattı konuşmacılar. Çanakkale’nin dünya tarihine damgasını vurmuş iki önemli markası var: Homeros Destanı’ndan kaynaklanan Truva Savaşı ve Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasına giden yolu açan Çanakkale Deniz Savaşları.
Troya Müzesi’nin büyük holüne bir yerleştirme yapması istenen sanatçı Alparslan Baloğlu da buradan hareket etmiş. Onun işini gezerken Troya Savaşı’nı adeta seyrettik, atların ayak seslerini duyduk, çarpışmaları yaşadık: toprak zeminde atların nal izleri ve her yere saplanmış uçuşan oklar! Yanındaki yerleştirmede Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz’in sularının birbirine geçtiği iş ve tavandan sarkan şu sözler:
“Savaşın arkasındaki gerçek, bu toprakların yukarısında ve aşağısındaki denizlere ve onları birbirine bağlayan boğazlara hakim olmaktı. Bizim aşkımız değil! Yazı mı, tura mı, aşk mı, para mı?”
Üçüncü bölümdeki ölen askerlerin gözlerinin üzerine konulan paralar buna yanıt veriyor: “Hayatımın ışığı yok artık. Gözlerimi hangi güç için kapattığımı hem biliyor, hem bilmiyorum. Sil beni bu hayattan. Çek küreklerini, götür beni karanlığa!” İktidar sahipleri savaşır, askerler ölür. Rus erkekleri Ukrayna ile savaşmamak için askere almaya gelen görevliyi bacağından vuruyormuş, cezası 4 yıl. Hayatta kalırsın, savaş da o sürede bitmiş olur!
Koca bienali size bir yazıda anlatacağımı sanmıyorsunuz değil mi? İhsan Anar’ın denizde boğulanları seyredenleri anlattığı işi cesur. Denize ittirilenlerin videosu da. “İşim kıytırık” videosu müthiş, Bir sürü insanın cv’sini isteyip işe almışlar, yaptıkları iş o cv’leri kâğıt kesicide imha etmek! Çağdaş sanatı anlayıp zevk almak herkesin harcı değil. Bazılarına bakıp bu da sanat mı diyebilirsiniz, bazılarını mutlaka size anlatmaları gerekir, çok etkilenirsiniz. Dardanel Spor Kulübü’nün duvarına yazılmış iki satır şiir, bana hiçbir şey söylemedi, kamyon arkalarında ne sözler var! Ama onu kamusal alana çağdaş sanat taşıdık diye poster yapmışlar. Beni bunun için linç edebilirsiniz, keyfiniz bilir. Genelde video işleri sevmem ama Japonya’da gerçekleştirilen pleksiglas, yani şeffaf, üzerinde hiçbir şey yazmayan pankartlarla yapılan protesto yürüyüşüne bayıldım! Muhteşem bir fikir, biz de yapmalıyız. Polis gelir ve hiçbir şey diyemez! Sadece protesto ediyoruz deriz. Neyi mi? İçimizden ne geçiriyorsak onu!
Çanakkaleliler, öğrenciler, sanatseverler, bienali kaçırmayıp gezmeli. Biz, az zamanda çok iş görmeye çalıştık. Orada olduğum sürece de yalnız hissetmek değil, sanatçılarla, yöneticilerle, sponsorlarla daha çok temas imkânım olmasını isterdim. “Konukseverlik, dostluk, birlikte yaşayalım” temalarına da daha uygun olurdu.
Bugün, enerjin yüksek ve etrafındaki insanlara ilham veriyorum. Yeni projelere başlamak için mükemmel bir zaman dilimindesin. İçindeki cesaret ve özgüven, karşına çıkan zorlukları aşmanı kolaylaştıracak. Sosyal ilişkilerinde daha açık ve samimi olman, derin ve anlamlı bağlar kurmanı sağlayabilir. Sevgi hayatında sürprizler kapıda, belki de geçmişe ait bir hatıra yeniden alevlenebilir. İş alanında, düşündüğünden daha fazla destek alabilirsin; bu dayanışma, işlerini kolaylaştıracak. Kendine olan inancın artabilir, bu da seni daha net hedeflere yönlendirecek. Duygusal ve fiziksel sağlığına dikkat et, biraz dinlenmek de faydalı olabilir. Bugün, doğrudan hareket etmek ve cesaretinle fark yaratmak için ideal.
Bugün, içsel huzurun ve güven arayışının ön planda olduğu bir gün. Maddi konulara odaklanarak, finansal açıdan kendini güçlendirebilir ve geleceğinle ilgili sağlam adımlar atabilirsin. İlişkilerdeki tutkun ve bağlılığın, sevdiklerinle arandaki bağı derinleştirecek. Her zaman bilgelikle karar aldığını unutmadan, duygusal ihtiyaçlarını da ihmal etmemen önem taşıyor. Kendini yaratıcı olarak ifade etme arayışın, sanatsal projelere yönelmeni tetikleyebilir. Günün ilerleyen saatlerinde karşına çıkacak sürprizler, yeni fırsatlara kapı aralayabilir. Sabırlı olman ve dengeni koruman, her durumu daha kolay aşmanı sağlayacak.
Düşüncelerinin hızına yetişmekte zorlanabilirsin, zihninde yankılanan fikirlerle dolup taşabilirsin. SOSYAL ortamlarda fark edilebilir bir enerjiyle dikkat çekebilirsin. Kendini ifade etme isteği, birçok insanla bağlantı kurma arzusunu tetikleyebilir. Ancak, duygusal derinliklerden uzak durmak isteyebilirsin; yüzeysel konular daha cazip görünecek. Bu, yaratıcı düşüncelerini serbest bırakmak için harika bir zaman. Aklındaki projeleri hayata geçirmek için duyduğun motivasyonu iyi değerlendirmelisin. Anlaşmazlıklar yaşanabilecek durumlarda, sabırlı ve yapıcı kalman büyük önem taşıyor. Yeni insanlarla tanışma şansı bulabilirsin; dostlukların ilk adımlarını atmak için uygun bir dönemdesin. Gözlem yeteneğinle insan psikolojisine dair derin anlayışlar kazanman mümkün. Kulak kabartmayı unutma; çevrendeki görüşler senin için ilham verici olabilir.
Duygusal derinliklerde bir yolculuğa çıkmaya hazır ol. İçsel hislerin ve sezgilerin bu dönemde seni yönlendirecek. Ailevi konular öne çıkabilir; sevdiklerinle arandaki bağı güçlendirecek sohbetler yapabilir, birlikte vakit geçirme fırsatları doğabilir. Annen ya da aile büyüklerinle olan ilişkinde sıcak bir bağ kurmak, ruhsal olarak sana iyi gelecek. Sakin kalmaya çalış, çünkü duygusal dalgalanmalar yaşanabilir. Özellikle ani tepkilerden kaçınmak, sorunları daha kolay çözmene yardımcı olacak. Yaratıcılığın artacak; sanatla uğraşmak ya da hobilerine yönelmek, kendini ifade etme biçimini zenginleştirebilir. Bugün, kendine bir mola vermek ve içsel huzuru bulmak için fırsatlar yarat. Kendi ihtiyaçlarına yönelik dikkatli ol, kendi sınırlarını korumak önem taşıyor. Seni ele geçiren karamsar düşünceleri serbest bırak ve mutluluğu aramak için ufak adımlar at.
Bugün, yaratıcı enerjiniz yüksek, bu yüzden sanatsal projelere veya hobilerinize yönelmek için mükemmel bir zaman. Kendinizi ifade etmek isteyeceksiniz; bu dönemde sosyal çevrenizden destek alabilirsiniz. İnsanlarla etkileşiminiz oldukça olumlu, liderlik vasıflarınız ön planda. Kendi fikirlerinizi cesurca savunurken, başkalarına ilham verebilirsiniz. Ancak dikkat edin, aşırı benmerkezci tutumlar sergilememeye özen gösterin. Bu, ilişkilerinizi derinleştirmek için harika bir fırsat. Birden fazla iş üzerinde çalışıyorsanız, önceliklerinizi belirlemek sizin için faydalı olacaktır. İçsel gücünüzle beraber, cesur bir adım atmak için gereken motivasyonu bulabilirsiniz. Unutmayın, sahne sizin! Şimdi parlamak için doğru zaman.
Bugün detaylara olan tutkun, alışılmışın dışına çıkmanı sağlayacak. Çevrendeki düzeni sorgulayabilir, yeniliklere adım atabilirsin. İçsel bir huzur arayışı içinde olacaksın; bu nedenle meditasyon veya doğa yürüyüşleri sana iyi gelebilir. İş yerindeki ilişkilerin sağlamlaşacak ve ekip çalışması içinde daha uyumlu olacaksın. Duygusal anlamda içsel bir denge arayışı içinde olabilirsin, geçmişle yüzleşmek ve kabullenmek, daha huzurlu bir gelecek için önemli bir adım. Sağlığına da dikkat etmeli, yeterli beslenme ve dinlenmeyi göz ardı etmemelisin. Aşk hayatında ise küçük sürprizler ve sevinçler kapıda; iletişimde açık ve dürüst olman, derin bağlar kurmanı kolaylaştıracak. Kendine güven, yeni fırsatların kapısını aralayacaktır.
Dengede kalma arzusu, bugün daha da belirginleşiyor. İnsanlarla olan ilişkilerinizde uyum arayabilir, sevgi ve destek dolu bir iletişim kurmak isteyebilirsiniz. Sosyal çevrenizle olan bağlantılarınızı güçlendirmek, ruh halinizi iyileştirebilir. İkili ilişkilerde anlayış ve empati ön planda. Kendinizi ifade ederken, başkalarının duygularını göz önünde bulundurmayı unutmayın. Güzellik ve estetikle ilgili konulara ilgi duyabilir, sanatsal çalışmalar yapma isteği uyanabilir. İçsel huzur arayışınız, bugün sizi çeşitli güzelliklerden ve küçük mutluluklardan beslemeye yönlendirebilir. Sezgilerinize güvenin; içinizdeki dengeyi bulma çabası, hayatınızda temizlenme ve yenilenme hissi yaratabilir.
Duygusal derinlikler ve gizemlerle dolu bir gün seni bekliyor. İçsel dünyanda kaybolmuş hissedebilirsiniz; hislerin çok kuvvetli ve etkileyici. Bu durum, çevrendekilere karşı daha duyarlı olmana neden olabilir. Kendi hislerinle yüzleşmek ve onları anlamak için mükemmel bir zaman. Geçmişle yüzleşmek, bazı eski yaraları iyileştirmene yardımcı olabilir. İlişkilerde derinleşme isteği ön planda; bu, bağlarını güçlendirebilir, ancak dikkatli olmazsan karamsarlığı da beraberinde getirebilir. Güvenli alanını korumaktan asla vazgeçme, ancak içine kapalı kalma. Konuşmak zor gelebilir ama açık iletişim kurmak, içsel huzurunu sağlamakta etkili olabilir. Bunun yanı sıra, maddi konularda en doğru kararları almak için sezgilerine güvenmelisin. Anahtar, intuisyonunu dinlemekte saklı. Unutma, güçlü kalmak ve yeniliklere açık olmak seni daha da ileriye taşıyacak. Artık hayatındaki bazı döngüleri kapatma zamanı; bu, geleceğe dair umut vadeden bir başlangıca yol açabilir.
Enerjin, özgürlük arayışı ve macera isteği ile dolup taşıyor. Bugün yeni deneyimlere açıksın; yeni yerler keşfetmek, ilginç insanlarla tanışmak için fırsatlar karşına çıkabilir. Kendi içsel gerçeğine odaklanarak, düşüncelerini ve inançlarını sorgulamak için mükemmel bir zaman. Seyahat planları yapabilir, bir kitap ya da kültürel bir etkinlik ile ufkunu genişletebilirsin. Sosyal çevren, hem destekleyici hem de ilham verici olacak, fikir alışverişleri yaparak yeni perspektifler kazanabilirsin. Duygusal ilişkilerinde daha dürüst ve samimi olmaya özen göstermelisin; bu, derin bir bağ kurmana yardımcı olabilir. Rahat bir iletişim ortamı yaratman, sevdiğin kişilerle arandaki bağı güçlendirecektir. Bugün şans peşinden koşmak ve risk alarak cesur adımlar atmak için iyi bir zaman. İçinde barındırdığın tutku, seni başarıya taşıyabilir. Kendine güven, sezgilerini dinle. Bu, hem kişisel hem de ruhsal büyüme sağlamak için eşsiz bir fırsat.
Bugün sorumluluklar ön planda. Disiplininle başarıya ulaşmak için gereken adımları atabiliyorsun. Mantıklı düşünmen, karmaşık durumları kolayca çözmene yardımcı olacak. İş yerinde veya sosyal çevrende otorite figürü olarak dikkat çekebilirsin. Ancak duygusal bağların da önem kazandığı bir zaman dilimindesin; sevdiklerinle olan iletişimine özen göstermen gerekiyor. Duygusal destek almak yerine yönlendirici bir rol üstlenebilirsin. Kendine bir süre ayırmayı unutma, zihnini ve bedenini dinlendirmek, geleceğe daha sağlam adımlarla ilerlemeni sağlayacak. Hem kariyer hem de kişisel hayatında dengeyi sağlamak için çaba göstermelisin. Unutma ki, her zorluğun ardında bir fırsat saklı!
Bugün, yenilikçi düşüncelerinin ve sıradışı fikirlerinin öne çıkacağı bir gün. Entellektüel merakın artacak, bu da seni farklı konulara yönlendirebilir. Sosyal çevrendeki insanlarla olan iletişimini güçlendirmek için önemli fırsatlar karşına çıkacak. Arkadaşlarınla yapacağın tartışmalar, yeni bakış açıları kazanmanı sağlayabilir. Duygusal anlamda daha özgür hissedeceğin anlar yaşayacaksın; bu da sana yenilik arayışında olan ruhunu besleyecek. Hayatının her alanında reform yapma isteğin artarken, geçmişle ilgili meselelerde netleşebilir, ardında bırakman gereken şeylere veda etme ihtiyacı hissedebilirsin. Dikkatini vererek yürütmen gereken projeler, sürpriz başarılar getirebilir, bu yüzden enerjini doğru kanallara yönlendirmeni tavsiye ederim. Unutma, bu günler senin yaratıcı yönünü keşfetmene ve topluma katkıda bulunmana olanak sağlayacak bir dönem. Kalbindeki özgürlük arzusunu beslemeye dikkat et.
Duygusal derinliğin artış göstereceği, sezgilerinin güçlü bir şekilde devrede olacağı bir gün. İçsel dünyan ile dışsal çevren arasındaki dengeyi sağlamaya çalışırken, empati yeteneğinle başkalarına dokunabilirsin. Sanatsal bir yön alabilir, yaratıcı projelere yönelmek isteyebilirsin. Bağlantı kurma arzun artacak, ilişkilerdeki hassasiyetler ön plana çıkacak. Geçmişle barış yapmak için uygun bir zamanlama; eski hatıralar kafanı kurcalasa da, onlardan ders çıkararak yeni bir başlangıç yapabilirsin. Kendini ruhsal olarak yenileme isteği duyacak, meditasyon veya doğa yürüyüşleriyle kendini rahatlatma ihtiyacı hissedeceksin. Ancak, aşırı duygu yoğunluğuna kapılmamaya dikkat et. Unutma ki, hislerini ifade etmek, içsel huzurun için önemli bir adım.
