1
Öyle bir sonbahar ki, güz yaprakları gibi, her kentin üzerinde sanat uçuşuyor! İKSV’nin İstanbul Bienali’ni henüz tam gezip değerlendirememişken Çanakkale Bienali 8. Edisyonu’nun 1 Ekim’deki açılışına davet edilince, sanat sadece İstanbul’dan izlenmez, deyip gittik. Aslında Çanakkale Bienalleri tek rakamlı yıllara rastlıyor ama, pandemi yüzünden ertelenince İstanbul’la aynı döneme geldi. Her şeyden önce anne memleketim, Çanakkale çok güzel. Uğruna ne kanlar dökülen boğazı muhteşem. 25 yıldır aynı CHP’li belediye tarafından yönetildiği için kentte büyük ucubelikler yok, düzenli, temiz. Bienal yöneticileri pek hoşlanmıyor galiba ki belediye ile iş birliği yapmak istememiş, bu yüzden de görünürde tanıtım eksik kalmış; bilboardlar, afişler yok. Bu anlayış bienalin “Birlikte nasıl çalışırız?” başlığına da ters değil mi? Bienal, birliktelik kavramı ile CABİNİN, 6 sanat insiyatifi ve 40’tan fazla sanatçının katılımıyla 11 farklı noktada kurulan sergilerden oluşuyor. Bu edisyonun genel sanat yönetmeni Azra Tüzünoğlu, ana destekçi ise DARDANEL ve OPET ise köylerdeki işlerde sponsor. Çanakkale deyince iki büyük marka geliyor akla, biri elini taşın altına koymuş, Kale Seramik’i de yanlarında görmek isterdim doğrusu.
Bienal açılışı Troya Müzesi’nde gerçekleşti. Zaten bu müze başlı başına bir zenginlik, görememiştim. Rica ve ısrarla bir performansı kaçırmak pahasına ertesi gün tekrar gidip müzeyi de gezdik, ödül üzerine ödül kazanması boşuna değil, mimarisi, yerleştirme teknikleri, yöneticileriyle (Rıdvan Gölcük, md) gurur kaynağı olan bir müze; gezerken heyecan ve bilgi veriyor.
Azra Tüzünoğlu, Rüstem Aslan (Troya Kazı Başkanı), Niyazi Önen (Dardanel Yönetim Kurulu Başkanı), Deniz Erbaş (Çanakkale Bienali Direktörü), Seyhan Boztepe’nin (Çanakkale Bienali Kurucu Direktör) katıldığı basın toplantısında da “birlikte nasıl çalışırız, nasıl üretiriz, nasıl yaşarız, insan-insan, insan-hayvan, insan-doğa ilişkilerini” konu aldıklarını anlattı konuşmacılar. Çanakkale’nin dünya tarihine damgasını vurmuş iki önemli markası var: Homeros Destanı’ndan kaynaklanan Truva Savaşı ve Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasına giden yolu açan Çanakkale Deniz Savaşları.
Troya Müzesi’nin büyük holüne bir yerleştirme yapması istenen sanatçı Alparslan Baloğlu da buradan hareket etmiş. Onun işini gezerken Troya Savaşı’nı adeta seyrettik, atların ayak seslerini duyduk, çarpışmaları yaşadık: toprak zeminde atların nal izleri ve her yere saplanmış uçuşan oklar! Yanındaki yerleştirmede Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz’in sularının birbirine geçtiği iş ve tavandan sarkan şu sözler:
“Savaşın arkasındaki gerçek, bu toprakların yukarısında ve aşağısındaki denizlere ve onları birbirine bağlayan boğazlara hakim olmaktı. Bizim aşkımız değil! Yazı mı, tura mı, aşk mı, para mı?”
Üçüncü bölümdeki ölen askerlerin gözlerinin üzerine konulan paralar buna yanıt veriyor: “Hayatımın ışığı yok artık. Gözlerimi hangi güç için kapattığımı hem biliyor, hem bilmiyorum. Sil beni bu hayattan. Çek küreklerini, götür beni karanlığa!” İktidar sahipleri savaşır, askerler ölür. Rus erkekleri Ukrayna ile savaşmamak için askere almaya gelen görevliyi bacağından vuruyormuş, cezası 4 yıl. Hayatta kalırsın, savaş da o sürede bitmiş olur!
Koca bienali size bir yazıda anlatacağımı sanmıyorsunuz değil mi? İhsan Anar’ın denizde boğulanları seyredenleri anlattığı işi cesur. Denize ittirilenlerin videosu da. “İşim kıytırık” videosu müthiş, Bir sürü insanın cv’sini isteyip işe almışlar, yaptıkları iş o cv’leri kâğıt kesicide imha etmek! Çağdaş sanatı anlayıp zevk almak herkesin harcı değil. Bazılarına bakıp bu da sanat mı diyebilirsiniz, bazılarını mutlaka size anlatmaları gerekir, çok etkilenirsiniz. Dardanel Spor Kulübü’nün duvarına yazılmış iki satır şiir, bana hiçbir şey söylemedi, kamyon arkalarında ne sözler var! Ama onu kamusal alana çağdaş sanat taşıdık diye poster yapmışlar. Beni bunun için linç edebilirsiniz, keyfiniz bilir. Genelde video işleri sevmem ama Japonya’da gerçekleştirilen pleksiglas, yani şeffaf, üzerinde hiçbir şey yazmayan pankartlarla yapılan protesto yürüyüşüne bayıldım! Muhteşem bir fikir, biz de yapmalıyız. Polis gelir ve hiçbir şey diyemez! Sadece protesto ediyoruz deriz. Neyi mi? İçimizden ne geçiriyorsak onu!
Çanakkaleliler, öğrenciler, sanatseverler, bienali kaçırmayıp gezmeli. Biz, az zamanda çok iş görmeye çalıştık. Orada olduğum sürece de yalnız hissetmek değil, sanatçılarla, yöneticilerle, sponsorlarla daha çok temas imkânım olmasını isterdim. “Konukseverlik, dostluk, birlikte yaşayalım” temalarına da daha uygun olurdu.
Bugün enerjin zirveye çıkabilir. İçsel motivasyonuyla hareket ederken, kendine güvenin artmış hissedebilirsin. Bu, hayata karşı daha cesur adımlar atmanı sağlayacak. İletişim becerilerin güçlenecek, başkalarıyla olan etkileşimlerin bereketli geçecek. Ancak, sabırsızlık hissi senin önünü tıkayabilir; bu nedenle düşünmeden hareket etmek yerine kararlarını iyice tartman önemli. İş ortamında liderlik vasıflarını sergileyebilir, ekip arkadaşlarını etkileme şansı bulabilirsin. Kalbinde tatlı duygular besliyorsan, romantik ilişkilerin için güzel bir gün. Sevgi dolu hisler paylaşıldıkça daha da güçlenecek. Kendi isteklerine odaklanmak, içsel huzuru artırman açısından faydalı olabilir. Unutma, bugün kendine güvenmek her şeyin anahtarı!
Bugün, güven arayışın daha da belirginleşebilir. Rahat ve huzurlu bir ortam oluşturmak isteyeceksin. Aşk ve ilişkilere dair hislerin derinleşebilir; partnerinle aranızdaki bağı kuvvetlendirmek için özel çabalar içine girebilirsin. Maddi konularda daha tutucu bir yaklaşım benimsemek, sana uzun vadede fayda sağlayabilir. Birikimlerine dikkat etmen gerektiği bir dönemdesin. İçsel huzurunu bulmak için doğayla bağlantını güçlendirmek iyi gelebilir; yürüyüşe çıkmak veya doğada zaman geçirmek ferahlatıcı olabilir. Diğerleriyle uyum içinde olmayı başardığın takdirde, sosyal etkileşimlerinden keyif alabilirsin. Estetik duygun bugün bir parça canlanabilir; yaratıcılığını ifade etmenin yollarını arayabilirsin. Unutma, kararlılığın ve sabrın, karşılaştığın zorlukları aşmanda sana yardımcı olacaktır.
Bugün, iletişim becerilerin en üst seviyede olacak. Düşüncelerini etkili bir şekilde ifade etme yeteneğin, çevrendekilerle olan ilişkilerini güçlendirecek. Sosyal ortamlarda öne çıkabilirsin, bu da yeni bağlantılar kurmanı sağlayacak. Ancak, gün içinde bazı kararsızlıklar yaşayabilirsin; bu noktada iç sesine kulak vermek önem kazanıyor. Farklı bakış açılarına sahip insanlarla etkileşimde bulunmak, zihninin genişlemesine yardımcı olacak. Aynı zamanda, yaratıcılığını harekete geçirecek aktivitelerde yer almak, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Dikkatini dağıtacak unsurlardan uzak durarak, hedeflerine odaklanmak, verimliliğini artırmana yardımcı olabilir. Kendine biraz zaman ayırmayı unutma; zihin dinlendirici bir faaliyet, günlük tempoya yeni bir soluk getirebilir.
Duygusal derinliklerin ortaya çıkacağı bir gün. Ailevi bağlar ve ev hayatıyla ilgili konular ön plana çıkacak. Sevdiklerinle geçireceğin zaman, mutluluğunu ve huzurunu artıracak. Geçmişte yaşanan anılar gündeme gelebilir; bu durum, eski dostlukları yeniden canlandırma fırsatı sunabilir. Yaratıcılığını kullanmak için harika bir dönemdesin; sanat veya hobilerle ilgilenmek ruhunu besleyecek. İçsel huzurun için derin düşüncelere dalmak, ruhsal dengeyi sağlama konusunda yardımcı olabilir. Duygusal bağlantılara verdiğin önem, bu süreçte sana destek olmayı seçen insanlarla daha da güçlenecek. Kendine biraz zaman ayırmak, içsel sesini duymanı kolaylaştıracak.
Bugün, içsel kudretin ve liderlik özelliklerinin parlayacağı bir gün. Duygusal zekânı kullanarak etrafındaki insanlarla olan bağlarını güçlendirebilirsin. Yaratıcılığın ve özgüvenin, seni birçok zorluğun üstesinden gelmeye yönlendirecek. Sosyal ortamlarda dikkatleri üzerine çekebilirsin; bu ilgi, yeni fırsatları kapını çalmasına vesile olabilir.Aşk hayatında samimi ve sıcak bir iletişim hâkim. Partnerinle derin bir bağ kurabilir ya da yeni bir ilişkiye adım atabilirsin. Kendini ifade etmekten çekinme, hislerini açıkça dile getirmek, ilişkilerinde olumlu değişimlere yol açacak.Kariyer alanında göze çarpan bir başarı elde etme potansiyelin var. Yeteneklerini sergileyebileceğin ortamlar çıkabilir karşına. İnisiyatif almak ve risk almak, seni daha yükseklere taşıyabilir. Ancak dikkatli ol, hırsın bazen gözünü kör edebilir.Sağlık konularında ise, enerjini dengelemek önemli. Dinlenmeye ve kendine zaman ayırmaya özen göstermelisin. Duygusal olarak güçlü hissetmek için meditasyon veya doğa yürüyüşlerini değerlendirebilirsin. Bugünü, kendine ayıracağın bir zaman dilimi olarak kullanmayı unutma.
Bugün detaylara olan dikkatin ve analitik düşünme yeteneğin sayesinde karşına çıkan zorlukları aşabileceksin. Sorunlarına pratik bir yaklaşım benimseyip çözüm odaklı olman, çevrendekiler tarafından takdir edilecek. İş veya günlük yaşamda, sistematiğini koruduğun sürece başarılı sonuçlar elde edebilirsin. Sağlığına dikkat etmen gereken bir dönemdesin; stresle başa çıkacak yollar bulmak, ruhsal dengeyi sağlama konusunda yardımcı olacaktır. Ayrıca, sevdiklerinle vakit geçirmeye özen gösterirsen, ilişkilerin güçlenecek ve birlikte keyifli anılar biriktirebileceksiniz. Kendine güvenme ve olumlu düşünme, gününün akışını değiştirebilir. Unutma, mükemmel sonuçlar elde etmek için sürekli kendini geliştirmek önemlidir.
Aşk hayatında duygusal bir derinlik hissedebilirsin. Sevdiğin kişiyle arandaki bağları kuvvetlendirmek için güzel bir fırsat yakalayabilirsin. İletişimdeki samimiyet, aranızdaki uyumu artıracak. İş yerinde ise yaratıcılığının yükseldiği bir gündesin; yeni projelere odaklanmak için uygun bir zaman. Sosyal ortamlarda yer almak, ruhunu besleyecek ve yeni bağlantılar kurmak için ideal. Ancak, karar alırken başkalarının fikirlerine değer vermek önemli. Güçlü sezgilerinle ilerlediğin sürece, senin için her şey yolunda gidecek. Unutma, dengeyi korumak, hayatındaki her alanda başarını pekiştirecek.
Duygusal derinliklerinizin ön plana çıktığı bir dönemdesiniz. İlişkilerde yakınlık ve bağ kurma ihtiyacı duyabilirsiniz. İçsel değişim ve dönüşüm, sizi daha güçlü bir birey haline getirecektir. Zihinsel yaratıcılığınız artmış durumda, bu da size yeni projelerde veya sanatsal faaliyetlerde başarı getirebilir. Aynı zamanda, güven arayışınızın tetiklendiği bir süreçte, çevrenizdeki insanlarla daha samimi konuşmalar yapma fırsatınız var.Gizli kalmış duyguların dile gelmesi, içsel huzurunuz için gerekli olabilir ancak bu süreçte dikkatli olmalısınız; bazı sırlar cilt tonunu değiştirebilir. Yeniliklere açık olmanız, içinizdeki tutkuları alevlendirerek onları gerçekleştirme yolunda size ivme kazandıracaktır. Bugün, yenilikçi fikirler ve derinlemesine düşüncelerle dolu bir gün geçirmek, sizi anlamlı bir yolculuğa çıkarabilir. Kendinizi ifade etme çabalarınız, çevrenizdeki insanları etkileyebilir; güçlü sezgilerinizle beni dinleyip alttaki gerçekleri keşfetmeyi ihmal etmeyin.
Yeni maceralara aç olan bir zihinle güne başlayacaksın. İçsel motivasyonların yükseliyor ve keşfetme arzun, çevrendekilere ilham veriyor. Hızla değişen koşullara uyum sağlamak, yaratıcı düşüncelerini besleyecek. Sosyal ortamlarında kendini ifade etme konusunda cesur adımlar atabilirsin; bu, ilişkilerini güçlendirecek. Olaylara daha geniş bir perspektiften bakmanın faydasını göreceksin. Duygusal derinliklere inmekte çekingenlik göstermemelisin; bazı sırların açığa çıkması, sana yeni bir bakış açısı kazandırabilir. İçsel huzurunu bulmak adına, doğada vakit geçirmek veya meditasyona yönelmek faydalı olabilir. Karşılaşacağın fırsatlar, senin özgür ruhunu beslemek için kapını çalacak; bu fırsatları değerlendirirken risk almayı göze almalısın. Diğerlerinin bakış açılarına saygı duyarak, kendi görüşlerinle bir denge kurmayı ihmal etme. Bugün, içindeki maceraperest ruhu keşfetmek ve onu dışarıya yansıtmak için mükemmel bir zaman.
Gün, hedeflerinize odaklanmak için harika bir fırsat sunuyor. Disiplin ve irade gücünüz sayesinde, belki de uzun zamandır ertelediğiniz projelere başlayabilirsiniz. Kendinizi güçlü ve kararlı hissedeceksiniz. İş yerinde veya sosyal çevrenizde alacağınız olumlu geri dönüşler, motivasyonunuzu artıracak. Ancak, çevrenizdekilerin ihtiyaçlarını da göz ardı etmeyin; empati kurmak, ilişkilerinizi güçlendirebilir. Sağlığınıza dikkat etmeli, dinlenmeye zaman ayırmalısınız. Bugün, kendinizi daha sakin ve huzurlu bir ortamda bulmak, zihin dinlendirici olabilir. Kendi içsel huzurunuzu bulmak için meditasyon veya doğada kısa bir yürüyüş faydalı olacaktır. Unutmayın, her adımınız sizi hedeflerinize bir adım daha yaklaştırıyor.
Bugün, özgürlük arayışın ve yenilikçi düşüncelerin ön planda. Alışılmışın dışına çıkmak, farklı bakış açıları geliştirmek isteyeceksin. Sosyal çevrenle bağlantı kurmak, ilham verici fikirler paylaşmak için harika bir zaman. Eski kalıpları bir kenara bırakmak, yeni deneyimlere açık olmak senin için oldukça anlamlı olacak. Duygusal derinliklere inmek ve kendini tartmak, içsel huzurunu sağlamana yardımcı olabilir. Farklılıkları kutlamak, kendini ifade etmenin ve insanlarla daha derin bağlar kurmanın anahtarı. Uzaklarda bir şeyler keşfetmek isteyebilirsin; bu, kişisel gelişimine katkı sağlayacak ve ilhama boğacak. Unutma, içinde taşıdığın yaratıcılığı serbest bırakmak, başkaları için de ilham kaynağı olmana olanak tanıyacak. Kendine güven ve cesaret, seni mükemmel sonuçlara götürecek.
Duygusal derinliklerin ön planda olduğu bir gün. Hislerin, belirsizliklerle harmanlanabilir; bu da seni kararsız hissettirebilir. İçsel huzurunu bulmak için biraz zaman ayırmalısın. Sanatsal yeteneklerin, yaratıcı projelerde kendini ifade etme fırsatı sunabilir. Sosyal çevrende bulunan dostluklar, içindeki kaybolmuş hisleri gidermende yardımcı olacak. Kalbini dinlemeyi unutma; duygusal sezgilerin güçlü. Belki de düşündüğün fikirleri paylaşmak için uygun bir zaman. Güneşin batışı gibi, her şeyin bir dönüşüm sürecinden geçtiğini hatırla. Kendi ışığını parlatmakta özgürsün, cesur ol.
