1
Öyle bir sonbahar ki, güz yaprakları gibi, her kentin üzerinde sanat uçuşuyor! İKSV’nin İstanbul Bienali’ni henüz tam gezip değerlendirememişken Çanakkale Bienali 8. Edisyonu’nun 1 Ekim’deki açılışına davet edilince, sanat sadece İstanbul’dan izlenmez, deyip gittik. Aslında Çanakkale Bienalleri tek rakamlı yıllara rastlıyor ama, pandemi yüzünden ertelenince İstanbul’la aynı döneme geldi. Her şeyden önce anne memleketim, Çanakkale çok güzel. Uğruna ne kanlar dökülen boğazı muhteşem. 25 yıldır aynı CHP’li belediye tarafından yönetildiği için kentte büyük ucubelikler yok, düzenli, temiz. Bienal yöneticileri pek hoşlanmıyor galiba ki belediye ile iş birliği yapmak istememiş, bu yüzden de görünürde tanıtım eksik kalmış; bilboardlar, afişler yok. Bu anlayış bienalin “Birlikte nasıl çalışırız?” başlığına da ters değil mi? Bienal, birliktelik kavramı ile CABİNİN, 6 sanat insiyatifi ve 40’tan fazla sanatçının katılımıyla 11 farklı noktada kurulan sergilerden oluşuyor. Bu edisyonun genel sanat yönetmeni Azra Tüzünoğlu, ana destekçi ise DARDANEL ve OPET ise köylerdeki işlerde sponsor. Çanakkale deyince iki büyük marka geliyor akla, biri elini taşın altına koymuş, Kale Seramik’i de yanlarında görmek isterdim doğrusu.
Bienal açılışı Troya Müzesi’nde gerçekleşti. Zaten bu müze başlı başına bir zenginlik, görememiştim. Rica ve ısrarla bir performansı kaçırmak pahasına ertesi gün tekrar gidip müzeyi de gezdik, ödül üzerine ödül kazanması boşuna değil, mimarisi, yerleştirme teknikleri, yöneticileriyle (Rıdvan Gölcük, md) gurur kaynağı olan bir müze; gezerken heyecan ve bilgi veriyor.
Azra Tüzünoğlu, Rüstem Aslan (Troya Kazı Başkanı), Niyazi Önen (Dardanel Yönetim Kurulu Başkanı), Deniz Erbaş (Çanakkale Bienali Direktörü), Seyhan Boztepe’nin (Çanakkale Bienali Kurucu Direktör) katıldığı basın toplantısında da “birlikte nasıl çalışırız, nasıl üretiriz, nasıl yaşarız, insan-insan, insan-hayvan, insan-doğa ilişkilerini” konu aldıklarını anlattı konuşmacılar. Çanakkale’nin dünya tarihine damgasını vurmuş iki önemli markası var: Homeros Destanı’ndan kaynaklanan Truva Savaşı ve Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasına giden yolu açan Çanakkale Deniz Savaşları.
Troya Müzesi’nin büyük holüne bir yerleştirme yapması istenen sanatçı Alparslan Baloğlu da buradan hareket etmiş. Onun işini gezerken Troya Savaşı’nı adeta seyrettik, atların ayak seslerini duyduk, çarpışmaları yaşadık: toprak zeminde atların nal izleri ve her yere saplanmış uçuşan oklar! Yanındaki yerleştirmede Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz’in sularının birbirine geçtiği iş ve tavandan sarkan şu sözler:
“Savaşın arkasındaki gerçek, bu toprakların yukarısında ve aşağısındaki denizlere ve onları birbirine bağlayan boğazlara hakim olmaktı. Bizim aşkımız değil! Yazı mı, tura mı, aşk mı, para mı?”
Üçüncü bölümdeki ölen askerlerin gözlerinin üzerine konulan paralar buna yanıt veriyor: “Hayatımın ışığı yok artık. Gözlerimi hangi güç için kapattığımı hem biliyor, hem bilmiyorum. Sil beni bu hayattan. Çek küreklerini, götür beni karanlığa!” İktidar sahipleri savaşır, askerler ölür. Rus erkekleri Ukrayna ile savaşmamak için askere almaya gelen görevliyi bacağından vuruyormuş, cezası 4 yıl. Hayatta kalırsın, savaş da o sürede bitmiş olur!
Koca bienali size bir yazıda anlatacağımı sanmıyorsunuz değil mi? İhsan Anar’ın denizde boğulanları seyredenleri anlattığı işi cesur. Denize ittirilenlerin videosu da. “İşim kıytırık” videosu müthiş, Bir sürü insanın cv’sini isteyip işe almışlar, yaptıkları iş o cv’leri kâğıt kesicide imha etmek! Çağdaş sanatı anlayıp zevk almak herkesin harcı değil. Bazılarına bakıp bu da sanat mı diyebilirsiniz, bazılarını mutlaka size anlatmaları gerekir, çok etkilenirsiniz. Dardanel Spor Kulübü’nün duvarına yazılmış iki satır şiir, bana hiçbir şey söylemedi, kamyon arkalarında ne sözler var! Ama onu kamusal alana çağdaş sanat taşıdık diye poster yapmışlar. Beni bunun için linç edebilirsiniz, keyfiniz bilir. Genelde video işleri sevmem ama Japonya’da gerçekleştirilen pleksiglas, yani şeffaf, üzerinde hiçbir şey yazmayan pankartlarla yapılan protesto yürüyüşüne bayıldım! Muhteşem bir fikir, biz de yapmalıyız. Polis gelir ve hiçbir şey diyemez! Sadece protesto ediyoruz deriz. Neyi mi? İçimizden ne geçiriyorsak onu!
Çanakkaleliler, öğrenciler, sanatseverler, bienali kaçırmayıp gezmeli. Biz, az zamanda çok iş görmeye çalıştık. Orada olduğum sürece de yalnız hissetmek değil, sanatçılarla, yöneticilerle, sponsorlarla daha çok temas imkânım olmasını isterdim. “Konukseverlik, dostluk, birlikte yaşayalım” temalarına da daha uygun olurdu.
Gün, kendine güvenin en yüksek olduğu anlardan biri olacak. Yeni projelere başlamak, cesur adımlar atmak için harika bir zaman. İçindeki lider ruhunu serbest bırak ve çevrendekilere ilham ver. Ancak, ani çıkışlar yapmaktan kaçınmalısın; düşünmeden hareket etme ihtimalin var. Duygusal ilişkilerde açık iletişim, sorunların üstesinden gelmene yardımcı olacak. Sosyal çevrende dikkat çekici bir aura yayacaksın, bu durum yeni tanışmalara veya flirtlere kapı aralayabilir. Sağlık konularına özen göster, enerjin yüksek ama dikkat gerektiren bir döneme giriyorsun. Kendini dinlendir, zindelik senin en büyük silahın olmalı. Unutma, cesaretinle tüm hedeflerine ulaşabilirsin.
Finansal konulara odaklanma zamanı. Bugün yatırımların üzerinde düşünmek, bütçeni gözden geçirmek için en uygun zaman. Kendine dair büyük fikirler geliştirirken, aynı zamanda gerçekçiliği elden bırakmamalısın. Sabırlı ve kararlı yapın, kararsızlık hissini geride bırakmana yardımcı olacak. İlişkilerde ise güven arayışın ön planda; sevdiğin kişilerin yanında olmak, hissettiklerini açıkça ifade etmek önem kazanıyor. Duygusal istikrar arayışında, kendinle barışık olmak için meditasyon veya doğada zaman geçirmek faydalı olabilir. Gelen yeniliklere açık ol ve akışına bırak, hayatın sundukları seni şaşırtabilir. Kendine olan güvenini artırmak, harika fırsatlar doğuracak.
Bugün iletişim yeteneklerin ön plana çıkıyor. Sosyal çevrendeki insanlarla yapacağın konuşmalar, yeni fikirlere ve farklı bakış açılarına açık olmanı sağlıyor. Enerjin yüksek ve çevrendeki insanlar seni çekici bulacak. Belki de beklenmedik bir tanışma veya ilginç bir sohbet gündeme gelebilir. Duygusal olarak atılımlar yapma isteğin artarken, içsel düşüncelerini de gözden geçirme fırsatın olacak. Genel olarak meraklı ruhunun getirdiği şansı değerlendirmek için ani kararlar yerine düşünerek hareket etmek daha doğru bir yaklaşım olabilir. Karşılaşabileceğin zorluklara sabırlı ve esnek bir tavırla yaklaşmak faydan olacaktır. Yaşanacak fırsatları iyi değerlendirdiğin sürece gün boyunca tatmin edici bir deneyim yaşayabilirsin.
Duyguların yoğunlaşacağı bir gün. İçsel huzurunu sağlamak için kendine daha fazla zaman ayırmalısın. Sevdiklerinle geçireceğin anlar, ruhsal açıdan sana iyi gelecek. Empati yeteneğin artarken, başkalarının hislerine duyarlı olman, ilişkilerde derin bağlar kurmanı sağlayabilir. Ancak, aşırı duygusal olmaktan kaçınmalısın; olaylara daha mantıklı bir bakış açısıyla yaklaşmak, daha az hayal kırıklığı yaşamanı sağlar.Kariyer konusunda ise, kendi bakış açını net bir şekilde ifade etmenin tam zamanı. Fikirlerini paylaşmaktan çekinme; bu, iş ortamında seni ön plana çıkarabilir. Yeni fırsatlarla karşılaşma olasılığın yüksek. Kendine güvenerek hareket etmen, başarıyı beraberinde getirebilir. Sağlık açısından, bedenine dikkat etmeyi unutma. Dinlenmek ve stres atmak, mental sağlığını koruman için hayati önem taşıyor. Doğayla iç içe olmak, ruhunu yenileyebilir. Bugünü kendin için bir hediye olarak gör; yaratıcı yönlerini keşfetmek için mükemmel bir fırsat.
Bugün, kararlılığın ve özgüvenin etrafında yoğun bir enerji var. İniş çıkışlar arasında kendini ifade etme isteği seni yönlendiriyor. Doğru kelimelerle dikkat çekebilirsin; bu da bir grup içinde liderlik pozisyonuna gelmeni sağlayabilir. Sosyal ilişkilerinde samimiyete ve içtenliğe önem verme zamanı. Bir arkadaşından ya da tanıdıktan alacağın ilham, sana yeni bir bakış açısı kazandırabilir. Risk almaktan çekinme, kararlılığının yanında eğlenceli bir serüven seni bekliyor. Yaratıcılığını kullanarak sanatsal ya da eğlenceli bir aktiviteye yönelebilirsin, bu sana enerji katacak ve ruh halini yükseltecek. Kalbindeki sıcaklığı başkalarıyla paylaşarak, ilişkilerini derinleştirme fırsatını yakalayabilirsin. Unutma, senin doğal enerjin ve çekiciliğin etrafındaki insanları etkileri, senin bildiğin en iyi yöntemlerdir.
Dikkatli ve analitik doğan, bugün detaylara odaklanma arzun ön planda. İlişkilerinde, iletişim becerilerin sayesinde uyum ve anlayış sağlamak için güzel fırsatlar bulabilirsin. Çevrendekilerin ihtiyaçlarına duyarlı olman, başkalarıyla olan bağını güçlendirecek. İş yerinde, projelerine dair yenilikçi fikirler geliştirebilir, takım çalışmasında ön plana çıkabilirsin. Ancak mükemmeliyetçilik tutkun seni zaman zaman zorlayabilir. Kendine biraz huzur tanı, doğanın güzelliklerinden faydalanmak ruhuna iyi gelecek. Günün sonunda, yeni bir şey öğrenmiş olmanın verdiği tatmin ile keyif dolu bir ruh hali yakalayabilirsin. Unutma ki, küçük detayların bile büyük değişimlere kapı aralayabileceğini bilmelisin.
Bugün, ilişkilerde denge arayışın ön plana çıkacak. İnsanlarla olan etkileşimlerinde uyum sağlama konusunda yetkin olabilirsin. Sosyal çevrende daha fazla yer almak ve ortak projelere katılmak için harika bir zaman dilimindesin. Duygusal yanların, sanatsal ve estetik alanlarda kendini ifade etmek isteyecek. Bu durum, (minik) estetik dokunuşlar veya bir sanat projesi açısından seni cesaretlendirebilir.Aynı zamanda, bazı kararlar almak zorunda kalabilirsin. İkisinin de getirdiği fayda ve riskleri tartman gerekebilir. Bu, özellikle kariyer veya kişisel hedeflerin açısından önem taşıyacak. Kendini daha açık ifade etme isteğini göz ardı etmemelisin, zira şu sıralar başkaları ile olan diyaloğun, yeni olanakların kapılarını aralayabilir. İçsel sesini dinle ve duygularının kılavuzluğunda hareket et. Bugün hissettiğin yoğun hisler ve sezgiler, geleceğe dair bazı önemli ipuçları sunabilir.
Derin hislerin ve tutkuların ön planda olduğu bir gün. İçsel sezgilerin güçleniyor ve bu sayede hayatındaki bazı gizli kalmış durumları aydınlatabilirsin. İnsanların beklentileri seni zorlayabilir, ancak bu süreçte kendi sınırlarını belirlemek önem taşıyor. Kendine güvenerek ilerlemeli, hislerine kulak vermelisin. İlişkilerinde duygusal derinlik arayışın, karşındakileri etkileyebilir. Ancak, tüm bu derin bağlar ve etkileşimler sırasında dikkatli olmalı, samimiyetle yüzleşmelisin. Ayrıca, bugünkü enerjilerle birlikte, geçmişte çözülmemiş konular yeniden gündeme gelebilir; zarif bir şekilde ele alarak uzlaşı sağlayabilirsin. Bu aykırı durumları değerlendirirken sahip olduğun sezgiyi kullanmak, sana yol gösterecek. Kendini ifade ederken cesur ol, içindeki gücü serbest bırak, ama kontrollü bir yaklaşım sergilemek de önemli. Bu sayede hem içsel huzuru bulacak hem de başkalarının kalplerine dokunacaksın.
Yeni başlangıçlar için harika bir dönemdesin. Sıkı bir kararlılıkla yola çıktığın hedeflere doğru adımlarını atabilirsin. İçsel motivasyonunun yüksek olduğu bu günlerde, sosyal çevrenle olan ilişkilerin güçlü bir şekilde gelişecek. Başka bakış açıları ve deneyimler edinerek ufkunu genişletebilirsin. Yaratıcılığın ve özgürlüğüne olan düşkünlüğün seni yeni keşiflere yönlendirecek. Doğa ile olan bağlantını güçlendirmen, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. İçinde bir yolculuk yaparak, duygusal derinliklere inme isteği duyabilirsin. Farklı kültürlerle ilgili merakın artabilir; seyahat planları yapma isteğin de bu nedenle gündeme gelebilir. Sezginin yüksek olduğu bu süreçte, iç sesine kulak vermek, senin için büyük kazançlar sağlayacak. Kendine güven ve cesaretle ilerlediğinde, karşına çıkan zorlukları aşmanın yollarını kolayca bulabilirsin. Sosyal etkinliklere katılmak ve yeni insanlarla tanışmak için mükemmel bir zaman. Kendini ifade etme biçiminle, çevrendekileri etkileyebilirsin.
Güne hedeflerinle başlıyorsun, kararlılığın bu süreçte sana büyük bir güç katıyor. İş hayatında beklenmedik fırsatlar ile karşılaşabilirsin; bunları değerlendirmek için hazırlıklı ol. İletişim becerilerin ön plana çıkacak, düşüncelerini açıkça ifade etmekten çekinme. Kişisel ilişkilerde ise daha samimi bir yaklaşım benimsemek, arandaki bağları kuvvetlendirebilir. Sağlığına dikkat etmen gereken bir dönemdesin, vücudunu dinlemeyi unutmamalısın. Yine de, zihnini dinlendirmek için kısa molalar vermek faydalı olacaktır. Gelecek için plan yapma isteğin artabilir, ancak adım atarken acele etmemekte fayda var. İçsel huzurunu bulmak için doğayla temas etmek iyi bir seçenek olabilir; yürüyüşe çıkabilirsin. Bugün, her şeyin senin elinde olduğunu kabullenmeli ve bunu lehine çevirmelisin.
Bugün, zihinsel olarak oldukça aktifsiniz. Yaratıcılığınızın sınırlarını zorlamak ve yeni fikirler geliştirmek için mükemmel bir dönemdesiniz. Sosyal ortamda ilginç insanlarla karşılaşabilir, farklı bakış açıları kazanabilirsiniz. İçsel huzurunuzu bulmak için kendi alanınıza ihtiyaç duyabilirsiniz; yalnız kalmak, düşüncelerinizi netleştirmenizde yardımcı olacaktır. İlginç bir projeye başlayabilir veya mevcut bir işinizi gözden geçirerek yeni yönler katma fırsatı bulabilirsiniz. Yeni teknolojiler veya sosyal yeniliklerle ilgili fırsatlarla karşılaşmanız olası. Duygusal ilişkilerde samimiyete önem vermelisiniz; anlayış ve iletişim, olası çatışmaları önleyecektir. İlerleyen saatlerde bazı sürpriz gelişmeler dikkatinizi çekebilir, bu konuda esnek olmaya özen gösterin. Enerjinizi doğru projelere yönlendirmek, büyük faydalar sağlayacak.
Duygusal derinliklerinle yüzleşeceğin bir gün. İçsel sancılar, seni düşündürten, geçmişten getirdiğin anılara odaklanmana sebep olacak. İlişkilerinde iletişimde netlik arayışında olabilirsin; ikili diyaloglar, duygusal bağlarını güçlendirmek için önemli bir zemin sağlayacak. Yaratıcılığın ve sezgilerin oldukça yoğun, sanatsal faaliyetler veya yazma girişimlerinde kendini ifade etmek için ideal bir zaman.Kendine zaman ayırmak, meditasyon veya doğayla iç içe olmak, ruhsal dengeyi sağlamana yardımcı olacak. Arkadaş çevrende birine destek olma ihtiyacı hissedebilirsin; compassion ve empati, senin güçlü yanların. Bu destek, dostluğunuzu derinleştirebilir. Fakat unutmamalısın; kendi sınırlarını belirlemek de önemlidir.Finans konusunda planlar yapmak için elverişli bir dönemdesin, ancak ani harcamalar yapmamaya özen göstermelisin. İçsel huzurunu sağlamak açısından küçük, kişisel hedefler belirlemek iyi gelebilir. Bağışlama ve unutma üzerine düşünmek, duygusal yüklerini hafifletmek için faydalı olacaktır.
