1
Öyle bir sonbahar ki, güz yaprakları gibi, her kentin üzerinde sanat uçuşuyor! İKSV’nin İstanbul Bienali’ni henüz tam gezip değerlendirememişken Çanakkale Bienali 8. Edisyonu’nun 1 Ekim’deki açılışına davet edilince, sanat sadece İstanbul’dan izlenmez, deyip gittik. Aslında Çanakkale Bienalleri tek rakamlı yıllara rastlıyor ama, pandemi yüzünden ertelenince İstanbul’la aynı döneme geldi. Her şeyden önce anne memleketim, Çanakkale çok güzel. Uğruna ne kanlar dökülen boğazı muhteşem. 25 yıldır aynı CHP’li belediye tarafından yönetildiği için kentte büyük ucubelikler yok, düzenli, temiz. Bienal yöneticileri pek hoşlanmıyor galiba ki belediye ile iş birliği yapmak istememiş, bu yüzden de görünürde tanıtım eksik kalmış; bilboardlar, afişler yok. Bu anlayış bienalin “Birlikte nasıl çalışırız?” başlığına da ters değil mi? Bienal, birliktelik kavramı ile CABİNİN, 6 sanat insiyatifi ve 40’tan fazla sanatçının katılımıyla 11 farklı noktada kurulan sergilerden oluşuyor. Bu edisyonun genel sanat yönetmeni Azra Tüzünoğlu, ana destekçi ise DARDANEL ve OPET ise köylerdeki işlerde sponsor. Çanakkale deyince iki büyük marka geliyor akla, biri elini taşın altına koymuş, Kale Seramik’i de yanlarında görmek isterdim doğrusu.
Bienal açılışı Troya Müzesi’nde gerçekleşti. Zaten bu müze başlı başına bir zenginlik, görememiştim. Rica ve ısrarla bir performansı kaçırmak pahasına ertesi gün tekrar gidip müzeyi de gezdik, ödül üzerine ödül kazanması boşuna değil, mimarisi, yerleştirme teknikleri, yöneticileriyle (Rıdvan Gölcük, md) gurur kaynağı olan bir müze; gezerken heyecan ve bilgi veriyor.
Azra Tüzünoğlu, Rüstem Aslan (Troya Kazı Başkanı), Niyazi Önen (Dardanel Yönetim Kurulu Başkanı), Deniz Erbaş (Çanakkale Bienali Direktörü), Seyhan Boztepe’nin (Çanakkale Bienali Kurucu Direktör) katıldığı basın toplantısında da “birlikte nasıl çalışırız, nasıl üretiriz, nasıl yaşarız, insan-insan, insan-hayvan, insan-doğa ilişkilerini” konu aldıklarını anlattı konuşmacılar. Çanakkale’nin dünya tarihine damgasını vurmuş iki önemli markası var: Homeros Destanı’ndan kaynaklanan Truva Savaşı ve Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasına giden yolu açan Çanakkale Deniz Savaşları.
Troya Müzesi’nin büyük holüne bir yerleştirme yapması istenen sanatçı Alparslan Baloğlu da buradan hareket etmiş. Onun işini gezerken Troya Savaşı’nı adeta seyrettik, atların ayak seslerini duyduk, çarpışmaları yaşadık: toprak zeminde atların nal izleri ve her yere saplanmış uçuşan oklar! Yanındaki yerleştirmede Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz’in sularının birbirine geçtiği iş ve tavandan sarkan şu sözler:
“Savaşın arkasındaki gerçek, bu toprakların yukarısında ve aşağısındaki denizlere ve onları birbirine bağlayan boğazlara hakim olmaktı. Bizim aşkımız değil! Yazı mı, tura mı, aşk mı, para mı?”
Üçüncü bölümdeki ölen askerlerin gözlerinin üzerine konulan paralar buna yanıt veriyor: “Hayatımın ışığı yok artık. Gözlerimi hangi güç için kapattığımı hem biliyor, hem bilmiyorum. Sil beni bu hayattan. Çek küreklerini, götür beni karanlığa!” İktidar sahipleri savaşır, askerler ölür. Rus erkekleri Ukrayna ile savaşmamak için askere almaya gelen görevliyi bacağından vuruyormuş, cezası 4 yıl. Hayatta kalırsın, savaş da o sürede bitmiş olur!
Koca bienali size bir yazıda anlatacağımı sanmıyorsunuz değil mi? İhsan Anar’ın denizde boğulanları seyredenleri anlattığı işi cesur. Denize ittirilenlerin videosu da. “İşim kıytırık” videosu müthiş, Bir sürü insanın cv’sini isteyip işe almışlar, yaptıkları iş o cv’leri kâğıt kesicide imha etmek! Çağdaş sanatı anlayıp zevk almak herkesin harcı değil. Bazılarına bakıp bu da sanat mı diyebilirsiniz, bazılarını mutlaka size anlatmaları gerekir, çok etkilenirsiniz. Dardanel Spor Kulübü’nün duvarına yazılmış iki satır şiir, bana hiçbir şey söylemedi, kamyon arkalarında ne sözler var! Ama onu kamusal alana çağdaş sanat taşıdık diye poster yapmışlar. Beni bunun için linç edebilirsiniz, keyfiniz bilir. Genelde video işleri sevmem ama Japonya’da gerçekleştirilen pleksiglas, yani şeffaf, üzerinde hiçbir şey yazmayan pankartlarla yapılan protesto yürüyüşüne bayıldım! Muhteşem bir fikir, biz de yapmalıyız. Polis gelir ve hiçbir şey diyemez! Sadece protesto ediyoruz deriz. Neyi mi? İçimizden ne geçiriyorsak onu!
Çanakkaleliler, öğrenciler, sanatseverler, bienali kaçırmayıp gezmeli. Biz, az zamanda çok iş görmeye çalıştık. Orada olduğum sürece de yalnız hissetmek değil, sanatçılarla, yöneticilerle, sponsorlarla daha çok temas imkânım olmasını isterdim. “Konukseverlik, dostluk, birlikte yaşayalım” temalarına da daha uygun olurdu.
Bugün kendini enerjik ve istekli hissedeceksin. Yeni başlangıçlar yapma arzusu içindesin; harekete geçmek için doğru zaman. Risk almaktan korkma, cesaretin seni başarıya götürecek. İş hayatında fark yaratacak fikirler geliştirebilir, liderlik vasıflarını ön plana çıkarabilirsin. Aşk hayatında ise tutku dolu bir gün seni bekliyor; duygularını açıkça ifade etmekten çekinme. Ancak ani çıkışlar yapmamaya özen göstermelisin; karşı tarafın duygularını dikkate alarak hareket etmen önemli. Sosyal bağlantıların güçlenecek; arkadaşlarınla yapacağın sohbetler, yeni fırsatlar doğurabilir. Sağlığına özen göstermelisin, enerjini dengede tutmaya çalış. Unutma ki bu güçlü enerjiyi doğru yönlendirmek, senin elinde!
Bugün, içsel huzurunuzu koruma arayışınız ön planda. Sakinliği ve dengeyi sürdürmek için kendinize zaman tanıyın. İletişim kurarken daha sabırlı olmanız gerekebilir; insanlarla olan ilişkilerinizde empati ve anlayış büyük rol oynayacak. Sanatsal veya estetik konulara yönelmek, yaratıcılığınızı harekete geçirebilir. Maddi konularda temkinli olmanız faydalı; yeni başlangıçlar yapmadan önce düşüncelerinizi netleştirin. Kendi ihtiyaçlarınıza dikkat edin, belki de biraz zaman ayırmak size iyi gelecektir. Doğanın içinde kendinizi bulmayı deneyin; bu, ruh halinizi güçlendirecek. Sabırlı ve pratik yaklaşımınızla, karşılaştığınız zorlukların üstesinden gelmeyi başaracaksınız. Unutmayın, güven içerisinde ilerlemek sizin elinizde.
Bugün sosyal etkileşimler ve iletişim senin için oldukça önemli bir hal alacak. Farklı düşüncelere açık olman, yeni dostluklar kurmana ve mevcut ilişkilerini derinleştirmene yardımcı olacak. Zihnindeki fikirleri açıkça ifade etmekten çekinme, çünkü karşındaki insanlar senin yaratıcı bakış açını takdir edecekler. İş veya eğitim alanında, grup çalışmaları senin için verimli geçebilir; takım arkadaşlarınla birlikte hareket etmek, başarını artıracak. Sezgilerin güçlü, bu yüzden içgüdülerini takip etmekten çekinme. Hızla değişen koşullara adaptasyonun dikkat çekici olacak, bu da seni avantajlı bir konuma getirecektir. Uzaklardan gelecek haberler, seni heyecanlandırabilir ya da yeni bir fırsat sunabilir. Kısa seyahatler ve kültürel etkinliklere katılım, zihnini açmana yardımcı olacak. Ancak, fazla dağılmaktan kaçınmalısın; odaklanarak sürprizlerle dolu bu günü en iyi şekilde değerlendirebilirsin.
Duygusal derinliklerin ön planda olduğu bir dönemdesin. İçsel hislerin, çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerinde belirgin bir şekilde ortaya çıkabilir. Ailevi ilişkilerde yaşanabilecek küçük tartışmalara karşı dikkatli olmalısın; bu anlarda empati kurmak, gerginliği hafifletebilir. Mantık ile kalbin arasında bir denge kurmaya çalışmalısın; bazen hislerin seni yönlendirebilir, ama aklının sesini de dinlemek önemlidir. İş yerinde işbirliğine daha fazla açık olabilirsin; bu, takım ruhunu güçlendirecektir. Yakın dostlarınla vakit geçirmek, ruh halini olumlu yönde etkileyecektir. Kendine zaman ayırmayı unutma, ruhsal dengeyi sağlamak, bu dönemde ihtiyaç duyduğun en önemli şey.
Bugün içindeki yaratıcılığı serbest bırakmak için harika bir gün. İlginç projeler ve sanatsal girişimler peşinde koşarken doğal bir çekim gücü hissedeceksin. Sosyal ortamlarda dikkatleri üzerine çekmek, kendini ifade etmek ve başkalarının ilgisini çekmek için mükemmel bir zaman. Kendine güvenin artarken, bu öz güvenin çevrendeki insanlara da yansıyacak. İletişim becerilerin güçleniyor; bu yüzden fikirlerini paylaşmaktan çekinme. Aşk hayatında tutkuların kabarma eğiliminde, bu da romantik sürprizler ve güzel anlar getirebilir. Duygusal derinlik arayışında, partnerinle arandaki bağ güçleniyor. Aynı zamanda, arkadaş çevrende yaşanacak anlaşmazlıklar karşısında diplomasi ve nezaket gösterirsen, gerginliklerin üstesinden kolayca gelebilirsin. Olumlu enerjin, mevcut ilişkilerini besleyecek ve yeni bağlantılar kurmana olanak tanıyacak. Finansal konulara dair bazı fırsatlar karşına çıkabilir; harcamalarını dikkatli planlamak, kazanç sağlama şansını artıracak. Bugün kendine duyduğun sevgi ve saygının pekişeceği, hayattan ne kadar keyif aldığını fark edeceğin bir gün. Kendi gündemini oluştururken, kalbinin sesine kulak vermek, içsel huzurunu bulmana yardımcı olacak.
Günün enerjisi, detaylara olan düşkünlüğünü ortaya çıkaracak. Elindeki projeler üzerinde yoğunlaşmak ve mükemmeliyet peşinde koşmak için harika bir fırsat. Ancak, bazı şeylerin zamana ihtiyaç duyduğunu unutma. Sağlık ve kişisel bakım konularında yeni alışkanlıklar geliştirmek isteyebilirsin; bu, ruhsal ve fiziksel sağlığını olumlu yönde etkileyecek. İletişim kurduğun kişilere karşı anlayışlı olman, özellikle özel ilişkilerde samimi bağlar kurmana yardımcı olacak. Aynı zamanda, kendine karşı eleştirini biraz daha hafifletmek, iç huzurunu bulmanın anahtarı olabilir. Unutma, zaman zaman kendine de nazik davranmak gerekir.
Bugün sosyal ilişkiler ön plana çıkıyor, iletişimde daha uyumlu olabilirsin. Duygusal denge arayışında, kararsızlıklar yaşanabilir. Ancak bu durum, başkalarıyla olan bağlarını kuvvetlendirmek için fırsata dönüşebilir. Sanatsal veya estetik konularda ilham alabilirsin; bu, ruh halini canlandıracak yeni projelere yönelmeni sağlayabilir. Kendi isteklerinle başkalarının beklentileri arasında bir denge kurmakta zorlanabilirsin. İçsel huzurunu bulmak için yalnız kalmak da faydalı olabilir. Unutma, karar vermek için acele etmemek, dengeyi koruman adına önemlidir.
Duyguların derinliklerinde bir yolculuğa çıkıyorsun; içsel dünyanda gizli kalmış hislerle yüzleşme zamanı. Bugün, ilişkilerdeki bağların test edileceği bir dönemdesin. Karşılıklı anlayış ve empati kurmak, aranızdaki mesafeyi kapatmana yardımcı olacak. Sevdiklerinle geçireceğin zaman, güçlü bağların yeniden alevlenmesini sağlayabilir. Dış dünyadaki karmaşa, içsel huzuru bulmak için bir fırsat sunuyor. Düşüncelerini netleştirmek ve hedeflerine odaklanmak için yalnız kalma gereksinimi hissedebilirsin. Zihnindeki karışıklığı çözmek, yaşamına yeni bir düzen getirebilir. Karşılarına çıkacak zorlukları birer öğretici olarak görmelisin; bu süreç, sana kendi gücünü hatırlatacak. Gözlerini kapatıp içindeki sesi dinlemen, en doğru adımları atmanı sağlayacak. Bırak, sezgilerin seni rehberlik etsin.
Bugün enerjilerin hareketli olduğu bir gün. İçsel motivasyonun yüksek, yeni şeyler keşfetmek ve deneyimlemek için hevesli hissediyorsun. Seyahat planları veya yeni öğrenim alanlarına yönelme isteğin ön planda. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin artarken, serüven duygusu ağır basıyor. Belki de yeni arkadaşlarla tanışabilirsin veya mevcut dostluklarını daha derinleştirme fırsatı bulabilirsin.Aynı zamanda, ani değişiklikler karşısında esnek olman gerekiyor. İçindeki keşif arzusu, bazı kararların sorgulanmasına neden olabilir. Kendi içsel inançlarının tekrar gözden geçirilmesi gereken bir dönemdesin. Sonuçta, içsel huzurunu bulmak, hem macera duygunu tatmin edecek hem de ruhsal olarak büyümeni sağlayacak. Harekete geç, ama dikkatli ol; her yeni adım, yeni fırsatlar ve olasılıklar sunuyor. Güneş ışığının seni aydınlattığı bu gün, içindeki cesareti ortaya çıkaracak ve özgürlüğüne dair yeni kapılar açacak.
Bugün hedeflerine odaklanmanın getirdiği kararlılığı hissedeceksin. Planların üzerinde derinlemesine düşünmek, geleceğe dair sağlam adımlar atmana yardımcı olacak. İş yerinde veya kişisel yaşamında ortaya çıkacak fırsatları değerlendirmek için cesur bir tutum sergilemekten çekinmemelisin; çünkü bu dönemde riske girmeye hazır bir zihin yapısına sahipsin. İletişimde samimiyet ve netlik ön planda. Aşk veya arkadaşlık ilişkilerinde, karşı tarafı anlamak için dinleme becerini yanına almalısın. Kendini ruhsal olarak yenilemek için doğada zaman geçirmek, zihninin tazelenmesine yardımcı olacak. Günün sonunda motive edici bir sohbet bekleyebilirsin. Unutma, azim ve irade senin en büyük müttefikin.
Bugün, yenilikçi fikirlerin ve özgün düşüncelerinin ön plana çıkacağı bir gün. Sıradanlıktan uzaklaşma isteği, çevrendeki insanları da etkileyebilir. Sosyal ilişkilerde beklenmedik gelişmeler yaşanabilir. Yeni insanlarla tanışma ya da mevcut arkadaşlıkları derinleştirme fırsatları karşına çıkabilir. Duygusal olarak daha bağımsız hissetmen, görev ve sorumluluklarından kaçış arzusunu tetikleyebilir. İçsel motivasyonunu bulmak için kendine alan açmalısın. Bugün keşfetmek ve maceraperest ruhunu serbest bırakmak adına önemli fırsatlar sunuyor. Yaratıcılığını kullanabileceğin projelere yönelmek, keyif verici deneyimler yaşamanı sağlayabilir. Düşüncelerin ve hislerin arasında denge kurmayı unutmamalısın; içsel huzurun, beklenmedik yollara girmekte saklı. Gelecek kaygıları yerine anı yaşamak, ruh haline iyi gelecektir.
Duygusal derinliklerinle, sezgilerinin gücünü bir kez daha fark edeceksin. İçsel bir huzur arayışındasın ve bu arayış, seni ruhsal olarak yenileyecek. Başkalarının sorunlarına duyduğun empati artacak; bu, çevrendekilere büyük bir destek olmanı sağlayacak. Ancak kendine dikkat et, başkalarının yüklerini omuzlarında taşımamaya çalış. Yaratıcılığın zirveye çıkacak, sanat veya hobilerin için harika bir gün. İçsel sesine kulak ver ve yeni projelere adım at. Duygusal ilişkilerde ise samimiyet ve açık iletişim ön planda olmalı, kendini ifade etmekten çekinme. Balansını koruyarak ilerle ve sezgine güven; seni iyi bir yere götürecek.
1
2
3
4
5
6
