1
Öyle bir sonbahar ki, güz yaprakları gibi, her kentin üzerinde sanat uçuşuyor! İKSV’nin İstanbul Bienali’ni henüz tam gezip değerlendirememişken Çanakkale Bienali 8. Edisyonu’nun 1 Ekim’deki açılışına davet edilince, sanat sadece İstanbul’dan izlenmez, deyip gittik. Aslında Çanakkale Bienalleri tek rakamlı yıllara rastlıyor ama, pandemi yüzünden ertelenince İstanbul’la aynı döneme geldi. Her şeyden önce anne memleketim, Çanakkale çok güzel. Uğruna ne kanlar dökülen boğazı muhteşem. 25 yıldır aynı CHP’li belediye tarafından yönetildiği için kentte büyük ucubelikler yok, düzenli, temiz. Bienal yöneticileri pek hoşlanmıyor galiba ki belediye ile iş birliği yapmak istememiş, bu yüzden de görünürde tanıtım eksik kalmış; bilboardlar, afişler yok. Bu anlayış bienalin “Birlikte nasıl çalışırız?” başlığına da ters değil mi? Bienal, birliktelik kavramı ile CABİNİN, 6 sanat insiyatifi ve 40’tan fazla sanatçının katılımıyla 11 farklı noktada kurulan sergilerden oluşuyor. Bu edisyonun genel sanat yönetmeni Azra Tüzünoğlu, ana destekçi ise DARDANEL ve OPET ise köylerdeki işlerde sponsor. Çanakkale deyince iki büyük marka geliyor akla, biri elini taşın altına koymuş, Kale Seramik’i de yanlarında görmek isterdim doğrusu.
Bienal açılışı Troya Müzesi’nde gerçekleşti. Zaten bu müze başlı başına bir zenginlik, görememiştim. Rica ve ısrarla bir performansı kaçırmak pahasına ertesi gün tekrar gidip müzeyi de gezdik, ödül üzerine ödül kazanması boşuna değil, mimarisi, yerleştirme teknikleri, yöneticileriyle (Rıdvan Gölcük, md) gurur kaynağı olan bir müze; gezerken heyecan ve bilgi veriyor.
Azra Tüzünoğlu, Rüstem Aslan (Troya Kazı Başkanı), Niyazi Önen (Dardanel Yönetim Kurulu Başkanı), Deniz Erbaş (Çanakkale Bienali Direktörü), Seyhan Boztepe’nin (Çanakkale Bienali Kurucu Direktör) katıldığı basın toplantısında da “birlikte nasıl çalışırız, nasıl üretiriz, nasıl yaşarız, insan-insan, insan-hayvan, insan-doğa ilişkilerini” konu aldıklarını anlattı konuşmacılar. Çanakkale’nin dünya tarihine damgasını vurmuş iki önemli markası var: Homeros Destanı’ndan kaynaklanan Truva Savaşı ve Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasına giden yolu açan Çanakkale Deniz Savaşları.
Troya Müzesi’nin büyük holüne bir yerleştirme yapması istenen sanatçı Alparslan Baloğlu da buradan hareket etmiş. Onun işini gezerken Troya Savaşı’nı adeta seyrettik, atların ayak seslerini duyduk, çarpışmaları yaşadık: toprak zeminde atların nal izleri ve her yere saplanmış uçuşan oklar! Yanındaki yerleştirmede Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz’in sularının birbirine geçtiği iş ve tavandan sarkan şu sözler:
“Savaşın arkasındaki gerçek, bu toprakların yukarısında ve aşağısındaki denizlere ve onları birbirine bağlayan boğazlara hakim olmaktı. Bizim aşkımız değil! Yazı mı, tura mı, aşk mı, para mı?”
Üçüncü bölümdeki ölen askerlerin gözlerinin üzerine konulan paralar buna yanıt veriyor: “Hayatımın ışığı yok artık. Gözlerimi hangi güç için kapattığımı hem biliyor, hem bilmiyorum. Sil beni bu hayattan. Çek küreklerini, götür beni karanlığa!” İktidar sahipleri savaşır, askerler ölür. Rus erkekleri Ukrayna ile savaşmamak için askere almaya gelen görevliyi bacağından vuruyormuş, cezası 4 yıl. Hayatta kalırsın, savaş da o sürede bitmiş olur!
Koca bienali size bir yazıda anlatacağımı sanmıyorsunuz değil mi? İhsan Anar’ın denizde boğulanları seyredenleri anlattığı işi cesur. Denize ittirilenlerin videosu da. “İşim kıytırık” videosu müthiş, Bir sürü insanın cv’sini isteyip işe almışlar, yaptıkları iş o cv’leri kâğıt kesicide imha etmek! Çağdaş sanatı anlayıp zevk almak herkesin harcı değil. Bazılarına bakıp bu da sanat mı diyebilirsiniz, bazılarını mutlaka size anlatmaları gerekir, çok etkilenirsiniz. Dardanel Spor Kulübü’nün duvarına yazılmış iki satır şiir, bana hiçbir şey söylemedi, kamyon arkalarında ne sözler var! Ama onu kamusal alana çağdaş sanat taşıdık diye poster yapmışlar. Beni bunun için linç edebilirsiniz, keyfiniz bilir. Genelde video işleri sevmem ama Japonya’da gerçekleştirilen pleksiglas, yani şeffaf, üzerinde hiçbir şey yazmayan pankartlarla yapılan protesto yürüyüşüne bayıldım! Muhteşem bir fikir, biz de yapmalıyız. Polis gelir ve hiçbir şey diyemez! Sadece protesto ediyoruz deriz. Neyi mi? İçimizden ne geçiriyorsak onu!
Çanakkaleliler, öğrenciler, sanatseverler, bienali kaçırmayıp gezmeli. Biz, az zamanda çok iş görmeye çalıştık. Orada olduğum sürece de yalnız hissetmek değil, sanatçılarla, yöneticilerle, sponsorlarla daha çok temas imkânım olmasını isterdim. “Konukseverlik, dostluk, birlikte yaşayalım” temalarına da daha uygun olurdu.
Bugün, enerjin yüksek ve kendini ifade etme arzusuyla dolup taşıyorsun. Cesaretinle yeni fırsatlarla karşılaşabilirsin. Özgüveninin doruklarında olduğu bu dönem, liderlik özelliklerini ortaya çıkarman için mükemmel bir zaman. Kendini tutkulu ve yaratıcı hissettiğin bu günlerde, projelerini hayata geçirmek için gerekli motivasyonu bulacaksın. İletişim becerilerin güçlü; bu, etrafındaki insanlarla ilişkilerini güçlendirebilir. Ancak ani tepkilere kapılmamaya dikkat et. İlişkilerinde dengeleri korumak adına, karşındaki kişileri de dinlemekte fayda var. İçsel bir refah arayışında olabilir, bu nedenle kendine zaman ayırmayı unutma. Zihnini ve bedenini uyum içinde tutarak, hem fiziksel hem de ruhsal sağlığını destekleyecek adımlar atabilirsin.
Bugün, içsel huzurun ve istikrarın ön planda olacağı bir gün. Keşfettiğin yeni ilgi alanları, seni daha da renklendirecek ve kendini ifade etmenin yeni yolları açacak. Maddi konulardaki titizliğin, seni kazançlı bir duruma sokabilir. Aşk hayatında, olduğun yerden memnun olman ve partnerinle olan iletişimini güçlendirmen, ilişkinize pozitif bir ivme kazandıracak. Sosyal etkileşimler artacak, yeni insanlarla tanışmak için fırsatlar doğacak. Kendine olan güvenin, harika sonuçlar doğurabilir; bu yüzden, fırsatları değerlendirmek için cesur ol. Bugün, günlük rutinin dışında küçük değişiklikler yaparak yaşamına renk katabilirsin. Kendi konfor alanının dışına çıkmak, sana yeni deneyimler kazandıracak. Duygusal olarak, geçmişle yüzleşmek ve içsel huzuru bulmak adına verimli bir zaman. Şimdi, içsel dünyana biraz daha yakından bakmanın ve duygularını anlamanın zamanı. Kendine vakit ayırmayı unutma.
Sosyal çevrende enerjik bir atmosfer hakim. Yeni insanlarla tanışabilir, ilginç fikirler paylaşabilirsin. İletişim becerilerin ön plana çıkıyor, bu yüzden kendini ifade etme fırsatını iyi değerlendir. Özellikle grup etkinliklerine katılmak, sana ilham verecek. Ancak dikkatli ol; bazı konularda yüzeysel kalmaktan kaçınmalısın. Derinlemesine bir anlayış ve empati, ilişkilerini güçlendirecektir. Ayrıca, fikirlerinle insanları etkilemek için yaratıcı yollar bulabilirsin. Bugün öğrenme arzusuyla dolusun, yeni bilgiler edinmek için güzel bir zaman. Kendine güven ve sevdiklerinle olan bağlarını derinleştir.
Duygusal derinliklerin ve içsel huzurun ön planda olduğu bir gün seni bekliyor. Etrafındaki insanlarla olan ilişkilerine odaklanabilirsin; iletişimde empati ve anlayışı artırmak önemli. Ailevi bağların güçleniyor, sevdiklerine vakit ayırmak sana iyi gelecek. Bugün, geçmişle yüzleşme fırsatı bulabilirsin; belki fark etmediğin bazı duygusal yaraların açığa çıkması normal. Kendine olan güvenin artıyor ve içgüdülerin güçlü bir şekilde seni yönlendirecek. Yaratıcı yanını keşfetmek için harika bir zaman, sanatsal faaliyetler ya da hobi edinmek zihnini rahatlatacak. Kendini ifade etme konusunda cesur olmalısın; bazen duygularını paylaşmak, seni özgürleştirir. Sağlığına dikkat etmeni öneririm; ruhsal dengeyi sağlamak için doğada vakit geçirmek faydalı olabilir. Kendi sınırlarını belirlemekte zorlanabilirsin; bu bağlamda başkalarının beklentileri ile kendi ihtiyaçların arasında bir denge kurmayı unutmamalısın.
Bugün enerjin yüksek, içindeki ateşi hissediyorsun. Göz alıcı ve karizmatik bir şekilde çevrendekilerin dikkatini çekiyorsun. Sosyal ortamlarda liderlik vasıfların ön planda olabilir; çevrendekilere ilham verebilirsin. Yaratıcılığın dorukta, sanatsal projelere yönelmek veya hobilerine zaman ayırmak sana büyük keyif verecek. İkili ilişkilerde ise duygusal derinlikler keşfedebilirsin, sevgi dolu anlar yaşanabilir. Kendine güvenin artacak, bu da seni daha açık ve cesur yapacak. Ancak, biraz sabırlı olmalısın; bazen işler istediğin gibi gitmeyebilir, bu durumda iç huzurunu korumaya dikkat et.
Disiplin, detaylara odaklanma ve sorumluluk alma ön planda. Bugün, iş yerinde veya kişisel projelerde dikkatli yaklaşımın sayesinde beklenmedik başarılar elde edebilirsin. Analitik zeka ve pratik çözümleme yeteneğin, sorunları hızla aşmanı sağlıyor. Gün içinde karşılaşabileceğin bazı müzakerelerde, sakin kalman ve mantıklı kararlar vermen etkili sonuçlar doğurabilir.Sağlık konusunda, kendine zaman ayırmayı unutma. Dinlenmek ve zihnini boşaltmak, verimliliğini artıracaktır. Aynı zamanda, sevdiklerinle geçireceğin kaliteli zaman, ruhsal dinginliğini getirecek. Sadece işle ilgili konulara odaklanmak yerine, hayatın diğer alanlarına da biraz dokunmak iyi gelebilir. Kendi ihtiyaçlarını ve hislerini göz ardı etmeden, dengeli bir gün geçirmen önemli olacak. İletişim alanında, düşüncelerini net bir şekilde ifade etme becerin artıyor. Bu, insanlarla olan ilişkilerinde olumlu gelişmelere zemin hazırlayabilir. Dikkat etmen gereken nokta, fazla eleştirel olmaktan kaçınmak. Yapıcı geri bildirimlerle etkileyici olabilir, ancak empati göstermeyi de unutmamalısın. Bugünün, kişisel ve profesyonel gelişim için verimli geçeceğine işaret ediyor.
Bugün sosyal etkileşimlerde olumlu bir aura taşıyorsun. Çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin derinleşebilir ve yeni bağlantılar kurmanın eşiğinde hissedebilirsin. Duygusal denge arayışında olduğun için, başkalarının ihtiyaçlarına duyarlı olman önem kazanıyor. Bu enerji, iş veya kişisel yaşamındaki meseleleri daha uyumlu bir şekilde ele almanı sağlayacak.Estetik ve sanatsal konulara karşı artan bir ilgi duyabilirsin. Bu, yaratıcılığını ortaya koyma fırsatı sunabilir. İçsel güzellik arayışının dışavurumu, zamanını bu alanda değerlendirmene yol açabilir. Yanındaki insanlara ilham vermek, onları pozitif etkileyebilir.Bir zaman dilimi için, daha fazla özgürlük arayışında olabilir ve sınırların aşılmasına yönelik bir tutku hissedebilirsin. Fakat, bu süreçte dikkatli olman gereken noktalar var. Başkalarıyla olan ilişkilerin, bu özgürlük arzusuyla çatışmamalı; dolayısıyla dengeleri korumak adına dikkatli seçimler yapmalısın.Bunların yanı sıra, içsel huzurunu sağlamak adına kendine zaman ayırmayı ihmal etmemelisin. Bireysel olarak kendine dönmek, içsel barışını bulmanın anahtarı olabilir. Yine de, iade ettiğin sıcaklık ve sevgi dolu tutumla, çevrendeki insanları motive edebilme gücünü elinde bulunduruyorsun.
Bugün sezgilerin ve içsel hislerin öne çıkacak. Duygusal derinliklerinle yüzleşmek, belki de daha önce bastırdığın bazı duyguları yeniden değerlendirmeni sağlayacak. İlişkilerdeki dinamikler üzerinde düşünmek iyi gelecek. Aşkta kararlılık arayışındasın; bu, bazen cesur adımlar atmanı gerektirebilir. Yeni bir başlangıç için kendine izin ver; geçmişten ders alırken ileriye odaklanmak önemlidir.Kendi içsel gücünü ve kararlılığını keşfetmek, hayatında olumlu değişimlerin kapısını aralayabilir. Çevrendeki insanlarla daha derin bağlar kurmak için fırsatlar yakalayabilirsin. Araştırıcı ruhunu ön plana çıkararak, ilgi alanlarını genişletmek için yeni hobi ya da akademik konulara yönelmek isteyebilirsin. İçsel huzurunu koruyarak, odaklanman gereken konulara yönelmek, seni hedeflerine bir adım daha yaklaştıracak.
Bugün keşif ve macera arzusunun yüksek olduğu bir gün. Yeni fikirler ve projeler, ilginizi çekebilir. Sosyal bağlantılarınızda canlılık söz konusu; arkadaşlarınızla yapacağınız konuşmalar, yeni perspektifler kazanmanıza yardımcı olabilir. İçsel düşüncelerinizi eyleme dökme isteği ön planda. Kendi inançlarınızı sorgulamak ve belki de bazı tozlu kitapları açmak isteyebilirsiniz. Hayatınıza daha fazla anlam katacak yeni deneyimler ararken, içgüdülerinizi dinlemeyi unutmayın. Farklı kültürlere olan ilginiz artabilir; belki de bir yolculuk kararı almak üzeresiniz. Özgürlük hissi, günlük rutininizden çıkma isteğiyle dolup taşarken, samimi ilişkilerinize de dair önemli kararlar alma zamanıdır. Olumlu düşüncelerle çevrenizi etkilemek için yaratıcı projelere yönelmek isteyebilirsiniz. Cesaret ve kararlılıkla ilerlediğinizde, karşınıza çıkan fırsatlar sizi bekliyor.
Bugün, kararlılığın ve disiplinin ön planda olduğu bir atmosferdesin. İş hayatındaki sorumlulukların, seni hedeflerine daha da yakınlaştıracak. Stratejik düşünme yeteneğin sayesinde, karmaşık durumları kolayca çözümleyebilirsin. Ancak, yaratıcılığını da unutmamalısın; bazı durumlarda, alışılmışın dışında düşünmek faydalı olabilir. Ailevi ilişkilerin biraz baskı altında hissedilmesine sebep olabilir. Empatik yaklaşımın, aradaki gerginliği azaltmana yardımcı olacak. Kendi iç dünyana dönmek, sakinleştirici bir etki yaratabilir. Sağlığına dikkat et; enerjini doğru yönetmek, günün verimliliğini artıracaktır. Aşk hayatında ise, sürpriz gelişmelerin kapıda olduğu bir dönemdesin. Kalbini dinleme zamanının geldiğini unutma.
Bugün, olayların akışına uyum sağlamakta zorlanabilirsin. İçindeki yaratıcılığı ortaya çıkarmak için kendine bir alan yaratmalısın. İlişkilerdeki iletişim sorunları seni biraz zorlayabilir; açık ve net bir dil kullanmak, karışıklıkları önleyecektir.Sosyal çevrende olumlu etkileşimler ön planda. Beklenmedik buluşmalar yeni dostluklar getirebilir. Kendini açıkça ifade etmekten çekinme; fikirlerin başkalarına ilham verebilir.Maddi konularda dikkatli olman gereken bir dönemdesin. Harcamalarına daha fazla özen göstermelisin; ihtiyaç ve isteklerini iyi ayırt etmelisin. Beklenmedik masraflar çıkabilir, bu yüzden bütçeni planlamalı ve gereksiz harcamalardan kaçınmalısın.Bağışlayıcılık ve anlayış, bugün ruh halini dengelemek için önemli. Kendine birkaç dakikalık molalar vermek, zihnini temizlemek adına faydalı olabilir. Günün sonunda, içsel huzurunu yeniden bulabilmek için yalnız kalmayı tercih edebilirsin. Bu süreç, seni yeniden yenileyecek ve tazeleyecektir.
Duygusal dalgalanmalara kapılabilir, sezgilerinizi daha derinden hissedebilirsiniz. İçsel bir güven arayışı içindesiniz, bu nedenle yalnız kalmak isteyebilirsiniz. Sanatsal yönlerinizi keşfetmek veya yaratıcı aktivitelerle uğraşmak ruh halinizi yükseltebilir. Sevdiklerinizle duygu paylaşımı yapmanın getirdiği sıcaklık, kaygılarınızı hafifletebilir. Ayrıca, rüyalarınızda veya içsel düşüncelerinizde ilham verici mesajlar alabilirsiniz, bu yüzden kendinize zaman ayırmayı unutmayın. Duygusal derinliğe inmek, kendinizi yenilemenize yardımcı olabilir. Anlık kararlar almaktan kaçınarak, sabırlı kalmaya özen gösterin. Bu dönem, kendinizi tanıma ve içsel huzur bulma fırsatı sunuyor.
