1
Öyle bir sonbahar ki, güz yaprakları gibi, her kentin üzerinde sanat uçuşuyor! İKSV’nin İstanbul Bienali’ni henüz tam gezip değerlendirememişken Çanakkale Bienali 8. Edisyonu’nun 1 Ekim’deki açılışına davet edilince, sanat sadece İstanbul’dan izlenmez, deyip gittik. Aslında Çanakkale Bienalleri tek rakamlı yıllara rastlıyor ama, pandemi yüzünden ertelenince İstanbul’la aynı döneme geldi. Her şeyden önce anne memleketim, Çanakkale çok güzel. Uğruna ne kanlar dökülen boğazı muhteşem. 25 yıldır aynı CHP’li belediye tarafından yönetildiği için kentte büyük ucubelikler yok, düzenli, temiz. Bienal yöneticileri pek hoşlanmıyor galiba ki belediye ile iş birliği yapmak istememiş, bu yüzden de görünürde tanıtım eksik kalmış; bilboardlar, afişler yok. Bu anlayış bienalin “Birlikte nasıl çalışırız?” başlığına da ters değil mi? Bienal, birliktelik kavramı ile CABİNİN, 6 sanat insiyatifi ve 40’tan fazla sanatçının katılımıyla 11 farklı noktada kurulan sergilerden oluşuyor. Bu edisyonun genel sanat yönetmeni Azra Tüzünoğlu, ana destekçi ise DARDANEL ve OPET ise köylerdeki işlerde sponsor. Çanakkale deyince iki büyük marka geliyor akla, biri elini taşın altına koymuş, Kale Seramik’i de yanlarında görmek isterdim doğrusu.
Bienal açılışı Troya Müzesi’nde gerçekleşti. Zaten bu müze başlı başına bir zenginlik, görememiştim. Rica ve ısrarla bir performansı kaçırmak pahasına ertesi gün tekrar gidip müzeyi de gezdik, ödül üzerine ödül kazanması boşuna değil, mimarisi, yerleştirme teknikleri, yöneticileriyle (Rıdvan Gölcük, md) gurur kaynağı olan bir müze; gezerken heyecan ve bilgi veriyor.
Azra Tüzünoğlu, Rüstem Aslan (Troya Kazı Başkanı), Niyazi Önen (Dardanel Yönetim Kurulu Başkanı), Deniz Erbaş (Çanakkale Bienali Direktörü), Seyhan Boztepe’nin (Çanakkale Bienali Kurucu Direktör) katıldığı basın toplantısında da “birlikte nasıl çalışırız, nasıl üretiriz, nasıl yaşarız, insan-insan, insan-hayvan, insan-doğa ilişkilerini” konu aldıklarını anlattı konuşmacılar. Çanakkale’nin dünya tarihine damgasını vurmuş iki önemli markası var: Homeros Destanı’ndan kaynaklanan Truva Savaşı ve Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasına giden yolu açan Çanakkale Deniz Savaşları.
Troya Müzesi’nin büyük holüne bir yerleştirme yapması istenen sanatçı Alparslan Baloğlu da buradan hareket etmiş. Onun işini gezerken Troya Savaşı’nı adeta seyrettik, atların ayak seslerini duyduk, çarpışmaları yaşadık: toprak zeminde atların nal izleri ve her yere saplanmış uçuşan oklar! Yanındaki yerleştirmede Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz’in sularının birbirine geçtiği iş ve tavandan sarkan şu sözler:
“Savaşın arkasındaki gerçek, bu toprakların yukarısında ve aşağısındaki denizlere ve onları birbirine bağlayan boğazlara hakim olmaktı. Bizim aşkımız değil! Yazı mı, tura mı, aşk mı, para mı?”
Üçüncü bölümdeki ölen askerlerin gözlerinin üzerine konulan paralar buna yanıt veriyor: “Hayatımın ışığı yok artık. Gözlerimi hangi güç için kapattığımı hem biliyor, hem bilmiyorum. Sil beni bu hayattan. Çek küreklerini, götür beni karanlığa!” İktidar sahipleri savaşır, askerler ölür. Rus erkekleri Ukrayna ile savaşmamak için askere almaya gelen görevliyi bacağından vuruyormuş, cezası 4 yıl. Hayatta kalırsın, savaş da o sürede bitmiş olur!
Koca bienali size bir yazıda anlatacağımı sanmıyorsunuz değil mi? İhsan Anar’ın denizde boğulanları seyredenleri anlattığı işi cesur. Denize ittirilenlerin videosu da. “İşim kıytırık” videosu müthiş, Bir sürü insanın cv’sini isteyip işe almışlar, yaptıkları iş o cv’leri kâğıt kesicide imha etmek! Çağdaş sanatı anlayıp zevk almak herkesin harcı değil. Bazılarına bakıp bu da sanat mı diyebilirsiniz, bazılarını mutlaka size anlatmaları gerekir, çok etkilenirsiniz. Dardanel Spor Kulübü’nün duvarına yazılmış iki satır şiir, bana hiçbir şey söylemedi, kamyon arkalarında ne sözler var! Ama onu kamusal alana çağdaş sanat taşıdık diye poster yapmışlar. Beni bunun için linç edebilirsiniz, keyfiniz bilir. Genelde video işleri sevmem ama Japonya’da gerçekleştirilen pleksiglas, yani şeffaf, üzerinde hiçbir şey yazmayan pankartlarla yapılan protesto yürüyüşüne bayıldım! Muhteşem bir fikir, biz de yapmalıyız. Polis gelir ve hiçbir şey diyemez! Sadece protesto ediyoruz deriz. Neyi mi? İçimizden ne geçiriyorsak onu!
Çanakkaleliler, öğrenciler, sanatseverler, bienali kaçırmayıp gezmeli. Biz, az zamanda çok iş görmeye çalıştık. Orada olduğum sürece de yalnız hissetmek değil, sanatçılarla, yöneticilerle, sponsorlarla daha çok temas imkânım olmasını isterdim. “Konukseverlik, dostluk, birlikte yaşayalım” temalarına da daha uygun olurdu.
Hızla gelen enerjiler, kendinizi cesur ve kararlı hissetmenizi sağlayabilir. Bugün, hedeflerinize ulaşma arzusuyla yanarken, ani fırsatlarla karşılaşabilirsiniz. İçsel motivasyonunuz zirvede, bu da yeni projelere ve maceralara atılma isteğinizi artırıyor. Ancak dikkatiniz dağılabilir; bu nedenle, neye odaklanmanız gerektiğini bilmekte fayda var. İletişim kurarken tutkulu ve ikna edici olacaksınız, bu da sosyal ilişkilerinizde pozitif bir etki yaratabilir. Kendinizi ifade ederken özgüveniniz yüksek, bu da başkalarına ilham verebilir. Spor yapma isteğiniz artabilir; fiziksel enerji ve dinamizm kimliğinizin önemli bir parçası haline gelecektir. İlişkilerde ise, samimiyetinizi korumanız karşı tarafla bağlarınızı güçlendirebilir. Unutmayın, kendinize güvenmek ve hedeflerinizi net bir şekilde belirlemek, başarınızın anahtarı olacak.
Bugün, içsel huzurun ve güvenin önem kazandığı bir gün. Çevrendeki insanlarla olan ilişkilerine daha fazla özen göstermek isteyebilirsin. İş veya maddi konularda sürpriz gelişmelere hazırlıklı ol; bu, belirli bir fırsat olarak karşına çıkabilir. Sabırlı ve kararlı tutumun, zorlukları aşmanda büyük bir rol oynayacak. Kendi ihtiyaçlarına öncelik vermen faydalı olacak; bu öğle saatleri kendine zaman ayırmayı ihmal etme. Doğaya olan özlemin artabilir; belki bir yürüyüş ya da dışarıda vakit geçirme şansı bulabilirsin. Duygusal derinliğe inme isteği, sana içsel huzur getirecek. İlişkilerde açık iletişim, aranızdaki bağları güçlendirecek. Dikkatini enerjinle uyumlu olan şeylere odakla, böylece hayatındaki dengeyi daha iyi sağlayabilirsin.
Zihinindeki karmaşık düşünceler ve fikirler arasındaki etkileşim, seni her zamankinden daha meraklı ve keşfetmeye istekli kılabilir. Sosyal ilişkilerde önemli fırsatlar karşına çıkabilir; yeni insanlarla tanışmak, mevcut bağlantılarını derinleştirmek için ideal bir zaman. İletişim becerilerin, etrafındaki insanlarla duygu ve düşüncelerini paylaşmanda büyük bir etki yaratabilir. Ancak, duyduğun heyecanı dengelemen gerekebilir; içsel huzuru sağlamak için birkaç sakin an yaratmayı unutma. Herhangi bir tartışma veya çatışma durumunda, anlayış ve hoş görü ile yaklaşmak, seni hem daha sevgi dolu hem de daha etkili kılacaktır. Yaratıcılığın bu dönemde parlak bir şekilde açığa çıkabilir; ilham verici projeler veya sanatsal faaliyetler tam sana göre. Kendini ifade etme şeklin, çevrendekilere ilham verebilir. Fakat, fazla bilgi yığınını yönetmekte zorlanabilirsin; bu nedenle, zihinsel dağınıklığı önlemek adına küçük molalar vermek iyi bir fikir olacaktır. Bugün için en iyi strateji, esneklik ve açık fikirlilikle hareket etmek.
Duygusal dalgalanmalar oldukça yoğun hissedilebilir. İçsel huzur arayışında kendine daha fazla zaman ayırmalısın. Aile bağları ve yakın ilişkiler ön plana çıkıyor; sevdiklerinle olan iletişimini derinleştirmen faydalı olacak. Karşılaştığın sorunlara karşı duyarlı ve anlayışlı bir yaklaşım sergilemek, hem senin hem de çevrendekilerin rahatlamasına yardımcı olabilir. Kendini güvence altına almak için duygusal zorlukların üstesinden gelmek adına iç gözlem yapma zamanı. Hayatındaki değişimlere açık ol, fırsatlar kapında belirebilir. Yaratıcılığını ortaya çıkartmak için ilham dolu anlar yaşayabilirsin; bunun tadını çıkar. Kendine olan güvenin, başkalarına da ilham verecek.
Dikkat çekici bir gün seni bekliyor. Enerjin oldukça yoğun olacak ve bu, çevrendeki insanlarla etkileşimini artıracak. Kendini ifade etme isteğin yüksek; yaratıcı yönlerin öne çıkabilir. Öne çıkmak, liderlik vasıflarını sergilemek için ideal bir zaman. Aşk hayatında, duygularını paylaşmak için cesur olabilirsin. Karşıt görüşler ve fikir zenginliği, ilişkinin dinamiklerini hareketlendirebilir. İletişim kurarken, karşındaki kişinin hislerini anlamaya çalışmak, ilişkinizi güçlendirecektir. İş hayatında ise, yeni fırsatlar karşına çıkabilir. Cesur adımlar atarak ilgi çekici projeler için kolları sıvayabilirsin. Ancak, kararsız kalma eğiliminde olabilirsin; seçimlerini net bir şekilde yapmaya odaklanmalısın.Sağlığın konusunda, enerjini dengelemek adına bir aktivite bulmak faydalı olacaktır. İçsel huzurunu sağlamak, gürültülü ortamlardan uzaklaşmak ve kendine zaman ayırmak önemli. Özetle; senin günün, kendine güven ve liderlik vasıflarınla dolu, etrafına ilham veren bir aura yayarken, içsel ve dışsal dengeyi yakalamaya çalışmalısın.
Detaylara ve düzenlemeye olan tutkun, bugün seni işlerinle ilgili verimliliğini artırmaya yönlendirecek. Özellikle karmaşık görevler ve analiz gerektiren durumlar, elindeki becerilerle birer fırsata dönüşebilir. Etrafındaki insanlarla olan iletişimini güçlendirmek adına nezaket ve anlayışla yaklaşman gereken bir dönemdesin. Duygusal olarak kendini ifade etmekte zorluk çekebilirsin; bu nedenle içsel hislerine kulak vermek, zihnindeki belirsizlikleri netleştirmene yardım edecek. Kendine fazladan zaman ayırıp, meditasyon ya da doğa yürüyüşü gibi aktiviteler yapmak ruhsal sağlığını olumlu yönde etkileyecek. Günün sonunda, başarıların ve yapılan çalışmalar karşılığında alacağın takdir, motivasyonunu artıracak. Unutma, küçük zaferler büyük değişimlerin başlangıcı olabilir.
Denge arayışında olduğun bir gün. Sosyal ilişkilerin oldukça önemli hale gelecek, arkadaşlarınla olan bağların güçlenebilir. Ortaya koyduğun düşünceler dikkat çekebilir. Kendine güvenin artacak ve bu, başkalarının seni daha fazla takdir etmesine neden olacak. Bugün, estetikle ilgili konulara odaklanabilir, sanatsal bir faaliyetle meşgul olabilirsin. Duygularını ifade etme konusunda cesur olman, başkalarıyla olan etkileşimlerini derinleştirebilir. Hayatındaki dengeyi sağlam tutmak, karmaşadan uzak durmana yardımcı olacak. Ayrıca, küçük bir seyahat veya yeni yerler keşfetme isteği duyabilirsin; bu, ruhunu canlandıracak. Farklı bakış açılarına açık olmak, iletişimde sana fayda sağlayacak. Kendine zaman ayırmayı unutma; içsel huzurunu sağlamak için gerekli.
Derin duyguların ve sezgilerin ön planda olduğu bir gün. İçsel dünyanla bağlantı kurup, gizli meseleleri çözmeksizin durmamalısın. Çevrendeki insanlara karşı empatik bir yaklaşım sergilemek, onların gerçek hislerini anlamana yardımcı olacak. İletişim kurarken, ihtiyatlı olman faydalı; bazı kelimeler istemediğin sonuçlara yol açabilir. Hırslı ve kararlı duruşunu koruyarak, zorlukları aşma gücüne sahipsin. Bugün, hedeflerine ulaşma konusunda cesur adımlar atabilirsin, ancak duygusal derinliğini de yansıtmayı unutma. Ayrıca, beklenmedik bir haber ya da durum, seni yeni bir yola yönlendirebilir; bu fırsatları değerlendirmek için açık fikirli olmalısın. Sosyal ilişkilerinde yeni dostluklar kurmak veya mevcut bağları güçlendirmek için harika bir zaman.
Aceleci davranmak üzerindeki pozitif etkileri gölgeleyecek çatışmalara neden olabilir. Anı yaşarken, geleceği de düşünmeyi unutma. Kendine ve çevrene karşı duyarlı olman, bugünü daha dolu dolu geçirmeni sağlayacak.
Görevlerin ve sorumlulukların ön planda olacak. Bunlarla ilgili kararlılık gösterebilirsin. İleriye yönelik hedeflerin için sağlam adımlar atmak isteyeceksin. Sosyal çevrenle olan ilişkilerinde, biraz daha açık olmalısın. İçindeki duyguları ifade etmekten çekinmemelisin. İş alanında sürpriz fırsatlar karşına çıkabilir, bunları değerlendirmek için hazır ol. Geleceğe dair planlarını netleştirmek için iyi bir zaman. Kendine güvenerek hareket ettiğin sürece başarıların artacak. Sağlığına dikkat etmeli, stres seviyeni yönlendirmeyi unutmamalısın. Duygusal derinlikleri keşfetmek için zaman yaratmak sana iyi gelecek.
Gözlemlenen enerji, yenilik arayışında olan Kova'nın özgür ruhunu serbest bırakıyor. Bugün, alışılmışın dışındaki düşünceler ve yaratıcı yaklaşımlar, karşınıza ilginç fırsatlar çıkarabilir. Sosyal çevrenizle olan etkileşimlerinizde sıradanlığın ötesine geçecek; alışılmış sohbetlerden sıyrılarak derin ve anlam dolu konuşmalara yönelme isteği hissedebilirsiniz. İçsel dinamiğinizi besleyecek ve ilham verici bir ortam yaratacak olan etkileşimler, hayal gücünüzü canlandıracak. Bir projeye ya da bir fikre dair yenilikçi çözümler üretmek için uygun bir zaman diliminde olacaksınız. Teknoloji ve bilimle ilgili konulara duyduğunuz ilgi, sizi yeni araştırmalara yönlendirebilir. Bugün, belirsizlikleri avantaja çevirerek, cesur adımlar atma kabiliyetiniz artıyor. Değişime açık olmanız, sizi beklenmedik başarılarla buluşturabilir. Kendi içsel dünyanıza dönerek, kim olduğunuzu sorgulamak ve kendinizi yeniden şekillendirmek için güzel bir dönemdesiniz. Bağlantı kurduğunuz insanlar, toplumsal meseleler üzerindeki farkındalığınızı artıracak. Arkadaşlarınızla olan düşünsel alışveriş, çevrenizle ilişkilerinizi daha da derinleştirecek. Sizi kısıtlayan düşünceleri bırakmak ve yeni perspektiflerle bakmak, yaşamınızda ufuk açıcı bir etki yaratabilir. Bugün, sınırlamalarınızı aşmak ve kendinizi tam anlamıyla ifade etmek için gereken cesareti bulacaksınız.
Duygusallığın ön planda olduğu bir gün. İçsel dünyanda derin algılar, sezgiler ve ilham kaynaklarını keşfetme zamanı. Sanatsal yaratıcılığın artabilir; resim, müzik veya yazma gibi aktivitelerde kendini ifade etme arzusun yükselebilir. İletişimde belirsizlikler söz konusu olabilir, bu yüzden duygu ve düşüncelerini net bir şekilde aktarmak için çaba göstermen önemli. Başkalarının ihtiyaçlarına duyarlılığın artarken, kendi sınırlarını korumaya da dikkat etmelisin. Aşk hayatında romantik anlar seni bekliyor; sürprizler ve duygusal yakınlık, ilişkini güçlendirebilir. Geçmişe dair anıların gün yüzüne çıkması olası. Bu dönemde geçmişle yüzleşmek, içsel huzurunu sağlamak açısından faydalı olabilir. Kendine zaman tanımayı unutma; içsel dinlenme ve yenilenme dönemi.
