1
Öyle bir sonbahar ki, güz yaprakları gibi, her kentin üzerinde sanat uçuşuyor! İKSV’nin İstanbul Bienali’ni henüz tam gezip değerlendirememişken Çanakkale Bienali 8. Edisyonu’nun 1 Ekim’deki açılışına davet edilince, sanat sadece İstanbul’dan izlenmez, deyip gittik. Aslında Çanakkale Bienalleri tek rakamlı yıllara rastlıyor ama, pandemi yüzünden ertelenince İstanbul’la aynı döneme geldi. Her şeyden önce anne memleketim, Çanakkale çok güzel. Uğruna ne kanlar dökülen boğazı muhteşem. 25 yıldır aynı CHP’li belediye tarafından yönetildiği için kentte büyük ucubelikler yok, düzenli, temiz. Bienal yöneticileri pek hoşlanmıyor galiba ki belediye ile iş birliği yapmak istememiş, bu yüzden de görünürde tanıtım eksik kalmış; bilboardlar, afişler yok. Bu anlayış bienalin “Birlikte nasıl çalışırız?” başlığına da ters değil mi? Bienal, birliktelik kavramı ile CABİNİN, 6 sanat insiyatifi ve 40’tan fazla sanatçının katılımıyla 11 farklı noktada kurulan sergilerden oluşuyor. Bu edisyonun genel sanat yönetmeni Azra Tüzünoğlu, ana destekçi ise DARDANEL ve OPET ise köylerdeki işlerde sponsor. Çanakkale deyince iki büyük marka geliyor akla, biri elini taşın altına koymuş, Kale Seramik’i de yanlarında görmek isterdim doğrusu.
Bienal açılışı Troya Müzesi’nde gerçekleşti. Zaten bu müze başlı başına bir zenginlik, görememiştim. Rica ve ısrarla bir performansı kaçırmak pahasına ertesi gün tekrar gidip müzeyi de gezdik, ödül üzerine ödül kazanması boşuna değil, mimarisi, yerleştirme teknikleri, yöneticileriyle (Rıdvan Gölcük, md) gurur kaynağı olan bir müze; gezerken heyecan ve bilgi veriyor.
Azra Tüzünoğlu, Rüstem Aslan (Troya Kazı Başkanı), Niyazi Önen (Dardanel Yönetim Kurulu Başkanı), Deniz Erbaş (Çanakkale Bienali Direktörü), Seyhan Boztepe’nin (Çanakkale Bienali Kurucu Direktör) katıldığı basın toplantısında da “birlikte nasıl çalışırız, nasıl üretiriz, nasıl yaşarız, insan-insan, insan-hayvan, insan-doğa ilişkilerini” konu aldıklarını anlattı konuşmacılar. Çanakkale’nin dünya tarihine damgasını vurmuş iki önemli markası var: Homeros Destanı’ndan kaynaklanan Truva Savaşı ve Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasına giden yolu açan Çanakkale Deniz Savaşları.
Troya Müzesi’nin büyük holüne bir yerleştirme yapması istenen sanatçı Alparslan Baloğlu da buradan hareket etmiş. Onun işini gezerken Troya Savaşı’nı adeta seyrettik, atların ayak seslerini duyduk, çarpışmaları yaşadık: toprak zeminde atların nal izleri ve her yere saplanmış uçuşan oklar! Yanındaki yerleştirmede Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz’in sularının birbirine geçtiği iş ve tavandan sarkan şu sözler:
“Savaşın arkasındaki gerçek, bu toprakların yukarısında ve aşağısındaki denizlere ve onları birbirine bağlayan boğazlara hakim olmaktı. Bizim aşkımız değil! Yazı mı, tura mı, aşk mı, para mı?”
Üçüncü bölümdeki ölen askerlerin gözlerinin üzerine konulan paralar buna yanıt veriyor: “Hayatımın ışığı yok artık. Gözlerimi hangi güç için kapattığımı hem biliyor, hem bilmiyorum. Sil beni bu hayattan. Çek küreklerini, götür beni karanlığa!” İktidar sahipleri savaşır, askerler ölür. Rus erkekleri Ukrayna ile savaşmamak için askere almaya gelen görevliyi bacağından vuruyormuş, cezası 4 yıl. Hayatta kalırsın, savaş da o sürede bitmiş olur!
Koca bienali size bir yazıda anlatacağımı sanmıyorsunuz değil mi? İhsan Anar’ın denizde boğulanları seyredenleri anlattığı işi cesur. Denize ittirilenlerin videosu da. “İşim kıytırık” videosu müthiş, Bir sürü insanın cv’sini isteyip işe almışlar, yaptıkları iş o cv’leri kâğıt kesicide imha etmek! Çağdaş sanatı anlayıp zevk almak herkesin harcı değil. Bazılarına bakıp bu da sanat mı diyebilirsiniz, bazılarını mutlaka size anlatmaları gerekir, çok etkilenirsiniz. Dardanel Spor Kulübü’nün duvarına yazılmış iki satır şiir, bana hiçbir şey söylemedi, kamyon arkalarında ne sözler var! Ama onu kamusal alana çağdaş sanat taşıdık diye poster yapmışlar. Beni bunun için linç edebilirsiniz, keyfiniz bilir. Genelde video işleri sevmem ama Japonya’da gerçekleştirilen pleksiglas, yani şeffaf, üzerinde hiçbir şey yazmayan pankartlarla yapılan protesto yürüyüşüne bayıldım! Muhteşem bir fikir, biz de yapmalıyız. Polis gelir ve hiçbir şey diyemez! Sadece protesto ediyoruz deriz. Neyi mi? İçimizden ne geçiriyorsak onu!
Çanakkaleliler, öğrenciler, sanatseverler, bienali kaçırmayıp gezmeli. Biz, az zamanda çok iş görmeye çalıştık. Orada olduğum sürece de yalnız hissetmek değil, sanatçılarla, yöneticilerle, sponsorlarla daha çok temas imkânım olmasını isterdim. “Konukseverlik, dostluk, birlikte yaşayalım” temalarına da daha uygun olurdu.
Enerjik ve cesur bir gün seni bekliyor. İçsel motivasyonun yüksek olacak, bu da yeni projelere veya fikirlerine kapı aralıyor. Sosyal ilişkilerde akıcı bir iletişim söz konusu; arkadaşlarınla derin sohbetler yapabilir, yeni bağlantılar kurabilirsin. Fakat dikkat etmen gereken nokta, düşüncelerini ifade ederken biraz da empatiyle yaklaşmak. Anlık öfke ve sabırsızlık, ilişkilerini olumsuz etkileyebilir. Kendine zaman tanı ve aceleci davranma. Fiziksel aktivitelere yönelmek, enerjini dengelemene yardımcı olacak. Aldığın kararları içgüdülerinle destekle, yüreğini dinlemeyi unutma. Bugün seni bekleyen fırsatlara açık olmalısın; cesaret ve kararlılıkla ilerlediğinde, başarı kendini gösterecektir.
Güçlü, kararlı bir duruş sergilediğin bir gün. İçsel huzurunu korumak için sakin anlara ihtiyacın var. Çevrendeki enerjiye karşı duyarlılığın artabilir; bu nedenle kendine zaman tanımak önemli. Genellikle temkinli ve pratik olan yaklaşımın, bazı anlarda cesarete dönüşebilir. Maddi konularda dikkatli olman gereken bir zaman dilimindesin, harcamalarını gözden geçir. İlişkilerde güven arayışın artmışken, sevdiğin insanlarla derin bir bağ kurmak isteyebilirsin. Kendi değerlerini keşfetmek, ilişkilerinde daha sağlam temeller atmanı sağlayabilir. Kendine karşı nazik olmayı unutma; dengeni bulmak için doğanın güzelliklerine yönelmek, ruhuna iyi gelecektir.
Bugün, meraklı zihninin derinliklerinde gezinirken, yeni bilgiler edinme konusunda istekli olacaksın. Sosyal etkileşimlerin yoğunlaşacak, çevrendeki insanlarla bağlantı kurmak için can atıyorsun. Bu, düşüncelerini paylaşmak ve yeni görüşleri kabul etmek için mükemmel bir zaman. Ani değişikliklere açık ol ve sıra dışı fırsatlarla karşılaşabilirsin. İletişim becerilerin ön plana çıkacak, kendini ifade etme konusunda cesur adımlar atabilirsin. Ancak, dağınık düşüncelerden kaçınmalısın; odaklanmak, hayal gücünü gerçekliğe dönüştürmek için elzem olacak. İçsel motivasyonun yüksek, hedeflerine ulaşmak için kararlılıkla ilerle ve gücünü kendi sözlerinle destekle. Kısa seyahat planları veya yeni bir öğrenim fırsatı kapıda olabilir. Kendini ifade etme konusunda yaratıcı yöntemler bulabilirsin; bu, hayal gücünün sınırlarını zorlamak için harika bir fırsat.
Duygusal derinliklerin üzerinde yoğunlaşıyorsun. İçsel huzurunu sağlamak için kendine zaman ayırmak önemli. Güven arayışın, ilişkilerinde daha fazla empati geliştirmene neden olabilir. Ailene olan sevgi ve bağlılık, bugün ön plana çıkacak; onların yanındayken huzur bulabilirsin. İş yerinde bazı tartışmalara tanık olabilirsin, sakin kalmayı dene ve kendi düşüncelerini ifade etmekten çekinme. Hayal gücün bu dönemde oldukça etkileyici; yaratıcılığını kullanarak ilginç projelere başlayabilirsin. Kendine karşı nazik ol ve iç sesini dinle.
Bugün kendini sahnede hissetmek, ışığı üzerinizde hissetmek için harika bir zaman. Yaratıcılığınız zirveye çıkmışken, hayal gücünüzü kullanarak ilham verici projelere imza atabilirsiniz. Sosyal ortamlar, dostluklar ve ilişkiler açısından keyifli sürprizlerle dolu. Dikkat çekmeyi seviyor olabilirsiniz; bu, başkalarıyla olumlu etkileşimler kurma şansınızı artırır. Ancak, biraz hassas ve gururuna düşkün olacağınız dönemde, başkalarının sözlerine aşırı duyarlı olmaktan kaçının. Kendi değerlerinizi ve sınırlarınızı belirleyerek, kontrolü elinizde tutmalısınız. Kalbinizden gelen sezgilere güvenin; bu, önemli kararlar almak için size rehberlik edecektir. Kendinizi yüksek enerjilerle dolmuş ve hayata karşı hevesle yaklaşırken bulabilirsiniz. Özellikle sanatsal faaliyetlere yönelmek, ruh halinizi olumlu yönde etkileyecek. Kendi potansiyelinizi keşfetmek ve parlamak için fırsatları değerlendirin, bu gün sadece sizin değil, çevrenizdeki kişilerin de keyif alacağı bir gün olacak.
Bu dönemde detaylara odaklanman son derece önemli. Etrafındaki dağınıklık ve karmaşadan rahatsızlık hissedebilirsin. Kendine bir düzen oluşturmak, düşüncelerini netleştirmek için harika bir fırsat. Ancak, mükemmeliyetçilik tuzağına düşmeden, yapman gerekenleri gerçekleştirmek için adım atmalısın. İletişim konularında dikkatli ol. Bazı sözlerin yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Duygusal ilişkilerde ise daha fazla empati göstererek, çevrendeki insanlarla olan bağlarını güçlendirebilirsin. Kendine zaman ayırmayı unutmamalı ve ruhsal sağlığına özen göstermelisin. Bu açıdan meditasyon veya doğada zaman geçirmek iyi gelebilir. Hayatındaki küçük mutlulukları fark etmeye çalış. Bugün, içsel huzuru bulmak için atacağın küçük adımlar büyük değişimlere yol açabilir. Enerjini yenile ve olumlu düşünmeye odaklan.
İlişkilerde denge arayışında olacaksın. Sosyal çevrendeki insanlarla uyumlu iletişim kurarak, var olan meseleleri tatlı dille çözmeye odaklanmalısın. Sanat ve estetik konularına olan ilgin artacak, belki yeni bir hobi edinebilir veya mevcut bir yeteneğini geliştirmek için adımlar atabilirsin. Kendini ifade etme biçiminde daha özgün ve yaratıcı olma isteği, yaptığın şeylere farklı bir boyut katabilir. Bugün karşına çıkan fırsatları değerlendirirken, içsel sezgilerine güvenmekte fayda var. Genel olarak, huzur ve mutluluk ararken, hayatın sana sunduğu güzellikleri de görmeyi unutma.
Bugün derin duyguların ve içsel düşüncelerin ön planda. Kendini keşfetmek için harika bir zaman. Çatışmaların içsel bir dönüşüm süreci olarak değerlendirilebilir. İlişkilerde dürüstlük ve açıklık rüzgarı esecek; bu, sizi daha güçlü kılacak. İş ve kariyer alanında alacağınız kararlar, geleceğinizi şekillendirebilir. Kendinize güvenin, sezgilerinizi dinleyin. Hedeflerinizi netleştirmek ve önceliklerinizi belirlemek için mükemmel bir dönemdesiniz. Duygusal derinliğiniz, çevrenizdekilerle bağlantı kurmanızda anahtar rol oynayacak. Yenilikçi fikirler ve yaratıcı projeler, sizi ileriye taşıyabilir. Unutmayın, eski kalıplardan kurtulmak için cesaret gerekecek. Bu, dönüşüm ve yeniden doğuş için mükemmel bir fırsat.
Bugün keşfetme arzusunun zirveye ulaştığı bir dönemdesin. İçinde bir macera ruhu taşıyorsun ve bu, yaşamına heyecan katacak fırsatlar doğurabilir. Yeni insanlarla tanışmak, farklı kültürleri deneyimlemek veya ilginç bir hobi edinmek için mükemmel bir gün. İletişim becerilerinle çevrendeki insanları etkileyebilirsin; fikirlerini açıkça ifade et ve tartışmalara katıl. Eğitimle ilgili konular veya seyahat planları gündeme gelebilir, bunlar üzerine düşünmekte fayda var. İleriye dönük hedeflerinle ilgili ilginç düşüncelere dalabilirsin. Bugün kendini özgür hissetmek, tıpkı bir kuş gibi gökyüzünde süzülmek isteyeceksin. Zihnindeki sınırları kaldırıp yeni ufuklara doğru açılmanın tam zamanı!
Bugün, kararlılığın ve disiplinin öne çıkacağı bir gün. Hedeflerine ulaşma konusunda ilginç fırsatlar karşına çıkabilir. Görüşmeler yaparken, mantığını ön planda tutmak faydalı olacak. İş alanında yapacağın planlamalar, uzun vadede önemli getiriler sağlayacak. Özellikle finansal konularda dikkatli olmanı öneririm; ani harcamalardan uzak durmak, bütçeni koruman adına kilit bir öneme sahip.Kişisel ilişkilerde ise daha fazla empati göstermek, sevdiklerinle arandaki bağı kuvvetlendirebilir. Duygularını ifade etme konusunda çekinmemek, karşılıklı anlayışı artırmanı sağlayacak. Sağlığına da özen göstermelisin; düzenli beslenmek ve hareket etmek, enerjini yükseltecek. Kendi içsel huzurunu bulmak için bugünü kendine ayırmayı unutma, bir yürüyüş yapmak veya meditasyon gibi aktiviteler, zihninde tazelenme yaratabilir.
Bugün, yenilikçi fikirlerin zirveye çıkacak, toplumla olan iletişimlerin güçlenecek. Sosyal çevrenden alacağın destekler sayesinde, daha önce ertelediğin projelere yeniden odaklanmak için ilham bulabilirsin. İçinde bir tutku var ve bunu dışa vurmanın tam zamanı. Kendini ifade etmek, özgürlüğüne düşkünlüğünle birleştiğinde, yaratıcı yönlerin açığa çıkacak.Hayatında bazı sürprizlerin kapıda olduğuna dikkat et. Beklenmedik kişilerle karşılaşabilir, yeni bağlantılar kurabilirsin. Aşk hayatında da heyecanlı bir döneme adım atabilirsin; içten gelen duygularını sıradanlıkla sınırlandırma. Kendini diğerlerinden ayıran özelliklerini kabul etmek, hem sana hem de sevdiklerine kendini ifade etme fırsatı tanıyacak.Kendi içsel dünyanı keşfetmek için bireysel zaman yaratmayı unutma. Meditasyon veya doğa yürüyüşleri, zihnini arındırmaya ve enerjini dengelemeye yardımcı olacak. Bugün, pozitif düşüncelerle harmanlanmış bir gün seni bekliyor; bu nedenle hayata umutla yaklaşmayı tercih et.
Suyun derinliklerinde kaybolmuş bir hayalperest gibi hissedebilirsin. Bugün, sezgilerin yoğun ve derin. Duygularınla bağ kurmaya çalışırken, ruhsal olarak yenilenme fırsatlarını yakalayacaksın. İletişim kurduğun insanlarla aranda güçlü bir bağ oluşabilir; bu, seni hem destekleyecek hem de yeni bakış açıları kazandıracak.Kendini ifade etmekte zorluk çekebilirsin; bu durumda, içsel hislerine güvendiğin sürece yolunu bulabilirsin. Yaratıcılığın sınırsız. Sanatsal faaliyetler ya da meditatif uygulamalar, ruhunun derinliklerine ulaşmana yardımcı olabilir. Aynı zamanda, geçmişle ilgili konular yeniden gündeme gelebilir. Unutma, geçmişten öğrendiğin dersler geleceğini şekillendirmene yardımcı olmalı.Bağlılık hissettiğin kişilerle olan ilişkilerinde, duygusal derinlikler keşfedebilirsin. Belki de bazı sırlar veya duygular, bu ilişkilerde daha fazla açık bir biçimde ortaya çıkacak. Hayatındaki doğa ile olan bağlantın, bugün derin bir huzur getirebilir. Kendine zaman ayırmak, ruhuna iyi gelecek. Hayallerine yön vermek için gerekli atılımları yapmaktan çekinme; evren senin yanında.
1
2
3
4
5
6
