1
Öyle bir sonbahar ki, güz yaprakları gibi, her kentin üzerinde sanat uçuşuyor! İKSV’nin İstanbul Bienali’ni henüz tam gezip değerlendirememişken Çanakkale Bienali 8. Edisyonu’nun 1 Ekim’deki açılışına davet edilince, sanat sadece İstanbul’dan izlenmez, deyip gittik. Aslında Çanakkale Bienalleri tek rakamlı yıllara rastlıyor ama, pandemi yüzünden ertelenince İstanbul’la aynı döneme geldi. Her şeyden önce anne memleketim, Çanakkale çok güzel. Uğruna ne kanlar dökülen boğazı muhteşem. 25 yıldır aynı CHP’li belediye tarafından yönetildiği için kentte büyük ucubelikler yok, düzenli, temiz. Bienal yöneticileri pek hoşlanmıyor galiba ki belediye ile iş birliği yapmak istememiş, bu yüzden de görünürde tanıtım eksik kalmış; bilboardlar, afişler yok. Bu anlayış bienalin “Birlikte nasıl çalışırız?” başlığına da ters değil mi? Bienal, birliktelik kavramı ile CABİNİN, 6 sanat insiyatifi ve 40’tan fazla sanatçının katılımıyla 11 farklı noktada kurulan sergilerden oluşuyor. Bu edisyonun genel sanat yönetmeni Azra Tüzünoğlu, ana destekçi ise DARDANEL ve OPET ise köylerdeki işlerde sponsor. Çanakkale deyince iki büyük marka geliyor akla, biri elini taşın altına koymuş, Kale Seramik’i de yanlarında görmek isterdim doğrusu.
Bienal açılışı Troya Müzesi’nde gerçekleşti. Zaten bu müze başlı başına bir zenginlik, görememiştim. Rica ve ısrarla bir performansı kaçırmak pahasına ertesi gün tekrar gidip müzeyi de gezdik, ödül üzerine ödül kazanması boşuna değil, mimarisi, yerleştirme teknikleri, yöneticileriyle (Rıdvan Gölcük, md) gurur kaynağı olan bir müze; gezerken heyecan ve bilgi veriyor.
Azra Tüzünoğlu, Rüstem Aslan (Troya Kazı Başkanı), Niyazi Önen (Dardanel Yönetim Kurulu Başkanı), Deniz Erbaş (Çanakkale Bienali Direktörü), Seyhan Boztepe’nin (Çanakkale Bienali Kurucu Direktör) katıldığı basın toplantısında da “birlikte nasıl çalışırız, nasıl üretiriz, nasıl yaşarız, insan-insan, insan-hayvan, insan-doğa ilişkilerini” konu aldıklarını anlattı konuşmacılar. Çanakkale’nin dünya tarihine damgasını vurmuş iki önemli markası var: Homeros Destanı’ndan kaynaklanan Truva Savaşı ve Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasına giden yolu açan Çanakkale Deniz Savaşları.
Troya Müzesi’nin büyük holüne bir yerleştirme yapması istenen sanatçı Alparslan Baloğlu da buradan hareket etmiş. Onun işini gezerken Troya Savaşı’nı adeta seyrettik, atların ayak seslerini duyduk, çarpışmaları yaşadık: toprak zeminde atların nal izleri ve her yere saplanmış uçuşan oklar! Yanındaki yerleştirmede Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz’in sularının birbirine geçtiği iş ve tavandan sarkan şu sözler:
“Savaşın arkasındaki gerçek, bu toprakların yukarısında ve aşağısındaki denizlere ve onları birbirine bağlayan boğazlara hakim olmaktı. Bizim aşkımız değil! Yazı mı, tura mı, aşk mı, para mı?”
Üçüncü bölümdeki ölen askerlerin gözlerinin üzerine konulan paralar buna yanıt veriyor: “Hayatımın ışığı yok artık. Gözlerimi hangi güç için kapattığımı hem biliyor, hem bilmiyorum. Sil beni bu hayattan. Çek küreklerini, götür beni karanlığa!” İktidar sahipleri savaşır, askerler ölür. Rus erkekleri Ukrayna ile savaşmamak için askere almaya gelen görevliyi bacağından vuruyormuş, cezası 4 yıl. Hayatta kalırsın, savaş da o sürede bitmiş olur!
Koca bienali size bir yazıda anlatacağımı sanmıyorsunuz değil mi? İhsan Anar’ın denizde boğulanları seyredenleri anlattığı işi cesur. Denize ittirilenlerin videosu da. “İşim kıytırık” videosu müthiş, Bir sürü insanın cv’sini isteyip işe almışlar, yaptıkları iş o cv’leri kâğıt kesicide imha etmek! Çağdaş sanatı anlayıp zevk almak herkesin harcı değil. Bazılarına bakıp bu da sanat mı diyebilirsiniz, bazılarını mutlaka size anlatmaları gerekir, çok etkilenirsiniz. Dardanel Spor Kulübü’nün duvarına yazılmış iki satır şiir, bana hiçbir şey söylemedi, kamyon arkalarında ne sözler var! Ama onu kamusal alana çağdaş sanat taşıdık diye poster yapmışlar. Beni bunun için linç edebilirsiniz, keyfiniz bilir. Genelde video işleri sevmem ama Japonya’da gerçekleştirilen pleksiglas, yani şeffaf, üzerinde hiçbir şey yazmayan pankartlarla yapılan protesto yürüyüşüne bayıldım! Muhteşem bir fikir, biz de yapmalıyız. Polis gelir ve hiçbir şey diyemez! Sadece protesto ediyoruz deriz. Neyi mi? İçimizden ne geçiriyorsak onu!
Çanakkaleliler, öğrenciler, sanatseverler, bienali kaçırmayıp gezmeli. Biz, az zamanda çok iş görmeye çalıştık. Orada olduğum sürece de yalnız hissetmek değil, sanatçılarla, yöneticilerle, sponsorlarla daha çok temas imkânım olmasını isterdim. “Konukseverlik, dostluk, birlikte yaşayalım” temalarına da daha uygun olurdu.
Bugün enerjinin oldukça yüksek olduğu bir gün. Dinç ve heyecan verici düşünceler kafanı meşgul edecek. Yeni başlangıçlar yapmak için mükemmel bir zaman. İleriye dönük planlarını gözden geçirmen, hedeflerine odaklanman gerekiyor. Özgüvenin tavan yaparken, karşına çıkan fırsatları değerlendirmek adına cesur adımlar atabilirsin.İletişim kurmak, yeni insanlarla tanışmak için harika bir zaman dilimi. İnsanların dikkatini çekme kabiliyetin, iş veya sosyal ortamlarda öne çıkmanı sağlıyor. Hızlı kararlar alırken, duygusal düşünmemeye dikkat etmelisin. Aklını kullanarak, mantıklı seçimler yapmak sana daha iyi sonuçlar getirebilir.Eğer bir projeye başlamak istiyorsan, dışarıdan destek almak ve iş birliği içinde çalışmak yine faydalı olabilir. Bugün çevrendekilerle uyum sağlamak için esnek olman gerekecek. Bu sayede kalabalık ortamlarda daha da parlayabilirsin. Kendine güvenerek, kararlı tutumunuzu sürdürmekte ve hedeflerine ulaşma yolunda emin adımlarla ilerlemekte fayda var.
Bir huzur arayışı içinde olacaksın; doğal güzelliklere ve sakin ortamlara yönelme isteği belirginleşebilir. Bugün, hayatının maddi yönleriyle daha fazla ilgilenme fırsatın doğacak. Finansal konularda yapıcı adımlar atabilir, tasarruf planları gerçekleştirebilirsin. Kişisel ilişkilerde ise samimi ve içten iletişimlerin, bağlarınızı güçlendirebilir; dostlarına olan bağlılığın, sana destek sağlayacak. Duygusal derinlik arayışında, sezgilerin güçlü bir rehber olabilir; içsel sesine kulak vermek, doğru kararlar almanı kolaylaştıracak. Bugün, aynı zamanda estetik açıdan seni cezbeden şeylere yönelmek; yaratıcı projelerde kendini ifade etmek istiyorsun. Unutma, bu dönemde dengeyi bulmak ve kendine zaman ayırmak, ruhsal sağlığın için önem taşıyor.
İletişimde parlak bir dönemdesin; düşüncelerini ve hislerini açıkça ifade etmekte zorluk çekmeyeceksin. Farklı bakış açıları edinme fırsatını değerlendirmek, zihnini genişletecek ve sosyal çevrenle olan bağlarını güçlendirecektir. Yeniliklere açık olman, yeni tanışmalara zemin hazırlayabilir. Bugün merak duygun canlı kalmalı; öğrenmek istediğin konular için araştırma yapabilirsin. Hem kişisel hem de duygusal anlamda derin sohbetler kurmak, seni bir adım ileri götürecek. Aceleci olmaktan kaçınmalı, her şeyi analiz etme isteğini kontrol altında tutmalısın. Anlık sorunlara pratik çözümler bulmak için daha sabırlı olman gerekebilir. Geleceğe dair fikirlerin etkileyici; hayal gücünü kullanmayı unutma. Parlak düşüncelerin seni yönlendirecek.
Duygusal dengeyi sağlamak için içsel bir yolculuğa çıkma zamanı. İletişimde samimi ve etkili olabileceğin anlar var. Aile bağların bugün özel bir önem taşıyor. Sevdiklerinle yapacağın küçük bir sohbet, ilişkileri derinleştirebilir. İçgüdülerine güven; bu, doğru kararlar almanı sağlayacak. Kendi ihtiyaçlarına odaklanmak, ruhsal yenilenmene yardımcı olabilir. Gün sonunda, yaşadığın deneyimlerin sana önemli bir ders sunacağını unutma. Gerekirse sınırlarını belirlemekten çekinme; bu, mental sağlığını korumana destek olur. Kendine zaman ayırmak, duygusal tazelenmene katkıda bulunacak.
Bugün, hayata karşı güçlü bir tutku ve karizma ile yaklaşacaksın. Kendine olan güvenin artacak ve etrafındakiler üzerinde etki yaratma arzusuyla dolup taşacaksın. Yaratıcılığını ifade etmek için mükemmel bir zaman. Sanatsal projeler veya kişisel hobilerle ilgilenmek, ruh halini yükseltecek ve başkalarına ilham kaynağı olacaksın. Sosyal ortamlarda parlayacak, yeni bağlantılar kurmaya açık olacaksın.Aynı zamanda, duygusal ilişkilerde daha samimi ve dürüst olma ihtiyacı hissedebilirsin. Sevdiklerinle derin sohbetler yapmak, kalbindeki hisleri paylaşmak için uygun bir zaman. Bu sürek, ilişkilerinizi güçlendirecek ve daha sağlam bir bağ oluşturmanıza yardımcı olacak. Ancak, dikkat etmen gereken noktalar da mevcut. Bazen egonun sesini dinleyip, başkalarının görüşlerine kapalı olabilirsin. Başkalarının fikirlerini dinlemek, sana yeni bakış açıları kazandırabilir. İç sesine kulak vermekle birlikte, çevrendekilere karşı da duyarlı olman önemli. Bugün, hem kendine hem de başkalarına karşı nazik ve anlayışlı kalmayı tercih etmelisin. Sonuç olarak, enerjini yapıcı şeylere yönlendirdiğinde, hem kendini hem de çevrendekileri olumlu yönde etkileme şansın yüksek. Parlayacaksın; bu, senin doğal yeteneğin.
Disiplinin ve dikkatinin ön plana çıktığı bir gün. Detaylara olan ilgin, çevrendekilere yardımcı olma konusunda seni motivasyona götürecek. İş yerinde veya günlük hayatında düzenlemeler yapma ihtiyacı hissedebilirsin. Hedeflerine ulaşmak için uygulamaların gerekliliğini hissedeceksin. Bu süreçte, kendini ifade etme şeklin önemli olacak. Bakış açını ve yaratıcılığını ortaya koymak için fırsatlar karşında. Aşk durumunda ise iletişim, güven inşa etme konusunda etkili olacaktır; açık yüreklilikle hislerini dile getir. Sağlığına dikkat etmelisin; bedeninin ihtiyaçlarını dinlemen gereken bir zaman. İlginç kişilerle tanışma ihtimali var, yeni bakış açıları ile ufkunu genişletebilirsin.
Sosyal ilişkilerde derinleşen bağlar, çevrenle olan etkileşimlerinin artmasıyla birlikte yenilikçi fikirlerin ortaya çıkmasına zemin hazırlayacak. Sanat ve estetik alanında bir ilham akışı yaşayabilirsin; bu durum yaratıcı projelerine yansıyarak seni besleyecek. Dikkatini toplamakta zorlanabileceğin anlar var, bu sebeple ruhsal dengen için küçük aralar vermek faydalı olacaktır. Partnerinle olan iletişimin önemli bir teste tabi tutulacak; açık ve samimi bir diyalog kurmak ilişkinin geleceği için kritik önemde. Acele etmeden, her durumu değerlendirerek hareket etmekte büyük yarar var. Karşılaştığın zorluklar, aslında yeni kapılar açacak; bu nedenle olumsuzlukları büyütmemeye çalışmalısın. Kendine olan güvenin, önündeki fırsatları değerlendirmende etkili olacak. Unutma, her şeyin dengede olması gereken bir evren var, bu dengeyi bulmak senin elinde.
Derin duyguların su yüzüne çıkmasına neden olan bir gün. İçsel dünyanda hissettiğin çalkantılar, ilişkilerine de yansıyabilir; bu nedenle iletişimde dikkatli olmanda fayda var. Kendini ifade ederken, başkalarının duygularını da göz önünde bulundurmak önemli. Yenilikçi fikirlerin, seni beklemediğin durumlarla karşılaştırabilir. Bugün, sezgilerinle yön bulabilir, karamsar düşüncelerden uzak durmayı başarabilirsin. Kendine güven, içsel gücünü ve dayanıklılığını hatırla; zorlukları aşacak kapasitedesin. İlişkilerinde samimi ve açık olmanın, sana getireceği olumlu sonuçları görebilirsin. Önemli kararlarla ilgili ekstra çalışma yapmanı gerektiren bir dönemdesin; duyularını kullanarak doğru yolu seçebilirsin.
Bugün enerjik ve maceracı bir ruh hali içerisindesin. İletişim becerilerin güçleniyor, başkaları ile etkileşimlerin keyifli ve verimli geçecek. Yeni insanlarla tanışmak, uğraştığın projelere taze bir soluk katacak. Meraklı bakış açın sayesinde, keşfe çıkmak isteyeceksin; bu, seni alışılmadık yerlerde yeni deneyimlere yönlendirebilir. İçsel bir büyüme sürecinde olduğun bu dönemde, kişisel hedeflerine dair netlik kazanma fırsatı bulabilirsin. Sınırlamalarını aşma isteğin ve özgürlüğe duyduğun özlem, seni harekete geçirecek. Ancak dikkatli ol, başkalarının görüşlerine karşı aşırı duyarlı olmamakta fayda var; kendi iç sesine kulak vermek, yapacağın seçimlerde daha sağlam adımlar atmanı sağlayacak. Bugün, günlük yaşamındaki küçük detaylara dikkat etmen, büyük değişimlerin habercisi olabilir.
Bugün kararlılığını ön planda tutarak, hedeflerine odaklanma fırsatı bulacaksın. İş hayatında karşılaşabileceğin zorlukları pratik bir yaklaşımla aşabilecek ve destek almayı bileceksin. Duygusal olarak kendini güçlü hissetmen, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerine olumlu yansıyacak. Özellikle arkadaşlarınla geçireceğin zaman, ruh halini canlandırabilir. Aynı zamanda, kendine zaman ayırmayı da ihmal etmemelisin; bu, motivasyonunu artıracaktır. Genel olarak, disiplinli ve azimli duruşun sayesinde, istediğin sonuçlara ulaşman mümkün. Yapman gereken şey, adımlarını güvenle atmak ve kararlılığını korumak.
Bugün özgürlüğün ve bireyselliğin ön planda olacak. Yenilikçi fikirlerinle çevrendekilere ilham verebilirsin. Sosyal ilişkilerde ilerici yaklaşımların, başkalarını etkileme potansiyeline sahip. Anlık değişimlere karşı hazır ol; beklenmedik fırsatlar gününü renklendirebilir. İçsel huzurun için biraz zaman ayırmayı unutma. Eğer istersen, bir grup etkinliğine katılmak veya arkadaşlarınla bir araya gelmek yeni bağlantılar kurmana yardımcı olabilir. Anlayışın ve farklı bakış açılarınızla, başkalarının sorunlarına karşı empati gösterme yeteneğin de bugün parlayacak. Farklı düşüncelere açık olman, toplumsal meseleler hakkında yeni ufuklar açabilir. Unutma, bazen en yenilikçi çözümler sıradan anların içinden doğabilir.
Bugün duygusal derinliklerinle yüzleşmek üzere bir yolculuğa çıkabilirsin. İçsel sezgilerin, belirsizliklerin arasında kılavuzluğunu yapacak. Sıcak bir ortamda kendini bulacak, sevdiğin insanlarla derin sohbetler gerçekleştireceksin. Sanatsal tarafın ön plana çıkabilir; yaratıcılığını serbest bırakmak için müzik, resim ya da yazıyla ilgilenmek sana iyi gelecek. Bağlantı kurmak istediğin kişilerle bir araya gelme isteğin artacak fakat bu ilişkileri daha da derinleştirmenin yollarını arayabilirsin. Kalbine hitap eden konulara yönelmen, ikili ilişkilerde ilerlemeni sağlayabilir. Sadece başkalarının ihtiyaçlarına yanıt vermekle kalmayıp, kendi duygusal ihtiyaçlarını da göz önünde bulundurmayı unutma.Kendini biraz yalnız hissetmen mümkün, bunun seni düşündürmesi doğal. Ama yalnızca kendinle kalmanın değerini fark edecek, iç dünyanda güçlü bir yeniden doğuş yaşayacaksın. Gözlemlerini ve hislerini yazıya dökmek, sana kendini ifade etme konusunda büyük bir kolaylık sağlayabilir. Unutma, duygu ve hayal gücünün önemli olduğu bu günde, korumak istediğin derin ve hassas yanlarını göz ardı etmemelisin.
