1
Öyle bir sonbahar ki, güz yaprakları gibi, her kentin üzerinde sanat uçuşuyor! İKSV’nin İstanbul Bienali’ni henüz tam gezip değerlendirememişken Çanakkale Bienali 8. Edisyonu’nun 1 Ekim’deki açılışına davet edilince, sanat sadece İstanbul’dan izlenmez, deyip gittik. Aslında Çanakkale Bienalleri tek rakamlı yıllara rastlıyor ama, pandemi yüzünden ertelenince İstanbul’la aynı döneme geldi. Her şeyden önce anne memleketim, Çanakkale çok güzel. Uğruna ne kanlar dökülen boğazı muhteşem. 25 yıldır aynı CHP’li belediye tarafından yönetildiği için kentte büyük ucubelikler yok, düzenli, temiz. Bienal yöneticileri pek hoşlanmıyor galiba ki belediye ile iş birliği yapmak istememiş, bu yüzden de görünürde tanıtım eksik kalmış; bilboardlar, afişler yok. Bu anlayış bienalin “Birlikte nasıl çalışırız?” başlığına da ters değil mi? Bienal, birliktelik kavramı ile CABİNİN, 6 sanat insiyatifi ve 40’tan fazla sanatçının katılımıyla 11 farklı noktada kurulan sergilerden oluşuyor. Bu edisyonun genel sanat yönetmeni Azra Tüzünoğlu, ana destekçi ise DARDANEL ve OPET ise köylerdeki işlerde sponsor. Çanakkale deyince iki büyük marka geliyor akla, biri elini taşın altına koymuş, Kale Seramik’i de yanlarında görmek isterdim doğrusu.
Bienal açılışı Troya Müzesi’nde gerçekleşti. Zaten bu müze başlı başına bir zenginlik, görememiştim. Rica ve ısrarla bir performansı kaçırmak pahasına ertesi gün tekrar gidip müzeyi de gezdik, ödül üzerine ödül kazanması boşuna değil, mimarisi, yerleştirme teknikleri, yöneticileriyle (Rıdvan Gölcük, md) gurur kaynağı olan bir müze; gezerken heyecan ve bilgi veriyor.
Azra Tüzünoğlu, Rüstem Aslan (Troya Kazı Başkanı), Niyazi Önen (Dardanel Yönetim Kurulu Başkanı), Deniz Erbaş (Çanakkale Bienali Direktörü), Seyhan Boztepe’nin (Çanakkale Bienali Kurucu Direktör) katıldığı basın toplantısında da “birlikte nasıl çalışırız, nasıl üretiriz, nasıl yaşarız, insan-insan, insan-hayvan, insan-doğa ilişkilerini” konu aldıklarını anlattı konuşmacılar. Çanakkale’nin dünya tarihine damgasını vurmuş iki önemli markası var: Homeros Destanı’ndan kaynaklanan Truva Savaşı ve Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasına giden yolu açan Çanakkale Deniz Savaşları.
Troya Müzesi’nin büyük holüne bir yerleştirme yapması istenen sanatçı Alparslan Baloğlu da buradan hareket etmiş. Onun işini gezerken Troya Savaşı’nı adeta seyrettik, atların ayak seslerini duyduk, çarpışmaları yaşadık: toprak zeminde atların nal izleri ve her yere saplanmış uçuşan oklar! Yanındaki yerleştirmede Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz’in sularının birbirine geçtiği iş ve tavandan sarkan şu sözler:
“Savaşın arkasındaki gerçek, bu toprakların yukarısında ve aşağısındaki denizlere ve onları birbirine bağlayan boğazlara hakim olmaktı. Bizim aşkımız değil! Yazı mı, tura mı, aşk mı, para mı?”
Üçüncü bölümdeki ölen askerlerin gözlerinin üzerine konulan paralar buna yanıt veriyor: “Hayatımın ışığı yok artık. Gözlerimi hangi güç için kapattığımı hem biliyor, hem bilmiyorum. Sil beni bu hayattan. Çek küreklerini, götür beni karanlığa!” İktidar sahipleri savaşır, askerler ölür. Rus erkekleri Ukrayna ile savaşmamak için askere almaya gelen görevliyi bacağından vuruyormuş, cezası 4 yıl. Hayatta kalırsın, savaş da o sürede bitmiş olur!
Koca bienali size bir yazıda anlatacağımı sanmıyorsunuz değil mi? İhsan Anar’ın denizde boğulanları seyredenleri anlattığı işi cesur. Denize ittirilenlerin videosu da. “İşim kıytırık” videosu müthiş, Bir sürü insanın cv’sini isteyip işe almışlar, yaptıkları iş o cv’leri kâğıt kesicide imha etmek! Çağdaş sanatı anlayıp zevk almak herkesin harcı değil. Bazılarına bakıp bu da sanat mı diyebilirsiniz, bazılarını mutlaka size anlatmaları gerekir, çok etkilenirsiniz. Dardanel Spor Kulübü’nün duvarına yazılmış iki satır şiir, bana hiçbir şey söylemedi, kamyon arkalarında ne sözler var! Ama onu kamusal alana çağdaş sanat taşıdık diye poster yapmışlar. Beni bunun için linç edebilirsiniz, keyfiniz bilir. Genelde video işleri sevmem ama Japonya’da gerçekleştirilen pleksiglas, yani şeffaf, üzerinde hiçbir şey yazmayan pankartlarla yapılan protesto yürüyüşüne bayıldım! Muhteşem bir fikir, biz de yapmalıyız. Polis gelir ve hiçbir şey diyemez! Sadece protesto ediyoruz deriz. Neyi mi? İçimizden ne geçiriyorsak onu!
Çanakkaleliler, öğrenciler, sanatseverler, bienali kaçırmayıp gezmeli. Biz, az zamanda çok iş görmeye çalıştık. Orada olduğum sürece de yalnız hissetmek değil, sanatçılarla, yöneticilerle, sponsorlarla daha çok temas imkânım olmasını isterdim. “Konukseverlik, dostluk, birlikte yaşayalım” temalarına da daha uygun olurdu.
Bugün cesaret ve kararlılık, senin en büyük müttefiklerin. İçinden bir ateş yükseliyor; bu tutkuyu yönlendirirsen, seni başarılı sonuçlara götürebilir. Yapman gerekenler hakkında net bir anlayışa sahip olabilirsin, bu da adımlarını daha emin şekilde atmanı sağlar. Bununla birlikte, başkalarıyla çatışma yaşama olasılığın var. Duygusal patlamalara karşı dikkatli olman önemli; sabrını korumak, daha huzurlu bir atmosfer yaratmana yardımcı olacaktır. Kendine güven, hayallerini gerçekleştirme yolunda kararlılığını pekiştirecek ve çevrendeki insanları da cesaretlendirecektir. Yeni projelere başlamaya yönelik ilham alabilir, gerçek potansiyelini keşfetmek için aklındaki fikirleri uygulamaya koyabilirsin. Eğlenceye ve sosyal etkileşimlere açık olman, gününün keyifli geçmesini sağlayacak. Özgürlüğüne düşkünlüğünü ifade etme fırsatını yakalayabilirsin; bu, ruh halini canlandıracak ve içsel enerjini yükseltecektir.
Bugün, duygusal derinliklere inme isteği içinde olabilirsin. İçsel huzuru sağlamak için kendine zaman ayırmak, meditasyon veya doğada yürüyüş yapmak faydalı olacaktır. İlişkilerde denge ve istikrar arayışındasın; sevdiklerinle açık iletişim kurmak, aranızdaki bağı güçlendirecek. Maddi konularda ise dikkatli olman gereken bir dönemdesin; bütçeni gözden geçirip gereksiz harcamalardan kaçınmalısın. İş hayatında ciddi kararlar almak için uygun bir zaman değil; acele etmemek önem taşıyor. Sanat ve estetikle ilgili aktiviteler, ruh haline iyi gelecek. Bugün sanatsal yönlerini ön plana çıkarmak, yaratıcılığını besleyecek ve yeni ilham kaynakları bulmana yardımcı olacak. Kendine güvenin yüksek; bu da çevrendekileri etkileyecek. Kendi ihtiyaçlarına odaklanırken, başkalarını da ihmal etmemek gerektiğini unutma.
Bugün, zihninde dolaşan düşünceler yoğunlaşabilir. Kendini ifade etme isteği baskın çıkacak. Sosyal çevrenle iletişimde daha aktif olabilirsin, belki eski dostlarla bağlantı kurmanın tam zamanı. Merak duygun yükseliyor; yeni şeyler öğrenme hevesiyle dolup taşabilirsin. Kısa yolculuklar veya ani planlar gündeme gelebilir. Dinlenecek zamana da ihtiyacın olduğunu unutma; düşüncelerin arasında kaybolmamak için kendine ara vermelisin. Sevgi ve ilişkilerde ise samimiyet ön planda; derinlemesine sohbetler gerçekleştirebilir, duygularını risk alarak paylaşabilirsin. Beklenmedik gelişmelere açık ol; hayatındaki sürprizler, seni heyecanlandıracak.
Duygusal derinlikler içinde yüzmeye hazır ol. İçsel hislerin güçlüyken, parlayan bir sezgi yeteneğin var. Aile üyeleri ile iletişimde, onlara destek olma isteğin ön planda. Geçmişe dönüp bazı anıları tazeleme arzusu hissedebilirsin. Ancak, kendini korumayı da unutma; başkalarının duygusal yükleri seni etkilemesin. İlişkilerde, güven arayışın artarken, samimi bir bağ kurmak isteyebilirsin. İş yerindeki projelerine de sevgi ve tutkuyla yaklaşmanın, başarı getireceği bir gün. Merakın seni yeni fikirler üretmeye teşvik ederken, bu fikirleri başkaları ile paylaşmaktan çekinme. Bugün, kalbinin sesine kulak ver ve sezgilerinle hareket et.
Bugün, içindeki yaratıcılığı ve liderliği ön plana çıkaracak fırsatlarla dolu bir gün. Kendine güvenin yüksek, bu da çevrendekiler üzerinde büyük bir etki bırakmanı sağlayacak. Duygusal olarak etkileyici ve karizmatik bir hava yayıyorsun; bu durum, arkadaşların ve iş arkadaşların üzerinde olumlu bir etki yaratabilir. Fakat dikkat etmen gereken bir konu var; kibir ve aşırı gururdan uzak durmak, ilişkilerini güçlendirebilir. Sanatsal veya eğlenceli bir projeye yönelmek, kendini ifade etmenin yanı sıra ruhunu da besleyecek. Aynı zamanda, sağlığına özen göstermek, enerji seviyeni yüksek tutmana yardımcı olacaktır. Bireysel hedeflerinle ilgili kararlılığını sürdür ve karşına çıkan fırsatları değerlendir.
Bugün detaylara olan düşkünlüğün ön plana çıkacak. Gün boyunca sorunların çözümlerine odaklanarak, pratik zekânı kullanma fırsatların artacak. İş yerinde veya kişisel projelerinde, mükemmel sonuçlar elde edebilmek için gereken titiz çalışmayı göstereceksin. Kendini ifade ederken, sözcüklerine dikkat etmen, karşındakilerle olan iletişimini güçlendirecek. Sağlık konularında kendine özen göstermek, zihin ve beden dengesini sağlamana yardımcı olacak. Yakın ilişkilerde, destekleyici bir rol üstlenmek isteyebilirsin, bu da sana huzur katacak. Öğrenmeye açık olman, yeni kapılar açacak ve sosyal çevreni genişletmene yardımcı olacak. Bugün, kendine olan güvenini tazeleme zamanı. Gerektiğinde yardıma açık ol, zira beklenmedik iş birlikleri seni şaşırtabilir. Kendine güvenerek ilerle, harika fırsatlar kapını çalmak üzere.
Yeni fırsatlar ve yeni insanlarla tanışma şansı karşında belirebilir. Sosyal ilişkilerinde uyum arayışın, çevrendekilerle bağlarını güçlendirecek. Davranışlarınla etki bırakabilir, başkalarının düşüncelerinde önemli bir değişiklik yaratabilirsin. İçsel huzurun, karar alma süreçlerinde daha net olmanı sağlayacak. Sanatsal yönlerini keşfetmeyi ihmal etmemelisin; bu, yaratıcılığını ateşleyecek. İş ve kişisel hayatında denge sağlamak zorundasın, dikkatin dağılmadan adım atmalısın. Bugün, içsel motivasyonunu bulmak ve hedeflerine yönelmek için ideal bir gün. Sadece başkalarına değil, kendine de zaman ayırmayı ihmal etme, bu süreçte kendine karşı nazik olmayı öğrenebilirsin.
Duygusal derinlikler, içsel mücadeleler ve tutku dolu bir gün seni bekliyor. Duygularını daha yoğun hissedebilir, kararlılık gerektiren konularda kendini zorlanmış hissedebilirsin. Etrafındakilerin düşüncelerinin seni etkilemesine izin vermeden, kendi iç sesine kulak vermek önem kazanacak. İlişkilerinde samimiyet arayışın artarken, derin bağlantılar kurma isteğin de sıklıkla kendini gösterecek. Yaratıcılığın ve sezgilerin güçlü, bu da seni sanatsal projelere yönlendirebilir. Belirsizlikler karşısında cesur olmalı ve kendi içsel gücüne güvenmelisin. Yine de, aşırı sahiplenici tavırlardan kaçınmakta fayda var. Geçmişle ilgili düşünceler, bugünkü kararlarını etkileyebilir; bu yüzden içsel bir temizlik yapma ihtiyacı duyabilirsin. Unutma, dönüşüm ve yenilenme sürecindesin; bu, seni daha güçlü bir birey haline getirebilir.
Macera arayışın içindeki tutkunu besleyen enerjiler etrafında dönecek. Cesaretin ve yenilik arzulun, seni alıştığın rutinlerden uzaklaştırırken, farklı deneyimlerle karşılaşmana olanak tanıyacak. Dinamik ilişkiler, sosyal çevreni genişletme fırsatları sunarken, yaratıcı yanını besleyen ilham verici konuşmalara yol açabilir. Öğrenme isteğin artıyor; yeni bilgilere açık olman, zihnini canlı tutacak. Duygusal anlamda, bağımsızlık ihtiyacın ön plana çıkabilir; bu süreç, seni daha güçlü bir birey haline getirecek. Gelecek hayallerine daha cesur adımlar atmak için motivasyon bulabilirsin. Unutma, içsel sağlığın için dengeyi korumak her zaman önemlidir; biraz kişisel alana ihtiyacın olabilir. Fevri kararlar vermemek için anı yaşamak, anlık zevkleri sıkıştırmamak adına önemli. Kalbini dinle, ama aklını da kullanmayı unutma.
Kararlılığın ve disiplinin öne çıkacağı bir dönemdesin. Bugün, hedeflerine ulaşma isteğin artarken, uzun vadeli planların üzerinde yoğunlaşmak isteyebilirsin. İş hayatında başarılı olmak için sabır ve azimle çalışmayı benimseleceksin. Kimi zaman zorluklar karşına çıkabilir, ancak bunlar seni yıldırmamalı. İçsel motivasyonunu güçlü tutarak, engelleri aşabilirsin.Özellikle iş arkadaşlarınla olan ilişkilerde, empati ve anlayış gösterme zamanı. İletişimde dikkatli olmalısın, gereksiz tartışmalardan kaçınarak işbirliğini güçlendirebilirsin. Özel yaşamında ise, güven konusunda duyduğun ihtiyaç ön planda olacak. Partnerinle olan bağını derinleştirmek için samimi paylaşımlarda bulunabilirsin.Gün içinde sağlığına özen göstermek, ruhsal ve bedensel dengeyi sağlamak için önem taşıyor. Küçük molalar vermek, zihninin tazelenmesine ve motivasyonunun artmasına yardımcı olacaktır. Kendine zaman ayırmayı unutma, çünkü dinlenmek, yaratıcılığını beslemenin anahtarıdır. Her şeyin üstesinden gelebilecek güce sahip olduğunu unutma!
Bugün, yenilikçi fikirlerin ve alışılmış kalıpların dışına çıkma isteğinin yoğun olduğu bir dönemdesin. Sosyal çevrendeki insanlarla kurduğun iletişimin öne çıkacak. Sıradan sohbetler, derin ve anlam dolu tartışmalara dönüşebilir, bu da seni hem entelektüel olarak besleyecek hem de yeni bağlantılar kurmana yardımcı olacak. İçsel özgürlüğe duyduğun özlemi tatmin etmek için yaratıcı projelere yönelmek isteyebilirsin. Değişim rüzgarları, hayatındaki bazı alanlarda sürprizlere yol açabilir. Kendi ihtiyaçlarına odaklanman, hem kişisel gelişimini hızlandıracak hem de yaşamına neşe katacak. Beklenmedik durumlarla karşılaşmaya hazır ol, zira ilham dolu anlar seni bekliyor. Duygusal ilişkilerde, açık iletişim ve dürüstlük senin için anahtar rol oynayacak; bu sayede bağların daha da güçlenecek. Dışarıda geçireceğin zaman, ruh halini olumlu yönde etkileyecek.
Duygusal derinliklerinize bir yolculuk başlayabilir. İçsel huzuru ararken, kalbinizin sesine kulak vermek önemli. Sanatsal ve yaratıcı yanlarınız ön plana çıkabilir, bu süreçte yazma ya da resim yapma isteği doğabilir. Sevdiklerinizle olan ilişkilerde anlayış ve empati önemli bir rol oynayacak; belki de birinin duygusal yükünü hafifletmek için yanlarında olmanız gerekecek.Hayatınızdaki belirsizliklerle yüzleşmek zor olabilir. Ancak bu süreç, endişelerinizi bırakıp yeniliklere açık olmanızı sağlayabilir. Anlık mutlulukları yakalamak, küçük şeylerden keyif alabilmek için uygun bir zaman dilimindesiniz. İçsel dünyanızı keşfetmek için meditasyon ya da doğa yürüyüşleri gibi aktiviteler iyi gelebilir. Kendinizi ifade etme biçiminiz etkileyici olabilir; başkalarına ilham verme potansiyelini taşıyorsunuz. Sezgileriniz güçlü, bu yüzden iç güdülerinize güvenin. İlişkilerdeki hassasiyetlerinizi korumak özellikle önem taşıyor; dengeyi sağlamak, kalbinizle mantığınız arasında bir köprü kurmak için bu dönemde çaba sarf edin. Kendinizi akışa bırakın ve evrenden gelecek olan desteklere açık olun.
