1
Öyle bir sonbahar ki, güz yaprakları gibi, her kentin üzerinde sanat uçuşuyor! İKSV’nin İstanbul Bienali’ni henüz tam gezip değerlendirememişken Çanakkale Bienali 8. Edisyonu’nun 1 Ekim’deki açılışına davet edilince, sanat sadece İstanbul’dan izlenmez, deyip gittik. Aslında Çanakkale Bienalleri tek rakamlı yıllara rastlıyor ama, pandemi yüzünden ertelenince İstanbul’la aynı döneme geldi. Her şeyden önce anne memleketim, Çanakkale çok güzel. Uğruna ne kanlar dökülen boğazı muhteşem. 25 yıldır aynı CHP’li belediye tarafından yönetildiği için kentte büyük ucubelikler yok, düzenli, temiz. Bienal yöneticileri pek hoşlanmıyor galiba ki belediye ile iş birliği yapmak istememiş, bu yüzden de görünürde tanıtım eksik kalmış; bilboardlar, afişler yok. Bu anlayış bienalin “Birlikte nasıl çalışırız?” başlığına da ters değil mi? Bienal, birliktelik kavramı ile CABİNİN, 6 sanat insiyatifi ve 40’tan fazla sanatçının katılımıyla 11 farklı noktada kurulan sergilerden oluşuyor. Bu edisyonun genel sanat yönetmeni Azra Tüzünoğlu, ana destekçi ise DARDANEL ve OPET ise köylerdeki işlerde sponsor. Çanakkale deyince iki büyük marka geliyor akla, biri elini taşın altına koymuş, Kale Seramik’i de yanlarında görmek isterdim doğrusu.
Bienal açılışı Troya Müzesi’nde gerçekleşti. Zaten bu müze başlı başına bir zenginlik, görememiştim. Rica ve ısrarla bir performansı kaçırmak pahasına ertesi gün tekrar gidip müzeyi de gezdik, ödül üzerine ödül kazanması boşuna değil, mimarisi, yerleştirme teknikleri, yöneticileriyle (Rıdvan Gölcük, md) gurur kaynağı olan bir müze; gezerken heyecan ve bilgi veriyor.
Azra Tüzünoğlu, Rüstem Aslan (Troya Kazı Başkanı), Niyazi Önen (Dardanel Yönetim Kurulu Başkanı), Deniz Erbaş (Çanakkale Bienali Direktörü), Seyhan Boztepe’nin (Çanakkale Bienali Kurucu Direktör) katıldığı basın toplantısında da “birlikte nasıl çalışırız, nasıl üretiriz, nasıl yaşarız, insan-insan, insan-hayvan, insan-doğa ilişkilerini” konu aldıklarını anlattı konuşmacılar. Çanakkale’nin dünya tarihine damgasını vurmuş iki önemli markası var: Homeros Destanı’ndan kaynaklanan Truva Savaşı ve Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasına giden yolu açan Çanakkale Deniz Savaşları.
Troya Müzesi’nin büyük holüne bir yerleştirme yapması istenen sanatçı Alparslan Baloğlu da buradan hareket etmiş. Onun işini gezerken Troya Savaşı’nı adeta seyrettik, atların ayak seslerini duyduk, çarpışmaları yaşadık: toprak zeminde atların nal izleri ve her yere saplanmış uçuşan oklar! Yanındaki yerleştirmede Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz’in sularının birbirine geçtiği iş ve tavandan sarkan şu sözler:
“Savaşın arkasındaki gerçek, bu toprakların yukarısında ve aşağısındaki denizlere ve onları birbirine bağlayan boğazlara hakim olmaktı. Bizim aşkımız değil! Yazı mı, tura mı, aşk mı, para mı?”
Üçüncü bölümdeki ölen askerlerin gözlerinin üzerine konulan paralar buna yanıt veriyor: “Hayatımın ışığı yok artık. Gözlerimi hangi güç için kapattığımı hem biliyor, hem bilmiyorum. Sil beni bu hayattan. Çek küreklerini, götür beni karanlığa!” İktidar sahipleri savaşır, askerler ölür. Rus erkekleri Ukrayna ile savaşmamak için askere almaya gelen görevliyi bacağından vuruyormuş, cezası 4 yıl. Hayatta kalırsın, savaş da o sürede bitmiş olur!
Koca bienali size bir yazıda anlatacağımı sanmıyorsunuz değil mi? İhsan Anar’ın denizde boğulanları seyredenleri anlattığı işi cesur. Denize ittirilenlerin videosu da. “İşim kıytırık” videosu müthiş, Bir sürü insanın cv’sini isteyip işe almışlar, yaptıkları iş o cv’leri kâğıt kesicide imha etmek! Çağdaş sanatı anlayıp zevk almak herkesin harcı değil. Bazılarına bakıp bu da sanat mı diyebilirsiniz, bazılarını mutlaka size anlatmaları gerekir, çok etkilenirsiniz. Dardanel Spor Kulübü’nün duvarına yazılmış iki satır şiir, bana hiçbir şey söylemedi, kamyon arkalarında ne sözler var! Ama onu kamusal alana çağdaş sanat taşıdık diye poster yapmışlar. Beni bunun için linç edebilirsiniz, keyfiniz bilir. Genelde video işleri sevmem ama Japonya’da gerçekleştirilen pleksiglas, yani şeffaf, üzerinde hiçbir şey yazmayan pankartlarla yapılan protesto yürüyüşüne bayıldım! Muhteşem bir fikir, biz de yapmalıyız. Polis gelir ve hiçbir şey diyemez! Sadece protesto ediyoruz deriz. Neyi mi? İçimizden ne geçiriyorsak onu!
Çanakkaleliler, öğrenciler, sanatseverler, bienali kaçırmayıp gezmeli. Biz, az zamanda çok iş görmeye çalıştık. Orada olduğum sürece de yalnız hissetmek değil, sanatçılarla, yöneticilerle, sponsorlarla daha çok temas imkânım olmasını isterdim. “Konukseverlik, dostluk, birlikte yaşayalım” temalarına da daha uygun olurdu.
Bugün enerjin yüksek olacak, etrafındaki insanları etkileme gücün artacak. İsteklerin ve hedeflerin konusunda cesaretin seni yeni fırsatlara yönlendirecek. Sıkı bir şekilde planladığın projelerde öne çıkman mümkün. Sosyal ortamlarda dikkat çekmemen imkansız. İçsel motivasyonun sayesinde zorlukların üstesinden gelecek, kararlılığınla başkalarına ilham vereceksin. İletişim becerilerin sayesinde insanlarla daha derin bağlar kurabilirsin. Ancak, toleransını aşan durumlarda sınırlarını koruyarak, sakin kalmayı tercih etmelisin. Kişisel gelişim için harika bir dönem. Yeni şeyler öğrenmeye açık ol, belki bir kurs veya atölye sana farklı kapılar açabilir. Keyif aldığın aktivitelere yönelmek, ruh halini iyileştirirken seni daha mutlu bir hale getirecek. Unutma, bugün kendine zaman ayırmak da en az başkalarına harcadığın zaman kadar önemli.
Bugün enerjin dolunay gibi parlayabilir. Sakin bir zihne ihtiyaç duyabilir, içsel dengeyi yeniden sağlamak isteyebilirsin. Sevdiklerinle vakit geçirmek ve duygusal bağları güçlendirmek, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Maddi konular üzerinde düşünmek için uygun bir zaman. Yatırım yapmayı ya da tasarruf etmeyi planlayabilirsin. Fiziksel sağlığına dikkat etmeyi unutma; doğanın tadını çıkararak yenilenebilirsin. Sezgilerin güçlü, bu yüzden iç sesine güvenmekte tereddüt etme. Huzurlu bir akşam, kendine zaman ayırma fırsatını değerlendir.
Zihnindeki sorular ve merak, bugün daha da artış gösterebilir. Aldığın bilgi ve deneyimlerin seni yönlendirme konusunda cesaretlendirecek. İnsanlarla olan iletişiminde canlılık ve esneklik öne çıkıyor, sosyal çevrende yeni bağlantılar kurma fırsatı yakalayabilirsin. Kendi düşüncelerini paylaşırken cesur olmayı unutma; başkalarına ilham verebilir ve karşılıklı olarak yeni perspektifler kazanabilirsiniz. İçinde bulunduğun ortamda yaratıcılığın yükseliyor, bu da yeni projelere adım atma konusunda seni cesaretlendirebilir. Ancak, dikkat etmen gereken nokta, başkalarının duygularını hafife almaman. Empati kurmak ve dikkatlice dinlemek, ilişkilerinde derinleşmene yardımcı olacak. Bugün, kendinle ilgili yeni şeyler keşfedebilir ve içsel olarak büyüyebilirsin. Duygusal dengenin sağlam kalması için, düşüncelerini yazmak ya da meditasyon yapmak gibi kendi kendine zaman ayırmayı ihmal etme.
Duygusal derinlikler ve içsel dünya bugün daha fazla ön plana çıkıyor. Duygusal bağlara yönelmeli, sevdiklerinle olan ilişkilerini güçlendirmek için zaman ayırmalısın. Rahatlamak ve içsel huzuru bulmak adına evde kendine özel bir alan yaratabilirsin. Yaratıcı projelere yönelmek, içsel hislerini dışa vurmak için mükemmel bir zaman. Arkadaşların ya da aile üyelerinle yapacağın samimi sohbetler, duygusal yüklerini hafifletebilir. Hayatta karşına çıkan zorluklarla baş ederken, kalbinin sesine daha fazla kulak vermen gerekebilir. Unutma, duygusal zekan, karmaşık durumları daha kolay bir hale getirebilir. Güne başlarken kendine karşı nazik olmalı ve aşırı hassasiyetle duygularının seni yönlendirmesine izin vermemelisin. Fırsatlara açık ol, içsel ritmini bulduğunda hayat sana yön verecektir.
Bugün, içsel enerjin ve cesaretin oldukça yüksek. Hayata karşı duyduğun tutku, etrafındakilere de bulaşabilir. Yaratıcılığın zirveye çıkarken, sanatsal projelere yönelmek için mükemmel bir zaman. Kendini ifade etme arzusuyla dolup taşabilir, bu da sana yeni fırsatlar getirebilir.Sosyal çevrende, liderlik özelliklerin ön plana çıkacak. Diğerleri sana danışmak isteyebilir ve bu, güvenilirliğini artırabilir. Geçmişteki bir sorunun çözümü, beklenmedik bir şekilde eline geçebilir. İkili ilişkilerde samimi ve açık bir iletişim kurmak, bağlarını güçlendirecek. Kendi sınırlarını belirlemek ve başkalarının beklentilerinden uzaklaşmak, seni özgür ve güçlü hissettirecek.Aşk hayatında heyecan verici gelişmeler yaşanabilir. Bu, hem mevcut ilişkini beslemek hem de yeni tanışmalar açısından oldukça olumlu bir dönem. Kendini çekici ve karizmatik hissedeceğin bu günlerde, kalbini fethetmek için harika fırsatlar yakalayabilirsin. Anın tadını çıkarırken, geleceğe dair hayallerini de gözden kaçırmamalısın.
Bugün, detaylara olan aşırı dikkatin, çevrendekilere ilham verecek ve seninle birlikte çalışanları ve arkadaşlarını motive edecek. Analitik düşünme yeteneğin sayesinde sorunları çözmekte ve karmaşık durumları netleştirmekte zorlanmayacaksın. Ancak, mükemmeliyetçilik tuzağına düşmemeye dikkat et. Kendine ve çevrendekilere karşı nazik olmalısın; bu, hem kişisel ilişkilerini güçlendirecek hem de stres seviyeni azaltacaktır.İletişimde ise samimiyetin artacak. Duygusal derinliklerin le ilişkilerini sorgulayıp, o anki hislerini ifade etme fırsatını yakalayabilirsin. Bu süreçte karşındakilerin duygusal ihtiyaçlarını anlamak, seni daha da güçlü kılacak. Ayrıca, mali konularda yapıcı ve mantıklı adımlar atman gereken bir dönemdesin. Yeni bir bütçe planı veya tasarruf yöntemi geliştirmek için eline fırsat geçebilir.Sağlık konularında kendine özen göstermeyi unutma; gün içerisinde basit egzersizler ile zihnini de rahatlatmayı ihmal etme. Kendini daha iyi hissetmek için doğayla vakit geçirmek de iyi bir seçenek olacak. Eğitim veya öğrenme isteği içindesin, bu yüzden yeni konulara merak duyabilir ve bilgi edinmek için özel zaman ayırabilirsin. Bu süreçte içsel huzurunu sağlamaya çalışarak, içsel gelişimini destekleyeceğin bir gün seni bekliyor.
Harmoni arayışında, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerini gözden geçiriyorsun. Bugün, pasif agresif tavırlarınla yüzleşme zamanı. Duygularını açıkça ifade etmezsen, sorunlar birikerek daha büyük bir hale gelebilir. Sanatsal ve estetik duyguların ön planda. Bu, yaratıcı projelere başlamak veya bir şeyleri yeniden düzenlemek için mükemmel bir gün. Kendini ifade etmenin yollarını ararken, aynı zamanda başkalarına yardım etme isteğin de artıyor. Sosyal ortamlarda daha fazla yer almalı, yeni insanlarla tanışmalı ve fikir alışverişinde bulunmalısın. Özellikle eşitlik ve adalet konularındaki duyarlılığın, başkalarının gözünde seni öne çıkarabilir. Duygusal dengeyi korumak adına, kendine zaman ayırmayı da unutma. Hayatının bu döneminde içsel huzurunu bulmak, dışarıda aradığın dengeyi de getirecek.
Duygusal derinliğin ve tutkunun ön planda olduğu bir gün. İçsel huzurun peşinde koşarken, çevrendeki insanlarla derin bağlar kurma arzusu baskın. Hislerine güven, sezgilerinle hareket etmelisin; içsel pusulan seni doğru yola yönlendirecek. Önemli ilişkilerde samimiyet arayışın artabilir, duygusal açıklık ve şeffaflık sana fayda sağlayacak. Sevdiklerinle olan iletişimin güçlenebilir, kalpten gelen sözlerin etkili olacak. Aynı zamanda kişisel hedeflerine odaklanırken, kararlılıkla ilerlemek için stratejik düşünmen gerekebilir. Sürprizlerle dolu bir gün geçirebilirsin, yeni fırsatlar kapını çalabilir. Anlık gelişmelere esnek yaklaşarak, akışa uyum sağla. Unutma, kendi dönüşümün bazen en zorlayıcı anların içinden doğar, bu yüzden karanlıkta bile ışığı bulma kabiliyetini hatırla.
Hareketli ve dinamik bir gün seni bekliyor. İçindeki macera arzusuyla, yeni fikirler ve projeler peşinde koşmak isteyeceksin. Sosyal çevren ile bağlantıların güçlenecek, yeni insanlarla tanışmak için fırsatlar doğacak. Açık fikirli yaklaşımın, insanları etkilemeni sağlayacak. Bulunduğun ortamlarda enerjinle dikkat çekebilir, düşüncelerini cesurca ifade edebilirsin.Ruhsal ve fiziksel olarak kendini yenilemek için fırsatlar ortaya çıkacak. Eğitim, seyahat veya kişisel gelişim alanlarında atılımlar yapmak için uygun bir zaman. Hayallerini gerçeğe dönüştürmek adına adımlar atmak isteyebilirsin. Ancak, detaylara dikkat etmeyi unutma; ani kararlar ve aceleci davranışlar bazı yanlış anlamalara yol açabilir. İç sesini dinleyip sezgilerine güvenerek hareket edersen, keyifli sürprizler seni bekliyor. Kimi zaman yalnız kalma isteği uyanabilir; bu durumda kendine zaman ayırarak içsel huzurunu bulabilirsin. Positif düşün ve açık kal; evrenin sana sunduklarına kollarını aç!
Bugün, sorumlulukların ve hedeflerin ön planda. İş hayatında karşına çıkan zorluklar, zaman zaman seni bunaltabilir; ancak kararlılığın ve disiplininle bu engelleri aşabilirsin. Ekip çalışmasına dönük bir yaklaşım, senin için motive edici olabilir. Sosyal ilişkilerde ise daha açık ve samimi olman, bağlantılarını güçlendirebilir. Duygusal konularda içsel bir denge arayışı içinde olman muhtemel. Kendine zaman ayırarak, zihnindeki karmaşayı hafifletebilirsin. İş ve özel hayat arasında denge kurmak, ruh halini olumlu etkileyecektir. Unutma, her zorluğun sonunda bir fırsat saklıdır; bu nedenle bakış açını geniş tutmaya çalış.
Bugün, yaratıcılığınızın ve özgür ruhunun ön planda olacağı bir gün var. Farklı bakış açıları geliştirmek ve sıradışı fikirler üretmek için mükemmel bir zaman. Sosyal çevrenizle iletişimde kalarak yeni bağlantılar kurabilirsiniz. Bilgi alışverişi ve ilham verme noktasında kendinizi oldukça aktif hissedeceksiniz. Ancak, ani değişimlere karşı duygusal tepkiler vermekten kaçınmalısınız; dengeyi sağlamak önemli. Sanatsal yönlerinizi keşfetmek için sizi çağıran projelere yönelmek, ruh halinizi olumlu yönde etkileyecek. Kendinizi özgür hissetmek için alışılmış kalıplardan uzaklaşmalısınız. Unutmayın, cesaretle atacağınız adımlar size yeni kapılar açabilir. Bugün, kararlılıkla ilerlediğinizde beklenmedik güzel karşılaşmalar sizi bekliyor.
Duygusal derinlikler içinde gezinirken, sezgilerin güçlenecek. Hayal gücünle yaratıcı projeler için ilham bulabilirsin. Kendini ifade etme konusunda cesur ol, içsel hislerin seni yönlendirecek. İlişkilerde anlayış arayışın, başkalarıyla daha derin bağlantılar kurmana yardımcı olacak. Empati yeteneğin sayesinde, başkalarının duygularına duyarlı olabilirsin. Sakinlik arayışında, doğada zaman geçirmeyi düşün. Kendini yenilemek için meditasyon ya da ruhsal pratiği tercih etmen faydalı olabilir. Bugün, içsel yolculuğun çok önemli; kalpten gelen sesleri dinle ve ruhunu besleyici fırsatlara açık ol.
1
2
3
4
5
6
