1
Öyle bir sonbahar ki, güz yaprakları gibi, her kentin üzerinde sanat uçuşuyor! İKSV’nin İstanbul Bienali’ni henüz tam gezip değerlendirememişken Çanakkale Bienali 8. Edisyonu’nun 1 Ekim’deki açılışına davet edilince, sanat sadece İstanbul’dan izlenmez, deyip gittik. Aslında Çanakkale Bienalleri tek rakamlı yıllara rastlıyor ama, pandemi yüzünden ertelenince İstanbul’la aynı döneme geldi. Her şeyden önce anne memleketim, Çanakkale çok güzel. Uğruna ne kanlar dökülen boğazı muhteşem. 25 yıldır aynı CHP’li belediye tarafından yönetildiği için kentte büyük ucubelikler yok, düzenli, temiz. Bienal yöneticileri pek hoşlanmıyor galiba ki belediye ile iş birliği yapmak istememiş, bu yüzden de görünürde tanıtım eksik kalmış; bilboardlar, afişler yok. Bu anlayış bienalin “Birlikte nasıl çalışırız?” başlığına da ters değil mi? Bienal, birliktelik kavramı ile CABİNİN, 6 sanat insiyatifi ve 40’tan fazla sanatçının katılımıyla 11 farklı noktada kurulan sergilerden oluşuyor. Bu edisyonun genel sanat yönetmeni Azra Tüzünoğlu, ana destekçi ise DARDANEL ve OPET ise köylerdeki işlerde sponsor. Çanakkale deyince iki büyük marka geliyor akla, biri elini taşın altına koymuş, Kale Seramik’i de yanlarında görmek isterdim doğrusu.
Bienal açılışı Troya Müzesi’nde gerçekleşti. Zaten bu müze başlı başına bir zenginlik, görememiştim. Rica ve ısrarla bir performansı kaçırmak pahasına ertesi gün tekrar gidip müzeyi de gezdik, ödül üzerine ödül kazanması boşuna değil, mimarisi, yerleştirme teknikleri, yöneticileriyle (Rıdvan Gölcük, md) gurur kaynağı olan bir müze; gezerken heyecan ve bilgi veriyor.
Azra Tüzünoğlu, Rüstem Aslan (Troya Kazı Başkanı), Niyazi Önen (Dardanel Yönetim Kurulu Başkanı), Deniz Erbaş (Çanakkale Bienali Direktörü), Seyhan Boztepe’nin (Çanakkale Bienali Kurucu Direktör) katıldığı basın toplantısında da “birlikte nasıl çalışırız, nasıl üretiriz, nasıl yaşarız, insan-insan, insan-hayvan, insan-doğa ilişkilerini” konu aldıklarını anlattı konuşmacılar. Çanakkale’nin dünya tarihine damgasını vurmuş iki önemli markası var: Homeros Destanı’ndan kaynaklanan Truva Savaşı ve Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasına giden yolu açan Çanakkale Deniz Savaşları.
Troya Müzesi’nin büyük holüne bir yerleştirme yapması istenen sanatçı Alparslan Baloğlu da buradan hareket etmiş. Onun işini gezerken Troya Savaşı’nı adeta seyrettik, atların ayak seslerini duyduk, çarpışmaları yaşadık: toprak zeminde atların nal izleri ve her yere saplanmış uçuşan oklar! Yanındaki yerleştirmede Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz’in sularının birbirine geçtiği iş ve tavandan sarkan şu sözler:
“Savaşın arkasındaki gerçek, bu toprakların yukarısında ve aşağısındaki denizlere ve onları birbirine bağlayan boğazlara hakim olmaktı. Bizim aşkımız değil! Yazı mı, tura mı, aşk mı, para mı?”
Üçüncü bölümdeki ölen askerlerin gözlerinin üzerine konulan paralar buna yanıt veriyor: “Hayatımın ışığı yok artık. Gözlerimi hangi güç için kapattığımı hem biliyor, hem bilmiyorum. Sil beni bu hayattan. Çek küreklerini, götür beni karanlığa!” İktidar sahipleri savaşır, askerler ölür. Rus erkekleri Ukrayna ile savaşmamak için askere almaya gelen görevliyi bacağından vuruyormuş, cezası 4 yıl. Hayatta kalırsın, savaş da o sürede bitmiş olur!
Koca bienali size bir yazıda anlatacağımı sanmıyorsunuz değil mi? İhsan Anar’ın denizde boğulanları seyredenleri anlattığı işi cesur. Denize ittirilenlerin videosu da. “İşim kıytırık” videosu müthiş, Bir sürü insanın cv’sini isteyip işe almışlar, yaptıkları iş o cv’leri kâğıt kesicide imha etmek! Çağdaş sanatı anlayıp zevk almak herkesin harcı değil. Bazılarına bakıp bu da sanat mı diyebilirsiniz, bazılarını mutlaka size anlatmaları gerekir, çok etkilenirsiniz. Dardanel Spor Kulübü’nün duvarına yazılmış iki satır şiir, bana hiçbir şey söylemedi, kamyon arkalarında ne sözler var! Ama onu kamusal alana çağdaş sanat taşıdık diye poster yapmışlar. Beni bunun için linç edebilirsiniz, keyfiniz bilir. Genelde video işleri sevmem ama Japonya’da gerçekleştirilen pleksiglas, yani şeffaf, üzerinde hiçbir şey yazmayan pankartlarla yapılan protesto yürüyüşüne bayıldım! Muhteşem bir fikir, biz de yapmalıyız. Polis gelir ve hiçbir şey diyemez! Sadece protesto ediyoruz deriz. Neyi mi? İçimizden ne geçiriyorsak onu!
Çanakkaleliler, öğrenciler, sanatseverler, bienali kaçırmayıp gezmeli. Biz, az zamanda çok iş görmeye çalıştık. Orada olduğum sürece de yalnız hissetmek değil, sanatçılarla, yöneticilerle, sponsorlarla daha çok temas imkânım olmasını isterdim. “Konukseverlik, dostluk, birlikte yaşayalım” temalarına da daha uygun olurdu.
Enerjinin yüksek olduğu bir gün. Cesaretinle, içindeki tutkuyu açığa çıkarmak için harika bir zaman dilimindesin. Yeni başlangıçlar yapmaya yönelik hislerin artıyor ve bu da seni motive ediyor. İletişimdeki yeteneğin, karşındakilerle arandaki bağı güçlendirecek. Duygularını cesurca ifade etmekten çekinme; bu, insanlarla olan ilişkilerinde derin bir bağ oluşturacak.Kendine güvenin, iş hayatında da ön plana çıkmana yardımcı olacak. Fikirlerini ve önerilerini paylaşmaktan çekinme. Yaratıcılığın sayesinde ilginç projelerde yer alma fırsatları yükselebilir. Ancak bu süreçte sabırlı olmayı unutmamalısın; her şeyin hemen sonuç vermesini beklemek seni hayal kırıklığına uğratabilir.Sosyal ortamlarda kendini gösterebilir, yeni insanlarla tanışarak ilginç bağlantılar kurabilirsin. Ancak bazı durumlarda başkalarının fikirlerine daha açık olmalısın. Bu, yenilikçi düşünmeni pekiştirebilir. Aynı zamanda, öz disiplinini daha iyi organize etmek için adımlar atmak isteyebilirsin. Unutma ki, hedeflerine ulaşmak için güçlü bir planlama yapman gerekiyor. Bugünkü deneyimlerin, gelecekteki başarıların için önemli dersler barındırıyor.
Bugün duygusal dengeyi bulmak için kendine zaman ayırmalısın. İlişkilerde daha sabırlı ve anlayışlı olma ihtiyacı hissedebilirsin. Sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek, geçmişten gelen sorunları çözmek için uygun bir dönemdesin. Maddi konularda birikim yapma arzusun artacak, bu nedenle harcamalarını gözden geçirmekte fayda var. Başkalarıyla kurduğun iletişimde dikkatli ol, zaman zaman yanlış anlaşılmalar olabilir. Yeni projelere başlamak veya hobilerine yönelmek için ilham alabilirsin. Doğa yürüyüşü yapmak, ruhunu dinlendirecek ve sana zindelik katacak. Unutma, içsel huzurun konusunda ne kadar dikkatli olursan, dış dünyada da o kadar olumlu etkiler göreceksin.
Bugün zihninizin kıvraklığı ve iletişim yeteneğiniz ön planda. Sosyal ortamlarda daha çok dikkat çekecek, fikirlerinizi paylaşmaktan ve insanlarla etkileşimde bulunmaktan keyif alacaksınız. Ancak, duygu durumunuza dikkat etmelisiniz; bazen aşırı merak, diğerlerinin hassasiyetlerini göz ardı etmenize neden olabilir. Hızlı düşünme ve karar verme yeteneğiniz, sizi önemli fırsatlarla karşılaştırabilir, ancak biraz daha sabırlı olmayı ve derinlemesine düşünmeyi deneyin. İlginç bilgiler öğrenmek, boş zamanınızı dolduracak ve sanatsal yönlerinizi keşfetmenize olanak tanıyacak. Farklılaşma arayışınız, yeni bağlantılar kurmanıza yardımcı olabilir. Kendinizi özgürce ifade edin ve içsel sesinize kulak verin. Akşam saatlerinde, sevdiğinizle keyifli bir konuşma, ilişkinizde tazelenme sağlayabilir.
Duygusal derinliklerin ve sezgisel becerilerin ön planda. İçsel dünya ve aile bağları üzerinde yoğunlaşmak isteyebilirsin. Sevdiklerinle olan ilişkilerini güçlendirmek, onların ihtiyaçlarına daha fazla duyarlılık göstermek, kalbine sağlanan huzuru artıracak. Evde geçireceğin zaman, geçmişle yüzleşme ve yeni başlangıçlar yapma fırsatı sunuyor. İş veya kariyer alanında, duygusal zeka ile yaklaşım sergilemek, seni öne taşıyabilir. Bugün, yaratıcılığını ortaya koyma isteğin artıyor; sanatsal faaliyetler veya hobi edinmek için harika bir zaman. Dış dünyaya karşı kapalı kalmak yerine, kendini ifade etmeyi deneyebilirsin. Ancak, geçmişteki travmaların üzerine gitmekte acele etmemelisin. Kendine nazik ol ve süreçte sabırlı kal. Bu dönemde kendini güvenli ve rahat hissetmen önemli, bırakma.
Bugün içsel bir güç ve karizma ile dolup taşabilirsin. İnsanlar etrafında olmaktan hoşlanacak ve liderlik yeteneklerini sergilemek için uygun fırsatlar bulacaksın. Yaratıcı düşünceler, projelerine ilham verebilir. Kendini ifade etme biçimin, başkalarına ilham kaynağı olabilir. İlişkilerde ise samimi ve içten tavrın, derin bağlar kurmana yardımcı olacak. Unutma, kendine güvenin çevrendekilere de yansıyarak daha güçlü bağlantılar kurmana zemin hazırlayacak. Ancak, aşırı gurur veya gösterişten kaçınmak, olumlu etkilerini artıracak. Duygusal olarak dengesini korumaya çalış, bu sayede hem iş hem de özel hayatında uyum yakalayabilirsin. Yıldızlar, seni destekliyor, fırsatları iyi değerlendirmelisin.
Bugün titizliğin ve analitik düşünce tarzınla öne çıkacaksın. Zihninde dönen karmaşık düşünceleri derleyip toparlama fırsatı bulabilirsin. İş yerindeki detaylara olan dikkatini artıracak durumlarla karşılaşabilirsin. Gerek iş gerekse günlük yaşamında planlı olmak sana büyük avantaj sağlayacak. Etrafındaki kişilerle olan iletişimin de oldukça keyifli geçecek; empati yeteneğin sayesinde onların derdine derman olabilirsin.Ayrıca, sağlığınla ilgili konularla ilgilenmen gereken bir zamanda olabilirsin. Küçük ama önemli bir değişiklik, yaşam standartlarını iyileştirebilir. Kişisel bakımına zaman ayırmayı unutma; bu sayede hem bedenini hem de ruhunu tazelemiş olacaksın. Yeni bir hobiye yönelmek, yaratıcılığını ön plana çıkarabilir ve sana yeni enerji katabilir. Unutma, her şey senin ellerinde ve hangi yoldan gideceğine sen karar vereceksin.
Dengeli ve uyumlu bir günde, sosyal ilişkiler ön plana çıkıyor. İletişimdeki becerilerin sayesinde çevrendeki insanlarla güçlü bağlar kurabilirsin. Sanatsal yeteneklerin de parlayabilir; yaratıcı projelere yönelmek, içsel duygularını ifade etmede yardımcı olacaktır. Düşüncelerini paylaşmak için doğru anı beklemelisin; karşındakilerin duygu ve düşüncelerine saygı göstererek empati kurmak, anlaşmazlıkları ortadan kaldırabilir. İçsel huzurun, dışa vurumunda kendini gösterecek; bu nedenle kendine zaman ayırmayı unutma. Sonuçta, içsel denge ve dışsal uyum sağlamak için bu gün fırsatlar sunacak.
Gizli duyguların yüzeye çıkma ihtimali var; bu, duygusal derinliklerindeki zenginliği keşfetmene yardımcı olabilir. İçsel bir yolculuğa çıkmak, kendini daha iyi anlaman için faydalı olacaktır. Çevrendeki insanlarla kurduğun bağlantılarda dürüst ve açık olmak büyük önem taşıyor. İletişimde derinlik arayışı, ilişkilerini güçlendirebilir. İş alanında, kararlılığını ve azmini gösterebileceğin fırsatlar çıkabilir; cesur adımlar atmak için doğru zaman. Kendine olan güvenin artacak, bu da başkalarına ilham verecektir. Anlık kararlar almak yerine, sürecin tadını çıkararak ilerlemek daha faydalı olabilir. Kendine ve duygularına karşı nazik olmayı unutma; kendi ruhsal sağlığını korumak her şeyden önce gelir. Eğer iç dünyanda dalgalanmalar hissedersen, bu durumu kabullenip, ona göre hareket etmen gerekiyor. Bazen durup düşünmek, en iyi strateji olabilir. Aynı zamanda, sevdiklerinle geçireceğin zamanlar dolu dolu anlar getirebilir; birlikte paylaşacağınız anların kıymetini bil.
Bugün, keşif arzusunun ön planda olduğu bir gündesin. Yeni fikirler peşinde koşmak, seni heyecanlandıran konulara yönelmek için harika bir fırsat. Sosyal çevrenle olan iletişimin güçleniyor; bu durum yeni bağlantılar kurmanı veya mevcut ilişkilerinde derinleşmeyi teşvik edebilir. Yolculuklar veya seyahat planları gündeme gelebilir. Bu süreçte, içsel huzurun için meditasyon veya doğadayken vakit geçirmek sana iyi gelecek. Hedeflerin konusunda kararlı olmalı, cesur adımlar atmalısın. Fakat başkalarının fikirlerine karşı açık olman, seni yeni bakış açılarıyla buluşturabilir. Şu an için biraz esneklik de önem taşıyor; planların yolunda gitmezse, bunu toleransla karşılayabilmelisin. Enerjini olumlu ve yapıcı bir şekilde kullanarak, hayal ettiğin değişimleri gerçekleştirme şansını artırabilirsin. İçsel merakını tatmin etmek, seni daha mutlu ve enerji dolu hissettirecek. Takvimdeki her gün bir tablo gibi; sen, o tablonun sanatçısısın. Hangi fırçayı seçip nasıl bir resim çizeceğine sen karar ver!
Bugün, hedeflerinize ulaşma konusunda kararlılığınız ön planda olacak. Dikkatinizi dağılmadan, adım adım ilerlemek için gerekli disiplini gösterebileceksiniz. İş hayatında yeni fırsatlar kapınızı çalabilir; atılımlarınızı cesurca yapmaktan çekinmeyin. Ancak acele kararlar vermemek ve düşünmeden hareket etmemek, başarı için kritik öneme sahip. İletişimde açık ve dürüst kalmak, ilişkilerinizde sağlam temellere oturmanıza yardımcı olacak. Ailevi konularla ilgilenmek, iç huzurunuzu artıracak. Kendinize zaman ayırmayı ihmal etmeyin, içsel çalışmalarla enerji tazelerseniz, daha verimli olabilirsiniz. Finansal konularda dikkatli olmanızda fayda var; beklenmedik harcamalarla yüzleşebilirsiniz. Gezegenlerin konumu, sağlam temeller atmanız için sizi destekliyor; sadece sabırlı ve özenli olun.
Sıra dışı düşüncelerle dolu, yaratıcı enerji dolu bir gün seni bekliyor. Akıllı ve insan odaklı yaklaşımlar, senin için yeni fırsatlar sunabilir. Sosyal bağların güçlenebilir, arkadaş çevrende ilginç sohbetler ve tartışmalar gündeme gelebilir. Özgün projelere yönelmek, başkalarının dikkatini çekmek için mükemmel bir zaman. İçinde bulunduğun toplumsal ortamlarda akışkan yorumların, insanlar üzerinde etki bırakabilir. Hayatı daha renkli kılacak ilham verici karşılaşmalara hazırlıklı ol. Sezgilerin güçlü; hislerine güven ve kalbinin sesini dinle. Geleceğe dair hayallerin, seni inanılmaz bir yolculuğa çıkartabilir. Kendini ifade etmekten çekinme, sıradanın dışına çıkmak seni çok daha özgür hissettirecek. Yeniliklere açık olman, alışılmışın dışındaki keşifler ve değişiklikler için harika bir fırsat doğurabilir.
Hissiyatların derinliklerine dalış yapmanın tam zamanı. İçsel dünyana yönelmek, ruhsal enerjini yükseltecek. Duygusal açıdan oldukça hassas bir döneme girebilirsin; bu da başkalarıyla olan ilişkilerinde empati kurmanı kolaylaştıracak. Yaratıcılığın zirve yapıyor, ilham verici projelere yönelmek için harika bir zaman dilimindesin. Beklenmedik hayal gücü patlamaları, seni sıradanlıktan uzaklaştıracak ve kendini ifade etme biçiminde yenilikler getirecek. Ancak, aşırı duygu yüklemesi altında kalmamaya dikkat et; dengeyi sağlamak, ruhunun sakin kalmasını sağlayacak. Karşına çıkan fırsatları değerlendirmek için açık fikirli olmanı öneririm; çünkü görünmeyen bir kapı, sana yeni ufuklar açabilir. Kendin için zaman ayırmayı unutma, meditasyon veya doğa yürüyüşleri ruhsal dengeyi korumana yardımcı olacaktır. Eğlenceye ve sosyal aktivitelere yönelmek, seni canlandıracak ve ruh halini yükseltecek. Unutma, sezgilerin güçlendiği bu dönemde intuisyonuna güvenmek, senin için önemli bir kılavuz olacak.
