Çağının Egemen Değerlerine Karşı Duran Bir Aktris: “Lale Oraloğlu”

Çağının Egemen Değerlerine Karşı Duran Bir Aktris: “Lale Oraloğlu”

15 Ocak 2007’de aramızdan ayrılan Lale Oraloğlu’nun değerli hatırasına saygıyla…

Lale Oraloğlu, konservatuvarda şan ve piyano bölümlerinde okur. Cemal Reşit Rey, Ferdi Statzer, Azra Erhat, Halide Edip, hatta Ercüment Behzat Lav hocaları arasındadır. Muhittin Sadak‘ın korosunda çalışır bir süre. Armoni ve solfej bilgisi sonraki yıllarda  yazdığı, oynadığı, yönettiği oyunların müziklerini yapma fırsatını da tanır kendisine. (Defalarca okuduğum “Kızım” adlı romanını hatırlıyorum şimdi. Yetmişli yıllarda kaleme aldığı, o sert, o kasırgalı, gerilim dolu romanı)

Biraz daha gerilere dönelim. Yıl 1951. Muhsin Ertuğrul Küçük Sahne’yi açar.

Lale Oraloğlu, bir Lorca oyunuyla, “Kanlı Düğün” ile, Küçük Sahne’dedir. Hemen aynı günlerde “Yavuz Selim Ağlıyor” adlı filmle Yeşilçam’la tanışır. Ardından “Leylaklar Altında”, ” Uçuruma Giden Kadın”, “Kırık Çanaklar”, “Kötü Tohum”… Neredeyse otuza yakın sinema filminde başrol oynar.

“Annemin rol aldığı filmlerin bir bölümü Beyoğlu’nda bir şirkette çıkan yangında ne yazık ki yok olmuş…”

Alev Oraloğlu‘nun bu açıklaması içimizi acıtıyor. Bir geçmişin kül olması demek bu.

Lale Oraloğlu İstanbul Ekspress, Akşam, Yeni Sabah, Büyük Gazete’de söyleşi ve köşe yazarlığı yapar. Tribune de Lausanne’da da makaleleri yayınlanır.

1960 yılı. Pangaltı Tan Sineması’nın alt katında Leslie Stevens’ın “Evlilik Dolabı” adlı oyunuyla perdesini açar Lale Oraloğlu. Erol Keskin, Necdet Ayberk, Burçin Oraloğlu ve mankenlikte büyük bir başarıya imza atmış olan Lale Belkıs da vardır kadroda. Bu oyunun bir özelliği de ilk perdesini Muhsin Ertuğrul, ikinci perdesini Lale Oraloğlu’nun yönetmiş olmasıdır hiç kuşkusuz. “Evlilik Dolabı” nın ardından, “Bir Parmak Bal”, Andrea Roussi’nin “La Mama”sı. Yine Pekcan Koşar, Senih Orkan, Yıldız Alpar ile karşılıklı oynar.

Lale Oraloğlu, Peter Hall ve George Divine‘ın asistanlığını üstlenerek İngiltere’ye gider bir yıllığına. Ve Ali Oraloğlu, Tünel Baro Han’da Oraloğlu Tiyatrosu‘nu kurar. İbsen’in “Denizden Gelen Kadın” oyunuyla yepyeni bir dönem başlar tiyatro tarihimizde.

“Ağaçlar Ayakta Ölür” , “Altona Mahkumları”, “Kralın Kısrağı” , “Bir Kadın Yaratmak”. Ve Alev Oraloğlu‘nun olağanüstü bir başarıyla yaşar kıldığı “Kötü Tohum”.

Yerleşik salon sorunuyla yüzleşir Oraloğlu Tiyatrosu da. Özel tiyatroların ortak sorunudur bu. Tiyatro yapacak mekan bulmak enikonu zordur, hatta kimi kez imkansız.

1970’de LCC’de, ardından Fındıkzade’de Alkazar Sineması, Ümit Tiyatrosu, Kadıköy Süreyya Sineması, Kadıköy İl Tiyatrosu, sonra yeniden Küçük Sahne.

Lale Oraloğlu özel tiyatroların yazgısı sayılan maddi, manevi her sorunla yüzleşir, her aksaklıkta hayatını koyar ortaya…Yılmaz. Pes etmez. Geri adım atmaz.

Metin Tekin, “Yaşamlarını Tiyatroya Adayanlar” (2010) adlı kitapta, Adem Dursun‘a bir Almanya turnesinden şöyle bahseder: “Lale Oraloğlu ile Almanya turnersindeyiz. 1964-65 yılları olmalı. Köln’deyiz. Polyanna oyunu sırasında bir Türk işçi, ayağındaki kovboy çizmeleriyle gürültü yaparak sahne önüne geldi ve ‘Bu oyun hep böyle mi devam edecek?’diye sordu biz oyunculara. Lale Oraloğlu da, ‘Evet, siz ne bekliyordunuz?’ dedi. Türk vatandaşımız da ‘Hani, şöyle zilli, milli, danslı bir şey ‘diye cevap verdi.”

Turneler. Aysel Gürel, Lale Belkıs‘lı uzun, bitmek bilmeyen turneler… İşte o turnelerden birinde Alev Oraloğlu, Müjde Ar ile itişirken, nasıl olursa olur, locadan Mehtap Ar tepe üstü sert zemine düşüverir. Bir çığlık, bir kıyamet. Lale Oraloğlu ve Aysel Gürel, Lale Belkıs küçük kıza bir şey olur kaygısıyla o geceyi uykusuz geçirirler…

Bugün bile o turneleri bir başka heyecanla anıyor Alev Oraloğlu. Toz içinde kaldıkları. Yollarda perişan oldukları.

“Nasıl anlatsam, sapsarı, yapışkan bir toza bulanırdık adeta… Minibüsler… Bagaja sığmayan dekorlar… Kostümler… Valizler… ‘Ne var hanım, çarşaflar temiz elbette. Sadece bir kişi yattı bu odada sizden önce. Her gelen için yeni çarşaf, yastık yüzü mü olurmuş. İdare ediverin artık. Ne var ki?’ diye söylenen, aldırışsız otel görevlileri. Yine de bambaşka bir tadı vardı o günlerin…”

1980’lerin ortasında Bağlarbaşı’nda bir düğün salonunda “Yıl 1921”i oynar Lale Oraloğlu sonra askeri birlikleri kapsayan turnelere çıkar. Bir şehirden diğerine gider, hiç yorulmadan. Ali Poyrazoğlu Tiyatrosu’nda “Kadınlar Hamamı”nda rol alır. Capitol’de “Sarah Bernhard”ı ve Tiyatro Caniko’da “Profesör Eniştem”i sergiler…

Lale Oraloğlu çok bedel öder sanatı için. Ya da bedel ödetilir. Gün gelir sürek avı bile uygulanır kendisine.

Hayal meyal hatırlıyorum. Aristophanes’in “Lisistrata” oyununu “Kadınlar I-ıh Derse” adıyla sahneye koyar Oraloğlu. Ten rengi taytlar, derin yırtmaçlı giysiler. Yer yerinden oynar bir anda. Çok geçmeden “müstehcen”lik damgasıyla yasaklanır oyun. Şaka değil. Yazılışından iki bin beşyüz yıl sonra yasaklanır. Direnir… Lafını esirgemez. Açlık grevine gider Lale Oraloğlu. On altı gün boyunca sürdürür bu grevi. Burhan Apaydın davayı üstlenir. Dedim ya, hayatını koymuştur ortaya tiyatro için Lale Oraloğlu. Geri dönmemiştir. Sözünü kırmamıştır. Bel vermemiştir. Hep yeniden diriliş, küllerinden doğma, asla yenik düşmeme, çığlık gibi, yırtıcı bir isyan gibi, her defasında ayağa dikiliş. Onuruyla… Tuzla buz olmadan. Mağluplar liginde kalmadan…

Alev Oraloğlu o günlerin tanığıdır. O zorlukların, o acıların. Hem de en yakın tanığıdır aslında.(Acaba geçen yıllar tamir edebilmiş midir o acıları, soracaktım. Vazgeçtim.) Lale Belkıs‘tan dinlemiştim o süreci seneler önce. “Lale Hanım canıyla, kanıyla mücadelesini sürdürmüştü” demişti. (Şimdi bu satırları yazarken, kalbimin taa en derinlerinde  bir yer sızlıyor, ince ince.)

Yetmişlerin ilk yarısı.Oraloğlu Tiyatrosu “Ne Çıkarsa Bahtına” ile uzun bir turnede bulur kendini yine. Doğu Beyazıt’ta oyunda kullanmak üzere birkaç kutu çay takımı, bir kahve takımı ve tül alır dekor için Lale Oraloğlu. Ağrı il sınırına girdiklerinde, polis kontrolü, karakol, kelepçe, mahkeme. Toplu kaçakçılık suçu… Gazete manşetleri.

Ve Lale Oraloğlu altı ay, yirmi gün tutukevinde kalır. Cezası bittiğinde “Kadınlar Koğuşu”nu yazıp başrolünü oynar. Türkiye’nin “Alaman Gelini”, “Sihirli Annem” adlı tv dizisinin anneannesi, Lale Oraloğlu…Öğrenci yetiştirir. Hiç bol durmaz. Tiyatro yaşam tarzıdır. Ondan hiç vazgeçmez.

Lale Oraloğlu zamanın yukarılarından geleceğe seslenir hiç durmadan. Sesi kulaklarımızdan hiç silinmeyecek, biliyorum…

PINAR ÇEKİRGE 

Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • Koç
  • Boğa
  • İkizler
  • Yengeç
  • Aslan
  • Başak
  • Terazi
  • Akrep
  • Yay
  • Oğlak
  • Kova
  • Balık
KOÇ BURCU YORUMU

Cesaretin ve kararlılığın bugün ön planda. Yeni projelere atılmak için harika bir zaman. İçindeki lider ruhu parlıyor ve çevrendeki insanları etkilemekte sorun yaşamayacaksın. İletişim konularında başarılı olacak, duygularını açıkça ifade edebileceksin. Fakat sabırsızlık yapmamaya dikkat et; bazı durumlarda aceleci olmak, senin için ters tepebilir. Enerjini başkalarına yansıttığında, güçlü ilişkiler kurma fırsatı bulacaksın. Sağlığına özen göstermeyi unutma, bedenine dinlenme ve yenilenme fırsatı ver. Bugün şans senin yanında, risk almaktan çekinme ama önce iyi düşün!

BOĞA BURCU YORUMU

Bugün, kararlılığın ve dayanıklılığının ön plana çıkacağı bir gün. Maddi konulara yönelik düşüncelerini derinleştirebilir, yatırım fırsatlarını değerlendirme şansını elde edebilirsin. Güvence arayışı içindeyken, sevdiklerinle geçirdiğin anların değerini bilmek önem kazanıyor. Duygusal bağlarını güçlendireceğin bu süreçte, çevrendeki insanların fikirlerine açık olmalısın. Merkür’ün etkisinde, iletişimde daha dikkatli olmak faydalı. Geçmişteki olayları analiz etme arzusu, gelecekteki adımlarını şekillendirmende yardımcı olacak. Kendine güven, harekete geçmek için uygun bir zaman dilimindesin. Sosyal çevrenle daha fazla zaman geçirmek, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Yaratıcılığını ortaya koymak için ilham verici anlar yaşayabilirsin. Unutma, hedeflerin doğrultusunda sağlam adımlar atarak ilerlemek sana heyecan katacak.

İKİZLER BURCU YORUMU

Zihin açıcı etkiler altında yeni fikirler ve ilham dolu anlar yaşayabilirsin. Sosyal çevrende yeni bağlantılar kurma isteği artarken, iletişim becerilerin sayesinde öne çıkabilirsin. Eski projelerin veya planların hakkında düşünmek için bir fırsat bulabilir, belki de bunları yeniden değerlendirerek bir yenilik getirmek isteyebilirsin. İçsel dönüşüm ve kişisel gelişim adına adımlar atmak için uygun bir dönemdesin. Duygusal olarak daha derin bağlantılar arayışında olabilirsin; sevdiklerinle olan diyaloglarını güçlendirmek için çaba göstermek faydalı olacaktır. Yaratıcılığının artacağı bu günleri, projelerine entegre ederek yeni bir boyut kazandırabilirsin. Kendi içsel sesine kulak ver ve sezgilerini takip etmekten çekinme. Sosyal aktivitelerin ve toplumsal olayların gündeminde yer alması, seni dışa dönük ve aktif olmaya teşvik edebilir. Zihinsel enerjinin yüksek olduğu bu dönem, öğrenme ve bilgi paylaşımında oldukça avantajlı bir zaman dilimi sunuyor.

YENGEÇ BURCU YORUMU

Duyguların derinliklerine dalma zamanıdır. İçsel huzur arayışında, ailenle ve sevdiklerinle olan bağların güçlenecek. Kendini ifade etme isteğin artarken, bu duygusal samimiyet seni daha güçlü kılacak. Geçmişle yüzleşmek ve eski hatıraları yeniden değerlendirmek için fırsatlar yakalayabilirsin. Unutma ki, koruyucu ve şefkatli doğan, çevrendekilere güven aşılayacak. İçsel sezgilerin, seni doğru yolda yönlendirecek, bu yüzden hislerine kulak ver. Yaratıcılığın yüksekken, sanatsal faaliyetlere yönelip kendini ifade etmek sana iyi gelecek. Her ne olursa olsun, içindeki merhameti beslemeyi unutma.

ASLAN BURCU YORUMU

Bugün, içsel gücünü ve karizmanı hissettiğin bir gün. Sosyal ortamlarda parlamak, dikkatleri üzerine çekmek için harika bir fırsat. Yaratıcılığın yükseldiği bu zaman diliminde, kendini ifade etmenin yollarını bulabilirsin. Kendine güvenin, başkalarını etkilemekte büyük rol oynayacak.Romantik ilişkilerde samimiyet ön planda. Duygusal bağları güçlendirmek, ortak hayaller kurmak için ideal bir atmosfer var. Bugün biraz lükse ve keyifli aktivitelere yönelebilirsin; buna hem maddi hem de manevi anlamda kendine bir ödül vermek olarak düşünebilirsin.Ancak dikkat etmen gereken şey, aşırı gurur veya benmerkezci bir tavırda bulunmaman. Başkalarının duygularını dikkate almayı unutma, aksi takdirde tartışmalar kaçınılmaz olabilir. İlginin tam merkezinde duruyorsun, bu yüzden etrafındakilerle sevgi dolu bir bağlantı kurmak, pozitif enerjinin daha da yayılmasını sağlayacaktır. Kısacası, yaratıcılığını ve karizmanı sergilemek için harika bir gün!

BAŞAK BURCU YORUMU

Bugün, detaylara olan dikkatin ve organizasyon becerilerin ön planda olacak. Gün içerisinde karşılaşabileceğin zorluklar, seni daha çözüm odaklı düşünmeye yönlendirebilir. Hızlı düşünmen gereken anlar olabilir, ancak sakinliğini korumak her şeyin anahtarı. Sosyal ilişkilerde, iletişim kurmak için doğru kelimeleri bulmakta zorlanabilirsin; ancak sevdiğin insanlarla dertleşmek sana iyi gelecek. Birikmiş duygularını açığa çıkarmak için zaman ayırmalısın. İş hayatında ise, ekip çalışmasına yatkınlığın sayesinde olumlu sonuçlar elde edebilirsin. Bugün, sağlığın da önemli bir tema olacak; fiziksel ve zihinsel dinlenmeye ihtiyacın olabilir. Kendine zaman ayırmayı unutma. Unutma, mükemmeliyetçilik bazen seni geride tutabilir; kendine nazik ol ve akışa bırak.

TERAZİ BURCU YORUMU

Denge ve uyum arayışın, hayata karşı olan bakış açını derinleştiriyor. İlişkilerin önemi bugün daha belirgin hale gelecek; sevdiklerinle arandaki bağlar güçlenebilir. Sanatsal ve estetik konulara duyduğun ilgin, yaratıcılığını açığa çıkarmanı sağlayacak. Karar verirken içsel sesine güvenmen, senin için önemli. Dengeyi bulmak için gerekli adımları atmaya istekli olmalısın; bu, kişisel gelişimine katkı sağlayacak. Sosyal çevrenle yapacağın konuşmalar, yeni fırsatların kapısını aralayabilir. Unutma, huzur ve içsel dinginlik, dışarıda aramaktan çok içsel bir yolculuktur.

AKREP BURCU YORUMU

Duygusal derinliklerin ve sezgilerinle bugün özellikle güçlü hissedeceksin. İçsel bir huzur arayışı içinde olabilirsin, bu da seni ruhsal anlamda yeni keşiflere yöneltebilir. İlişkilerde samimiyet ve güven arayışının önem kazandığı bir gün. Belirsizlik hissettiğin durumlarda sezgilerine güvenmek, sana yol gösterecek. Hayatındaki bazı ilişkilerde eski yaraların yeniden açılması mümkün; bu, içsel bir iyileşme sürecine davetiye çıkarabilir. Arkadaş çevrenden ya da sevdiğin birinden alacağın destekle, duygusal yüklerinden kurtulma fırsatı bulabilirsin. Finansta ise sürpriz gelişmelere açık ol. İhtiyaçlarına göre radikal kararlar alabilirsin, harcamalarına dikkat etmen önemli. Bugün yaratıcılığını gözlemle, ilham kaynaklarını açığa çıkarmak seni heyecanlandırabilir.

YAY BURCU YORUMU

Serbest ruhunla yeni maceralara atılma isteğin bugün daha da artıyor. Gözlerinin önünde yeni ufuklar açılacak ve bu durum seni heyecanlandıracak. Eğitim veya seyahatle ilgili fırsatlar karşına çıkabilir. Kendi inançlarına sadık kalmak, iç huzurunu bulmanda keyif verici bir yol olacak. Yeteneklerini sergilemekte cesur olmalısın; bu, başkalarının da dikkatini çekmeni sağlayacak. Sosyal ilişkilerinde esnek kalmayı başardıkça, derin bağlar kurma şansın yükselecek. Eğlenceli bir etkinlik ya da arkadaş buluşması ruh halini canlandıracak. Tutkulu hislerin, tutku dolu anlar yaşamanı sağlayabilir, bu nedenle akışa bırak ve anın tadını çıkar. Aynı zamanda, bakış açılarını genişletmek için hoşlandığın insanlarla samimi sohbetler gerçekleştirmek, zihninde yeni kapılar açmanı sağlayabilir.

OĞLAK BURCU YORUMU

Bugün, kararlılığın ön plana çıkacak. Hedeflerine ulaşmak için gereken azmi gösterebilir, yeni stratejiler geliştirebilirsin. İş hayatında dikkat çekici bir performans sergilemekle kalmayıp, takım üyelerinle uyumlu çalışarak büyük başarılar elde etme şansı yakalayacaksın. Ancak, kişisel ilişkilerde daha fazla empati göstermeye ihtiyaç duyabilirsin. Sevdiklerinle olan iletişiminde dikkatli ol, duygusal iniş çıkışlar meydana gelebilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; meditasyon ya da doğada zaman geçirmek, zihnini ferahlatmana yardımcı olabilir. Geleceğinin planlamasını yaparken, içgüdülerine güvenmeyi ihmal etme. Unutma, bugün attığın adımlar kalıcı sonuçlar doğurabilir, bu yüzden sağlam temeller üzerine inşa etmeye odaklan. Kendi içindeki liderliği ortaya çıkararak yeni fırsatların kapılarını aralayabilirsin.

KOVA BURCU YORUMU

Bugün, yenilikçi ve sosyal yönlerin ön plana çıkabilir. Çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin, fikir alışverişleriyle zenginleşecektir. Bu dönemde ilham almak ve ilham vermek için harika fırsatlar söz konusu. Bağımsızlık arayışın, seni sınırlarını zorlamaya ve alışılmadık fikirleri keşfetmeye yönlendirebilir. İçine en çok sinen projelere odaklanırken, toplumsal meseleler ve grup aktiviteleri de dikkatini çekebilir. Sevdiklerinle olan ilişkilerde samimi ve açık bir iletişim kurmaya özen göster. Empati yeteneğin, başkalarının duygularını anlamanda yardımcı olacak. Ancak duygusal derinlikten kaçmamak için söylentiler ve eleştiriler karşısında sağlam durman önemli. Kalbinde taşıdığın özgürlük arzusunu, iş ve sosyal hayatında doğruda kullanarak daha anlamlı bir dönüşüm yaratabilirsin. Kendin olmayı ve özgünlüğünü korumayı unutma; bu sana güç katacak.

BALIK BURCU YORUMU

Duygusal derinliklerinin peşinden koşma zamanıdır. İçsel dünyanda, sezgilerin ve hayal gücün seni yeni keşiflere yönlendirebilir. Sanatla ilgili işlere yönelmek, yaratıcılığını besleyen bir kapı açacaktır. Bugün, sevgi dolu ilişkilerine öncelik vermek, konusunda önemli bir fark yaratabilir. Başkalarının hislerine duyarlı olman onları etkilemekle kalmayacak, aynı zamanda öz güvenini pekiştirecektir. Özellikle yakın ilişkilerde karşına çıkacak insani ve duygusal durumlar, derin bir anlayış geliştirmeni sağlayabilir. Sağlık konularına dikkat etmelisin; fiziksel ve ruhsal dengeni korumak, genel iyilik halini yükseltebilir. Ancak, karamsar düşüncelere kapılmamaya özen göstermelisin. Kendini ifade etme biçiminde özgür olmalısın; bu, hayatında taze bir nefes açacaktır. Kayıpların ve ayrılıkların ardından yeni başlangıçlar için ruhunu hazırlamak, en iyi yol göstercin olabilir. İkna edici sözlerin sayesinde, başkaları üzerinde olumlu bir etki bırakabilir, kendini gün içinde güçlü bir konumda hissedebilirsin. Yeni fırsatlarla dolu günün tadını çıkar!

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM