1
Gazetecilikte fikri takip çok önemlidir. Bir konuya girip enine boyuna incelemeden, bütün tarafların görüşüne başvurmadan, tartışmanın izini sürmeden bırakmak bize yakışmaz. Büyük Kadın Sanatçılar kitabı İngiltere’de ekim ayında yayımlandığında ilgi çekmiş ve tartışmalara yol açmış, özellikle adı ve kapak dizaynı konuşulmuştu. Yılbaşında Londra’ya gidip İngiltere’de mahsur kalan yazarımız Mustafa Kemal Erdemol, kitap hakkındaki görüşleri topladı.
Editörlüğünü Rebecca Morrill’in yaptığı, Phaidon yayınevince basılan Büyük Kadın Sanatçılar kitabı yayımlandığında büyük bir ilgiyle karşılandı. Özellikle adı üzerinden süren tartışmalara da tanık olundu. Feminist çevreler, kitabın adında “kadın” vurgusunun yapılmasını genel olarak doğru bulmakla beraber, bu vurgunun erkek egemen anlayış yüzünden ihtiyaç duyulmasını da haklı olarak eleştiri konusu yaptı. Ancak bundan öte kitapta yer alan kadın sanatçıların nasıl belirlendiği konusu üzerinde de tartışmalar sürdü.
Kapakta “‘Kadın’ kelimesinin üstündeki çizik de tartışmalara yol açtı. Bir grup feminist, amacı öyle olmasa da çiziğin olumsuz çağrışımları olduğunu ileri sürerken, birçok eleştirmen ise çiziğin, “kadın” olmanın büyük sanatçılığın önüne geçtiği kanısını uyandırmamak için konduğunu, ayrıca kitabın adının sadece bir grup büyük kadın sanatçıyı değil, her bağlamda büyüklüğü vurgulama amacı içerdiğini ifade etti.
Kitabın editörü Morrill ise bundan amaçlananın kitapta yer verilen sanatçıları kadın olduklarını da belirtmek zorunda kalmadan “harika” olarak adlandırmak olduğunu vurguladı. Kısacası kitap yayımlandığında birçok açıdan hem ilgi hem de eleştiriler topladı. Ancak kitaba ilişkin en derli toplu eleştiriyi San Fransisco’da yaşayan yazar, eleştirmen, sanat tarihçisi Bridget Quinn yaptı. (Quinn, She Votes: How U.S. Women Won Suffrage, and What Happened Next adlı kitabın da yazarıdır).
Quinn de değerlendirmesinde öncelikle kitabın adında yer alan “kadın” sözcüğünün üstünün çizili olmasını “görsel olarak çarpıcı ama niyeti belirsiz” olarak nitelendiriyor. Kitabın bütünü içinse yine, “görsel bir referans kitabı olarak muhteşem ama kadın ve sanat tarihi üzerine bir metin olarak düzensiz” diyor. Kitabı basan Phadion’a da ince bir eleştirisi var. Kitabın (İngilizce baskılarında tabii) yer alan önsözünde yayınevinin “bu bir feminist ya da kadın deneyimiyle ilgili bir sanat incelemesi değil” cümlesinin kadını merkezine almış bir kitapta adeta özür diler gibi belirtilmesini doğru bulmuyor. “Phaidon açık bir biçimde feminist olan herhangi bir şeye karşı temkinli görünüyor, oysa yayımladığı bu kapsamlı kitap bir feminist girişimin ürünüdür” diyor.
Kitabın adının Büyük Kadın Sanatçılar olarak belirlenmesi bilindiği gibi Linda Nochlin’in 1971 tarihinde yazdığı, son derece önemli bir devrimci feminist metin olan “Why Have There Been No Great Women Artists?” (Neden Büyük Kadın Sanatçılar Yok?) başlıklı makalesine bir gönderme aslında. Quinn kitaba “Büyük Kadın Sanatçılar” adının verilmesiyle Nochlin’in hem ironisinin hem de polemikteki zekâsının gözden kaçırıldığını ileri sürüyor.
Quinn, editör Morrill’in kitabın girişinde “Nochlin’in değinmediği şey, sanattaki ‘büyüklük’ algılarının, ebediyen sabitlenmek yerine, zaman ve mekânda değişme olasılığı” deyişine de itiraz ediyor. Aslında, “Nochlin ‘büyüklük’ kavramının kendisinin aptalca (ve ataerkil) olduğunu düşündü ve denemesinde de öyle söyledi” diyerek Morrill’in bu görüşünü reddediyor.
Quinn kitapta 400 sanatçının alfabetik sırayla, kısa biyografiler eşliğinde ele alınmasının takdire değer olduğunu belirtirken öte yandan da bunun “derinlikten çok genişlikle” ilgili olduğunu vurguluyor yazısında. Eleştirel baktığı bir diğer konu da başlangıçta 2 bin olarak belirlenen kadın sanatçıların sayısının 400’e düşürülmesi. “Bir kadın sanatçıyı diğerine tercih etmek için hangi ölçülerin kullanıldığını bilmek yararlı olacaktır” diyor Quinn.
Örneğin kitapta Metropolitan Museum of Art’ta “Arplı Otoportre” adlı tablosuyla temsil edilen, 18. yüzyılın büyük kadın sanatçısı Rose Adélaïde Ducreux varken çağdaşı olan, döneminde büyük kişisel risklere girerek kadın sanatçıları desteklemek amacıyla yaptığı “İki Öğrenciyle Otoportre” adlı tablosuyla tanınan Adélaïde Labille-Guaird’ın neden yer almadığını soruyor.
Quinn kitabı genel olarak yararlı bulmakla beraber bu soruların varlığının reddedilemeyeceğini de vurguluyor.
Gün, yaratıcı enerjilerin yoğun olduğu bir zaman dilimini işaret ediyor. İçsel motivasyonların güçlü, cesaretin ve kararlılığın sayesinde zorlukların üstesinden gelme yeteneğin artmış durumda. Yeni başlangıçlar için uygun bir fırsat sunulabilir. Sosyal çevrende dikkatlerin üzerinde toplanması, ilişkilerini güçlendirme fırsatı veriyor. Özellikle işbirlikleri ve ortak projelerde dikkatli olman gerektiğini hatırlatırım; anlaşmazlıklar çıkabilir ama bunları yapıcı bir şekilde çözmek senin elinde. Kendi tutumların ve hedeflerin konusunda net ol, sezgilerin seni doğru yönlendirecek. Bugün, hislerini dinleyerek ve içgüdüsel kararlarla ilerleyerek önemli adımlar atabilirsin. Yalnızca başkalarının beklentileri değil, kendi isteklerine odaklanmak, başarılı olmanı sağlayacak. Gelecekteki hedeflerini düşünürken, bir adım geri atıp mevcut durumunu değerlendirmen faydalı olabilir. Sevgide tutkulu ve açık ol; duygularını ifade ederken tavrını da göz önünde bulundurman gerek.
Bugün, içsel huzurun ve kararlılığının ön planda olduğu bir dönemdesin. Kendi değerlerine olan bağlılığının güçlenmesi, çevrendekilere karşı daha sabırlı ve anlayışlı olmanı sağlıyor. İlişkilerinde daha derin ve anlam dolu iletişimler kurabileceğin bir zaman dilimindesin. Finansal konularda ise, harcamalarını dengelemeye özen göstermen gerekiyor; gelecekteki ihtiyaçların için biriktirmek iyi bir fikir olacak. Yaratıcılığını ifade edebileceğin yeni projelere yönelirsen, bu süreçten büyük tatmin duyabilirsin. Doğada vakit geçirmek, seni canlandıracak ve ruhsal dinginlik sağlayacak. Sevdiklerinle bir araya gelmek, moralini yükselten anlar yaratmana yardımcı olacak. Duygusal olarak kendini güçlü hissettiğin bu günlerde, iç sesine kulak vermek ve hayattan keyif almak adına kendine zaman ayırmayı unutma.
Sosyal ilişkilerde hareketlilik ve iletişimde akıcılık ön planda. Fikirlerinizin ve yaratıcılığınızın sınırlarını zorlayacak fırsatlar karşınıza çıkabilir. Bugün, çevrenizdeki insanlarla güçlü bağlantılar kurmak için elverişli bir zaman dilimi. İçinde bulunduğunuz sohbetler ve paylaşımlar, zihinsel açılımınıza katkıda bulunacak. Öğrenmek ve bilgi alışverişinde bulunmak adına heyecan verici bir dönemdesiniz. Duygusal açıdan ise biraz dalgalanma hissedebilir, birkaç önemli irtibat ya da duygu durumu üzerinde düşünmek isteyebilirsiniz. Kendinize zaman ayırmak, içsel huzurunuzu yeniden sağlamak için faydalı olacaktır. Kendinizi ifade ederken dikkatli olmalısınız; belki de önemli bir konuda daha dikkatli kelimeler seçmek gerekebilir. Anlayış göstermek ve empati kurmak, ilişkilerinizi güçlendirecek anahtar unsurlar. İletişim becerilerinizi kullanarak, her türlü sorunuzu ve endişenizi açıkça dile getirmekten çekinmeyin. Bu, hem sizin hem de çevrenizdekilerin doğru algıya ulaşmasını sağlayacaktır.
Duyguların yoğun olarak hissedileceği bir gün. İçsel dünyanda derin bir huzur bulmak istiyorsun. Aile ve sevdiklerinle vakit geçirmek, senin için büyük bir mutluluk kaynağı olacak. Belirsizlikler ve kaygılar seni etkileyebilir; bu nedenle içsel dengeyi sağlamak için meditasyon ya da doğa yürüyüşü gibi aktiviteler faydalı olabilir. İş hayatında, geçmişte yaşanan bazı olaylar yeniden gündeme gelebilir, ancak bunları olumlu bir dönüşüm için fırsata çevirme yeteneğine sahipsin. İletişimlerimde duygusal ve samimi bir dil kullanman, ilişkilerini daha da güçlendirebilir. Kendine güvenmeyi unutma; sezgilerinin seni doğru yolda yönlendireceğinden emin olabilirsin.
Sahip olduğun karizma ve kendine güven, bugün etrafındaki insanları etkilemekte. İçinde bir lider ruhu var ve bu, karar alma sürecinde sana büyük avantaj sağlayacak. Sosyal medya ya da grup etkinlikleri üzerinden yapacağın çalışmalar, yaratıcılığını sergilemen için harika bir fırsat sunuyor. Ancak ani tepkiler vermek yerine, duygularını kontrol altına alman önemli. Kendi iç dünyanda dengeyi sağlarken, sevdiklerinle geçirilecek zamanın değerini unutma; bu anlar ruhunu besleyecek. Ayrıca, kimseyle bir rekabete girmeden, özgün yanlarını ortaya koymak sana büyük bir tatmin hissi verebilir. Maddi konularda ise daha temkinli olmalısın; gereksiz harcamalardan kaçınarak geleceğe yönelik sağlam adımlar atabilirsin. Kendine olan güvenin, bugün belirsizlikleri aşmanda en büyük yardımcı olacak.
Detaycılığın ve analitik düşünce yeteneğinin ön planda olduğu bir gün. Bugün, gündelik yaşamında belirli bir düzene oturtmak istediğin konulara derinlemesine eğilmen mümkün. İlişkilerde ise, iletişimin büyük bir rol oynayacak; hislerini açıkça ifade etmekten çekinme. Bir arkadaşınla arandaki küçük bir anlaşmazlık, yapıcı bir diyalogla çözüme kavuşturulabilir. Özellikle iş veya projelerle ilgili olarak, yenilikçi fikirlerinle dikkat çekebilirsin, bu da kariyerinde olumlu gelişmelere kapı aralayabilir. Sağlık konularına da önem vererek yaşam alışkanlıklarını gözden geçirmek için uygun bir zaman. Kendini daha iyi hissetmek için küçük ama etkin değişiklikler yapabilirsin.
Denge arayışın bugün daha da ön plana çıkıyor. İlişkilerde uyum sağlama isteğin, çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerinde belirleyici olacak. Sosyal ortamlarda daha fazla zaman geçirebilir, yeni bağlantılar kurma fırsatlarıyla karşılaşabilirsin. Ancak, bazı durumlarda adalet ve denge sağlama konusunda zorluklar yaşayarak kendini çıkmazda hissedebilirsin. Aldığın kararların arkasında durmak için cesaret bulmalısın. İçsel huzuruna odaklanarak, sanatsal yönlerini keşfetmek için ideal bir zaman dilimi. Kendini ifade etmenin yollarını bulmak sana iyi gelecek. Bugün, sevgi ve estetikle dolu anlar yaşamak için fırsatları değerlendirmeyi unutma.
Duygusal derinliklerinizi keşfetmek için mükemmel bir dönemdesiniz. İçsel sorgulamalarınız, sizi daha fazla anlayışa ve bilgelik kazanmanıza yönlendirecek. Yakın ilişkilerde, geçmişten gelen kalıpları sorgulamak ve dönüştürmek için harika bir zaman. İletişim becerilerinizi kullanarak anlaşmaları kolaylaştırabilir ve birikmiş sıkıntıları çözebilirsiniz. Duygularınızı ifade etmenin ne kadar kıymetli olduğunu hatırlayın; kalbinizin sesine kulak verin. Bugün, daha önce göz ardı ettiğiniz şeylere dair bir farkındalık kazanabilir, karşılaştığınız zorlukların sizi daha güçlü kıldığını hissedebilirsiniz. Sosyal ortamlarda dikkat çekici olacaksınız; çevrenizdekilerden destek alarak kendinizi daha da ileriye taşıyabilirsiniz. Kendinizle barışık olmak, yeni projelere merak uyandırabilir ve sizi içsel bir tatmine yönlendirebilir. Unutmayın ki, güçlü sezgilerinizi takip etmek, hayallerinizin peşinden sürüklenmenizi sağlayabilir.
Hayata karşı duyduğunuz merak ve öğrenme isteği sizi meşgul ediyor. Bugün, yeni bilgiler edinmek, farklı bakış açılarını keşfetmek için mükemmel bir zaman. Seyahat veya farklı kültürleri deneyimleme arzusu içinde olacaksınız. Bu durum belki de yeni insanlarla tanışmanızı sağlayacak. Sosyal ilişkilerde fazlasıyla aktif ve neşeli bir dönemdesiniz. Sevdiklerinizle olan bağlarınız derinleşiyor; keyifli paylaşımlar yaparak ruhunuzun beslenmesine olanak tanıyacaksınız. İçsel yolculuğunuzda kendinizi keşfetmeye davet ediyorsunuz. Farklılıkların güzelliğini kutlayarak, özgür ruhunuzun peşinden gitmekten çekinmeyin. Duygusal olarak daha derin bağlantılar kurmak ve içsel huzurunuzu artırmak için gününüzü değerlendirin. Eğitim veya kişisel gelişim konularında adım atmanız için fırsatlar karşınıza çıkabilir. Bunları değerlendirmeye açık olun, bu yeni yollar hayatınıza büyük anlam katabilir.
Disiplinin ve azminle dikkat çeken bir gün içindesin. Hedeflerine ulaşma konusunda kararlı adımlar atmaya hazır ol. Belki de iş yerinde ya da eğitim hayatında beklenmedik fırsatlar karşısına çıkabilir; bunları değerlendirmek için esnek olmalısın. İlişkilerinde ise daha duygusal ve anlayışlı olmaya çağrılıyorsun; sevdiklerinle iletişim kurarken içtenliğini ön plana çıkarabilirsin. Sağlığınla ilgili bir konu dikkatini çekebilir; bedenine kulak vermek, bu sürecin sağlıklı geçmesine yardımcı olur. Maddi konularda dikkatli olmalı, harcamalarında ölçülü davranmalısın. Önündeki zorlukları aşmak için kararlı ve azimli tutumunu sürdürdüğünde, başarı kendiliğinden gelecektir.
Yaratıcılığının zirveye ulaşması muhtemel. İçsel huzurunu bulmak için biraz zamana ihtiyacın olabilir; bu süreçte yalnızlık, seni yenileyecek. Sosyal ilişkilerde bazı beklenmedik gelişmeler, düşündüğün kadar da büyük sorunlar değil. Enerjini doğru yönlendirdiğinde, etrafındaki insanlar seni daha çok takdir edebilir. İlgi alanlarını genişletmek için macera arayışına girebilirsin; yeni deneyimler seni oldukça besleyecek. Zihninde oluşan sorulara açık yanıtlar aramak, kararsızlıklarını aşmana yardımcı olacak. Samimi delillerle desteklemediğin inançlar, bazı hayal kırıklıklarına yol açabilir. İletişimde daha dikkatli olmalısın; yanlış anlamalar seni zor durumda bırakabilir. Unutma, sınırlarını korumak kadar esnek olabilmek de önemli. Kendine ve iç sesine güvenerek adım atmalısın, bu süreçte seni destekleyecek fırsatlarla karşılaşabilirsin.
Bugün, sezgisel yeteneklerin ve yaratıcılığın ön planda. Duygularına daha fazla odaklanmak, içsel dünyanı zenginleştirebilir. Sanatsal faaliyetler veya hobiler için harika bir gün. Hayallerini gerçekleştirmek için kendine fırsat tanı. Başkalarıyla empati kurmak, ilişkilerine derinlik katacak ve duygusal bağlarını güçlendirecek. Duygusal anlamda hassas olabilirsin; bu, çevrendeki insanlarla olan bağlantını derinleştirmek için bir fırsat. Sağlığına dikkat etmeyi unutma; ruhsal ve bedensel dengeyi sağlamaya özen göster. Hedeflerini belirleyip, onlara ulaşma konusunda kararlı adımlar atabilirsin. Hayatında yenilikler için açık ol, eski kalıpları kırma şansı elinde.
