1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün dinamik bir enerji içinde olacaksın. Cesaretin ve kararlılığın, istediğin hedeflere ulaşmanı kolaylaştırabilir. Yeni projelere başlamak için mükemmel bir zaman; hayallerini gerçeğe dönüştürmek için içindeki ateşe güven. Sosyal çevrende seni destekleyen önemli kişilerle etkileşimde bulunmak seni daha da motive edebilir. Duygusal ilişkilerde daha açık ve samimi olman, iletişimde güçlenmeni sağlayacak. Bunların yanı sıra dikkat etmen gereken bir konu, düşüncelerini ifade ederken ani ve fevri tepkilerden kaçınmak. Ansızın gelişen durumlar, ki sabrını zorlayabilir. Ancak, huzur arayışında dengeyi sağlamayı başarırsan, tüm bu taleplerin üstesinden gelebilirsin. Bugün, içsel gücünü keşfetmek ve özgüvenini artırmak için harika bir fırsat var.
Bugün, güven arayışın daha da yoğunlaşabilir. İçsel dinginliğini sağlamak ve huzur bulmak adına kendine zaman ayırmalısın. Maddi konularda dikkatli olman gereken bir gün. Harcamalarını kontrol altında tutmak, gereksiz risklerden kaçınmanı sağlayacaktır. İlişkilerde sağlam temeller üzerinde durmak isteyeceksin; sevdiklerinle daha derin bağlar kurmak için paylaşımın önemini kavrayacaksın. Sabırlı ve kararlı tavrın, zorlukların üstesinden gelmeni kolaylaştıracak. Kendini ifade ederken, duygularını açığa çıkarmaktan çekinmemelisin. Yeniliklere kapalı olmamalı, esnek düşünmeye çalışmalısın. Bugün, geçmişin izlerini silmek ve yeniliklere adım atmak için ideal bir gün. Doğanın tadını çıkarmak ve içsel huzurunu beslemek için açık hava yürüyüşlerine zaman ayırmalısın. Kendi ihtiyaçlarına odaklanmak, sana güç katacaktır.
Bugün zihninizin aktif olduğu bir gündesiniz; düşüncelerinizi ve fikirlerinizi paylaşmak için harika bir zaman dilimi. Sosyal ilişkilerdeki dinamikler, ilginizi çeken yeni bağlantılarla zenginleşebilir. İletişim becerilerinizin ön plana çıktığı bu süreçte, kalabalık ortamlarda kendinizi rahat ve özgüvenli hissedeceksiniz. Ancak, anlaşmazlıkların doğabileceği durumlar için dikkatli olmanızda fayda var; karşınızdaki kişinin ruh halini iyi analiz edin. Hızlı düşünme yetiniz sayesinde sorunları kolaylıkla çözebilir, bazen yüzeysel kalmış temaları derinlemesine araştırmak isteyebilirsiniz. Yenilik arayışınız, sizi şaşırtıcı ve heyecan verici deneyimlere yönlendirebilir. Bunlarla birlikte, parasal konularda mantıklı adımlar atmak, gelecekteki refahınız için önemli bir yer tutacak. Rahatlayın ve akışa bırakın; hayatın sunduğu fırsatları değerlendirin.
Duyguların derinliklerinde bir dalgalanma hissedebilirsin. Ailenle ve sevdiklerinle olan bağların ön planda olacak; onlarla geçirdiğin zaman, ruhunu besleyecek. İçsel olarak huzuru yakalamak isteyeceksin, bu yüzden hayatının güvenli alanlarını yeniden yapılandırmaya odaklanabilirsin. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme; sadece dinlenmek bile seni yeniden enerji dolu hissettirecek. Duygusal zekanla sorunları daha kolay aşabileceksin. İleriye dönük adımlar atarken, sezgilerine güvenmeyi unutma. İş hayatında bazı yeni başlangıçlara açık olup olmamak senin elinde. Unutma, sevgi ve güven içinde yaşamak, ruhunu besleyen temel unsurlar. Başkalarının hislerine duyarlılığın, sosyal ilişkilerini güçlendirebilir. Kendini ifade etme biçimin, etrafındaki kişileri derinden etkileyebilir. Bu gün, kendini keşfetme süreçlerinin bir parçası.
Ateş ve kararlılıkla parlayacaksın. Bugün yaratıcılığın zirveye ulaşacak, bu da seni çevrendeki insanların dikkatini çekmene yardımcı olacak. Sosyal ilişkilerinde cesur ve cömert bir tutum sergileyerek etrafındaki insanları etkileyebilirsin. Kendine güvenin tam; bu, karşına çıkacak olan fırsatları değerlendirmende belirleyici olacak. Ayrıca, gün içinde ani sürprizler yaşayabilirsin. Geçmişte yaşadığın olumsuz deneyimlerin üzerinden gelmek için harika bir fırsat doğacak. İletişimde diplomatik olman ve duygularını sağduyulu bir şekilde ifade etmen, önemli bir meseledeki sorunları çözmene yardımcı olabilir. Kendin olmanın, yani içindeki güçlü aslanı serbest bırakmanın zamanı. Riski göze al, hayat seni tatmin edecek teklifler sunabilir!
Mükemmelliyetçilik duygusu bugün daha da belirginleşebilirken, ayrıntılara dikkat etme isteği artış gösterecek. Gün içinde karşılaşacağın küçük aksaklıklar, sabrını zorlayabilir; fakat bu anları birer fırsat olarak değerlendirmek faydalı olacaktır. Bir arkadaşınla veya iş arkadaşlarınla yapacağın açık ve net iletişim, olası yanlış anlamaların önüne geçecektir. Ayrıca, duygusal olarak kendini daha güvende hissetmen, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirebilir. Sağlık konularına yönelik hassasiyetin artabilir, bu nedenle hem bedenin hem de zihnin için kendine zaman ayırmalısın. Günü planlı ve düzenli bir şekilde geçirmek, hem ruh halini olumlu yönde etkileyecek hem de hedeflerine ulaşmanda seni motive edecektir. Detayları göz önünde bulundurmak ve düzenli kalmak, başarıyı peşinden sürükleyecek.
Bugün ilişkilerde önemli bir denge bulma arzusu içindesin. Sosyal çevrende, insanlarla kurduğun temaslarda duyduğun enerji, samimi ve çekici yanlarınla birleşerek harika etkileşimler sağlayabilir. Diğerleriyle olan iletişiminle, kendini ifade etme biçimin arasındaki uyum öne çıkacak. Estetik ve güzelliğe olan tutkun, sanatsal bir etkinlik veya yaratıcı projeye yönelmeni sağlıyor. İçsel huzurunu destekleyen kendini ifade etme yöntemlerini bulmak için ideal bir zaman. Özellikle sevdiğin birinin yanında olmanın getireceği mutluluk, duygusal tatminini artıracak. Ancak, başkalarının beklentileriyle kendi isteklerin arasında bir denge kurmaya çalışırken zorlanabilirsin. Kendine karşı nazik olmayı ihmal etme; ihtiyaçlarını bir kenara atmadan, aynı zamanda başkalarına da yer vermenin yollarını bulmalısın. Zihnindeki çatışmaları çözümlemek ve içsel huzurunu sağlamak için zamanı iyi değerlendir. Bugünün sunduğu fırsatları yakalamak, ilişkilerine yeni bir perspektif kazandırabilir.
Gizli tutkuların ön plana çıkabilir; içsel derinliklere inmeye yönelik bir istek duyabilirsin. Bu süreçte sezgilerin güçlenirken, bazı sırların ortaya çıkması heyecan verici olabilir. İkili ilişkilerde daha samimi ve cesur bir yaklaşım sergilemek, bağlarını derinleştirebilir. Emotions beneath the surface may bubble up, leading you to reassess your desires. İş ortamında yeteneklerini sergilemek için mükemmel bir fırsat sunulabilir; kendine güvenmen bu süreçte anahtar rol oynayacak. Duygusal ve yaratıcılığına yönelik yeni bir ilgi alanı keşfetmek için cesaret bulabilirsin. Ancak, sabırlı olmak ve ani tepkiler vermemek önemli. Kendi iç yolculuğunda keşfedecek çok şey var; bu zaman dilimi dönüşüm için ideal.
Macera ruhu kabaracak, yeni deneyimlere açılırsın. Fikirlerin tazeleniyor, farklı bakış açıları seni besleyecek. İletişim yeteneklerin öne çıkacak, çevrendekilerle bağlantıların güçlenecek. Sosyal ortamlarda ve grup aktivitelerinde yer almak, ruhunu canlandıracak. İçsel bir keşif yolculuğuna çıkabilirsin; tutkuların ve hayallerin doğrultusunda ilerlemek için cesaret bulacaksın. Duygusal olarak, geçmişle yüzleşmek ve öğrendiğin derslerden faydalanmak önemli olacak. Kalbine odaklan, sezgilerine güven ve kendini ifade etmekten çekinme. Hayatın sunduğu fırsatlar seni bekliyor, onları değerlendir!
Bugün, hedeflerinle ilgili önemli adımlar atma şansı yakalayabilirsin. Karşılaştığın engeller, aslında seni daha güçlü kılacak fırsatlarla dolu. İş alanındaki sorumluluklarını yerine getirirken, dikkatini dağılmaktan koruman faydalı olacak. Özellikle ekip içindeki iletişim, projelerin ilerlemesi açısından kritik bir öneme sahip. Güçlü bir liderlik sergilemek için içsel motivasyonunu diri tutmalısın. Ayrıca, günlük yaşamında küçük mutluluklara yer açmayı unutma; bu, zihninde denge sağlamana yardımcı olacaktır. Duygusal ilişkilerde ise, daha derin bir bağ kurmak için samimi konuşmalar yapmanın tam zamanı. Sevdiğin kişiye duyduğun güven, ilişkiniz için yeni bir boyut kazandırabilir. Fakat aşırı ihtiyatlı olmaktan kaçınmalısın; bazen risk almak, güzel sürprizleri beraberinde getirebilir. Bugün, içsel rehberliğini dinlemek, atacağın adımlarda sana ışık tutacak.
Zihinsel enerjinin yüksek olduğu bir döneme giriyorsun. Farklı düşünceler ve perspektifler, sosyal çevrendeki insanlarla olan iletişimini güçlendirecek. Yenilikçi fikirlerle dolup taşarken, başkalarına ilham verme fırsatın var. İlişkilerinde samimiyet ve dürüstlük ön plana çıkıyor; bu, yanlış anlamaları ortadan kaldırmana yardımcı olabilir.Bugün, beklenmedik olaylar seni yeni deneyimlere yönlendirebilir. Esnek ol ve alıştığın rutinin dışına çıkmaya çalış. Hedeflerine ulaşmak için koalisyonlar kurabilir, iş birlikleri gerçekleştirebilirsin. Ancak aceleci davranmaktan kaçınmalısın; kararlarını verirken mantığın ve sezgilerin arasında bir denge kurmaya dikkat et. Aşk hayatında, partnerinle derin ve anlam dolu konuşmalar yapma fırsatı bulabilirsin. Bu, ilişkinizi daha da güçlendirecek bir etkileşim yaratabilir. Duygularını açıkça ifade etmek, samimiyeti artıracak ve aranızdaki bağı sağlamlaştıracaktır. Gün boyunca karşına çıkacak fırsatları iyi değerlendir ve spontane bir yaklaşım sergile. Unutma, özgürlüğün ve bireyselliğin, kişisel mutluluğun anahtarıdır.
Duygusal derinliğin gün yüzüne çıkıyor. İçsel dünyanda yeni keşifler yapma arzusuyla dolsun. Yaratıcılığını besleyecek aktivitelerle meşgul olmak, ruhunun beslenmesine yardımcı olacak. Belirsizlikler içinde kaybolma hissi sana yön gösterebilir, bu nedenle sezgilerini dinleyerek adım atmalısın. İletişim kurma arzusu içindesin; sevdiklerinle kuracağın bağlar çevrendeki enerjiyi pozitif hale getirecek. Hayal gücünü serbest bırak ve ilham kaynaklarına yönel. Kendini ifade etme yollarını bulmak, ilişkilerinde derinlik oluşturabilir. Unutma, ruhsal yolculukların her zaman dışarıda bir şeyler keşfetmekten ibaret değil; kendi içindeki dengeyi bulmak da önemli. İyimser ve sevgi dolu bir tutum, sana birçok kapı açabilir. Aynı zamanda kendine zaman ayırmak, zihnini rahatlatmana ve yenileşmene yardımcı olabilir.
