1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Yeni fırsatlar kapını çalıyor. Girişken ve cesur tavrınla bu fırsatları değerlendirmek için mükemmel bir zaman. Enerjin yüksek, bu da çevrendekiler üzerinde olumlu bir etki yaratmanı sağlıyor. Duygusal bağların güçlenebilir, sevdiklerinle daha derin ve anlamlı sohbetler yapabilirsin. İş hayatında liderlik vasıflarını sergileyerek takım arkadaşlarına ilham verebilirsin. Ancak dikkatli olman gereken bir konu var; bazılarının fikirlerine karşı kapalı olmamak, iletişiminizi kuvvetlendirecektir. Bugün, kendini ifade ederken özgür ol, içindeki yaratıcılığı dışa çıkar. Fakat hayatındaki dengenin önemini unutma; aşırı heyecan, dikkatsizliğe yol açabilir. Kendine güven, ama adım atmadan önce durup düşünmeyi ihmal etme. Gecenin ilerleyen saatlerinde ruhsal olarak daha huzurlu bir döneme girebilirsin, meditasyon ya da sanatla ilgilenmek sana iyi gelecek.
Kendini güvende hissetme arzusu, ruh halini şekillendirecek. Maddi konularda hassasiyetlerin artabilir; bu durum, bütçeni gözden geçirmeni gerektirebilir. Sevdiklerinle vakit geçirirken duygusal derinliklere inmek isteyebilirsin. İlişkilerde güven duygusu ön planda olacak; bu, bağlarını güçlendirebilir. Dışa dönük olmak istemeyebilirsin, bu yüzden içsel huzura ulaşmak için yalnız kalma ihtiyacı duyabilirsin. Bir hobiye yönelmek, ruhunu beslemek için güzel bir yol olabilir. Sakin kal ve içsel sesine kulak ver; bu, doğru kararları vermene yardımcı olacaktır.
İletişim yeteneklerin bugün ön planda olacak. Düşüncelerini ifade etme konusunda cesur olabilirsin ve bu, seni çevrendeki insanlarla daha yakınlaştırabilir. Ancak, duygu yoğunluğuna dikkat etmelisin. Başkalarının görüşlerine saygı göstererek tartışmalarda yapıcı bir tavır sergilemeyi tercih et. Sosyal etkileşimler sırasında beklenmedik bir bilgi alabilir ve bu, yeni projeler için ilham kaynağı olabilir. İçsel bir huzur arayışında olabilirsin; bu nedenle, günlük rutinlerine küçük molalar eklemek zihnini rahatlatacaktır. Ayrıca, yaratıcı bir projeye başlamak için uygun bir zaman. Hayal gücünü serbest bırak ve akışa bırak. Gelecekteki potansiyel ilişkiler için de açık olmalı, kalbinin sesini dinlemelisin. Bugün küçük sürprizler ve keyifli anlar kapını çalabilir.
Duygusal derinlikleriniz bugün ön planda, içsel dünyanızda dalgalanmalar hissedebilirsiniz. Ailevi ilişkilerdeki dinamikler sizi etkileyebilir; destek arayışında olmanız olası. Sevgi dolu ve koruyucu yapınız, sevdiklerinizle olan bağlarınızı daha da güçlendirecek. Bugün, sevdiklerinize karşı duyduğunuz şefkat ve ilgi, kalplerini ısıtacak. Maddi konularda dikkatli olmanız gerekebilir, harcamalarınıza özen gösterin. İçsel huzurunuzu bulmak için yalnız kalmayı tercih edebilir, hobilerinize yönelmek isteyebilirsiniz. Yeni bir projeye başlamak için ilham alabilirsiniz; sezgilerinizi takip edin. Evle ilgili konularda yapmayı düşündüğünüz değişimler, yaşam alanınızı daha da güzelleştirebilir.
Güne olumlu bir enerjiyle başlıyorsun. İçsel ışığın ve karizmanın bugün daha da belirginleşecek. Sosyal ortamlarda dikkatleri üzerine çekmek ve ilgi görmek konusunda şanslısın. Yaratıcılığın ön planda olacak, bu nedenle projelerine veya sanatsal uğraşlarına yönelmek için harika bir zaman. Kalabalık içinde kendini ifade etme arzusuyla artan cesaret, yeni fırsatlar doğurabilir.İş veya kariyer alanında etkili adımlar atabilirsin. Cesaretinle ve liderlik özelliklerinle iş arkadaşların arasında fark yaratacak ve saygı göreceksin. Mantıklı ve kararlı kararlar almak, uzun vadede fayda sağlayabilir. Ancak, biraz aceleci olma eğilimine dikkat etmelisin. Duygusal ilişkilerde, yakınlarınla aranızı güçlendirmek için empati yeteneğini kullanmak önemli. Sevdiğin kişilerle bağlarını kuvvetlendirecek etkinliklere zaman ayırmalısın. Kendine güvenin artarken, başkalarına ilham verme potansiyelin de yükselecek. Bugün, kendini küçük sürprizlerle ödüllendirmek için harika bir gün. Umarım tüm bu enerjinin tadını çıkarırsın!
Kendinizi organize etme ve planlarınızı gerçekleştirme konusunda güçlü bir dürtü hissediyorsunuz. Gözlem gücünüz artmış durumda, bu da başkalarındaki küçük detayları fark etmenizi sağlıyor. İşle ilgili konularda daha fazla sorumluluk alabilir, yeteneklerinizi sergileyerek takdir toplayabilirsiniz. Ancak mükemmeliyetçilik eğiliminizi kontrol altında tutmanızda fayda var; bu, başkalarıyla olan ilişkilerinizde gerilim yaratabilir.Duygusal bağlarınızda derin bir bağ kurma isteği içerisindesiniz. Sevdiklerinizle ilgili düşünceleriniz daha yoğun hale gelebilir. Kendinizi ifade etmekte zorluk çekebilirsiniz; bu yüzden hislerinizi açıkça dile getirmek için uygun bir zaman yaratmalısınız. Sağlık konularına dikkat etme zamanı. Kendinize zaman ayırmak ve dinginleşmek önem kazanıyor. Günlük rutinlere yenilikler eklemek, enerjinizi tazelemenize yardımcı olabilir. Doğaya duyduğunuz özlemle, huzuru bulma adına dışarıda vakit geçirmeyi düşünebilirsiniz.
Sosyal ilişkilerin ve insanlarla olan bağlantıların ön planda olduğu bir dönemdesin. Duygusal dengeyi sağlamak için başkalarıyla açık iletişim kurmaya odaklanmalısın. Özellikle yakın çevrendeki kişilerle olan ilişkilerinde empati ve anlayış sergilemek, dünyevi sorunları çözmende yardımcı olacaktır. Bazen içsel huzurunu korumak için kendine alan tanıman gerekebilir; bu nedenle kişisel alanını unutmamalısın. Estetik ve sanatsal yönlerin bu dönemde parlayabilir; çeşitli yaratıcı projelere yönelmek sana ilham verecektir. Aynı zamanda, kalabalık ortamlarda kendini rahat hissedebilirsin; sosyal etkinliklere katılmak, yeni insanlarla tanışmak adına harika bir fırsat olacaktır. Unutma, dengeyi korumak her zaman en önemli kuralın olmalı.
Bugün yoğun duygular içinde olabilirsin. Derin düşünceler, içsel sorgulamalar ve çok sevdiğin bazı insanlarla olan ilişkilerin üzerine büyüyen bir enerji söz konusu. Sözlerin dar bir kanaldan çıkacak gibi hissettirebilir; bu nedenle iletişimde dikkatli olmanda fayda var. Karşılaştığın bazı durumlar, seni cesaretin ve kararlılığınla sınayabilir. Kendi iç dünyana yoğunlaşmak, yaratıcılığını artırmak için bir fırsat sunabilir. Unutma, hislerin güçlü ve derin, bu yüzden onları doğru bir şekilde yönlendirmek önemli. Bugün karşılaşabileceğin zorluklar seni geri çekmek istemese de, engelleri aşma isteğinle parlak bir ışık saçabilirsin. Başkalarıyla kurduğun bağları güçlendirme zamanı, samimiyet ve güven, ilişkilerine yeni bir soluk katacak. İçindeki tutku ve savaşçı ruh, senin için büyük bir motivasyon kaynağı olacak.
Bugün merak duygusu ön planda, yeni bilgilerin peşinden koşmak ve zihinsel ufkunu genişletmek için harika bir zaman. Seyahat planları yapabilir, farklı kültürlerle bağlantı kurma fırsatlarını araştırabilirsin. Sosyal ilişkilerde ise, açık ve samimi bir iletişim kurmak, başkalarıyla derin bağlantılar sağlamana yardımcı olacak.Başkalarının bakış açılarına açık ol, bu gün sana yeni perspektifler sunabilir. Eğlenceli etkinliklere katılmak, enerjini yükseltecek ve pozitif bir atmosfer içinde olmanı sağlayacak. Ancak, abartılı beklentilere girmemekte fayda var; bu yüzden hayal gücünü kullanırken gerçekçilikten kopmamaya özen göster. İçsel huzur bulmak için biraz yalnız kalmakta yarar var; bu sayede zihnini toparlayabilir ve hedeflerine odaklanabilirsin. Hayatın sunduğu fırsatlara karşı açık ol, çünkü senin için sürprizlerle dolu bir gün olabilir.
Bugün, hedeflerine ulaşma konusunda güçlü bir motivasyon hissedeceksin. Kararlı adımların sayesinde, uzun zamandır düşündüğün projeleri hayata geçirme fırsatları seninle olacak. Ancak, dikkatini dağıtan unsurlara karşı temkinli olmalısın. Sosyal çevrende bazı uyumsuzluklar yaşayabilirsin; bu durum, ilişkilerini sorgulamana neden olabilir. İş hayatında ekip çalışmalarında aktif rol alman, başarılarına ivme kazandıracak. Aşk hayatında ise daha derin bir bağlantı arayışında olabilirsin. Hislerin konusunda açık olman, karşındakinin de kendini ifade etmesine yardımcı olacaktır. Sağlık açısından, ruhsal dinginliği korumak için doğayla iç içe olmayı denemek faydalı olabilir. Gün boyunca sakin ve dengeli kalmaya özen göster. Bu, zorlukların üstesinden gelmende sana yardımcı olacaktır.
Bugün özgünlüğün ön plana çıkacak ve başkalarının beklentilerinin dışında bir yol çizebilirsin. Sosyal bağlantıların güçleniyor; arkadaşlarınla yapılan sohbetler, ilham verici fikirlerin doğmasına yardımcı olabilir. Yenilik arayışın, seni alışılmadık kişilerle bir araya getirebilir. İletişim becerilerin sayesinde kendini ifade etmekte zorlanmayacaksın. Sanatsal yönlerin de açığa çıkabilir, yaratıcılıkla dolu bir gün seni bekliyor. Ancak dikkat etmen gereken en önemli nokta, başkalarının görüşlerine kapılmadan kendi isteklerini önceliklendirmek. Zaman zaman içsel bir huzursuzluk hissedebilir, bu duyguyu göz ardı etmemelisin. İçsel dünyana dönmek, seni güçlendirecek. Sosyal çevrende liderlik vasfını sergileme fırsatını yakalayabilirsin. Ancak dikkatli ol, tartışmalara neden olabilecek bazı konulara girmemek, sürtüşmelerden kaçınmana yardım edecek. Hayatındaki değişim rüzgarlarına açık ol, yeni başlangıçların eşiğindesin. Günü, yenilikçi fikirlerle ve esnek bir zihinle geçirerek, kendini daha mutlu ve tatmin olmuş hissedebilirsin.
Duygusal derinlik içinde kaybolabilir, içsel dünyanın derinliklerine dalmak isteyebilirsin. Hayal gücün ve sezgin bugün güçlü bir şekilde devrede. Sanatla veya yaratıcılıkla ilgilenmek, ruhunu besleyecek bir yol bulmana yardımcı olabilir. Başkalarıyla empati kurarken, duygusal destek sağlamak seni tatmin edebilir. Ancak, başkalarının sorunları seni yorsa da sınırlarını belirlemeyi unutmamalısın. İlişkilerde daha fazla anlayış ve şefkat göstermenin yanı sıra, kendi ihtiyaçlarına da saygı duymalı, kendine zaman ayırmayı ihmal etmemelisin. Anlık kararlara kapılmadan önce düşünmek, gelecekteki adımlarında seni güçlendirecek. İçsel barışını koruyarak, bu süreci daha sağlıklı bir şekilde yönlendirebilirsin.
