1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün enerjin yüksek, içindeki ateşin alevlendiği bir gün. Yeni başlangıçlar için harika bir zaman dilimindesin. Bir şeyleri geride bırakmak ve cesur adımlar atmak isteyeceksin. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin, güçlü bağlantılar kurmanı sağlayacak. Arkadaşlarınla plan yapmayı düşünebilirsin; onlarla birlikte olmak ruhuna iyi gelecek. Ancak dikkat et, aşırı heves ve aceleci davranışlar ilişkilerde beklenmedik gerginlikler yaratabilir. İş hayatında da inatçı bir tutum sergileyebilirsin; bu durum, senin için istemediğin sonuçlara yol açabilir. Zihnini dinlendirmeyi unutma, biraz nefes almak fikirlerine açıklık katacak. İkna kabiliyetin ve kararlılığın bugün seni zor hedeflere ulaştıracak. Yaratıcılığın yüksek; projelerin için ilham bulabilir, sanatsal bir hobi edinmek isteyebilirsin. Sağlığına da özen göstermeyi ihmal etme; fiziksel aktiviteler, enerjini dengeler. Bugünün potansiyelini iyi değerlendirdiğinde, kazançların seni mutlu edecek.
Bugün, çevrendeki insanlarla kurduğun iletişimde samimiyet ön planda olacak. Duygusal derinliklerin, ilişkilerini güçlendirebilir. Maddi konulara ilişkin düşüncelerin daha keskin hale geliyor; harcama yapmadan önce iki kez düşünmekte fayda var. İçsel huzurunu korumak için doğayla daha fazla vakit geçirebilirsin, bu sana enerji verecek. Güneş ışığına maruz kalmak ruh halini iyileştirebilir. Kendinle ilgili önceki hedeflerine odaklanmak, sana yeni bir bakış açısı kazandıracak. Sevdiğin birinin yanında olmak, seni daha da mutlu edecektir. İcraat yapma isteğin artıyor, projelerine daha kararlı bir şekilde yönelmek için uygun bir dönemdesin. Çevrendeki insanların ihtiyaçlarını göz ardı etmemek, sosyal ilişkilerini destekleyecek. Bugün, kararlılığın ve iradenle güzel işler başarma yolunda adımlar atabilirsin.
Bugün zihniniz oldukça aktif olacak. Farklı düşünceler ve yeni fikirlere açık olacaksınız. Sosyal etkileşimler bu dönemde sizi besleyecek; arkadaşlarınızla yapacağınız sohbetler, ilham verici anlar ortaya çıkarabilir. Kariyer ya da eğitimle ilgili değişiklikler düşünüyorsanız, cesur adımlar atmanın tam zamanı. Ancak, kararlarınızı acele etmeyin; içsel sesinizi dinlemek önem kazanıyor. Duygusal ilişkilerde ise daha fazla iletişim kurmaya özen göstermelisiniz. İçten paylaşımlar, ilişkinizi derinleştirebilir. Öğrenme hevesiniz artıyor; yeni hobiler edinmek ya da farklı konularda bilgi edinmek için mükemmel bir gün. Kendinizi ifade etmekten çekinmeyin, sesinizi duyurun!
Duygusal olarak yoğun bir gün geçireceksin. İçsel derinliklerine yönelmeye ve geçmişle yüzleşmeye cesaret edebilirsin. Ailevi bağların ön plana çıkabilir; sevdiklerinle yakın temas, kalbine huzur getirecek. Ancak hassasiyetin, bazı durumlarda aşırı tepkilere neden olabilir, dikkatli ol. Karşılıklı anlayış arayışında olmalısın. Merkür iletişimi güçlendirirken, düşüncelerini açıkça ifade etme fırsatın olacak. İş yerinde yeni projelere adım atmak, sana hem keyif verecek hem de kariyerin için faydalı olabilir. Unutma, sabırlı olman ve insanlarla iyi ilişkiler kurmaya odaklanman günün en büyük kazancı olacak. Kendi sınırlarını çizmek, başkalarına karşı daha sağlam bir duruş sergilemeni sağlayacak. Hayal gücünü serbest bırak!
Samimi ve karizmatik enerjilerin yüksek olduğu bir gün. Dikkat çekici bir parlaklıkla etrafındaki insanları etkileyebilirsin. Kendi hedeflerinle ilgili daha cesur adımlar atma isteği ön plana çıkıyor, bu da seni yeni fırsatlarla buluşturabilir. İlişkilerinde samimi ve açık iletişim kurman, bağlarını güçlendirecek. Sosyal çevrende artan aktivite, içerdiği sürprizlerle dolu olabilir, bu yüzden özgüveninle birlikte açık fikirli olman önem taşıyor. Aynı zamanda, başkalarına ilham verme potansiyelin gözle görülür bir şekilde artıyor. Yalnız kalmayı sevmiyorsun, bu yüzden dostlarınla vakit geçirmek, ruh halini iyileştirebilir. Kendi yaratıcılığını cesurca ifade etmek, içerideki tutkunun dışarıya yansımasını sağlayacak. Kendine güvenerek atacağın her adım, seni hedeflerine bir adım daha yaklaştıracak.
Bugün, detaylara olan düşkünlüğünle çevrendekilerin dikkatini çekebilirsin. Ani bir ilhamla, bir projeye başlamak veya mevcut bir çalışmanı daha ileri bir aşamaya taşımak için uygun bir zaman. Duygusal olarak kendini fazlasıyla hassas hissedebilirsin; bu durum, sevdiklerinle olan iletişimini güçlendirebilir. İçsel bir denge bulma isteği barış ve uyum arayışını körükleyecek. İş hayatında yeni fırsatlar kapını çalabilir, bunları değerlendirirken akılcı ve mantıklı kararlar almaya özen göster. Gün sonunda, öğrendiğin ve deneyimlediğin her şeyin, kişisel gelişimin için ne kadar değerli olduğunu fark edeceksin. Kendi içsel sesini dinlemeyi unutma; yönlendirmelerin seni doğru yolda tutacak.
Sosyal ilişkilerin ve insanlarla olan bağlantıların ön planda olduğu bir dönemdesin. Duygusal dengeyi sağlamak için başkalarıyla açık iletişim kurmaya odaklanmalısın. Özellikle yakın çevrendeki kişilerle olan ilişkilerinde empati ve anlayış sergilemek, dünyevi sorunları çözmende yardımcı olacaktır. Bazen içsel huzurunu korumak için kendine alan tanıman gerekebilir; bu nedenle kişisel alanını unutmamalısın. Estetik ve sanatsal yönlerin bu dönemde parlayabilir; çeşitli yaratıcı projelere yönelmek sana ilham verecektir. Aynı zamanda, kalabalık ortamlarda kendini rahat hissedebilirsin; sosyal etkinliklere katılmak, yeni insanlarla tanışmak adına harika bir fırsat olacaktır. Unutma, dengeyi korumak her zaman en önemli kuralın olmalı.
Bugün, derin hislerin ve sezgilerin güçlendiği bir dönemdesin. İçsel dünyana güçlü bir yolculuk yapabilir, karanlıkta kalmış duyguları keşfedebilirsin. Bu süreçte, biraz yalnız kalmak ve kendi düşüncelerini dinlemek sana iyi gelecek. Duygusal ilişkilere dair atacağın adımlar, arzuladığın bağlılığı artırabilir ancak dikkatli olmalısın, zira geçmişin gölgeleri aniden ortaya çıkabilir. İş hayatında ise güçlü bir sezgi ile önemli kararlar alabilir, fırsatları değerlendirme konusunda cesur olabilirsin. Kişisel projelerine odaklanarak, derinlemesine incelemeler yapmak için doğru bir zaman. Kendine güven; kararlılığın, senin en büyük müttefikin. Arkadaşlarınla olan ilişkilerde ise daha samimi ve açık olmalısın; derin sohbetler, bağları güçlendirebilir. Kendi içsel gücünü keşfedebileceğin, dönüşüm yaşamaya açık bir gün.
Bugün içsel özgürlüğüne olan tutkun, yeni ufuklar keşfetmek için seni harekete geçirecek. Seyahat etme arzusunun yanı sıra, zihinsel olarak da genişleme isteği içinde olabilirsin. Kısa mesafeli yolculuklara veya yeni bir kültürle tanışmaya dair fırsatlar karşına çıkabilir; bunlardan faydalanmayı ihmal etme. Sosyal ilişkilerde enerjinin yüksek olduğu bir dönemdesin. Arkadaşlarınla yapacağın sohbetler, hayata dair bakış açını tazeleyebilir. Sevgi alanında, cesur ve açık sözlü olman, duygularını daha net ifade etmene olanak sağlar. Ancak bu cesareti dengelemek önemlidir; karşındakilerin hislerine de saygı duymayı unutma. Kendini öz ifade etme konusunda yaratıcı projelere yönelme arzusu içerisinde olabilirsin. Sanatsal yeteneklerini ortaya koymak için harika bir fırsat doğabilir, bu nedenle ilhamı iyi değerlendirmelisin. Kendini keşfetme yolculuğunun bir parçası olarak, yeni deneyimlere açık olmalı, korkularını aşarak hayatını renklendirecek atılımlar gerçekleştirmelisin. Hayatın sunduğu fırsatları değerlendirmek, senin için çok özel bir tat katacaktır.
Son zamanlarda üzerindeki ağır sorumluluklar daha da artmış olabilir. Kendi isteklerinle başkalarının beklentileri arasında bir denge kurmakta zorlanıyorsun. Bugün, içsel bir motivasyona ihtiyaç duyacaksın. Kendine biraz zaman ayırmayı dene; bu, zihnini rahatlatmana yardımcı olabilir. İş veya finansal konularda ortaya çıkan bazı yeni fırsatlar seni düşündürtebilir. Tercih yapmadan önce, her seçeneğin avantajlarını ve dezavantajlarını dikkatlice tartmalısın. Sosyal çevrendeki bazı kişilerle samimi ve dürüst bir diyalog, ilişkileri güçlendirebilir. Sevdiklerinle olan bağların kuvvetlenirken, içsel huzurunu da sağlamalısın. Unutma, bazen en iyi sonuçlar, cesur riskler almaktan geçiyor.
Bugün özgünlüğün ön plana çıkacak ve başkalarının beklentilerinin dışında bir yol çizebilirsin. Sosyal bağlantıların güçleniyor; arkadaşlarınla yapılan sohbetler, ilham verici fikirlerin doğmasına yardımcı olabilir. Yenilik arayışın, seni alışılmadık kişilerle bir araya getirebilir. İletişim becerilerin sayesinde kendini ifade etmekte zorlanmayacaksın. Sanatsal yönlerin de açığa çıkabilir, yaratıcılıkla dolu bir gün seni bekliyor. Ancak dikkat etmen gereken en önemli nokta, başkalarının görüşlerine kapılmadan kendi isteklerini önceliklendirmek. Zaman zaman içsel bir huzursuzluk hissedebilir, bu duyguyu göz ardı etmemelisin. İçsel dünyana dönmek, seni güçlendirecek. Sosyal çevrende liderlik vasfını sergileme fırsatını yakalayabilirsin. Ancak dikkatli ol, tartışmalara neden olabilecek bazı konulara girmemek, sürtüşmelerden kaçınmana yardım edecek. Hayatındaki değişim rüzgarlarına açık ol, yeni başlangıçların eşiğindesin. Günü, yenilikçi fikirlerle ve esnek bir zihinle geçirerek, kendini daha mutlu ve tatmin olmuş hissedebilirsin.
Duygusal derinlik içinde kaybolabilir, içsel dünyanın derinliklerine dalmak isteyebilirsin. Hayal gücün ve sezgin bugün güçlü bir şekilde devrede. Sanatla veya yaratıcılıkla ilgilenmek, ruhunu besleyecek bir yol bulmana yardımcı olabilir. Başkalarıyla empati kurarken, duygusal destek sağlamak seni tatmin edebilir. Ancak, başkalarının sorunları seni yorsa da sınırlarını belirlemeyi unutmamalısın. İlişkilerde daha fazla anlayış ve şefkat göstermenin yanı sıra, kendi ihtiyaçlarına da saygı duymalı, kendine zaman ayırmayı ihmal etmemelisin. Anlık kararlara kapılmadan önce düşünmek, gelecekteki adımlarında seni güçlendirecek. İçsel barışını koruyarak, bu süreci daha sağlıklı bir şekilde yönlendirebilirsin.
