1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün enerjin yüksek; cesaret ve kararlılıkla dolusun. Yeni başlangıçlar için harika bir zaman, bu fırsatı değerlendirmek için kendine güven. İletişim konusunda bazı zorluklarla karşılaşabilirsin, ancak bu, başkalarına biraz daha empatiyle yaklaşarak aşabileceğin bir durum. İkili ilişkilerde cesur adımlar atmak isteyebilirsin; karşındaki kişilere duyduğun hisleri açıkça ifade etmekten çekinme. İş hayatında, projelerini ilerletmek için gerekli motivasyonu bulabileceğin bir gün var. Yaratıcılığını ön plana çıkarabilirsin, bu da seni öne çıkaracak. Sağlığına özen göstermeni ve stresle başa çıkacak yöntemler bulmanı tavsiye ederim. İlerleyen saatlerde spontane etkinlikler ilginç fırsatlar getirebilir, açık fikirli ol.
Bugün sabah saatlerinde enerji dolu bir şekilde güne başlayacaksın. Kendini yaratıcı ve üretken hissetmek, seni ilham veren projelere yönlendirebilir. Maddi konular ve finansal durumun üzerine düşmek için güçlü bir motivasyon bulabilirsin. Harcamaların konusunda dikkatli olmalısın; sağduyunu kullanarak bütçeni dengelemeyi başarabilirsin. İlişkilerde ise yakınlarının yanında olmak ve onlar için güzel sürprizler hazırlamak kalbini dolduracak. Özellikle sevgi dolu anlar, ruhsal açıdan seni besleyecek. Gün ortasında biraz huzura ihtiyacın olacak; doğal alanlarda zaman geçirmek, seni yeniden güçlendirebilir. Gece saatlerinde ise duyguların derinleşiyor; içsel huzuru sağlaman için meditasyon veya derin düşünceye dalmak faydalı olacak. Bugün, kendine ve sevdiklerine karşı nazik olmayı unutmamalısın; küçük jestler, ilişkilerini güçlendirecek.
Bugün, zihnindeki aktif düşünceler ve çevrendeki enerjiler arasında bir kopuş hissedebilirsin. Sosyal ilişkilerinde beklenmedik durumlarla karşılaşman mümkün; bu, yeni bağlantılar kurmanın kapısını aralayabilir. Merak duygun, seni yeni bilgilere yönlendirecek. Kendini ifade etme konusunda daha özgüvenli hissedeceksin, bu da senin için faydalı iş birliklerine zemin hazırlayabilir. Ancak, dikkatin dağılabilir; bu yüzden odaklanmayı başarmak biraz zor olabilir. İletişimde net olman önemli; düşüncelerini açıklığa kavuşturmak, yanlış anlaşılmaları önleyecektir. Kısa seyahatler veya iletişim trafiğinde yoğunluk hissedebilirsin, bu da gününe dinamik bir hava katacak. Unutma, değişim seni her zaman daha güçlü kılar; bu fırsatları değerlendirmek için hazırlıklı ol.
Duygusal derinliklerindeki dalgalanmalarla bugün, kalbinin sesine kulak vermek isteyebilirsin. Ailevi ilişkiler, geçmiş anılar ve bağların üzerine düşüneceğin bir dönemdesin. İlişkilerdeki samimiyetin seni güçlendirecek, ruhsal açıdan da besleyecektir. Kendini ifade etme şeklinin, sevdiklerinle arandaki bağı güçlendirmesi muhtemel. Duygusal olarak kendini güvende hissetmek isteyeceğin bu günde, içsel dinginliğin, dış dünyadaki kaosa karşı bir sükunet sağlayabilir. Yaratıcılığını serbest bırakmak, yeni projelere adım atmak ya da sanatla uğraşmak için de güzel bir zaman dilimi. Gün içinde karşına çıkabilecek fırsatları değerlendirmek için esnek kalmalısın. İçsel rehberliğine güvenerek hareket edildiğinde, yolculuğun anlam kazanabilir.
Bugün enerji dolusunuz, etrafınızdaki insanlar üzerinde güçlü bir etki bırakabilirsiniz. Yaratıcılığınız yükselirken, sanatsal yönlerinizi keşfetmek için harika bir zaman. Kendinizi ifade etme ihtiyacı içinde olabilirsiniz; bu, sosyal ortamlarda dikkat çekmenizi sağlayabilir. Bireysel projelere yönelmek için ideal bir gün. İçsel motivasyonunuz, hedeflerinize ulaşmanızda önemli bir rol oynayacak. Kendinizle barışık olmanız, ilişkilerinizde de uyum yaratmanıza yardımcı olacak. Aşk konusunda, tutkulu anlar yaşayabilir ve duygusal derinliklere dalabilirsiniz. Partnerinizle olan bağlantınızı güçlendirmek için doğal bir akış içinde olacaksınız. Mali konularda dikkatli olmanızda fayda var; ani harcamalar yapma eğiliminde olabilirsiniz. Planlı hareket etmek, gelecekteki olası sıkıntılardan sizi koruyabilir. Sağlık odaklı kararlar almak, enerji seviyenizi yüksek tutmanıza yardımcı olacak. Kendinize oluşturduğunuz rutinler, günlük yaşamın stresini yönetmenizi sağlayabilir. Tüm bu dinamikler içinde, kendinize güvenmeniz ve cesur adımlar atmanız gereken bir dönemdesiniz. Hayatta karşınıza çıkan fırsatları değerlendirmekten çekinmeyin.
Dikkatli ve disiplinli yaklaşımın gün içinde seni başarılı kılacak. Detaylara olan ileri görüşlülüğün, karşılaştığın zorlukları aşmanda büyük rol oynayacak. Kendini organize etme yeteneğinle, projelerini ve hedeflerini daha net bir şekilde şekillendirebilirsin. İletişim becerilerin sayesinde çevrende dikkat çekmeye başlayacaksın. Arkadaşların veya iş arkadaşların ile olan ilişkilerini gözden geçirmek için harika bir zaman. Birbirinize destek olmak, bağları güçlendirecek. Ayrıca ruh halinin düzelmesi için doğayla vakit geçirmek seni rahatlatıyor, bu konuda kendine zaman ayırmayı unutma. Sağlığa dikkat etmen gereken bir dönemdesin; dengeli beslenme ve yeterince dinlenme konularında kendini ihmal etmemelisin. Özgüvenin artıyor, bu da kişisel projelerine odaklanmanda sana yardımcı olacak. Ancak, mükemmelliyetçi eğilimlerini dengelemeye çalışmalısın; mükemmel sonuçlar elde etme hedefi zaman zaman seni stresli hissettirebilir. Unutma ki, her adım bir öğrenme fırsatıdır.
Denge arayışın ön planda olacak. İlişkilerde uyum ve anlayış sağlamak için önemli adımlar atabilirsin. Sosyal ortamlarda öne çıkma arzun artabilir, çevrenle olan bağlantılarını güçlendirmek için fırsatların olacak. Estetik ve güzellik konularına yönelmen, hem fiziksel hem de ruhsal olarak kendini iyi hissetmene yardımcı olabilir. Ayrıca, bazı durumlarda karar vermekte zorlanman mümkün, bu nedenle içsel huzurunu bulmaya çalış. Kişisel projelerine yoğunlaşmak için gereken motivasyonu bulabilirsin. Başkalarının fikirlerine açık ol ama kendi isteklerini de göz ardı etme. İş ve özel hayatında denge sağlamaya yönelik çabaların kimse tarafından göz ardı edilmeyecek.
Bugün duygusal derinliklere dalma isteği içinde olabilirsin. İçsel dünyanda yoğun bir sorgulama süreci başlayabilir. Gizli kalmış hislerin su yüzüne çıkma eğiliminde. Bu süreçte kendini ifade etmekte zorlanabilirsin, fakat içsel gerçeklerinle yüzleşmek büyüme ve dönüşme fırsatı sunuyor. İlişkilerinde, karşı tarafın duygularını anlamak ve empati kurmak yoluyla daha derin bir bağ kurabilirsin. Ancak, kendini koruma içgüdülerine dikkat et; savunmaya geçmek ilişkilerinde engeller oluşturabilir. Çevrenden gelecek sürprizler, seni yeni fırsatlarla buluşturabilir; bu nedenle açık fikirli olmalısın. Kendi içsel zenginliklerini keşfetmeye yönelik aktiviteler, sana huzur ve içsel denge kazandıracak. Unutma, bugün ruh halin ve düşüncelerin, çevrendekilerle olan etkileşimini derinden etkileyebilir. Kendini ifade etmenin yeni yollarını keşfetmek, sana yeni ufuklar açabilir.
Macera arayışın, yeni deneyimlere açılma isteğin belirgin bir şekilde ortaya çıkıyor. Farklı bakış açıları ve kültürler ile etkileşim halinde olmak seni besleyecek. Bugün, sosyal çevrenle olan ilişkilerin güçlenebilir; sevgi dolu sohbetler ve eğlenceli anlar seni bekliyor. Yeni bir hobiye yönelmek, yaratıcılığını özgürce ifade etmene olanak tanıyacak. Doğa yürüyüşleri veya açık hava etkinlikleri zihnini ferahlatacak. Sorumluluklarını yerine getirirken kendine de zaman ayırmayı unutma; dengeyi sağlamak, iç huzurunu artıracak. İçsel sesine kulak vererek, duygusal derinliklerine inmek isteyebilirsin. Bugün, kalbindeki cesareti sergileyerek, hayalindeki hedeflere bir adım daha yaklaşabilirsin.
Disiplin ve azmin en belirgin olduğu bir süreçtesin. Hedeflerine odaklanmakta zorluk çekmeyecek, kararlılığınla çevrendekilere ilham vereceksin. İş hayatında, tabiri caizse, taşları yerinden oynatacak fikirlere sahip olabilirsin. İletişimde samimiyet ön planda olacak; bulunduğun ortamlarda güvenilir biri olarak öne çıkacaksın. Aşk hayatında ise, duygusal derinlik arayışın belirebilir. Partnerinle paylaşımların artarken, birlikte geçireceğiniz zamanların kıymetini anlayacaksınız. Ailevi ilişkilerde bazı gerilimler yaşanabilir, sabırlı olmakta fayda var. Sağlığına dikkat etmen gereken bir dönemdesin; stresle başa çıkmak için spor veya meditasyon gibi aktiviteler katkı sağlayabilir. Tüm bu süreçlerde içsel gücünü hissetmeyi unutma, kararlılığın her engeli aşmanı sağlayacak.
Bugün, içsel düşüncelerin ve yaratıcı fikirlerin gündeme gelebilir. Sosyal çevrendekilerle güçlü bir bağ kurma arzusu içindesin, bu durum yeni bağlantılar kurmana ya da mevcut ilişkilerini derinleştirmene olanak tanıyabilir. Farklı bakış açılarına açık olman, senin için faydalı olacaktır. Özgürlük ve bireysellik duygusu iç içe geçmişken, sıradışı projelere yönelmek isteyebilirsin. Duygusal derinliklerde gezmek yerine, daha mantıklı bir yaklaşım benimsemek sana rahatlık sağlayabilir. Karşılaştığın zorluklar, ileride alacağın dersler olarak geri dönebilir. Biraz zaman ayırarak kendini yenilemek ve kişisel gelişimine yatırım yapmakta fayda var. Unutma, yeniliklere ve değişimlere açık olmak, seni olduğun yerden daha ileriye taşır.
Duyguların derinliklerinde yüzeceğin bir gün. İçsel sezgilerin güçlü bir şekilde ortaya çıkacak ve çevrendekilerin ruh halini anlama yeteneğin artacak. Sanatsal ifade biçimlerine yönelmek, yaratıcılığını ortaya çıkarmanın yanı sıra ruhunu besleyecek. Başkalarıyla empati kurarken, kendi ihtiyaçlarını ihmal etmemeye dikkat etmelisin. İlişkilerinde daha açık olman, bağlarının güçlenmesine yardımcı olacak. Aynı zamanda, zihnini rahatlatacak aktiviteler bulmak için zamana ihtiyaç duyabilirsin; doğa yürüyüşleri veya meditatif uygulamalar, huzuru bulmana katkı sağlayabilir. Kendine biraz zaman ayırarak iç dünyanı dengeleyebilirsin. Sosyal ortamlarında ise, beklenmedik karşılaşmalar yeni dostlukların kapısını aralayabilir. Kalbinin sesini dinlemeyi unutma.
