1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün sezgilerin oldukça güçlü, bu da seni içsel bir yolculuğa çıkmaya yönlendirebilir. Kendine zaman tanımalı ve hislerini dinlemelisin. Ani kararlar almak yerine biraz derin düşünmek faydalı olabilir. Sosyal ilişkilerde iletişimde bulunmak, dostlukları pekiştirmek için uygun bir zaman. Bir proje veya hedef üzerinde odaklanmak seni çok daha verimli kılacak. Sağlık konularında ise günlük rutinine dikkat etmek, enerjini yükseltmek için önem taşıyor. Kendine karşı nazik ol ve stres yönetimi tekniklerine yönel. Sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirirken, bağımsızlığını da korumayı unutma. Bugün, içsel dengeyi sağlamak için gerekli adımları atma fırsatını değerlendirebilirsin.
Bugün huzur ve güven arayışın ön planda olacak. İçsel dengeyi sağlamak için sakinliğe ihtiyacın var. Etrafındaki insanlarla olan ilişkilerini düzenlemek, sevgi dolu anlar yaşamak için kesinlikle faydalı olacak. Maddi konularda daha temkinli ve düşünceli olabilirsin; yapıcı adımlar atmak için iyi bir zaman. Kendini geliştirmenin yollarını ararken, içinde bulunduğun durumu daha iyi değerlendirebilmek için görmezden geldiğin şeylere dikkat etmelisin. Doğanın ve güzelliklerin sana ilham vereceği anlar, ruhunu besleyecek. Kendine küçük kaçamaklar yapmayı unutma. Unutma, sabırlı olmak her zaman kazandırır.
Düşüncelerinin hızla akacağı bir döneme adım atıyorsun. İletişim becerilerin ön plana çıkacak ve sosyal çevrende etkileyici diyaloglar kurma şansın doğacak. Akıllıca düşünme ve esnek zihin yapın sayesinde çeşitli konularda iyi sonuçlar elde edebilirsin. Yenilikçi fikirlerinle dikkat çekecek, insanları etrafında toplayacaksın. Ancak bazen kararsızlık hissi kaplayabilir; gelen fikirlerin arasında kaybolma ihtimaline karşı, odaklandığın hedefleri belirleyip üzerine gitmekte fayda var.Aşk konusunda, sevdiğin kişiyle iletişimin güçlenmiş görünüyor. Esprili ve neşeli yaklaşımın, aranızdaki bağı daha da kuvvetlendirebilir. Tek başına olanlar için ise sosyal ortamlarda tanışma fırsatları söz konusu olabilir. Hızla gelişen olaylara açık olmalı ve fırsatları değerlendirmekten çekinmemelisin.Kendine vakit ayırmak da önemli. Duygusal zenginlik, belirli bir denge ile gelişir. İçsel huzurunu sağlamak adına meditasyon ya da doğada zaman geçirmek, zihnini dinlendirir. Sağlığa dikkat etmek, enerjini artırmak için yapacağın küçük değişiklikler de faydalı olabilir. Şimdi ilham dolu bir dönemdesin; düşüncelerini eyleme dökmek için mükemmel bir zaman.
Duygusal derinliğin ve sezgisel yeteneklerin ön planda. Bugün, ilişkilerde daha fazla anlayış ve şefkat gösterme isteği duyacaksın. Geçmişteki anılarla dolup taşabilir, bu da seni içsel bir yolculuğa itebilir. Ailevi bağlara ve ev hayatına olan özlem artarken, kendini sevdiklerinle bir araya gelmek isteği içinde bulabilirsin. Ani bir karar verme isteği, mantıklı düşünmeni zorlaştırabilir; bu yüzden ani tepkilerden kaçınmak faydalı olacak. Bir süredir ertelediğin duygusal konuları ele almak için uygun bir zaman. Kendine karşı nazik olmayı unutma; içsel huzurunu sağlamak için meditasyona ya da doğayla iç içe bir aktiviteye yönelebilirsin. Günün genel olarak, kalp ile akıl arasındaki dengeyi sağlaman gereken bir dönem.
Kendine olan güvenin yüksek ve kararlılığın dikkat çekici. Bugün, liderlik niteliklerin ön plana çıkacak; çevrendeki insanları etkileme konusunda başarılı olabilirsin. Sosyal ortamlarda daha fazla öne çıkmak, düşüncelerini paylaşmak için güzel bir zaman. Bu durum, hem kişisel ilişkilerine hem de iş hayatındaki iş birliklerine katkı sağlayabilir.Maddi konularında hoş sürprizlerle karşılaşma ihtimalin var. Yatırım yapmayı düşünüyorsan, yaratıcı fikirler edinebilir ve cesur adımlar atabilirsin. Aşk hayatında ise duygusal yoğunluk artış gösterebilir. Partnerinle yapacağın samimi bir konuşma, aranızdaki bağı güçlendirebilir. Yeni biriyle tanışmak için de olumlu bir dönemdesin; karşındaki kişinin enerjisinden etkilenebilirsin.Kendini ifade ederken yaratıcı yeteneklerini öne çıkarabilirsin; sanat, yenilik ve eğlence, gününün önemli temasını oluşturacak. Ancak, dikkat etmen gereken nokta aşırı özgüven; alçakgönüllülüğü ihmal etmemek, ilişkilerini korumak açısından faydalı olacaktır. Kendine güven, ama başkalarını da dinlemekten geri durma. Bugün, hem içsel dinginliğini sağlayabilmek hem de çevrendeki insanlara ilham verebilmek adına mükemmel bir fırsat.
Bugün, analitik zihninle çevrendeki olayları bir araya getirme konusunda oldukça heveslisin. Gözlem yeteneğin ve dikkatini dağıtacak şeylerden arınma isteğin sana bilgi dolu bir gün sunacak. İş yerinde ya da kişisel projelerinde detaylar üzerinde yoğunlaşman gerektiğini hissedebilirsin. Bu süreçte içine kapanmayı tercih etmek yerine aktif bir şekilde iletişim kurman faydalı olacak. Ayrıca, beslenme ve sağlık konularına yaklaşımında titiz olmaya eğilimli olabilirsin. Küçük değişiklikler yaparak kendini daha iyi hissetmek adına iyi bir zaman. Bir arkadaşınla yapacağın samimi bir sohbet sana yeni bir bakış açısı kazandırabilir. Zaman zaman mükemmeliyetçilik doğal bir eğilim olsa da, gün içinde aksiliklerle karşılaşman olası. Bunlara karşı sabırlı olmalısın; sonrasında keyifli sürprizlerle dolu bir gün seni bekliyor. İhtiyaç duyduğun her şey için ruh halini dengelemeyi unutma, zira iç huzurunu sağlayarak daha verimli olabilirsin.
Bugün, sosyal ilişkilerdeki enerjinin yükseldiği bir dönemdesin. İnsanlarla olan etkileşimlerin, senin için son derece keyifli ve uyumlu geçebilir. Eğlenceli etkinliklere katılmak, yeni insanlarla tanışmak için harika bir zaman. Sanatsal yeteneklerini sergilemek, yaratıcı projelere yönelmek için ilham dolu bir gün olabilir. İçsel denge arayışın, seni huzurun peşinde koşmaya yönlendirecek. Geçmişteki olayları yeniden değerlendirip, kendine yeni hedefler belirlemek için iyi bir fırsat. Duygusal anlamda derinliklere inmek, ilişkilerini daha sağlıklı bir temele oturtmana yardımcı olabilir. Kendini açık kalp ve zihinle ifade etmek için uygun bir zaman. Unutma, başkalarıyla olan bağlantın, seni büyütmekte ve desteklemekte önemli bir rol oynuyor. Bugün, sevdiklerinle vakit geçirmek ve duygusal bağları güçlendirmek, ruhuna iyi gelecek. Kendi değerini bilmek ve başkalarıyla olan etkileşimlerinde bunu yansıtmak, sana yeni kapılar açabilir. Kısacası, bugün sosyal alanlarda aktif olmak, kendini ifade etme fırsatını ve keyifli anları beraberinde getirecek.
Duygusal yoğunluğun artacağı bir dönemdesin. İçsel derinliklere dalış yapma ve kendini keşfetme fırsatını değerlendirebilirsin. Gizli kalmış hislerin gün yüzüne çıkabilir, bu da ilişkilerini sorgulamana yol açabilir. Yaşamın karmaşasında kendini bulmak adına içsel huzuru sağlamaya yönelik adımlar atabilirsin. İletişimlerinde dikkatli ol, zira bazı söylenenler, düşündüğünden daha fazla derin anlam taşıyabilir. Kararlılık ve cesaret göstereceğin bir gün; bu, hedeflerine ulaşmanda büyük bir motivasyon kaynağı olacak. Kendi sınırlarını zorlayarak, çevrendeki insanlara ilham verebilirsin. Duygusal bağların güçlenebilir, sevdiklerinle daha derin sohbetler yapma fırsatı yakalayabilirsin. Kendine zaman ayırmayı unutma, ruhsal dengeyi sağlamak için solitude anları yaratmak faydalı olacaktır.
Yeni maceralara atılmak için mükemmel bir zaman. Doğadaki hareketliliğin ve dinamik enerjinin seni etkisi altına alacağı bu dönemde, keşfetme arzun yoğunlaşacak. Yeni insanlarla tanışma ve farklı kültürleri deneyimleme fırsatları karşına çıkabilir. İletişim becerilerin artarken, görüşlerinle başkalarını etkileme gücüne sahip olacaksın.Duygusal açıdan kendini iyi hissedeceksin, içinde bir huzur var. Ancak, bu huzuru korumak için sevdiklerinle olan ilişkilerine dikkat etmeli, empati yaparak onların duygularını anlamaya gayret göstermelisin. Eğitim ve kişisel gelişim konularına yönelmek, bilgi dağarcığını genişletmek için harika bir fırsat olabilir. Kendini geliştirmeye yönelik kurslar veya atölyeler ilgin çekebilir.Maddi konularda dikkatli olman gerekiyor, harcamalarını kontrol altında tutmakta fayda var. Hızlı kararlar almak yerine, durup düşünmek sana yarar sağlayacaktır. Sezgilerin güçlü ve bu sezgiler doğrultusunda kararlar almak için kendine güvenmelisin. Bugün içsel yolculuklar yaparak, ruhsal anlamda derinlere inmek isteyebilirsin. Kendini sorgulamak ve içsel dengeyi bulmak, ruh halini olumlu yönde etkileyecektir.
Disiplinin ve kararlılığının öne çıkacağı bir gün. Hayatında üzerinde çalıştığın projeler, uzun vadeli hedeflerin için önemli adımlar atma fırsatı sunacak. Dikkatini toplayarak ilerlersen, hayal ettiğin başarıya ulaşman pek uzak değil. Aile ve yakın arkadaşlarınla olan ilişkilerinde duygusal destek arayışın artabilir, bu durum senin için rahatlatıcı bir etki yaratabilir. Kendine karşı eleştirel olma eğilimindesin; biraz daha nazik ol ve kendini birçok zorluğun üstesinden gelebilen bir birey olarak gör. İş yerinde takım çalışmasına daha fazla önem vermek, iş zekanı ortaya koymanı sağlayacak. Gereksiz çatışmalardan kaçınarak, alçakgönüllülüğünle dikkat çekebilir ve insanların takdirini kazanabilirsin. Gün sonunda iç huzurunu bulmak adına bir süre yalnız kalmak veya doğayla bütünleşmek senin için iyi gelebilir.
Bugün özgün fikirlerin ve yaratıcılığın ön planda olacak. Sosyal ilişkilerdeki dinamik değişiklikler dikkatini çekebilir; yeni bağlantılar kurmak için cesur adımlar atabilirsin. Kendi iç dünyandaki yenilikçi düşünceler, başkalarına ilham kaynağı olacak. Duygusal derinlikler yerini mantıklı değerlendirmelere bırakabilir, böylece daha rasyonel kararlar alabilirsin. Özgürlük ihtiyacın artabilir; bu da, sana uçsuz bucaksız bir alan açacak. Tabii ki bu süreçte dengeyi korumak önemli, çünkü aşırı bağımsızlık bazen yalnızlık hissi getirebilir. Kendine alan tanırken, sevgi dolu anları da unutmamakta fayda var. İçsel huzurunu sağlamak için meditasyon veya doğa yürüyüşleri sana iyi gelebilir. Çevrendekilere karşı duyarlılığın artması, sosyal bilinçle hareket etmene kapı aralayabilir; bu da dostluklarını güçlendirebilir. Kendini ifade etme yollarını bulmakta kararlı olsan da, esneklik göstermek de fayda sağlayacaktır. Bugün seni bekleyen sürprizlere açık ol, çünkü güzel fırsatlar kapını çalabilir.
Duygusal derinliklerin ve sezgisel yeteneklerinin ön planda olduğu bir gün. İçsel bir dönüşüm geçirebilir, ruhsal olarak yenilenme isteği hissedebilirsin. Sanatsal bir proje üzerinde çalışmak, yaratıcılığını ifade etmek için ilham verici bir zaman. İletişimde bazı belirsizliklerle karşılaşabilirsin; bu nedenle hislerine güvenerek hareket etmek önemli. Sevdiklerinle olan bağların güçleniyor, karşılıklı anlayış ve destekle ilişkilerini derinleştirebilirsin. Kendine zaman ayırmak, meditasyon veya doğada yürüyüş yapmak ruhunu besleyecek. Hayallerinin peşinden koşmak için kararlılıkla adım atabilirsin, ancak pratikliğini kaybetmemeye dikkat et. Kendini keşfetme yolculuğu içinde değerli dersler öğrenebilir, geçmişle yüzleşmek için cesaret bulabilirsin. Hayatındaki olumlu değişimlerin farkına varmak ve bunları kucaklamak için hazır ol.
