1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün enerjilerin yüksek ve dinamik olduğu bir gün. İçindeki tutkuyu dışa vurmak için harika bir fırsatla karşılaşabilirsin. Hedeflerine odaklanman, kararlılığınla birleştiğinde, seni başarıya taşımakta büyük bir rol oynayabilir. Ancak, sabırsızlık ve acelecilik gibi hisler, iletişimde yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Sakin kalmak ve düşüncelerini net bir şekilde ifade etmek bu noktada önemli. İlişkilerinde yenilikler ve sürprizlerle dolu anlar yaşayabilirsin. Cesur adımlar atarak sosyal ortamlarda kendini göstermek ve yeni bağlantılar kurmak için ideal bir zaman. Sadece iç sesini dinlemeyi unutma ve kalbinin sesine kulak ver. Bu, hem kişisel gelişimin hem de ilişkilerin için faydalı olacaktır.
Kararlılığın ve azminin vurgulandığı bir dönemdesin. Bugün, hedeflerine ulaşma konusundaki kararlılığın her zamankinden daha belirgin olacak. Maddi konularda kendini güvende hissetmeye yönelik adımlar atabilirsin. Çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin, sağlam ve güvenilir temellere oturmuş durumda. Özellikle sevdiğin kişilerle vakit geçirmek için güzel fırsatlar ortaya çıkabilir. Sanat ve estetik konularına duyduğun ilgi artarken, yaratıcılık potansiyelin de yaslanıp duruyor. Kendini ifade etme yollarını keşfetmekten kaçınma. Kendi iç dünyanda, kendine verdiğin sözleri yerine getirmek için etkili bir zaman dilimindesin. İlişkilerinde samimiyetine zarar verebilecek herhangi bir yanlış anlamadan kaçınmalı, açık iletişim kanallarını kullanmalısın. Zorlayıcı durumlarda bile sabrını koruyarak, güvenli limanlardan uzaklaşmamaya dikkat et.
Bugün iletişim becerilerin ön planda olacak. Sosyal çevrende dikkat çekmek için iyi bir fırsatla karşılaşabilirsin. Yeni bağlantılar kurmak, fikirlerini paylaşmak ve tartışmalara katılmak için harika bir enerji var. Zihnindeki soruları çözmek için yenilikçi düşünceler geliştirebilirsin. Aynı zamanda, yakın ilişkilerinde biraz daha sabırlı olman ve dinlemeye yönelmen faydalı olabilir; bu, yanlış anlamaların önüne geçecek. İçsel bir yolculuğa çıkma isteğin de artabilir. Duygularını keşfetmek ve kendini daha iyi anlamak için bu fırsatı değerlendirmek, sana yeni bakış açıları kazandıracak. Unutma, bugün kelimelerin, kaleminin ve düşüncelerinin gücünü müjdeliyor; paylaşmaktan çekinme.
Duygusal derinliklerinizi keşfetmek için ideal bir gün. İçsel sesinize kulak verin; sezgileriniz bugün sizi doğru yola yönlendirecek. Ailevi bağlarla ilgili bazı önemli konuşmalar gündeme gelebilir. Kalbinizden geçenleri ifade etmeniz, bu ilişkileri güçlendirmek için faydalı olacaktır. Duygusal olarak hassas olduğunuz bir dönemde, kendinize karşı nazik olmayı unutmayın. Yaratıcı projelere yönelmek ve sanatsal aktivitelerde bulunmak, ruh halinizi iyileştirebilir. Kendinizi, sevdiklerinizin yanında bulmak ve birlikte vakit geçirmek keyif verecek. Hayatın getirdiği küçük anların kıymetini bilin; bu anlar sizi besleyecek. Kendinizi özel hissetmek için kendinize zaman ayırmayı ihmal etmeyin.
Bugün, içindeki liderlik ve yaratıcılık ateşi alevleniyor. Kendine olan güvenin artarken, çevrendekileri de etkileyebilirsin. Yeni projelere adım atma isteği duyabilir, enerjini bu yönlerde yoğunlaştırabilirsin. İletişim konularında dikkatli olmalısın; bazen kendini ifade etmek, düşündüğünden daha fazla çaba gerektirebilir. Romantik ilişkilerde samimiyet ön planda; kalpten gelen hislerini paylaşmak, bağlarını güçlendirebilir. Ancak, aşırı gurur ve ukalalık duygusundan uzak durmak, ilişkilerini zedeleyebilir. Bugün, kendin olmanın tadını çıkarırken, başkalarına ilham vermekten çekinme. Kendi pırıltını yayma zamanı, gökyüzünde parlayabilir.
Bugün detaylara odaklanma isteği güçlü. Gözlemlerinizle çevrenizdeki her şeyi sorgulama ihtiyacı hissedebilirsiniz. Mükemmeliyetçi duygular, sizi geçici bir kaygı içine sokabilir; bu nedenle kendinize karşı nazik olun. İletişim alanında küçük sorunlarla karşılaşmanız olası. Basit ifadeler kullanarak netlik sağlamak önemli. İş hayatındaki sorunlara pratik çözümler geliştirebilir, planlarınızı daha işlevsel hale getirebilirsiniz. Duygusal anlamda derin düşüncelere dalabilir, insanlarla kurduğunuz bağların önemini yeniden değerlendirebilirsiniz. Kendinizi geliştirmek için harika bir zaman; yeni bilgiler edinmek, hobilerinize yönelmek iyi gelecektir. Unutmayın, sabırlı olmak ve akışa uyum sağlamak, bu dönemi daha verimli geçirmenize yardımcı olacak.
Dengede kalma arzusu ve huzur arayışın ön planda. İlişkilerinde uyumu sağlamak için çaba gösterebilir, başkalarının fikirlerine açık olabilirsin. Sosyal ortamda kendini daha fazla ifade etme fırsatı bulacak, yeni bağlantılar kurabileceksin. Estetik ve sanatsal konulara yönelik ilgin artacak, yaratıcılığını ortaya koymaktan çekinmeyeceksin. Bazen kararsızlık hissi seni etkileyebilir, bu anlarda iç sesini dinlemen önemli olacak. Kendini sevdiklerinle vakit geçirmeye yönlendirebilir, güzel anılar biriktireceksin. Bugün, iç huzurunu sağlamak adına meditasyon ya da doğada kısa bir yürüyüş iyi gelebilir.
Bugün derin duyguların ön planda olduğu bir gün. İçsel dünyanda yoğunlaşma hissedebilirsin; bu, geçmişle ilgili düşünceler veya var olan ilişkilerinde sorgulamalar yaratabilir. Güçlü sezgilerin sayesinde olayların arkasındaki gerçekleri anlama yeteneğin artıyor. Gizliliğin senin için her zamankinden daha önemli hale gelebilir. Sosyal etkileşimlerde, öncelikle kendini koruma güdüsü ağır basabilir. Yakın ilişkilerinde açık yüreklilik göstererek, hislerini paylaşmak seni daha güçlü kılabilir.Kendine dönerek, içsel huzurunu bulmak için zaman ayırmak faydalı olacaktır. Yeni bir denge arayışı içinde olabilirsin. Finansal konularda temkinli davranman gereken bir dönemdesin; harcamalarını kontrol altında tutmak, yarınlar için faydalı olacaktır. Akşam saatlerinde sevdiklerinle bir araya gelmek, ruhsal bir rahatlama sağlayabilir. Bu gün, sezgilerini dinlemek ve içsel sesine güvenmek için güzel bir fırsat sunuyor.
Yeni maceralara ve keşiflere olan tutkun bu dönemde zirveye çıkıyor. İçsel motivasyonun seni yeni hedeflere yönlendirecek, bu yüzden cesur adımlar atmak için harika bir zaman. Sosyal çevrende kendini ifade etmekten çekinme; yeni bağlantılar kurmak, ilham verici insanlarla bir araya gelmek kimliğini yeniden şekillendirebilir. Duygusal olarak biraz dalgalı hissedebilirsin; içsel dengeyi bulmaya çalışmak önemli. Yaratıcılığın yüksek olduğu bu süreçte, sanatsal bir proje ya da hobi ile ilgilenmek ruh halini olumlu etkileyebilir. Yalnızca fiziksel değil, zihinsel ve spiritüel bir yolculuğa çıkmayı da düşünebilirsin. Gelecek hakkında büyük hayaller kurman, seni motivasyon dolu bir enerji ile sarabilir. Kendi iç sesini dinleyerek, hedeflerine ulaşmak için gerekli adımları atabilirsin. Aynı zamanda, finansal konularda bazı fırsatlar karşına çıkabilir; gözünü dört açmanı tavsiye ederim. Unutma, hedeflerine ulaşmak için çevrenden alacağın destek de büyük bir ivme kazandırabilir.
Bugün, sorumluluklar ve hedeflerinle ilgili güçlü bir motivasyon hissedeceksin. İş hayatında önemli adımlar atmak için hazırlıklı olabilirsin. Disiplinli yaklaşımın, diğerlerinin dikkatini çekebilir ve seni lider konumuna getirebilir. Ancak, karamsar düşüncelerden uzak durmakta fayda var; zira gerçekleri aşırı büyütme eğiliminde olabilirsin. Kendi içindeki potansiyelin farkına varacak ve kararlılıkla ilerleyeceksin. Ailenle veya yakın arkadaşlarınla yapacağın sohbetler, duygusal bağlarını güçlendirecek ve birlikte yeni projeler üzerine düşünmenize olanak tanıyacak. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme; zira meditasyon veya doğada kısa bir yürüyüş, zihinsel ve fiziksel sağlığını olumlu yönde etkileyecektir. Geleceğe dair hayallerini netleştirebilir, yol haritanı oluşturabilirsin. Kısacası, bugünü verimli değerlendirmek ve öz disiplini korumak senin elinde.
Bugün yaratıcı enerjilerle dolu bir gün seni bekliyor. Kendini ifade etme arzun artacak ve bu durum, sosyal çevrendeki insanlarla etkileşimlerini derinleştirecek. Arkadaşlarınla ya da sevdiklerinle keyifli anlar paylaşabilir, yeni projeler hakkında ilham alabilirsin. Beklenmedik bir teklif ya da fırsat kapını çalabilir; bu, kariyer ya da hobilerine dair önemli bir adım atmana vesile olabilir. Duygusal anlamda özgür hissetmek isteyeceksin. İçsel huzurunu yeniden bulmak için yalnız kalmak, meditasyon yapmak ya da doğayla vakit geçirmek sana iyi gelecektir. Yeniliklere açık ol; zihin yapındaki esneklik, birçok imkânın kapısını aralayabilir. İletişim yeteneklerini kullanarak başkalarıyla olan bağı güçlendirmek, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Unutma, serbest düşünceyen ve alışılmadık yaklaşımların, bugün hayatına renk katacak.
Duyguların derinlemesine hissedileceği bir gün. İçsel sorgulamalar yapabilir, geçmişe dönme ihtiyacı hissedebilirsin. Yaratıcılığın ön planda olacak, sanatsal projelere yönelmek için harika bir zaman. İçsel huzurun kaybı veya kararsızlık hissi gün içerisinde seni rahatsız edebilir; bu hislerle yüzleşmek önemli. Özellikle güvendiğin kişilerle olan iletişimini güçlendirmeye çalışmalısın; destek aramakta sakınca yok. Hayal gücün yüksek, bu nedenle yaratıcı projeler için doğru bir atmosferdesin. Ancak dikkatin dağılabilir, bu yüzden odaklanmaya çalış. Farklı bakış açıları edinmek, içsel dengeyi bulmanda yardımcı olabilir. Kalp konularında bir hayat dersi ya da sürprizi karşına çıkabilir; açık fikirli ol ve cesaretle yaklaş. Unutma, belki de bu duygusal dalgalanmalar, seni asıl hedeflerine ulaştıracak bir fırsattır.
