1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün enerjinin yüksek olduğu bir gün. İçsel gücünü hissedecek ve çevrendeki insanlara ilham vereceksin. Yeni projelere başlamak için mükemmel bir zaman. Cesaret ve tutku, girişimlerini güçlendirecek. Ancak aceleci davranmamaya dikkat et. İletişim becerilerin, ikili ilişkilerde sorunları çözmende anahtar rol oynayacak. Çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerinde samimiyet ön planda olacak; bu, derin bağlar kurmanı sağlayabilir. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme, zihin dinlendirici bir aktivite bul. Sakinleştiğinde, yaratıcı düşüncelerin ortaya çıkacak. Bu süreçte, içsel sesini dinlemek sana yol gösterici olabilir.
Bugün, içsel huzuru bulma arayışında olacaksın. Yakın çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin ön planda, duygusal bağlarını kuvvetlendirmek isteyebilirsin. Hedeflerine giden yolda sabırlı olmanın önemini daha iyi anlayacaksın. Maddi konular üzerinde düşünmek, geleceğe dair sağlam adımlar atmak için ilham verici bir dönemdesin. Yeni fırsatlar kapını çalabilir; bunu değerlendirmek için hazır ol. Duygularının ve sezgilerin güçlü olduğu bu zaman diliminde, içten gelen sesi dinlemek seni doğru yola yönlendirecek. Kendinle ilgili bazı farkındalıklar kazanabilir, yeni bir bakış açısı geliştirebilirsin. Doğayla iç içe olmak, ruhunu dinlendirebilir ve sana enerji verebilir. Unutma, senin sabrın ve kararlılığın başarılarının anahtarı olacak.
Fikirlerin bir kıvılcımla alevleneceği bir gün seni bekliyor. Doğa, etrafındaki insanlarla derin ve anlam dolu iletişim kurma fırsatları sunabilir. Gözlem yeteneğin oldukça dikkat çekici olacak; insanların duygularını ve düşüncelerini anlama konusunda eşsiz bir kapasiten var. İçsel bir merak duygusu seni yeni bilgilere ve deneyimlere yönlendirebilir. Kıvrak zekânla sorunlara yaratıcı çözümler üretmekte zorlanmayacaksın. Gün boyunca sosyal etkileşimlerin artabilir, yeni bağlantılar kurmak için cesur olmalısın. Bazı konuşmalar senin için oldukça öğretici ve ilham verici olabilir. Duygusal olarak da tatmin arayışın artacak; belki de içsel dünyanı keşfetmene yardımcı olacak deneyimler yaşayacaksın. Hayatın sunduğu küçük anları değerlendirmek sana büyük bir mutluluk verebilir. Şu anki ruh hali, yaratıcılığını tetikleyecek ve kendini ifade etmek için en uygun fırsatları yaratman konusunda seni cesaretlendirecek. İçindeki tutkulara yönel, yeni projelere atılmaktan çekinme. Farklı düşünceler ve görüşler arası denge kurmak senin için kolaylaşacak; bu da etrafındaki insanlarla uyum içinde olmanı sağlayacak. Kendine güven, hayallerinin peşinden koşman için gereken adımları atmanda sana güç verecek.
Duygusal derinliklerinle yüzleşmek, içsel dünyanı keşfetmek için harika bir zaman dilimindesin. Sevdiklerinle olan iletişimini güçlendirebilir, kendini daha açık ifade edebilirsin. İnandığın değerlere sıkı sıkıya bağlı kalırken, karşındakilerle olan bağların da derinleşecek. Sakin bir yer bulup, düşüncelerini netleştirmek isteyebilirsin; meditasyon veya doğada kısa bir yürüyüş bu bakış açını açacak. Aynı zamanda, aniden gelişen durumlar karşısında esnek olma yeteneğin, seni daha zorlu anlardan geçirmek için önemli bir yardımcı olacak. Kendine olan güvenini artırıcı fırsatlar karşına çıkabilir, bunun tadını çıkar. Akşam saatlerinde ise, sevdiklerinle birlikte vakit geçirmek, huzurlu bir enerji yaratmana yardımcı olacak. Evin içinde yaratacağın sıcak ve samimi atmosfer, birlikte anı biriktirmenin en güzel yolu.
Bugün, iç enerjini en üst düzeye çıkaracak fırsatlarla dolu bir gün. Işığını etrafa yaymaktan çekinmeyeceksin. Sosyal ilişkilerinde dikkat çekici bir etki yaratabilirsin; insanları etrafında toplamaya hazır ol. Yaratıcılığın zirveye çıkıyor, bu da yeni projelere başlama isteği uyandırabilir. Kendinle ilgili sorgulamalar yaparken, güçlü bir özdeğerlendirme süreci yaşayacaksın. İçsel dengeyi bulmak için biraz yalnız kalma ihtiyacı hissedebilirsin. Ancak bu süreç sonunda güçlü bir dönüşüm gerçekleşebilir. Sevdiklerinle duygu dolu anlar paylaşmak, aranızdaki bağı güçlendirecek. Bugün cesaretini toplayarak, yeni bir adım atmak için doğru bir zaman. Kişisel hedeflerine odaklanmalısın; bu, seni daha ileriye taşıyacak bir adım olabilir. Unutma, senin enerjin etrafındakilere de ilham verebilir.
Bugün, detaylara olan düşkünlüğünüz ve analitik düşünce yapınız öne çıkıyor. İş yerinde dikkatli olmanız gereken durumlarla karşılaşabilirsiniz; bu, sorunları daha kolay çözmenizi sağlayacak. Ayrıca, gün içinde iletişim kurduğunuz kişilerle aranızda daha yakın ve sıcak bağlar kurma şansınız var. Küçük bir yardım, büyük bir etki yaratabilir. Sağlığınıza da özel bir önem vermeniz, ruhsal ve fiziksel dengeyi yeniden sağlamanıza yardımcı olacak. Kendinize biraz zaman ayırmayı ve sevdiğiniz şeylerle ilgilenmeyi unutmayın. Bu, zihninizin tazelenmesine ve yaratıcılığınızın artmasına katkıda bulunacak. İş ve günlük sorumluluklarınızı dengelemekte zorlanabilirsiniz, ancak sabrınız ve azminiz sayesinde her şeyi başarabileceksiniz. Kendinize olan güveninizi artıracak durumlar yaşanabilir; bu fırsatlardan yararlanın ve yeteneklerinizi sergilemekten çekinmeyin.
Dengede kalma arayışın daha da belirginleşiyor. Sosyal ilişkilerin ön planda olacak, etrafındaki insanlarla olan bağlantıların güçlenecek. Yeni tanışmalar ve eski dostlukların tazelenmesi için harika bir dönem. İçsel huzurunu sağlamak adına yaratıcı projelere yönelmek isteyebilirsin; bu, ruhunu besleyecek. Çevrendeki insanlarla uyum içinde olmayı hedefle ve cömertliğini paylaş. Ancak, çok fazla kişiyle ilgilenirken kendi ihtiyaçlarını unutma. Kalp ve zihin dengesini kurmak, bu süreçte sana büyük fayda sağlayacak. Kendi sınırlarını çizmekten çekinme ve bunu yaparken nazik bir dil kullanmaya özen göster. Bugün, kendine bir iyilik yaparak içsel sesine kulak vermek için zaman ayırmalısın.
Bugün, duygularınız derinleşebilir ve sezgileriniz oldukça güçlü hale gelebilir. Başkalarının anlayamadığı, sizin için önemli olan duygusal deneyimlere yönelmek, benzersiz bir içsel keşif yaşamanıza olanak tanıyabilir. İlişkilerdeki bağlantılarınızı derinleştirme arzusu içindesiniz; gizlilik ve samimiyet, sizin için önemli temalar haline gelebilir. Kimi zaman karamsar düşünen zihninizle baş etmek zor olsa da, bu süreçlerde kendinize karşı nazik olmalısınız. Kendinize güvenin ve durup derin bir nefes alın; bu süre zarfında içsel huzur ve dönüşüm konusunda büyük adımlar atabilirsiniz. Hayatta görmek istediğiniz değişimlerin sadece bir adım ötenizde olduğunu unutmayın, harekete geçmekte tereddüt etmeyin. Yaratıcılığınız ve sezgisel yetenekleriniz, sizi ilham verici projelere yönlendirebilir. Kendi içsel dünyanızı keşfetmek ve yeniliklere açık olmak, gününüzün anahtarı olacak.
Maceracı ruhun ve keşfetme arzun bugün oldukça ön planda. Yeni deneyimlere açık olmalısın; bu, seni beklemediğin fırsatlara sürükleyebilir. İletişimde cesur olman, çevrendeki insanlarla daha sağlam bağlar kurmana yardımcı olacak. Belki de uzun zamandır ertelediğin bir seyahat planı yapmak için uygun bir zaman. İçsel tutkularına kulak ver; yaratıcılığını serbest bırakman gereken bir dönemdesin. Kariyerindeki yenilikler heyecan verici gelişmelere yol açabilir. Kısa süreli hedefler belirlemek ve bunlara odaklanmak, seni daha güçlü bir geleceğe yönlendirecek. Kendine olan güvenin artıyor; bu, hem özsaygını güçlendiriyor hem de çevrendeki insanların seni takdir etmesini sağlıyor. Aşk hayatındaki sürprizler, tutkulu anlar yaşamanı mümkün kılacak. Bugün, hayallerinin peşinden koşmak için cesaretini topla.
Disiplin ve kararlılık bu dönemde en büyük yardımcıların olacak. Hedeflerine odaklanmak için harika bir gün. Kendini finansal konularda güçlü hissedeceksin, bu, bazı fırsatları değerlendirmek için seni cesaretlendirebilir. Aynı zamanda, ailevi ilişkiler ön planda; sevdiklerinle daha fazla vakit geçirmenin önemini anlayabilir, geçmişteki tartışmaların üstesinden gelebilirsin. Kendini duygusal olarak daha dengede bulabileceğin bir gün. Sevgi ve destek arayışındaysan, çevrendeki insanlar sana gereken desteği sunacaktır. İçsel düşüncelerin ve sezgilerin, ruh halini şekillendirmekte önemli bir rol oynayacak. Kendi değerlerini sorgulamak yerine onlara sahip çıkmayı öğrenmelisin. Yaratıcılığını ortaya çıkarmak için uygun bir zaman; sanatsal veya hobisel çabalarına yönelmek, içindeki potansiyeli keşfetmene yardımcı olabilir.
Bugün, kendini ifade etme arayışın ön plana çıkıyor. Farklı düşüncelerin ve yenilikçi bakış açılarının seni diğerlerinden ayıracak. Sosyal çevrende ilham kaynağı olabilirsin; fikirlerini cesurca paylaşmaktan çekinme. Ancak, başkalarının görüşlerine saygı göstermeyi unutma. Belki de sürpriz bir karşılaşma seni bekliyor, bu da sosyal hayatına renk katabilir.Duygusal açıdan, kişisel sınırlarını koruma isteğin artıyor. Kendi ihtiyaçlarına odaklanmak sana iyi gelecek. İleriye dönük hayallerin üzerinde düşünmek için harika bir dönemdesin; planlarını somut hale getirmekte kararlısın. İçsel huzur arayışında meditasyon veya doğada vakit geçirmek faydalı olabilir.Finansal konularda dikkatli olman gereken bir gün. Harcamalarını kontrol altında tutmak, uzun vadede kazanç sağlamana yardımcı olabilir. İş yaşamında, alışılmışın dışına çıkmak ve yenilikler denemek senin için kazançlı olabilir. Kendine güven, çünkü ilhamını bulacağın anlar kapıda.
Duygusal derinlikler ve hayal gücü bugünün ana teması. İçsel dünyana yönelmek, hislerinle yüzleşmek için güzel bir fırsat. Yaratıcılığını beslemek adına ilham verici bir atmosfer var; sanat, müzik veya yazı gibi ifade biçimlerine yönelebilirsin. İletişim kurarken sezgilerin çok güçlü olacak, bu da başkalarıyla bağlarını kuvvetlendirebilir. Duygu ve düşüncelerini paylaşmak, samimi konuşmalar yapmana neden olacak. Aile ve arkadaşlarınla bir araya gelmek, ruh halini canlandıracak. Karşındaki insanın duygusal ihtiyaçlarına duyarlılık göstermek, ilişkilere derinlik kazandıracak. Ancak aşırı duygu yoğunluğu bazen seni zorlayabilir; sınırlarını belirlemekte fayda var. Kendine zaman ayırmak, meditasyon ya da doğa yürüyüşü gibi aktivitelerle ruhunu dinlendirmek iyi gelecek. Bugün ruhsal olarak yenilenme ve yeniden doğma hissi taşıyabilirsin.
