1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün enerjin yüksek ve cesaretinle çevrendekileri etkileyebilirsin. Yeni girişimler için harika bir zaman; fikirlerini hayata geçirme konusunda kararlı hareket etmelisin. Duygusal ilişkilerde açık sözlülüğün önem kazanıyor; hislerini ifade etmekte çekinmemelisin. Ancak, aceleci davranmaktan kaçınmalısın; düşüncelerini netleştirmeden karar vermek, seni gereksiz zorluklarla karşılaştırabilir. Sağlık konusunda, fiziksel aktivitelere yönelmek faydalı olacak. Kendine dönük bir yolculuğa çıkmak, ruhunu dinlendirmene yardımcı olabilir. Başarıların için kendini kutlamayı ihmal etme; küçük zaferler bile önemlidir. Aşk hayatında heyecan verici sürprizlerle karşılaşabilirsin; bu fırsatları değerlendir. Hayatındaki olumlu değişimleri kabullenmek, seni daha ileriye taşıyacak.
Bugün, kararlılığın ve sabrının ön plana çıkacağı bir gün. İlişkilerinde samimiyet ve güven arayışın, yakın çevrendeki insanlarla daha derin bağlar kurmanı sağlayacak. Maddi konularda, yapıcı adımlar atma dürtüsün artacak; belki de yeni bir yatırım fırsatı kapını çalabilir. Kendini geliştirmek adına, ruhsal ve zihinsel uğraşlara yönelmek isteyebilirsin. Kendini ifade etmekte zorlandığın bazı konuları, küçük adımlarla aşmak mümkün. Özellikle kişisel alanına yönelik yapacağın düzenlemeler, iç huzurunu pekiştirecek. Yüreğinin sesine kulak vermeni öneririm, içsel sezgilerinle daha sağlıklı kararlar alacaksın. Kendi değerini bilmekten çekinme; bugün bu bilincin bütün ilişkilerine olumlu yansıyacak.
İletişim trafiğinin hızlanacağı bir dönemdesin; entelektüel konuşmalara açık ol. Düşüncelerini paylaşmaktan çekinme, fikirlerin çevrendekiler üzerinde olumlu bir etki yaratacaktır. Sosyal çevrende yeni insanlarla tanışma fırsatları karşına çıkabilir; bu, sana ilham verecek ilginç bağlantılar sağlayabilir. Ancak, karar alırken dikkatli ol. Karşıt görüşler seni düşündürmeli ve senin de bakış açını yenilemeni sağlayacak dönüşümler gerektirebilir. Enerjin ve merakın sayesinde çeşitli konulara bir yenilik katabilirsin. Gün içinde dikkatini dağıtan küçük zorluklar olsa da, bu zorlukları eğlenceli bir şekilde aşabileceksin. Hem zihinsel hem de sosyal alanlarda tatmin edici gelişmeler yaşayabilir, yeni projeler için heyecan duyabilirsin. Duygusal yanını ifade etmekten çekinme; bu, ilişkilerinde derinlik katacak.
Duygusal derinliklerin ve içsel dünyanın gün yüzüne çıkabilir. Bugün, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek isteyebilirsin. İçsel huzurunu bulmak için kendine zaman ayırmanın önemi vurgulanıyor. Saf, samimi duygularla hareket edebilirsin; bu durum, ilişkilerine pozitif bir etki yaratacaktır. Anılar ve geçmişle hesaplaşmalar yapma isteği artacak, belki eski bir dostla iletişim kurma fırsatı doğabilir. Yaratıcılığın ön planda, sanatsal yönlerini keşfetmek ve ifade etmek için ideal bir zaman. Risk almaktan çekinme, yeni bir projeye başlamanın heyecanını yaşa. Hayatındaki dengeyi sağlamak için duygularını dinle ve kendine karşı nazik ol. Kendine olan güvenin, çevrendekilere ilham verecek.
Bugün içindeki liderlik ruhu daha da ön plana çıkıyor. Yeteneklerinizi sergilemek için mükemmel bir zaman. Başkaları üzerinde etki bırakma konusunda doğal bir cazibeniz var. çevrenizdekilerle olan iletişiminiz olumlu bir ivme kazanabilir, yeni başlangıçlar için cesaret bulabilirsiniz. Kendinizi ifade ederken içtenliğinizi korumayı unutmayın; böylece daha anlamlı bağlantılar kurabilirsiniz. Hayalleriniz ve hedefleriniz konusunda kararlı adımlar atmak isteyebilirsiniz, bu konuda güçlü bir motivasyon duyuyorsunuz. Ancak, aceleci davranmamaya özen gösterin. Zaman zaman kendinizi baskı altında hissedebilirsiniz, bu durumda derin nefes alıp hedeflerinizi gözden geçirmeniz faydalı olacaktır.Aşk hayatında sürpriz gelişmeler söz konusu olabilir. Duygularınızı açıkça ifade etmek için ideal bir zaman. Eğer bir ilişkideyseniz, sevdiğiniz kişiyle derin sohbetler yaparak aranızdaki bağı güçlendirebilirsiniz. Eğer yalnızsanız, sosyal ortamlarda karşınıza çıkan fırsatları değerlendirmek adına cesur olun.Finansal konularda dikkatli olmanızı öneririm; harcamalarınızı kontrol altında tutmalısınız. İş hayatında yeni projeler için ilham alabileceğiniz bir dönemdesiniz, yaratıcı fikirlerinizi hayata geçirme arzunuz yüksek. Kendi potansiyelinizi fark etmek ve bunu kullanmak için harika bir gün.
Detaylara olan düşkünlüğün, bugün seni öne çıkaracak. Kararların ve analiz yeteneğin sayesinde, karmaşık bir durumu çözme fırsatı bulabilirsin. Yapıcı eleştirilerinle çevrendekilere ilham verebilir, onların gözünde saygı kazanabilirsin. İletişim kurma konusundaki yüksek becerin, sosyal ilişkilerini güçlendirmene yardımcı olacak. Aynı zamanda kişisel alanında yapmak istediğin değişiklikler için mükemmel bir zaman; yenilikçi fikirlerin seni hedeflerine daha da yaklaştırabilir. Gün içinde karşılaşabileceğin küçük engeller, motivasyonunu düşürmemeli. Sabırlı ve kararlı kalırsan, üstesinden gelebileceğin her şey elinin altında. İleriye dönük planlarını gözden geçir; şimdiye kadar elde ettiğin deneyimlerin, yeni fırsatların kapısını aralayabilir. Unutma, tüm bu süreçte kendine nazik davranmak, zihinsel dengeni korumak adına büyük önem taşıyor.
Bugün sosyal çevrenizle olan ilişkilerinizde dengeyi sağlamak ve uzlaşmacı bir tutum sergilemek önemli olacak. Ancak, başkalarının isteklerini göz ardı ederek kendi ihtiyaçlarınıza da yer açmalısınız. Güzel bir tartışma fırsatı, sizi düşündürten yeni bir bakış açısı kazandırabilir. Estetik ve sanatsal yönleriniz ön plana çıkarken, yaratıcılığınızı ifade etmek için ideal bir zaman. Romantik ilişkilerde ise karşılıklı anlayış ve hoşgörü, ilişkinizin derinleşmesine yardımcı olabilir. Kalbinizin sesini dinleyin, çünkü sezgileriniz güçlü bir şekilde sizi yönlendirecek. Güçlü ikili ilişkiler geliştirmek için cesur adımlar atabilirsiniz.
Duyguların derinliği ve içsel dönüşüm için mükemmel bir gün. Zihninde, duygusal olarak seni etkileyen meseleleri sorgulamak ve çözmek için güçlü bir arzu var. Karşına çıkan zorlukları aşma yeteneğin, gizli güçlerin ve sezginle birleştiğinde, önemli bir dönüm noktası yaratabilir. Bu dönemde insanlarla olan ilişkilerinde daha samimi ve derin bağlar kurma isteği içinde olabilirsin. Ancak, başkalarının hislerine karşı duyarlılığın artıyor, onları dikkate almakta fayda var. Gizli kalmış konular veya sırlar açığa çıkabilir, bu da seni daha önce fark etmediğin yönlerinle yüzleştirebilir. Kendine güven duymak, içsel huzurun ve dengeyi bulmanın anahtarı. İçsel keşifler yapmak ve ruhsal deneyimlere açık olmak, seni daha güçlü biri haline getirecek. İlişkilerinde netlik arayışında olabilirsin; bu, hayatındaki önemli kişilere karşı duygularını ve düşüncelerini ifade etmek için iyi bir fırsat sunuyor.Bugün, güçlü sezgilerin ve içsel ateşinle, seni destekleyen bir yolculuğa çıkabilirsin. Duygusal zekanı kullanarak, kendini daha iyi anlamış olacak ve önem verdiğin konularda daha sağlam adımlar atabileceksin. İçsel huzur ve denge arayışında gereken adımları atmak için başlamaktan çekinme.
Bugün enerjilerin yüksek olduğu bir gün. Sosyal çevrenizle olan ilişkilerinizde samimi ve neşeli bir iletişim kurma fırsatınız var. Davetler, buluşmalar ve yeni tanışmalar için harika bir zaman dilimi. İçsel yolculuğunuzda bazı sorulara yanıt bulmaya çalışacak, var olan inançlarınızı gözden geçireceksiniz. Farklı bakış açıları, sizi zenginleştirecek ve ufkunuza yeni kapılar açacak. Geçmişteki deneyimlerinize dayanan bir karar verme süreci başlayabilir; bu nedenle, hislerinize kulak vermek önemli. Tam olarak ne istediğinizi netleştirip, bunu hayata geçirmek için cesaret bulacaksınız. Avantajınızı kullanarak, cesur adımlar atmak için hazır olduğunuzu hissediyorsunuz. Yine de, aşırı iyimser bir tutum takınmamaya özen gösterin. Dengede kalmak, gerçekçi hedefler koymanızı sağlayacak. Kısa seyahatler, ufak tatiller veya doğayla iç içe aktiviteler ruh halinizi tazeleyecek. Unutmayın, içsel huzurunuza ulaşmak, dış dünyadaki tüm deneyimlerinizi olumlu yönde etkileyecek.
Bugün, içsel motivasyonunu ve kararlılığını artıracak enerjilerle dolusun. Etrafındaki sorumluluklar seni biraz bunaltabilir, ancak bu durum seni geri adım attırmamalı. Üstünde durduğun projelerde disiplinli ve azimli yaklaşımın sayesinde büyük ilerlemeler kaydedebilirsin. İş veya eğitim hayatında, detaylara verdiğin önem sayesinde küçük başarılar, seni daha büyük zevklere taşıyabilir. Sabırlı ve kararlı olman, sonucun tatmin edici olmasını sağlayacak. Kişisel ilişkilerde ise, samimiyet ve açıklık ön planda. Fikirlerini net bir şekilde ifade etmeye çalış. Ailevi konular üzerinde durmak için harika bir zaman. Birlikte geçireceğiniz anlar, sürpriz mutluluklar getirebilir. Geleceğe dair planlarında sağlam adımlar atmak için uygun bir dönemsin, hedeflerin doğrultusunda emin adımlarla ilerlemeye devam et.
Bugün, özgürlük arayışın kendini daha da belirgin hale getirebilir. Sıradanlıktan uzaklaşıp özgün fikirlerin peşinden gitme isteği içinde olabilirsin. Sosyal çevrende ilginç insanlarla tanışma ihtimalin yüksek. Bu tanışmalar, sana yenilikçi fikirler konusunda ilham verebilir. İçsel bir denge arayışında olabilirsin; grup aktivitelerinde yer almak, sana aidiyet hissi kazandıracak. Ancak, bazı durumlarda başkalarının beklentileri arasında kalmaktan kaçınmak önemli olacak. Duygusal ilişkilerinde ise açıklık, karşılıklı anlayışı artırabilir. İç sesini dinlemek, kalbini yönlendirmek için en doğru yol olacaktır. Yaratıcılığını serbest bırak; bu dönem, çeşitli projeler üzerinde çalışmak için ideal bir zemin sunuyor. Kendine güven ve cesaretle adımlar at!
Duygusal derinliklerin ve sezgilerin su yüzüne çıkabilir. İçsel bir huzur arayışındasın ama bu, çevrendeki meselelerle çatışma yaşayabileceğin anlamına geliyor. İletişimde biraz daha dikkatli olmalısın; içsel düşüncelerini açıkça ifade ettiğinde yanlış anlaşılmalara sebep olabilirsin. Sanat ve yaratıcılığa yönelmeli, belki de bir hobi edinmelisin. Kendini ifade etmenin yeni yollarını bulabilirsin, bu süreçte ruhsal olarak yenileneceksin. Gözlemleme ve dinleme kabiliyetin güçlü; başkalarının hissettiklerine duyarlılığın artabilir, bu da hem ilişkilerinde derinlik katabilir hem de başkalarına destek olma fırsatı sunabilir. Kendi ihtiyaçlarına da dikkat etmeyi unutma; zaman zaman kendine de alan tanımalısın. Taze havada yürüyüş yapmak veya doğada vakit geçirmek, zihnindeki karmaşayı dağıtmanı sağlayabilir. Yaratıcı düşünceler, alışılmadık yollarla sorunlarını çözüme kavuşturmanı sağlayacak. Keşfi ve içsel sorgulamaları artacak.
