1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Enerjinin yüksek olduğu bir gün. Harekete geçmek ve hedeflerine ulaşmak için mükemmel bir zaman dilimindesin. Kararlılığın ve cesaretin çevrendekilere ilham verebilir. Yeni projeler veya girişimler için adım atmak isteyebilir, bağımsızlığını ortaya koyacak fırsatlar değerlendirebilirsin. Ancak anlık kararlar alırken dikkatli olmalısın; aceleci davranmak, sorunlara yol açabilir. Sosyal ilişkilerde samimiyet ön planda. Sevdiğin insanlarla vakit geçirmek, sana daha fazla güç katacak. Kendine güven ve sezgilerine kulak ver; içsel motivasyonun seni doğru yola yönlendirecektir. Bugün, değişim rüzgarlarını hissetmek ve cesur kararlar almak için ideal bir atmosferde olacaksın.
Bugün, huzur arayışınız ön planda olabilir. İçsel dengeye ulaşmak için kendinize zaman ayırma isteği hissedebilirsiniz. Bu, ruhsal ve fiziksel sağlığınıza odaklanmanız gereken bir dönem. Sakin bir ortamda meditasyon yapmak, yürüyüşe çıkmak veya bir hobiyle ilgilenmek zihninizi dinlendirebilir.İletişim alanında olumlu gelişmeler yaşanabilir. Aile üyelerinizle veya yakın arkadaşlarınızla derin ve anlamlı sohbetler yapma fırsatı yakalayabilirsiniz. Taşıdığınız sevgiyle, ilişkilerinizi güçlendirmek ve paylaşmak için güzel bir zaman.Finansal konularda dikkatli olmanız gereken bir gün. Harcamalarınıza özen göstererek bütçenizi korumak, ilerleyen dönemlerde rahatlamanıza yardımcı olabilir. Doğru kararlar vererek ilerlemeyi planlayın.İş ortamında sabırlı olmanız gerekebilir. İş arkadaşlarınızla uyum içerisinde çalışmak, projelerinizi daha hızlı ilerletebilir. Başkalarına yardımcı olma isteğiniz, işbirliği ruhunu güçlendirebilir. Unutmayın, sağlam adımlar atmak en iyi sonuçları getirecektir.
Yaratıcılığın ve zihin açıklığının zirve yaptığı bir dönemdesin. İletişim becerilerini kullanarak çevrendeki insanlarla anlamlı bağlantılar kurabilirsin. Sosyal ortamlarda parlayacak, fikirlerini etkileyici bir şekilde ifade edeceksin. Değişken ruh halinle birlikte, farklı ilgi alanlarına yönelmek isteyebilirsin; yeni projelere adım atmak için ideal bir zaman. Duygusal ilişkilerde ise daha anlayışlı ve empatik bir bakış açısıyla yaklaşmalısın. Kendi içsel dünyana dair derinlemesine düşünme fırsatı bulacak, belki de aşk hayatında sürpriz gelişmeler yaşayacaksın. Esnekliğini koruyarak, karşına çıkan fırsatları değerlendirmeye hazır ol; yeni deneyimler, hayatına renk katabilir. Kendini geliştirmek ve yeni bilgiler edinmek isteği içinde olacaksın, bu yönünü destekleyecek aktiviteler sana ilham verebilir. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin, sana yeni kapılar açacak ve ufkunu genişletecek.
Duygusal derinlik ve sezgi ön planda. İçsel dünyanda yaşadığın gelgitler, çevrendeki insanların hislerini anlamana yardımcı olacak. Ailevi bağlar güçleniyor; sevdiklerinle olan ilişkilerin derinleşebilir. Geçmişte kalan bir olay, bugün aydınlığa çıkabilir ve duygusal bir rahatlama hissetmene neden olabilir. Aynı zamanda yaratıcılığını ortaya koymak için harika bir dönemdesin; sanatsal çalışmalar veya yeni hobiler edinebilirsin. Kendine karşı nazik olmayı unutma, içsel huzurunu korumak için zaman ayırmak önemli. Sosyal ortamlarda daha fazla görünmeyi deneyebilirsin, bu senin için yenilikçi ve taze bir nefes olacaktır. Kendi sınırlarını zorlayarak keşifler yapmana olanak tanıyan fırsatlarla dolu bir gün seni bekliyor.
Bugün çevrendekilerle olan ilişkilerin ön planda olacak. Kendini ifade etme biçimin ve liderlik özelliklerinle dikkat çekebilirsin. Yaratıcılığınla yeni projelere imza atma fırsatları karşına çıkabilir; kalabalıklar içinde parlamak için uygun bir zaman. Ancak ego çatışmalarına karşı dikkatli olmalı ve uzlaşmacı bir tutum sergilemelisin. Sevgi hayatında sürprizler beklenmedik bir şekilde kapını çalabilir. İçsel bir yenilenme hissiyle kendine olan güvenin artacak, bu da manevi olarak seni güçlendirecek. Yine de biraz sabırlı olmalısın, her şeyin zamanla yerli yerine oturduğunu göreceksin. Sosyal ortamlarda daha fazla aktif olabilirsin, bu da yeni bağlantılar kurmanı sağlayacak. Duygusal açıdan beslenmek ve enerjini artırmak için sevdiğin aktiviteleri seç.
Detaylara fazla takılmadan önce, sezgilerine güvenmelisin. Bugün kararlarının peşinden gitmek, seni uzun vadeli başarıya götürecek yollar açabilir. İş ortamında beklenmedik gelişmelerle karşılaşabilirsin; esnek kalmalısın. Arkadaşlarınla olan ilişkilerin gün içinde önemli bir rol oynamaya başlayabilir. Kendini ifade etme şeklin, anlaşılmanı kolaylaştıracak. Boş zamanlarında, kendine ait anlar yaratmayı unutma; bu, ruh halini dengelemek için oldukça faydalı olacak. Hassasiyetin artabilir, bu da sana duygusal derinlik kazandırabilir. Sosyal ilişkilerde samimiyet arayışı içinde olabilirsin; gerçek dostluklar için zamanı iyi değerlendirmelisin. Yeni hobiler denemek için uygun bir dönemdesin; yaratıcılığını keşfetme fırsatını iyi değerlendir.
Denge arayışın ön planda. İlişkilerde uyum sağlama çabaların, insanlarla olan bağlarını güçlendirebilir. Sosyal çevrendeki etkileşimler, kendini daha iyi hissetmeni sağlayacak. Karşılaştığın zorluklar, iletişim ve diplomasi becerilerini kullanarak üstesinden gelebileceğin durumlar. Kendini ifade ederken düşüncelerini nazik bir şekilde aktarmaya özen göster. Sanat veya estetik konularına yönelmek, ruh halini olumlu etkileyebilir. İçsel huzurunu bulmak için sakinleştirici aktiviteler yapmak faydalı olur. Geleceğe dair hayallerin seni motive edecek. Bugün, içsel barış ile dış dünya arasında bir denge kurmak en önemli hedefin.
İçsel derinliklerine inmeye ve gizli kalmış duyguları yüzeye çıkarmaya olan tutkun, bugün seni harekete geçirebilir. İlişkilerinde derin bağlar kurma arzusu, karşı tarafla anlam dolu bir iletişim kurmanı sağlayacaktır. Kendi sınırlarını belirleme konusunda kararlı olmalı, başkalarının beklentileri doğrultusunda hareket etmektense, duygusal ihtiyaçlarına odaklanmalısın. İş yerinde, projelerdeki gizli dinamikleri sezebilme yeteneğin, sana avantaj sağlayacak. Risk almayı seveceğin bir gün; ancak aceleci davranmamaya dikkat et. Tamamen cesur adımlar atmak yerine, stratejik düşünmek seni daha faydalı kılacak. İçsel huzurunu bulmak için meditasyon veya doğa yürüyüşleri yapmak iyi bir fikir olabilir. Kendine dönüp bir nefes al, ruhunu dinlendirmek için bu fırsatı değerlendirmelisin.
Bugün serin bir sabah gibi hafif bir heyecan hissetmektesin. Yeni başlangıçlar için içindeki yolculuk isteği artıyor. Sosyal çevrendeki kişilerle etkileşimlerin, enerjini yükseltiyor ve ilgi alanlarını genişletme fırsatları sunuyor. Öğrenme arzun canlanırken, beklenmedik bilgiler karşına çıkabilir. Kendini ifade etme biçimin, başkalarının dikkatini çekecek ve olumlu bir etki yaratacak.Manevi konulara yönelip derin düşünmelere dalabilirsin. İçsel keşifler yapmanın, kendini yenileme fırsatı sunduğunu fark edeceksin. Yalnız kalmayı tercih edebilir, meditatif bir ortamda zaman geçirmek isteyebilirsin. İlişkilerde ise samimiyetin önem kazandığı bir dönemdesin. Beklenmedik bir yakınlık, sana huzur verebilir.Macera arayışın, seni yeni insanlarla tanıştırabilir; bu da hayatına farklı tatlar katacak. Ancak, dikkatli ol ve acele kararlar almaktan kaçın. Bu süreç, senin içsel büyümeni destekleyecek, fakat aşırı heyecanın getirdiği risklere karşı temkinli olman önemli. İleriye dönük planlar yaparken esnek kalmayı unutma; hayatın getireceği sürprizlere açık ol. Bugün, sadece zihin değil, kalp yolculuğunun da için bir kapı aralayacağı bir gün.
İş ve kariyer alanında dikkat çeken gelişmeler var. Sorumlulukların artacak, ancak bu süreçte disiplinli yaklaşımın sana büyük avantajlar sağlayacak. Göz önünde olacağın bir ortamda, liderlik vasıflarını öne çıkarabilirsin. Ancak, bu durum stresi de beraberinde getirebilir; dolayısıyla kendine zaman ayırmayı unutma.Ailevi ilişkilerinde bir huzur ve dayanışma hissi dönemine giriyorsun. Yakınlarınla olan iletişimini güçlendirecek konuşmalar yapabilir, geçmişte yaşanan bazı anlaşmazlıkları geride bırakabilirsin. Duygusal bağlarını sağlamlaştırmak adına önemli adımlar atma fırsatı bulabilirsin.Kişisel gelişim alanında, içsel dünyanınla yüzleşmek ve bu bağlamda yeni anlayışlar kazanmak için harika bir zaman. Meditasyon veya ruhsal çalışmalar, zihnini daha iyi anlamana yardımcı olacak. Ayrıca, sağlığınla ilgili bazı önemli kararlar alabilir, yaşam tarzında değişiklikler yapabilirsin.
Bugün, yaratıcı düşüncelerin ve yenilikçi fikirlerin ön planda olduğu bir gün. Sosyal çevrenle bağlantı kurmak, ilginç insanlarla tanışmak için harika fırsatlar karşına çıkıyor. Aklındaki projeleri hayata geçirme isteği artacak; bu da seni harekete geçirmek için mükemmel bir motivasyon kaynağı olabilir. İnsanların düşüncelerini ve duygularını derinlemesine anlama yeteneğin, grup çalışmalarında öne çıkmanı sağlayabilir. Aynı zamanda, sezgilerinin güçlendiğini hissedeceksin. İçsel sesine güvenmek, önemli kararlar alırken sana yol gösterebilir. İlişkilerde açıcı bir diyalog kurmak için uygun bir dönemdesin. Yaşanan gerilimleri rahatlıkla çözme yeteneği, bu süreçte sana destek olacak. Kendini ifade etme biçimin, çevrendekiler üzerinde kalıcı bir etki yaratabilir.Duygusal katmanlarda derinlik aramak için iyi bir zaman. Yalnızsan, göz alıcı bir enerjiyle dikkat çekebilir, yeni tanışmalara kapı aralayabilirsin. Kendini sevme ve kendine odaklanma zamanı. Sağlıkla ilgili adımlar atmak, zihninin dinlenmesi için faydalı olacak. Kendi iç dünyana dönüp, yeni ufuklar keşfetme isteğin yüksek. Cesur ol, bu harika fırsatları değerlendirmek için harekete geç.
Duygusal derinliklerin derinliklerine dalmak için mükemmel bir zaman. İçsel sezgilerin güçleniyor ve evrenle olan bağlantını hissediyorsun. Yeni yaratıcı projelere adım atmak veya sanatsal bir ifade bulmak için ilham alabilirsin. Hayal gücünün sınırlı olmadığını keşfedeceksin, bu da seni bambaşka dünyalara götürebilir.Başkalarıyla duygusal paylaşımlar yapmak isteyebilirsin. Empati ve anlayışın, ilişkilerin güçlenmesine yardımcı olabilir. Ancak, duygusal yükleri üstlenmekten kaçınmalısın; kendi sınırlarını korumak, başkalarına yardım ederken önemlidir. Kendine zaman ayırmayı unutma, zihninin ve kalbinin ihtiyaç duyduğu dinginlik, ruhsal olarak yenilenmene katkı sağlayacak.Kendini keşfetmek ve ruhsal yolculuğunda adımlar atmak için içsel bir huzur arayışında olabilirsin. Hislerinin ve sezgilerin, bu dönemde doğru yönü bulmana yardımcı olacak. Belki de hayalindeki bir projeye başlamak veya yeni bir hobi edinmek için cesur bir adım atmanın tam zamanı. Unutma, evren senin yanındadır.
