1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Dikkatini toplamakta zorlanabilirsin, düşüncelerin dağınık ve kararsız bir ruh hali içinde olabilirsin. Bu durum, ilişkilerinde küçük tartışmalara yol açabilir, bu yüzden sakin kalmaya çalışmalısın. Bugün, içsel motivasyonunu artırmak için yeni hedefler belirlemek için uygun bir zaman. Hayallerini gerçekleştirmek adına cesur adımlar atabilirsin, ancak adım atmadan önce iyi düşünmekte fayda var. Ayrıca, sağlığına daha fazla özen göstermeni gerektiren işaretler var; bu nedenle, dinlenmeye ve kendine zaman ayırmaya dikkat etmelisin. Sosyal çevrende pozitif enerji biriktirmek, ruh halini iyileştirecek, bu yüzden sevdiklerinle vakit geçirmeye özen göster. Modunu yükseltek, yeni deneyimler için kendine fırsatlar yaratmalısın.
Duygusal derinliklerin ve maddi güvenliğin ön planda olduğu bir gün. İlişkilerdeki dengenin sağlanması için sabırlı ve anlayışlı olmalısın. Aşk hayatında, sevdiğin kişiyle geçmişe dair anıları paylaşmak, aranızdaki bağı güçlendirebilir. İş hayatında ise daha fazla özgüven sergilemek, fırsatları değerlendirmek adına önemli olacak. Yaratıcılığının ortaya çıkacağı bir proje veya iş, seni heyecanlandırabilir; bu süreçte detaylara odaklanmakta fayda var. Sağlık açısından, doğayla vakit geçirmek ve ruhsal dinginliği sağlamak bedenine iyi gelecektir. Kendinle barışık olmayı unutmamalı, içsel huzuru aramalısın.
Bugün iletişim potansiyelin en yüksek olduğu zamanlardan biri. Zihnin açık, fikirlerin parlak ve başkalarıyla olan etkileşimlerin oldukça verimli geçecek. Sosyal ortamlarda kendini öne çıkarabilir, yeni bağlantılar kurabilirsin. Ancak dikkatli ol, düşüncelerini ifade ederken cümlelerini iyi seçmekte fayda var. İkili ilişkilerde özellikle duygu ve mantık dengesini sağlamaya çalışmalısın. Karşı tarafın duygularını anlamak, aranızdaki bağı güçlendirecek. Gün içinde beklenmedik haberler alabilirsin; bunlar kararsızlığa yol açabilir, ama panik yapmamalısın. Elindekileri değerlendirmek ve esneklik göstermek, isteklerine ulaşmanı kolaylaştıracak. Kendine güven, sezgilerine dikkat et ve içsel huzurunu koru.
Duygusal derinlikler içinde gezineceğin, hislerinin yoğunlaştığı bir gün. Etrafındaki insanlarla ilişkilerinde empati ve anlayış ön planda olacak. Ailevi konulara dair duygu dolu anlar yaşayabilir, sevdiklerinle arandaki bağları güçlendirecek fırsatlar peşinde koşabilirsin. İçsel sezgilerin seni yönlendirecek ve doğru kararları almanı kolaylaştıracak. Kendini koruman, sınırları belirlemen ve duygusal ihtiyaçlarını önemsemen bu süreçte önemli olacak. Onları göz ardı etmek, ruhsal dengenin sarsılmasına neden olabilir. Kendine zaman ayırmak ve içsel huzurunu önceliklendirmek, bu yoğun duygu akışında seni dengeleyici bir unsur haline gelecek. Unutma, içindeki güçlü şefkat ve koruma içgüdüsü, hem kendine hem de sevdiklerine kılavuzluk edebilir. Yaratıcılığını ortaya koymak için harika bir fırsat bulabilirsin; kelimeler, sanat ya da başka bir ifade biçimi ile duygularını dışavurmak seni içsel huzura bir adım daha yaklaştıracak.
Bugün, içindeki liderliği ve yaratıcılığı serbest bırakmanın tam zamanı. Kendine olan güvenin artacak ve bu durum başkaları üzerinde de olumlu bir etki bırakacak. Sosyal çevrenle olan ilişkilerin samimi ve sıcak geçecek; dikkatini çekmeyi başaracaksın. Yeni projelere adım atmak için harika bir gün. Fakat, duygusal mestliklerle dikkatli olmanda fayda var; kalbini dinleyip aklın sesini de göz ardı etmemelisin. Kendi sınırlarını belirlemek, başkalarına da örnek olmanı sağlayacak. Kendine özel zamanlar ayırmayı unutma, bu senin enerji seviyeni yükseltecek. Sözlerinle ilham vereceğin insanların yanı sıra, birine karşı hissettiğin özel bağ güçlenebilir. Kalpten gelen sevgi ve özen, etrafındakilere yayıldıkça seni daha da özgür hissedeceksin.
Bugün, içsel huzuru sağlamak ve günlük rutinlerini gözden geçirmek için mükemmel bir zaman. Küçük detaylara dikkat etme yeteneğin ön planda. Etrafında olanları daha iyi analiz edebilir, sorunlara yaratıcı çözümler üretebilirsin. İş veya sağlık konularında alacağın kararlar geleceğini şekillendirecek. Kendini ifade etme konusunda cesur ol. Belki de daha önce ertelediğin bir projeye yeniden başlayabilirsin. Sosyal ilişkilerinde dengeyi sağlamak önem taşıyor; çevrendekilere karşı daha esnek olmaya çalış. İçsel eleştirmeni biraz daha sessiz bırakmak, ruh halini olumlu yönde etkileyebilir. Kendine bir iyilik yap ve rahatla; keşfedilmemiş yeteneklerini ortaya çıkarma fırsatını yakalayabilirsin.
Bugün sosyalleşmek için harika bir fırsat karşında. İletişim becerilerinle başkaları üzerinde etkili olabilirsin, bu nedenle çevrendeki insanlarla bağlantı kurmak konusunda cesur olmalısın. Dostluklar ve ilişkiler ön planda; yeni insanlarla tanışabilir ya da mevcut ilişkilerini derinleştirme imkanına sahip olabilirsin. Radikal değişimlerden kaçınmak isteyebilirsin ancak içsel hislerin sana farklı bir perspektif sunabilir. Duygusal dengeyi korumakta zorlanabilirsin, bu nedenle kendine karşı nazik olmalı ve içsel huzura odaklanmalısın. Nazik ama kararlı kararlar almak, ilişkilerini olumlu bir şekilde etkileyecek. Kendi ihtiyaçlarını ihmal etme; hayatında denge oluşturmak en önemli önceliğin olmalı.
Duygusal derinlikler ve içsel dönüşüm için güçlü bir zaman. İçsel sesine kulak vermenin tam zamanı. Hedeflerine ulaşmak için kararlılığı elden bırakmamalısın. Yaratıcılığın artarken, ilişkilerinde samimiyet arayışın öne çıkacak. Gizemli bir etkiyle çevrendeki insanları etkileyebilir, sezgilerinle doğru adımlar atabilirsin. Korkularınla yüzleşmek, seni güçlü kılacak. Hedeflerine ulaşmak için gereken çabayı göstermelisin; sonuçlar seni şaşırtabilir. Kendine güvenerek ilerle, evren destekleyici enerjiler sunuyor. Bu süreçte duygusal dengeyi korumak, iç huzurunu sağlamana yardımcı olacak. Sosyal etkileşimlerde, karşındakilerin niyetlerini anlamakta zorlanabilirsin; bunun için biraz zaman ayır ve dikkatle gözlemle.
Bugün yeni maceralara açılan kapılar aralayabilirsin. Yüksek enerjin ve neşen çevrendeki insanlara da yansıyacak, bu da sosyal ilişkilerini güçlendirecek. İletişim becerilerin ön plana çıkacak, grup çalışmalarında etkileyici fikirlerinle dikkat çekebilirsin. Eğitimle ilgili konularda ilham verici gelişmeler yaşayabilirsin, öğrenme arzun seni yeni bilgilere yönlendirecek. Duygusal olarak daha özgür hissedecek, içsel huzurunu artıracak aktivitelerde bulunmak isteyebilirsin. Unutma ki, risk almak ve yeni şeyler denemek için uygun bir zaman. Kendine güven ve kalbini dinle, çünkü bu cesaret seni harika yerlerde götürecek.
Kararlılıkla ilerlediğin bir gün. Fırsatların kapını çalmaya hazır; karar alma aşamasında dikkatli ol. İş yaşamında, dağınık düşünceler ve vakit kaybı seni zorlayabilir. Önceliklerini belirle ve odaklan, bu sayede hedeflerine daha kolay ulaşabilirsin. Sosyal ilişkilerde ise içsel huzurun bütünlük kazanıyor. Geçmişteki bazı sorunları geride bırakma ve yeni başlangıçlar yapma isteğin artıyor. İçsel sesi dinlemeye çalış; bu, doğru yolda olup olmadığını anlamanda yardımcı olacak. Sağlık konularında kendine dikkat et, bedenine iyi bakmanın yollarını ara. Kendi ihtiyaçlarını ve sınırlarını önemse, dengeyi bulmak için ara sıra durup dinlenmen gerektiğini unutma.
Sosyal ilişkilerde hareketli bir dönemdesin, dostluk bağları güçlenebilir. Yenilikçi fikirlerinle çevrendekilere ilham verebilirsin. Duygusal derinliklere inmekten çekinme; bu, senin için değerli bir keşif süreci olabilir. Gelecek planların ile ilgili bazı sürpriz gelişmeler yaşanabilir. İçsel motivasyonunu yüksek tutmak, yenilikçi bir düşünce özgürlüğü sağlayacak. Ayrıca, ruhsal dengeyi sağlamak adına doğayla iç içe olmak faydalı olacak. Unutma, kalbinin sesine kulak vermek iyi bir rehberdir. Hayatına pozitif değişiklikler katmak için harekete geçmekte tereddüt etme. Kendine olan güvenini her daim korumayı unutma, bu dönemde attığın adımlar karşılığını bulacak.
Bugün duygusal ve sezgisel yanların ön planda. İçsel derinliklere inmeye, hissettiğin şeyleri anlamaya yönelik bir arzu var. Sanatsal yeteneklerin gün yüzüne çıkabilir; yaratıcılığın sana yeni kapılar açacak. İlişkilerde empati kurmak, diğerlerinin hislerini anlamak konusunda daha hassas olabilirsin. Anlık değişimlere açık olman, hayal gücünü kullanarak sorunları daha kolay aşmana yardımcı olacak. Aynı zamanda, kendine zaman ayırmak ve ruhsal sınırlarını belirlemek önem kazanıyor. Yanında destek bulabileceğin insanlarla vakit geçirmek, huzurunu artıracak. Unutma, hayallerin gerçeğe dönüşebilir; sadece onlara inanman yeter.
