1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Enerjinin yüksek olduğu bir gün. Cesaretinle, içindeki tutkuyu açığa çıkarmak için harika bir zaman dilimindesin. Yeni başlangıçlar yapmaya yönelik hislerin artıyor ve bu da seni motive ediyor. İletişimdeki yeteneğin, karşındakilerle arandaki bağı güçlendirecek. Duygularını cesurca ifade etmekten çekinme; bu, insanlarla olan ilişkilerinde derin bir bağ oluşturacak.Kendine güvenin, iş hayatında da ön plana çıkmana yardımcı olacak. Fikirlerini ve önerilerini paylaşmaktan çekinme. Yaratıcılığın sayesinde ilginç projelerde yer alma fırsatları yükselebilir. Ancak bu süreçte sabırlı olmayı unutmamalısın; her şeyin hemen sonuç vermesini beklemek seni hayal kırıklığına uğratabilir.Sosyal ortamlarda kendini gösterebilir, yeni insanlarla tanışarak ilginç bağlantılar kurabilirsin. Ancak bazı durumlarda başkalarının fikirlerine daha açık olmalısın. Bu, yenilikçi düşünmeni pekiştirebilir. Aynı zamanda, öz disiplinini daha iyi organize etmek için adımlar atmak isteyebilirsin. Unutma ki, hedeflerine ulaşmak için güçlü bir planlama yapman gerekiyor. Bugünkü deneyimlerin, gelecekteki başarıların için önemli dersler barındırıyor.
Bugün duygusal dengeyi bulmak için kendine zaman ayırmalısın. İlişkilerde daha sabırlı ve anlayışlı olma ihtiyacı hissedebilirsin. Sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek, geçmişten gelen sorunları çözmek için uygun bir dönemdesin. Maddi konularda birikim yapma arzusun artacak, bu nedenle harcamalarını gözden geçirmekte fayda var. Başkalarıyla kurduğun iletişimde dikkatli ol, zaman zaman yanlış anlaşılmalar olabilir. Yeni projelere başlamak veya hobilerine yönelmek için ilham alabilirsin. Doğa yürüyüşü yapmak, ruhunu dinlendirecek ve sana zindelik katacak. Unutma, içsel huzurun konusunda ne kadar dikkatli olursan, dış dünyada da o kadar olumlu etkiler göreceksin.
Bugün zihninizin kıvraklığı ve iletişim yeteneğiniz ön planda. Sosyal ortamlarda daha çok dikkat çekecek, fikirlerinizi paylaşmaktan ve insanlarla etkileşimde bulunmaktan keyif alacaksınız. Ancak, duygu durumunuza dikkat etmelisiniz; bazen aşırı merak, diğerlerinin hassasiyetlerini göz ardı etmenize neden olabilir. Hızlı düşünme ve karar verme yeteneğiniz, sizi önemli fırsatlarla karşılaştırabilir, ancak biraz daha sabırlı olmayı ve derinlemesine düşünmeyi deneyin. İlginç bilgiler öğrenmek, boş zamanınızı dolduracak ve sanatsal yönlerinizi keşfetmenize olanak tanıyacak. Farklılaşma arayışınız, yeni bağlantılar kurmanıza yardımcı olabilir. Kendinizi özgürce ifade edin ve içsel sesinize kulak verin. Akşam saatlerinde, sevdiğinizle keyifli bir konuşma, ilişkinizde tazelenme sağlayabilir.
Duygusal derinliklerin ve sezgisel becerilerin ön planda. İçsel dünya ve aile bağları üzerinde yoğunlaşmak isteyebilirsin. Sevdiklerinle olan ilişkilerini güçlendirmek, onların ihtiyaçlarına daha fazla duyarlılık göstermek, kalbine sağlanan huzuru artıracak. Evde geçireceğin zaman, geçmişle yüzleşme ve yeni başlangıçlar yapma fırsatı sunuyor. İş veya kariyer alanında, duygusal zeka ile yaklaşım sergilemek, seni öne taşıyabilir. Bugün, yaratıcılığını ortaya koyma isteğin artıyor; sanatsal faaliyetler veya hobi edinmek için harika bir zaman. Dış dünyaya karşı kapalı kalmak yerine, kendini ifade etmeyi deneyebilirsin. Ancak, geçmişteki travmaların üzerine gitmekte acele etmemelisin. Kendine nazik ol ve süreçte sabırlı kal. Bu dönemde kendini güvenli ve rahat hissetmen önemli, bırakma.
Bugün içsel bir güç ve karizma ile dolup taşabilirsin. İnsanlar etrafında olmaktan hoşlanacak ve liderlik yeteneklerini sergilemek için uygun fırsatlar bulacaksın. Yaratıcı düşünceler, projelerine ilham verebilir. Kendini ifade etme biçimin, başkalarına ilham kaynağı olabilir. İlişkilerde ise samimi ve içten tavrın, derin bağlar kurmana yardımcı olacak. Unutma, kendine güvenin çevrendekilere de yansıyarak daha güçlü bağlantılar kurmana zemin hazırlayacak. Ancak, aşırı gurur veya gösterişten kaçınmak, olumlu etkilerini artıracak. Duygusal olarak dengesini korumaya çalış, bu sayede hem iş hem de özel hayatında uyum yakalayabilirsin. Yıldızlar, seni destekliyor, fırsatları iyi değerlendirmelisin.
Bugün titizliğin ve analitik düşünce tarzınla öne çıkacaksın. Zihninde dönen karmaşık düşünceleri derleyip toparlama fırsatı bulabilirsin. İş yerindeki detaylara olan dikkatini artıracak durumlarla karşılaşabilirsin. Gerek iş gerekse günlük yaşamında planlı olmak sana büyük avantaj sağlayacak. Etrafındaki kişilerle olan iletişimin de oldukça keyifli geçecek; empati yeteneğin sayesinde onların derdine derman olabilirsin.Ayrıca, sağlığınla ilgili konularla ilgilenmen gereken bir zamanda olabilirsin. Küçük ama önemli bir değişiklik, yaşam standartlarını iyileştirebilir. Kişisel bakımına zaman ayırmayı unutma; bu sayede hem bedenini hem de ruhunu tazelemiş olacaksın. Yeni bir hobiye yönelmek, yaratıcılığını ön plana çıkarabilir ve sana yeni enerji katabilir. Unutma, her şey senin ellerinde ve hangi yoldan gideceğine sen karar vereceksin.
Dengeli ve uyumlu bir günde, sosyal ilişkiler ön plana çıkıyor. İletişimdeki becerilerin sayesinde çevrendeki insanlarla güçlü bağlar kurabilirsin. Sanatsal yeteneklerin de parlayabilir; yaratıcı projelere yönelmek, içsel duygularını ifade etmede yardımcı olacaktır. Düşüncelerini paylaşmak için doğru anı beklemelisin; karşındakilerin duygu ve düşüncelerine saygı göstererek empati kurmak, anlaşmazlıkları ortadan kaldırabilir. İçsel huzurun, dışa vurumunda kendini gösterecek; bu nedenle kendine zaman ayırmayı unutma. Sonuçta, içsel denge ve dışsal uyum sağlamak için bu gün fırsatlar sunacak.
Gizli duyguların yüzeye çıkma ihtimali var; bu, duygusal derinliklerindeki zenginliği keşfetmene yardımcı olabilir. İçsel bir yolculuğa çıkmak, kendini daha iyi anlaman için faydalı olacaktır. Çevrendeki insanlarla kurduğun bağlantılarda dürüst ve açık olmak büyük önem taşıyor. İletişimde derinlik arayışı, ilişkilerini güçlendirebilir. İş alanında, kararlılığını ve azmini gösterebileceğin fırsatlar çıkabilir; cesur adımlar atmak için doğru zaman. Kendine olan güvenin artacak, bu da başkalarına ilham verecektir. Anlık kararlar almak yerine, sürecin tadını çıkararak ilerlemek daha faydalı olabilir. Kendine ve duygularına karşı nazik olmayı unutma; kendi ruhsal sağlığını korumak her şeyden önce gelir. Eğer iç dünyanda dalgalanmalar hissedersen, bu durumu kabullenip, ona göre hareket etmen gerekiyor. Bazen durup düşünmek, en iyi strateji olabilir. Aynı zamanda, sevdiklerinle geçireceğin zamanlar dolu dolu anlar getirebilir; birlikte paylaşacağınız anların kıymetini bil.
Bugün, keşif arzusunun ön planda olduğu bir gündesin. Yeni fikirler peşinde koşmak, seni heyecanlandıran konulara yönelmek için harika bir fırsat. Sosyal çevrenle olan iletişimin güçleniyor; bu durum yeni bağlantılar kurmanı veya mevcut ilişkilerinde derinleşmeyi teşvik edebilir. Yolculuklar veya seyahat planları gündeme gelebilir. Bu süreçte, içsel huzurun için meditasyon veya doğadayken vakit geçirmek sana iyi gelecek. Hedeflerin konusunda kararlı olmalı, cesur adımlar atmalısın. Fakat başkalarının fikirlerine karşı açık olman, seni yeni bakış açılarıyla buluşturabilir. Şu an için biraz esneklik de önem taşıyor; planların yolunda gitmezse, bunu toleransla karşılayabilmelisin. Enerjini olumlu ve yapıcı bir şekilde kullanarak, hayal ettiğin değişimleri gerçekleştirme şansını artırabilirsin. İçsel merakını tatmin etmek, seni daha mutlu ve enerji dolu hissettirecek. Takvimdeki her gün bir tablo gibi; sen, o tablonun sanatçısısın. Hangi fırçayı seçip nasıl bir resim çizeceğine sen karar ver!
Bugün, hedeflerinize ulaşma konusunda kararlılığınız ön planda olacak. Dikkatinizi dağılmadan, adım adım ilerlemek için gerekli disiplini gösterebileceksiniz. İş hayatında yeni fırsatlar kapınızı çalabilir; atılımlarınızı cesurca yapmaktan çekinmeyin. Ancak acele kararlar vermemek ve düşünmeden hareket etmemek, başarı için kritik öneme sahip. İletişimde açık ve dürüst kalmak, ilişkilerinizde sağlam temellere oturmanıza yardımcı olacak. Ailevi konularla ilgilenmek, iç huzurunuzu artıracak. Kendinize zaman ayırmayı ihmal etmeyin, içsel çalışmalarla enerji tazelerseniz, daha verimli olabilirsiniz. Finansal konularda dikkatli olmanızda fayda var; beklenmedik harcamalarla yüzleşebilirsiniz. Gezegenlerin konumu, sağlam temeller atmanız için sizi destekliyor; sadece sabırlı ve özenli olun.
Sıra dışı düşüncelerle dolu, yaratıcı enerji dolu bir gün seni bekliyor. Akıllı ve insan odaklı yaklaşımlar, senin için yeni fırsatlar sunabilir. Sosyal bağların güçlenebilir, arkadaş çevrende ilginç sohbetler ve tartışmalar gündeme gelebilir. Özgün projelere yönelmek, başkalarının dikkatini çekmek için mükemmel bir zaman. İçinde bulunduğun toplumsal ortamlarda akışkan yorumların, insanlar üzerinde etki bırakabilir. Hayatı daha renkli kılacak ilham verici karşılaşmalara hazırlıklı ol. Sezgilerin güçlü; hislerine güven ve kalbinin sesini dinle. Geleceğe dair hayallerin, seni inanılmaz bir yolculuğa çıkartabilir. Kendini ifade etmekten çekinme, sıradanın dışına çıkmak seni çok daha özgür hissettirecek. Yeniliklere açık olman, alışılmışın dışındaki keşifler ve değişiklikler için harika bir fırsat doğurabilir.
Hissiyatların derinliklerine dalış yapmanın tam zamanı. İçsel dünyana yönelmek, ruhsal enerjini yükseltecek. Duygusal açıdan oldukça hassas bir döneme girebilirsin; bu da başkalarıyla olan ilişkilerinde empati kurmanı kolaylaştıracak. Yaratıcılığın zirve yapıyor, ilham verici projelere yönelmek için harika bir zaman dilimindesin. Beklenmedik hayal gücü patlamaları, seni sıradanlıktan uzaklaştıracak ve kendini ifade etme biçiminde yenilikler getirecek. Ancak, aşırı duygu yüklemesi altında kalmamaya dikkat et; dengeyi sağlamak, ruhunun sakin kalmasını sağlayacak. Karşına çıkan fırsatları değerlendirmek için açık fikirli olmanı öneririm; çünkü görünmeyen bir kapı, sana yeni ufuklar açabilir. Kendin için zaman ayırmayı unutma, meditasyon veya doğa yürüyüşleri ruhsal dengeyi korumana yardımcı olacaktır. Eğlenceye ve sosyal aktivitelere yönelmek, seni canlandıracak ve ruh halini yükseltecek. Unutma, sezgilerin güçlendiği bu dönemde intuisyonuna güvenmek, senin için önemli bir kılavuz olacak.
