1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün enerjinin en yüksek seviyesine ulaşacağı bir gün. Farklı aktivitelere yönelmek ve yeni deneyimler yaşamak için mükemmel bir zaman. Cesaretin ve kararlılığın sayesinde zorlukları aşacaksın. İnsanlarla olan iletişimin güçlenecek, yeni bağlantılar kurarak sosyal çevrende olumlu değişiklikler yaratabilirsin. İçinde bulunduğun projelere yenilikçi fikirler eklemekten çekinme; bu, sana büyük fayda sağlayacak. Duygusal ilişkilerinde samimiyet ve açıklık ön planda. Sevdiğin kişiyle olan bağını derinleştirme fırsatı bulabilirsin. Keskin içgörüler, sorunları daha hızlı çözmene yardımcı olacak. Kendine güvenin tam olduğunda, karşılaştığın her türlü engeli aşabileceksin. Diğerlerinin desteğini almakta sakınca görme; bugün, beraber hareket edebileceğin fırsatlar kapını çalıyor. Kendini sınırlarını aşmaya hazır hissetmelisin, beklenmedik değişimler kapıda.
Bugün, içsel huzurun ön plana çıkacağı bir gün. Yavaş ve istikrarlı adımlar atarak, sakin bir şekilde kendine odaklanmak için mükemmel bir zaman. Finansal konulara dair alacağın kararlar, uzun vadede olumlu sonuçlar doğurabilir. Ancak, aceleci davranmamaya özen göstermelisin. Kendi değerlerine ve arzularına sadık kalman, seni daha tatmin edici bir geleceğe yönlendirebilir. Aşk hayatında ise, duygularını ifade etmekten çekinmemelisin. Sevdiğin kişiyle daha derin bir bağ kurma fırsatını değerlendirebilir, karşılıklı anlayışınızı güçlendirebilirsin. Ayrıca, doğayla olan bağlantını güçlendirmek için dışarıda vakit geçirmek, zihnini canlandırabilir. Kendine ait alan yaratmak ve bireyselliğini ön plana çıkarmak, motivasyonunu artırabilir.
Bugün iletişimde akıcılık ve keskin bir zihinle dolusunuz. Sosyal çevrenizdeki kişilerle derin ve anlamlı sohbetler yapma isteğiniz artacak. Fikirlerinizi ifade etmekte özgüvenli hissedecek, kendinizi iyi bir şekilde ifade edebileceksiniz. Hızla gelişen olaylar, hızlı tepki vermenizi gerektirebilir. Esneklik, sizi bu süreçte destekleyecek. Bu nedenle, planlarınıza esneklik katmak önem kazanıyor.Çevrenizle olan ilişkilerde bazı beklenmedik sürprizlerle karşılaşabilirsiniz; yeni tanışmalar ya da eski dostlarla yeniden bağlantılar gündeme gelebilir. İçsel bir merak duygusu sizi bilgi arayışına yönlendirebilir. Okumalar, yeni beceriler edinme veya ilginç bir hobi edinme fırsatları karşınıza çıkabilir. Hedeflerinizi belirleyin ve bu hedeflere ulaşmak için ilham veren insanlarla birlikte olun. Sevgi dolu paylaşımlar yapma isteği içindesiniz; flört edenler için heyecan verici anlar yaşayabilirsiniz. Kısacası, bugünün enerjisi, belirsizliklerin yerine yenilikçi düşünceleri ve olumlu ilişkileri getirecek.
Duygusal derinliklerin ön planda olduğu bir gün. İçsel dünyana gömülmek, geçmiş anıları yeniden gözden geçirmek isteyebilirsin. Hassasiyetin arttığı bu dönem, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek için harika bir fırsat. Kalp sesini dinle ve hislerinle hareket et. Besleyici bir ortamda bulunmak, ruhunu yenilemen için faydalı olacak. Kendini ifade etmenin yollarını bulmalısın; belki bir yazı ya da sanatla uğraşmak seni rahatlatır.İçsel huzuru bulmak adına yalnız kalmak da isteyebilirsin, ancak çevrendeki insanların desteğine de açık olmalısın. Yapıcı düşüncelerle ilerlemek, gelecekteki adımların için kılavuz olacaktır. Kendine karşı nazik ol ve duygularının akışını yargılamadan kabul et.
Özgüvenin tavan yaptığı, enerjinin yüksek aktığı bir dönemdesin. İçsel gücünü hissedecek, çevrendeki insanlara ilham kaynağı olacaksın. Sosyal ilişkilerinde dikkat çekici bir aura ile öne çıkacaksın. Yeni projelere başlamak için uygun bir zaman; yaratıcılığını serbest bırak ve cesur adımlar at. Geçmişten gelen bazı bağların yeniden canlanabilir. Bastırılmış duyguların yüzeye çıkmasına hazırlıklı ol, tüm bunlar sana derin bir içgörü kazandıracak. Aşk hayatında hoş sürprizlerle karşılaşabilirsin; romantik anlar seni bekliyor. Kendinle ve çevrendekilerle barışık olmanın keyfini çıkar. Hayatına dair kararlar alırken kalbini dinlemekten çekinme, bu dönem sezgilerin senin en büyük dostun.
Detaylara verdiğin önem ve organize olma yeteneğin, bugün seni öne çıkaracak. Hayatın karmaşası arasında bile dinginliği koruyabilirsin. İş yerinde, projelerinle ilgili başarılı sonuçlar alma şansı yüksek. Fakat, başkalarının beklentilerini fazlasıyla önemsemek, senin üzerindeki baskıyı artırabilir. Kendini ifade etme biçiminde dikkatli ol; yanlış anlaşılmalar yaşanabilir. Günün ilerleyen saatlerinde, sevdiklerinle geçireceğin zaman sana iyi gelecek. İçsel huzurunu sağlayacak basit ve samimi anlara odaklan. Sağlığına özen göster ve bedenine iyi bak; ruhsal olarak iyi hissetmek, enerjini dengeleyecek. Unutma, mükemmeliyetçilik bazen seni geride tutabilir, rahatla ve anın tadını çıkar!
Sevgi ve uyum arayışında olduğun bir gün. İlişkilerdeki dengeyi sağlama çaban, etrafındaki insanlarla olan bağlarını güçlendirebilir. Sosyal ortamlarda daha fazla yer alman, yeni arkadaşlıklar ve işbirlikleri kurmana olanak tanıyacak. Kararlar alırken başkalarının fikirlerine de açık olman önemli. İçsel huzurunu bulman için sevdiğin aktivitelerle zaman geçirmelisin. Sanatsal yönlerin gün yüzüne çıkabilir; yaratıcılığını ifade etmekten çekinme. Bütçe yönetimine dikkat etmelisin; harcamalarına dikkat etmezsen beklenmedik zorluklar yaşayabilirsin. Günün ilerleyen saatlerinde üst düzey konularda tartışmalara girmekten kaçınmalısın. Sakinliğini koruyarak arabulucu rolü üstlenmek, her iki taraf için de faydalı olabilir. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme; ruhsal ve bedensel sağlığına dikkat etmeyi unutma. Başkalarının görüşlerine duyarlı olmanı sağlayacak olaylar gün boyu seni takip edecek.
İçsel derinliklerine inme ve duygusal karmaşaları çözme zamanı. Bugün, sezgilerin en güçlü olduğu bir dönemdesin; çevrendeki insanların hislerini anlamak ve ilişkilerini derinleştirmek için mükemmel bir fırsat. Hemen her konuda içsel sesine güvenmekte oldukça başarılısın. Bu sayede, gizli kalmış bazı bilgiler gün yüzüne çıkabilir.Sosyal ilişkilerin bu enerjiyle güçlenmekte; arkadaşların veya sevdiklerinle olan bağlarını derinleştirmen gerekebilir. Ancak, ani tepkilerden kaçınmalısın; sabırlı olmak her zamankinden daha faydalı olabilir. Maddi konularda dikkatli olmanı gerektiren bir dönemdesin, yatırımlarına yaklaşırken daha temkinli olmanda fayda var. Bir projeye kafa yoruyorsan, detaycı yaklaşımın seni başarıya götürebilir. Ancak, başkalarını etkileme arzusuyla yaptığın konuşmalarda, yeterince samimi olmamaya dikkat et. Biraz karanlık düşünceler zihninde dolaşabilir; meditasyon gibi yöntemlerle bunları dengelemen faydalı olacaktır. Sonuç olarak, derinlere inme arzun ve oldukça sezgisel yaklaşımın, seni birçok alanda aydınlatabilir; fırsatları iyi değerlendirdiğin sürece, olumlu gelişmeler yaşaman mümkün.
Serüven arayışın, keşifçi ruhunla birleşerek yeni ufuklara açılmana olanak sağlayacak. İçindeki özgürlük arzusu, sıkışmış hissettiğin alanlardan çıkmak istemeni tetikleyecek. Bugün, yeni insanlarla tanışmak ve farklı kültürleri deneyimlemek için ideal bir zaman dilimindesin. Cesur adımlar atarak sınırlarını zorlamaktan çekinme; hayatında sevgi ve arkadaşlık ilişkilerini derinleştiren zengin bir süreç başlamak üzere. İçsel sezgilerine kulak verdiğinde, kararsızlıklarını aşacak ve hedeflerine doğru emin adımlarla ilerleyeceksin. İyi fırsatlar kapını çalabilir, bu anları değerlendirmen çok önemli. Duygusal açıdan ise içsel huzurun peşindesin; meditasyon veya doğada vakit geçirmek, ruhunu besleyecek. Gelişmelere açık ol ve değişime hazır ol.
Bugün, odaklanma ve kararlılık senin en büyük müttefikin olacak. İş hayatında karşına çıkabilecek zorluklar, azminle üstesinden gelebileceğin fırsatlar sunabilir. Aynı zamanda, maddi konularda alacağın kararlar seni uzun vadede olumlu bir yola yönlendirebilir. Arkadaşların ve aile üyeleriyle olan ilişkilerine dikkat et, onların desteği sana güç verebilir.Duygusal olarak ise içsel huzuru bulma çabasında olabilirsin. Kendine zaman ayırmak, düşüncelerini netleştirmeni sağlayacak. Geçmişte yaşadığın deneyimlerin, bugünkü tavırların üzerinde etkili olabilir; ancak geçmişten ders almak, gelecekte daha sağlam adımlar atmanı sağlayacaktır.Sağlık açısından, bedenine iyi bakmak ve ruhsal olarak kendini beslemek için meditasyon veya doğa yürüyüşleri yapmayı düşünebilirsin. Bugün, çevrendeki güzellikleri keşfetmek ve kendini yenilemek için harika bir zaman. Unutma, hedeflerine ulaşmak için önce kendinden başlaman gerektiğini asla aklından çıkarma.
Bugün özgürlük ve yaratıcılık temaları ön planda. Farklılıklarını daha fazla sergileme isteği duyacaksın. Sosyal ortamlar ve arkadaşlık ilişkileri, yeni bağlantılar kurmak için ideal bir zemin sunacak. Kendini ifade etme konusunda oldukça cesur ve yenilikçi hissedeceksin. Aynı zamanda içsel bir sorgulama dönemine girmiş olabilirsin; hayata bakış açını sorgulamak ve ihtiyaçlarını yeninden değerlendirmek için çok uygun bir zaman. İletişim becerilerin sayesinde bazı sorunları çözebilir ve işbirlikleri oluşturabilirsin.Günün getirdiği enerjilerin, toplumsal meselelere ilgi duymana da yol açabilir. Aktif bir şekilde fikirlerini paylaşmak, topluluk içinde kendini göstermek için harika bir fırsat. Ancak, kişisel alanına olan düşkünlüğünü unutmamalı ve sınırlarını korumalısın. Değişime açık olmalı, fakat kişisel özgürlüğünü riske atmamak için dikkatli hareket etmelisin. Unutma ki bazen en iyi yenilikler, en sıradan durumların içinden çıkabilir.
İçsel sezgilerin yoğunlaşacağı bir gün. Duygusal derinliklere inmeye meyilli hissedebilir, başkalarının hislerine karşı daha duyarlı olabilirsin. Sanatsal yönlerin ön plana çıkabilir; yaratıcı projeler ve hobilerle ilgilenmek için harika bir zaman. İlişkilerde samimiyet ön planda; sevdiklerinle arandaki bağları güçlendirmek için derin sohbetler yapabilirsin. Maddi konularda dikkatli olmalı, ani harcamalardan kaçınmalısın. Kendi ihtiyacın olan alanlarda kendini besleyecek aktiviteler bulmak, ruhunu canlandırabilir. Holistik yaklaşımlara yönelmek, meditasyon ya da doğa yürüyüşleri gibi etkinlikler zihnini sakinleştirip enerjini tazeleyecek.
