1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün enerjinin oldukça yüksek olduğu bir gün. Dinç ve heyecan verici düşünceler kafanı meşgul edecek. Yeni başlangıçlar yapmak için mükemmel bir zaman. İleriye dönük planlarını gözden geçirmen, hedeflerine odaklanman gerekiyor. Özgüvenin tavan yaparken, karşına çıkan fırsatları değerlendirmek adına cesur adımlar atabilirsin.İletişim kurmak, yeni insanlarla tanışmak için harika bir zaman dilimi. İnsanların dikkatini çekme kabiliyetin, iş veya sosyal ortamlarda öne çıkmanı sağlıyor. Hızlı kararlar alırken, duygusal düşünmemeye dikkat etmelisin. Aklını kullanarak, mantıklı seçimler yapmak sana daha iyi sonuçlar getirebilir.Eğer bir projeye başlamak istiyorsan, dışarıdan destek almak ve iş birliği içinde çalışmak yine faydalı olabilir. Bugün çevrendekilerle uyum sağlamak için esnek olman gerekecek. Bu sayede kalabalık ortamlarda daha da parlayabilirsin. Kendine güvenerek, kararlı tutumunuzu sürdürmekte ve hedeflerine ulaşma yolunda emin adımlarla ilerlemekte fayda var.
Bir huzur arayışı içinde olacaksın; doğal güzelliklere ve sakin ortamlara yönelme isteği belirginleşebilir. Bugün, hayatının maddi yönleriyle daha fazla ilgilenme fırsatın doğacak. Finansal konularda yapıcı adımlar atabilir, tasarruf planları gerçekleştirebilirsin. Kişisel ilişkilerde ise samimi ve içten iletişimlerin, bağlarınızı güçlendirebilir; dostlarına olan bağlılığın, sana destek sağlayacak. Duygusal derinlik arayışında, sezgilerin güçlü bir rehber olabilir; içsel sesine kulak vermek, doğru kararlar almanı kolaylaştıracak. Bugün, aynı zamanda estetik açıdan seni cezbeden şeylere yönelmek; yaratıcı projelerde kendini ifade etmek istiyorsun. Unutma, bu dönemde dengeyi bulmak ve kendine zaman ayırmak, ruhsal sağlığın için önem taşıyor.
İletişimde parlak bir dönemdesin; düşüncelerini ve hislerini açıkça ifade etmekte zorluk çekmeyeceksin. Farklı bakış açıları edinme fırsatını değerlendirmek, zihnini genişletecek ve sosyal çevrenle olan bağlarını güçlendirecektir. Yeniliklere açık olman, yeni tanışmalara zemin hazırlayabilir. Bugün merak duygun canlı kalmalı; öğrenmek istediğin konular için araştırma yapabilirsin. Hem kişisel hem de duygusal anlamda derin sohbetler kurmak, seni bir adım ileri götürecek. Aceleci olmaktan kaçınmalı, her şeyi analiz etme isteğini kontrol altında tutmalısın. Anlık sorunlara pratik çözümler bulmak için daha sabırlı olman gerekebilir. Geleceğe dair fikirlerin etkileyici; hayal gücünü kullanmayı unutma. Parlak düşüncelerin seni yönlendirecek.
Duygusal dengeyi sağlamak için içsel bir yolculuğa çıkma zamanı. İletişimde samimi ve etkili olabileceğin anlar var. Aile bağların bugün özel bir önem taşıyor. Sevdiklerinle yapacağın küçük bir sohbet, ilişkileri derinleştirebilir. İçgüdülerine güven; bu, doğru kararlar almanı sağlayacak. Kendi ihtiyaçlarına odaklanmak, ruhsal yenilenmene yardımcı olabilir. Gün sonunda, yaşadığın deneyimlerin sana önemli bir ders sunacağını unutma. Gerekirse sınırlarını belirlemekten çekinme; bu, mental sağlığını korumana destek olur. Kendine zaman ayırmak, duygusal tazelenmene katkıda bulunacak.
Bugün, hayata karşı güçlü bir tutku ve karizma ile yaklaşacaksın. Kendine olan güvenin artacak ve etrafındakiler üzerinde etki yaratma arzusuyla dolup taşacaksın. Yaratıcılığını ifade etmek için mükemmel bir zaman. Sanatsal projeler veya kişisel hobilerle ilgilenmek, ruh halini yükseltecek ve başkalarına ilham kaynağı olacaksın. Sosyal ortamlarda parlayacak, yeni bağlantılar kurmaya açık olacaksın.Aynı zamanda, duygusal ilişkilerde daha samimi ve dürüst olma ihtiyacı hissedebilirsin. Sevdiklerinle derin sohbetler yapmak, kalbindeki hisleri paylaşmak için uygun bir zaman. Bu sürek, ilişkilerinizi güçlendirecek ve daha sağlam bir bağ oluşturmanıza yardımcı olacak. Ancak, dikkat etmen gereken noktalar da mevcut. Bazen egonun sesini dinleyip, başkalarının görüşlerine kapalı olabilirsin. Başkalarının fikirlerini dinlemek, sana yeni bakış açıları kazandırabilir. İç sesine kulak vermekle birlikte, çevrendekilere karşı da duyarlı olman önemli. Bugün, hem kendine hem de başkalarına karşı nazik ve anlayışlı kalmayı tercih etmelisin. Sonuç olarak, enerjini yapıcı şeylere yönlendirdiğinde, hem kendini hem de çevrendekileri olumlu yönde etkileme şansın yüksek. Parlayacaksın; bu, senin doğal yeteneğin.
Disiplinin ve dikkatinin ön plana çıktığı bir gün. Detaylara olan ilgin, çevrendekilere yardımcı olma konusunda seni motivasyona götürecek. İş yerinde veya günlük hayatında düzenlemeler yapma ihtiyacı hissedebilirsin. Hedeflerine ulaşmak için uygulamaların gerekliliğini hissedeceksin. Bu süreçte, kendini ifade etme şeklin önemli olacak. Bakış açını ve yaratıcılığını ortaya koymak için fırsatlar karşında. Aşk durumunda ise iletişim, güven inşa etme konusunda etkili olacaktır; açık yüreklilikle hislerini dile getir. Sağlığına dikkat etmelisin; bedeninin ihtiyaçlarını dinlemen gereken bir zaman. İlginç kişilerle tanışma ihtimali var, yeni bakış açıları ile ufkunu genişletebilirsin.
Sosyal ilişkilerde derinleşen bağlar, çevrenle olan etkileşimlerinin artmasıyla birlikte yenilikçi fikirlerin ortaya çıkmasına zemin hazırlayacak. Sanat ve estetik alanında bir ilham akışı yaşayabilirsin; bu durum yaratıcı projelerine yansıyarak seni besleyecek. Dikkatini toplamakta zorlanabileceğin anlar var, bu sebeple ruhsal dengen için küçük aralar vermek faydalı olacaktır. Partnerinle olan iletişimin önemli bir teste tabi tutulacak; açık ve samimi bir diyalog kurmak ilişkinin geleceği için kritik önemde. Acele etmeden, her durumu değerlendirerek hareket etmekte büyük yarar var. Karşılaştığın zorluklar, aslında yeni kapılar açacak; bu nedenle olumsuzlukları büyütmemeye çalışmalısın. Kendine olan güvenin, önündeki fırsatları değerlendirmende etkili olacak. Unutma, her şeyin dengede olması gereken bir evren var, bu dengeyi bulmak senin elinde.
Derin duyguların su yüzüne çıkmasına neden olan bir gün. İçsel dünyanda hissettiğin çalkantılar, ilişkilerine de yansıyabilir; bu nedenle iletişimde dikkatli olmanda fayda var. Kendini ifade ederken, başkalarının duygularını da göz önünde bulundurmak önemli. Yenilikçi fikirlerin, seni beklemediğin durumlarla karşılaştırabilir. Bugün, sezgilerinle yön bulabilir, karamsar düşüncelerden uzak durmayı başarabilirsin. Kendine güven, içsel gücünü ve dayanıklılığını hatırla; zorlukları aşacak kapasitedesin. İlişkilerinde samimi ve açık olmanın, sana getireceği olumlu sonuçları görebilirsin. Önemli kararlarla ilgili ekstra çalışma yapmanı gerektiren bir dönemdesin; duyularını kullanarak doğru yolu seçebilirsin.
Bugün enerjik ve maceracı bir ruh hali içerisindesin. İletişim becerilerin güçleniyor, başkaları ile etkileşimlerin keyifli ve verimli geçecek. Yeni insanlarla tanışmak, uğraştığın projelere taze bir soluk katacak. Meraklı bakış açın sayesinde, keşfe çıkmak isteyeceksin; bu, seni alışılmadık yerlerde yeni deneyimlere yönlendirebilir. İçsel bir büyüme sürecinde olduğun bu dönemde, kişisel hedeflerine dair netlik kazanma fırsatı bulabilirsin. Sınırlamalarını aşma isteğin ve özgürlüğe duyduğun özlem, seni harekete geçirecek. Ancak dikkatli ol, başkalarının görüşlerine karşı aşırı duyarlı olmamakta fayda var; kendi iç sesine kulak vermek, yapacağın seçimlerde daha sağlam adımlar atmanı sağlayacak. Bugün, günlük yaşamındaki küçük detaylara dikkat etmen, büyük değişimlerin habercisi olabilir.
Bugün kararlılığını ön planda tutarak, hedeflerine odaklanma fırsatı bulacaksın. İş hayatında karşılaşabileceğin zorlukları pratik bir yaklaşımla aşabilecek ve destek almayı bileceksin. Duygusal olarak kendini güçlü hissetmen, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerine olumlu yansıyacak. Özellikle arkadaşlarınla geçireceğin zaman, ruh halini canlandırabilir. Aynı zamanda, kendine zaman ayırmayı da ihmal etmemelisin; bu, motivasyonunu artıracaktır. Genel olarak, disiplinli ve azimli duruşun sayesinde, istediğin sonuçlara ulaşman mümkün. Yapman gereken şey, adımlarını güvenle atmak ve kararlılığını korumak.
Bugün özgürlüğün ve bireyselliğin ön planda olacak. Yenilikçi fikirlerinle çevrendekilere ilham verebilirsin. Sosyal ilişkilerde ilerici yaklaşımların, başkalarını etkileme potansiyeline sahip. Anlık değişimlere karşı hazır ol; beklenmedik fırsatlar gününü renklendirebilir. İçsel huzurun için biraz zaman ayırmayı unutma. Eğer istersen, bir grup etkinliğine katılmak veya arkadaşlarınla bir araya gelmek yeni bağlantılar kurmana yardımcı olabilir. Anlayışın ve farklı bakış açılarınızla, başkalarının sorunlarına karşı empati gösterme yeteneğin de bugün parlayacak. Farklı düşüncelere açık olman, toplumsal meseleler hakkında yeni ufuklar açabilir. Unutma, bazen en yenilikçi çözümler sıradan anların içinden doğabilir.
Bugün duygusal derinliklerinle yüzleşmek üzere bir yolculuğa çıkabilirsin. İçsel sezgilerin, belirsizliklerin arasında kılavuzluğunu yapacak. Sıcak bir ortamda kendini bulacak, sevdiğin insanlarla derin sohbetler gerçekleştireceksin. Sanatsal tarafın ön plana çıkabilir; yaratıcılığını serbest bırakmak için müzik, resim ya da yazıyla ilgilenmek sana iyi gelecek. Bağlantı kurmak istediğin kişilerle bir araya gelme isteğin artacak fakat bu ilişkileri daha da derinleştirmenin yollarını arayabilirsin. Kalbine hitap eden konulara yönelmen, ikili ilişkilerde ilerlemeni sağlayabilir. Sadece başkalarının ihtiyaçlarına yanıt vermekle kalmayıp, kendi duygusal ihtiyaçlarını da göz önünde bulundurmayı unutma.Kendini biraz yalnız hissetmen mümkün, bunun seni düşündürmesi doğal. Ama yalnızca kendinle kalmanın değerini fark edecek, iç dünyanda güçlü bir yeniden doğuş yaşayacaksın. Gözlemlerini ve hislerini yazıya dökmek, sana kendini ifade etme konusunda büyük bir kolaylık sağlayabilir. Unutma, duygu ve hayal gücünün önemli olduğu bu günde, korumak istediğin derin ve hassas yanlarını göz ardı etmemelisin.
