1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün, enerjin en yüksek seviyelerde. Yaratıcılığını ortaya koymak için mükemmel bir zaman. Sosyal ilişkilerinde cesur adımlar atabilir, yeni insanlarla tanışarak heyecan verici bağlantılar kurabilirsin. Ayrıca, içsel tutku ve motivasyonun sana öne çıkma fırsatları sunuyor; şanslı anların tadını çıkar. Ancak aceleci kararlar verme konusunda dikkatli olmalısın, zira bazı durumları değerlendirmek için zamana ihtiyacın olabilir. Duygusal derinlikte, geçmişle yüzleşmek ve kabullenmek, iç huzurunu bulmana yardımcı olabilir. Kendine güven ve kararlılıkla ilerle, bu gün sana sunduğu fırsatları sonuna kadar değerlendirmeye teşvik ediyor.
İlerlemeye ve kararlılığa odaklanman gereken bir gün. İş hayatında sabırlı olman, hedeflerine ulaşmanı kolaylaştıracak. Maddi konularla ilgili yeni fırsatlar kapını çalabilir; bu fırsatları iyi değerlendirmelisin. İlişkilerde ise otantik ve dürüst iletişim, karşılıklı anlayışı güçlendirecek. Kendine ayıracağın zaman, zihnini yenilemek ve enerjini tazelemek için önemli olacak. Fiziksel aktiviteye önem vermek, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Duygusal olarak biraz içe dönme ihtiyacı hissedebilirsin; bu, kendi iç dengeni bulmana yardımcı olacaktır. Güçlü bir bağ kurduğun kişilere karşı duyduğun güven, ilişkilerini daha da derinleştirecek. Unutma, her şeyin bir zamanı var; sabırlı ol ve akışa güven.
Duygusal derinlikler içinde kaybolmuş hissedebilirsin. Aşk ve aile ilişkileri ön planda, hislerin bu dönemde oldukça yoğun. Sevdiklerine karşı daha koruyucu olmaya eğilimlidir, bu da seni daha empatik bir ruh hali içinde bulunduracak. Yine de kendi sınırlarını korumayı unutma; başkalarının ihtiyaçları seni tüketmemeli. Zaman zaman geçmişle hesaplaşırken, geçmişte yaşadığın bazı olayların yeniden gündeme gelmesi söz konusu. Kendinle barışmak, içsel yolculuk yapmak ve duygusal yüklerinden arınmak için güzel bir fırsat. Yaratıcılığını geliştirmek için ilham arayışında olabilirsin, sanat veya kişisel projelere yönelmek iyi gelecek. Kendi iç dünyanda dengeyi yeniden sağlamak, sana huzur verecektir. Kendinle olan bağlantını güçlendirmek için doğada vakit geçirmen faydalı olabilir.
Yıldızlar, içindeki ateşi yeniden alevlendirmek için uygun bir atmosfer sunuyor. İçsel potansiyelini keşfetme ve çevrendekilere ilham verme fırsatın var. Bugün sahnede ışıkların senin üstünde olduğunu hissedebilirsin; bu durumu avantaja çevirip yeteneklerini sergilemeyi unutma. Duygusal bağların derinleşeceği, samimi paylaşımlar yapacağın anlar yaşanabilir. Kalbinin sesini dinle, içindeki sevgi ve şefkati ortaya çıkarmaktan çekinme. Gün boyunca karşına çıkacak fırsatlar, kendini ifade etme isteğine hitap edecek. Biraz risk almanın, seni daha da güçlendirip özgüvenini artırabileceğini bil. Hem arkadaşlık ilişkilerin hem de romantik bağların alevlenebilir, bu yüzden duygularını açıkça ifade etmekten kaçma. Gale Anayachah'ın gizli anlamını bulabilirsin, derinliklere inmeyi dene.
Analitik düşünce yeteneğin ve detaylara gösterdiğin özen, bugün seni birçok alanda ön plana çıkaracak. İşle ilgili yeni fırsatlara odaklanabilir, projelerini daha da ileriye taşımak için stratejik adımlar atabilirsin. İletişim becerilerinle çevrendeki insanlarla uyum sağlaman kolaylaşıyor; bu dönemde grup çalışmalarında aktif rol alabilirsin. Kendine olan güvenin artacak ve bu, arkadaşlarınla olan ilişkilerini daha samimi bir boyuta taşıyacak. Sağlık konularına yönelik duyarlılığın, sağlıklı alışkanlıklar geliştirmek için motivasyon kaynağın olabilir. Aceleci olmaktan kaçın, adım adım ilerlemek en iyi yol. Bugün, öz disiplin ve dikkat ile başarılarını artırabilirsin.
Bugün, kendinizi sosyal ortamlarda oldukça çekici ve etkileyici hissedeceksiniz. İletişim becerileriniz ön plana çıkacak ve etrafınızdaki insanlarla olan ilişkilerinizde samimiyetin getirdiği sıcak bir bağ kurabileceksiniz. Duygusal denge arayışında olsanız da, bazı kararlar almanız gereken konular gündeme gelebilir. İçsel huzurunuzu korumak için cesur adımlar atmanızda fayda var. Sanatsal yeteneklerinizin sergileneceği bir fırsat karşınıza çıkabilir; bunu değerlendirmek için cesaretlendiğinizde gerçekten büyük başarılar elde edebilirsiniz. Yeni arkadaşlıklar ve bağlantılar kurmak için harika bir zaman. Ancak, dikkatli olmanız gereken durumlar da mevcut; başkalarının ihtiyaçlarına saygı gösterirken kendi sınırlarınızı korumanız önemli. Bugün içsel motivasyonunuzu beslemek için kendinize zaman ayırmak iyi gelecek. Sevdiklerinizle geçireceğiniz zaman, ruh halinizi olumlu yönde etkileyecek. Unutmayın, denge her şeydir; ruhunuzun ve bedeninizin ihtiyaçlarına karşı duyarlı olmak sizi daha da güçlendirecek.
Derin hisler ve tutkunun etkisi altında hissediyorsun. En içteki duygularını açığa çıkarmanın tam zamanı. İlişkilerinde samimiyet ve açıklık ön planda olacak, bu nedenle içindeki karanlıkları paylaşmaktan çekinmemelisin. İş yaşamında stratejik düşünmeye ve gizliliği korumaya özen göstermelisin; aceleci davranmak, planlarının sarsılmasına neden olabilir. Sağlık konularında, ruhsal dengeyi sağlamak için meditasyon veya doğa yürüyüşleri yapmanın faydasını göreceksin. İçsel dönüşüm sürecinde yeni buluşlara açık ol, kararlılığın seni ileri taşıyacak. Alacağın kararlar, seni köklü değişimlere götürebilir. Hayatın dengeyi bulma açısından sana sunduğu fırsatları değerlendir, yeni bir sayfa açmanın eşiğindesin.
Yeni deneyimlere açık, özgür ruhlu bir zaman dilimindesin. Maceralar, seni çeken heyecanlı fırsatlar kapını çalabilir. Hedeflerine ulaşma arzusunun yanı sıra, yaşamın tadını çıkarmayı da unutma. Sosyal ilişkilerde iletişim becerilerin ön planda, bu sayede yeni bağlantılar kurabilirsin. Seyahat etme isteğin artabilir; yeni yerler keşfetmek seni canlandıracak. İçsel olarak huzur arayışındasın, bu da ruhsal olarak daha derin bir değerlendirme yapmanı sağlıyor. Kendini ifade ederken cömert olman, çevrendekiler üzerinde derin bir etki bırakabilir. Eğitim veya bilgi edinimi konusunda aniden bir ilgi duyabilirsin; ilgini çeken konulara yönelmek, zihin açıcı bir süreç başlatabilir. Unutma, özgürlük senin doğal içgüdün; bu dönemi kendi özgürlüğünü pekiştirmek için kullanabilirsin.
Bugün kararlılığın ve disiplinin ön planda. Hayatındaki hedeflere ulaşmak için gereken azmi göstereceğin bir dönemdesin. Bu tutumun çevrendekilerin dikkatini çekecek ve takdirlerini kazanmanı sağlayacak. İş yerinde sorumluluk almak için doğru zaman. Bir projede liderlik yapma ya da ekibin yönlendirilmesinde etkin rol oynama fırsatın var. Duygusal ilişkilerde ise açık iletişim önem kazanacak; hislerini ifade etmekte tereddüt etmemelisin. Kişisel gelişimin için atacağın adımlar, içsel huzurunu artıracak. Sağlık açısından, düzenli bir yaşam tarzı benimsemeye yönelik atılımlar yapabilirsin; kendine özen gösterme zamanı. Zihnin ve bedenin arasındaki dengeyi sağlamaya çalış. Unutma, kararlı adımların seni hedeflerine daha da yaklaştıracak.
Bugün, kişisel hedeflerine ulaşma konusunda farklı bir bakış açısı kazanabilirsin. Yeniliklere açık olman, seni sıradan olana olan bağlılığından kurtarabilir. Sosyal çevrende, yaratıcı fikirleri ve özgün yaklaşımlarıyla dikkat çekebilirsin. Bu, başkalarıyla olan etkileşimlerinde yenilikçi bir atmosfer yaratır. Duygusal olarak, aradığın derinliğe ulaşmak için farklı ilişkilere yönelebilir, insanlarla daha samimi ve açık bir iletişim kurabilirsin. Sadece kendin için değil, başkaları için de ilham kaynağı olabileceğin bir gün. Kendine güven, sana sunulan fırsatları değerlendir ve duygu dünyanı keşfetmeye açık ol. Hedeflerine giden yolda ilerlemek için, geçmişi geride bırakma cesaretini göster. Kendi özgürlüğünü hisset.
Hayal gücün bugün oldukça güçlü bir şekilde etkileyici bir şekilde açığa çıkacak. İçsel dünyana dalma arzun artarken, sezgilerin seni doğru yönlendirecek. Sanat, müzik veya herhangi bir yaratıcı uğraş için mükemmel bir zaman. Duygusal derinliklerinle başkalarına ilham verebilir, empati yeteneğinle çevrendeki insanların kalplerine dokunabilirsin. Ancak, gerçeklikle hayal arasındaki ince çizgide kaybolmamaya dikkat etmelisin; hayal etmeye istekli ol, ama ayaklarının yere basmasını sağla. İlişkilerde daha fazla anlayış ve compassion geliştirmek, aradığın tatmini getiriyor. Yeni ruhsal yollar keşfetmeye de açık ol; meditasyon veya doğa yürüyüşleri gibi aktiviteler ruhunu yenileyebilir ve ruhsal dinginlik katabilir. Kendine nazik ol, duygularını yaşamanın önemini unutma.
1
2
3
4
5
6
