1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün enerjinin yüksek olduğu bir gündesin. İnisiyatif alma isteğin artacak. Karar verme süreçlerinde daha cesur hareket edebilirsin. Yeniliklere açık olman, sana fırsatlar getirecek. Sosyal çevrendeki dinamikler, sana sürpriz ortaklıklar sunabilir. Sabırlı olmalı, ani tepkilerden kaçınmalısın. Karşılaşacağın zorluklar, ileriki dönemlerde seni güçlü kılacak deneyimler sunacak. Kendine inanarak attığın adımlarda, içsel gücünü hissetmekten çekinme. İletişimdeki açıklığın, başkalarıyla sağlam ilişkiler kurmanı sağlayacak. Unutma, her zorluk, yeni bir başlangıcın habercisidir.
Bugün, içsel huzur arayışında olduğun bir dönemdesin. Kendini güvende hissetmek istediğin konulara odaklanabilirsin. Maddi durumlar ve finansal planlamalar gündemde; bu alanda bilinçli ve sabırlı davranışlar sergileyebilirsin. Sevdiklerinle vakit geçirmek, daha sıcak ve samimi anılar biriktirmek için harika bir gün. Duygusal bağların güçlenebilir; hislerini daha açık bir şekilde ifade etme isteğin artabilir. Özellikle sanatsal becerilerin ve estetik duyarlılığın ön plana çıkıyor; yaratıcılığını sergilemek için fırsatları değerlendirmelisin. Sağlık konularında kendine dikkat etmen gerekmekte; bedenine nazik davranmanın önemini unutma. İnatçılığını kontrol altında tutarsan, sonunda kalıcı ve keyifli sonuçlar elde edebilirsin.
Bugün iletişim yeteneklerin etkileyici bir şekilde öne çıkacak. Sosyal çevrendeki insanlarla derin sohbetler yapma fırsatı bulabilirsin. Merak duygun ve öğrenme isteğin, yeni bilgiler edinmeni sağlayacak. Kendini ifade etmeye, fikirlerini paylaşmaya istekli olacaksın. Ancak dikkatli ol, karşındaki kişilerle olan diyaloglarında yanlış anlaşılmalar yaşanabilir. Esneklik ve açık fikirlilik, bu süreçte işine yarayacaktır.Özel bir ilişki söz konusuysa, partnerinle olan bağları güçlendirebilir, yeni paylaşımlar yapabilir ve ortak projelere yönelebilirsiniz. Yalnız olanlar için ise, samimi ve keyifli bir tanışma yaşama olasılığı var. Sezgilerin sana yön gösterecek, içsel sesine kulak vermeni öneririm. Stresli durumları hafifletmek için hobilerine yönelmek veya dışarıda vakit geçirmek faydalı olabilir. Yaratıcılığını konuşturabileceğin fırsatların kapısını aralayabilirsin.
Duygusal derinlikler içinde dolaşırken, kalbinin sesine kulak vermenin tam zamanı. Sevdiklerinle arandaki bağları güçlendirecek özel anlar yaşayabilirsin. Karşılaştığın zorluklara karşı gösterdiğin dayanıklılık, seni daha da güçlü kılacak. İçsel huzurunu bulmak için kendine zaman ayırmalısın; belki bir yürüyüş ya da sevdiğin bir aktivite hayatına renk katabilir. Geçmişte yaşadığın anılara duyulan özlem, sana yeni perspektifler kazandıracak. Yakın çevrendeki insanlarla iletişiminde dikkatli ol; her kelimenin büyük bir anlam taşıdığını unutma. Zekan ve sezgilerin bugün çok güçlü; içgüdülerine güvenerek önemli kararlar alabilirsin. Kendine olan güvenini artıracak fırsatlar karşısına çıkabilir. Her şeyin bir dengesinin olduğunu hatırla; duygusal açıdan dikkatli olman, yaşamındaki huzuru koruma açısından önemli olacaktır.
Bugün sahne ışıkları senin üzerinde parlayacak. İçsel bir güç ve karizma hissiyle çevrendeki insanları etkileme kapasiten artıyor. Kendini ifade etme konusunda cesur adımlar atabilirsin. Yeni fırsatlarla karşılaşma ihtimalin yüksek; bunları değerlendirirken içgüdülerine güven. Sosyal ilişkilerde ise dostlarınla olan bağı güçlendirebilir, bazı duygusal meseleleri de açıkça konuşabilirsin. Ancak, zaman zaman kendine çok fazla baskı yapmaktan kaçınmalısın. Duygularını dengeleyerek hareket etmek, hedeflerine ulaşmanda yardımcı olacaktır. Kendi değerini bilerek hareket ettiğinde, çevrendekilere de ilham kaynağı olabilirsin. Yaratıcılık dolu bir gün seninle olsun!
Detaylara olan düşkünlüğün ve pratik düşünme yeteneğin bugün ön planda olacak. İş yerinde karşına çıkan problemleri çözme konusunda başkalarına ilham verebilir, onların da güvenini kazanabilirsin. Ancak, kendine de zaman ayırmayı unutma; zihnindeki karmaşayı atmak, daha net düşünmene yardımcı olacak. İlişkilerde iletişim kurarken dikkatli ol; karşı tarafın duygularını anlamak, bazı yanlış anlamaların önüne geçebilir. Sağlık konularına yönelik bir farkındalık geliştirmek, yeni alışkanlıklar edinmen için uygun bir zaman. Kendini ifade etmenin ve yaratıcılığını ortaya koymanın getirdiği tatmin, seni olumlu yönde etkileyecek.
Dengede kalma arayışında, ilişkiler önemli bir odak noktası haline gelmekte. Kendini ifade etme biçiminde, başkalarının duygu ve ihtiyaçlarını gözetmen, seni daha derin bağlar kurmaya yönlendirecek. Bugün, bir tartışma veya anlaşmazlık anında bile uzlaşmayı sağlama becerinle öne çıkabilirsin. Bu, karşındaki kişiyi daha iyi anlamanı sağlarken aynı zamanda kendi düşüncelerini de netleştirecektir.Sanatsal ve estetik konulara duyulan ilgi artmakta; yaratıcı projelere yönelik adım atmak için güzel bir zaman. Kendi iç dünyanı, sanat aracılığıyla ifade etmeye çalışmak, sana hem rahatlama hem de ilham verecek. Sosyal ortamlarda bulunmak, yeni insanlarla tanışmak için kendini daha cesur hissedebilirsin. Bugün, başkalarının seni nasıl algıladığını düşünmek ve bu algıyı olumlu yönde şekillendirmek için bir fırsat sunuyor.Merak ettiğin konular hakkında bilgi edinme isteğin artarken, bu bilgi birikimi seni daha açık fikirli ve esnek kılacak. Kendini ifade ediş şeklin ise başkaları üzerinde olumlu bir etki oluşturacak. Aşk ve ilişkilerdeki uyum, sürpriz gelişmelere açık kapı bırakacak. Kalbinin sesine kulak ver ve içsel dengeyi bulmaya çalış.
Gözlemlere göre, duygusal derinliklerinle baş başa kalacağın bir gün. İçsel sezgilerin seni yönlendirebilir; hislerine güvenmeyi unutma. Sosyal çevrende bazı değişiklikler gündeme gelebilir, bu durum dostlukların yeniden şekillenmesine yol açabilir. Duygularını ifade etmekte zorlanabilirsin, ancak içten bir iletişim kurmak, anlayış kazanmanı sağlayacak.Kariyer açısından yeni fırsatlarla karşılaşabilir, tutkularının peşinden gitme arzusuyla dolabilirsin. Yenilikçi fikirlerin ve yaratıcı yaklaşımların dikkat çekebilir. Öğrenme ve gelişim için elverişli bir dönemdesin, yeni bilgiler edinmek kendini daha güçlü hissetmene yardımcı olacak.Sağlığa özen göstermeni tavsiye ederim; bedenine ve ruhuna dikkat etmek, enerjini dengede tutmanı sağlayacak. Uzun zamandır ertelediğin bir projeye yeniden göz atmanın zamanı gelmiş olabilir. Kendine güven, kararlılığın seni başarılı kılacak.
Bugün, macera arayışın daha belirgin hale geliyor. Farklı deneyimlere açık olman, yeni insanlarla tanışmanı sağlayacak. İçinde filizlenen merak duygusu, seni farklı kültürlere ve fikirlere yönlendirebilir. Eğitim veya seyahatle ilgili konularda beklenmedik fırsatlar kapını çalabilir. Kendine güvenin yüksek, bu da cesur adımlar atmanı mümkün kılıyor. Ancak, bazı ilişkilerde fazla iyimser olabileceğin bir dönemdesin; başkalarının vaatlerine karşı dikkatli olmanda fayda var. Duygusal olarak, kendini ifade etme isteğin artarken, içsel huzur, seni nazik bir şekilde yönlendirecek. Yaratıcılığını kullanmaktan çekinme, kalp ve akıl arasında denge kurmak için ideal bir zaman. Unutma, hayatında yapacağın küçük değişiklikler, büyük dönüşümlere kapı aralayabilir.
Bugün kariyer hedeflerinle ilgili önemli fırsatlarla karşılaşabilirsin. Disiplinin ve azmin, emeklerinin karşılığını alma zamanının geldiğini işaret ediyor. İş arkadaşlarınla olan iletişimine dikkat etmelisin; iş birliği içinde hareket edersen, projelerin daha verimli ilerleyecek. Ayrıca, kişisel yaşamında bazı kısıtlamaları aşma fırsatını değerlendirebilirsin. Kendine güven duyduğun bir konuda cesur adımlar atmanın, hayatında yeni kapılar açabileceği görünüyor. Planlarını gözden geçirerek esneklik kazandırman, beklenmedik gelişmelere hazırlıklı olmanı sağlayacak. Bugün, içsel huzurunu bulmak için zamana ihtiyacın var; kendine yönelik bakım yapmayı ihmal etme. Tüm bu süreçlerin seni hedeflerine bir adım daha yaklaştırdığı bir gün olacak.
Bugün farklı fikirler ve yenilikçi yaklaşımlar ön planda olacak. Sıradanlıktan uzaklaşma arzusu içindesin, bu da seni sosyal çevrenle etkileşimde bulunmaya yönlendirebilir. Yeniliklere açık olmak, seni daha yaratıcı bir yola sapabileceğin fırsatlarla karşılaştıracak. Aynı zamanda, hissettiğin özgürlük arzusu, ilişkilerde de belirgin hale gelecek. Kendi alanını korumak ve bağımsız düşünmek isteyeceksin. Arkadaşlarınla beraber vakit geçirirken, onlardan ilham alabilir ve farklı bakış açıları geliştirebilirsin. Bugün, içsel dünyanı keşfetme ve düşüncelerini sorgulama zamanı. Hayatında bazı değişiklikler yapmak isteyebilirsin, kendine güven ve cesaretle adım atmak için doğru bir zaman. Yeni projelere başlamak veya tanımadığın insanlarla tanışmak sana ilham verecek; bu fırsatları karşılamak için açık ol.
Duygusal derinlikler ve sezgiler ön planda. İç dünyanda yaşadığın olaylar, dışarıya yansıyan tutumlarını belirleyebilir. Sosyal ilişkilerde anlam arayışın oldukça yoğun olabilir. İnsanların duygusal halleriyle empati kurmak isteğin, sana hem tazelik hem de yük getirebilir. Kendi sınırlarını korumak, bu karmaşanın içinde kaybolmamak için önemli. Ayrıca, yaratıcılığını kullanabileceğin yeni projeler için ilham alabilirsin. Bugün, ruhunu besleyecek sanatsal aktiviteler veya doğa yürüyüşleri keyif verebilir. Kendine zaman ayırmayı unutmamalısın; bir kitap okumak ya da meditasyon yapmak, zihnini hafifletebilir. Duyguların, aklını etkileyebilir; bu yüzden kararlarını verirken dikkatli olmakta fayda var. Unutma ki, senin içsel dünyan, dış dünyanı şekillendirecektir.
1
2
3
4
5
6
