1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün enerjin yüksek, cesaretin ve atılganlığın ön planda. Yeni projelere başlamak veya mevcut işlerini daha da ileri taşımak için uygun bir zaman. İlişkilerde spontane ve samimi yaklaşımın, çevrendekilere ilham verebilir. Ancak sabırsızlık gösterme eğiliminde olabilirsin; bu yüzden düşünmeden hareket etmeden önce bir adım geri çekilmek faydalı olabilir. Sağlık konusunda dikkatli ol, aşırıya kaçmak genel dengeni bozabilir. Önemli kararlar almadan önce iyice düşünmekte yarar var. İletişimde kendini net ifade et, bu, yanlış anlamaların önüne geçebilir. Bugün gelen tekliflere açık ol, çünkü sürpriz fırsatlar kapını çalabilir.
Duygusal olarak derin bir içsel farkındalık yaşayabileceğin bir gün. İlişkilerdeki dinamiği sorgulayıp, kendini açık bir şekilde ifade etme arzusu duyabilirsin. Maddi konular ön plana çıkarak, finansal kararlar almak için uygun bir zaman diliminde olduğunu hissetmek mümkün. Kendine güvenin artarken, bu durumu çevrendeki insanlara ilham vermek için kullanabilirsin. İş hayatında sabırlı olmak ve kararlı adımlar atmak, seni hedeflerine daha hızlı ulaştırabilir. Sağlığına dikkat etmeli ve ihtiyaç duyduğun dinlenmeyi es geçmemelisin. İçsel huzurun, dış dünyadaki problem ve çatışmalara karşı dayanıklılığını artıracak. Yaratıcılığını ortaya koymak için sanatsal aktivitelere yönelebilir, ruhunu besleyecek etkinliklerde bulunabilirsin.
Hareketli ve merak dolu bir gün seni bekliyor. Zihnindeki sorular, yanıt arayışların ve öğrenme tutkun seni pek çok yeni bilgiye veya insana yönlendirebilir. İkili ilişkilerde açık iletişim, karşındaki kişiye olan paylaşımlarını artırabilir. Farklı bakış açıları, sana yeni ufuklar açacak ve zihnini canlandıracaktır. Sosyal ortamlarda aktif olmayı, yeni bağlantılar kurmayı ya da var olan ilişkilerini derinleştirmeyi tercih edebilirsin. Ancak, dikkatinin dağılması ya da aşırı düşünmek, bazen küçük meseleleri büyütmene yol açabilir. Anlık heveslerin, seni hızlı kararlar almaya itebilir; bu nedenle sabırlı olmayı ve düşüncelerini netleştirmeyi unutmamalısın. İçsel huzurun ve zihin sağlığın için, bugün biraz kendine zaman ayırmak faydalı olacaktır. Doğayla ya da sevdiğin bir aktiviteyle ilgilenmek, tazelenmeni sağlayabilir. Kendini ifade etme gücünün yüksek olduğu bu dönemde, sanatsal yönlerini keşfetmeye yönelmek de keyifli olabilir.
Duygusal derinliğinle dolup taşacaksın, su yüzeyinin altında gizli kalan hislere dalma zamanı. Sevdiklerinle olan bağların güçleniyor; iletişim halinde kalmak, hislerini ifade etmek için mükemmel bir dönemdesin. İçsel dünyanı dışa vurduğun anlarda, empati yeteneğin seni öne çıkaracak. Aile ilişkilerine odaklanarak, geçmişe dair anılarına dönebilir; bu da seni huzurlu bir düşünceye sevk edecek. İş yerinde, takım çalışmasına daha fazla önem vermen gerekecek; ortak hedefler doğrultusunda ilerlemek, harika sonuçlar doğurabilir. Kalbinin sesini dinle; sezgilerin doğru yönlendirecek. Kendini koruma içgüdün, zorluklarla başa çıkmanı sağlayacak; korkularını aşmayı başardıkça, özgüvenin tazelenip artış gösterecek. Unutma, kendine karşı nazik olmalısın; bu aşamada, içsel barışı sağlamaya katkı sunacak tüm küçük mutlulukları yakala.
Bugün yaratıcılığının ve liderlik yeteneklerinin ön plana çıkacağı bir zaman dilimindesin. Kendini ifade etme arzun yüksek, bu yüzden içindeki sanatsal yönü keşfetmek için harika bir fırsat. Sosyal çevrendeki insanlar üzerinde etkili olabileceğin projelere öncülük etmekten çekinme. Ancak, aşırı gururlu ve inatçı davranmaman gerektiğini unutmamalısın; başkalarının fikirlerine açık olmak, beklenmedik kazanımlar sağlayabilir. Aşk hayatında, duygusal derinlik arayışın artabilir. Partnerinle olan iletişimin, ilişkini güçlendirecek şekilde bir evrim yaşayabilir. Tek başına olanlar içinse, yeni bir girişim göz alıcı olabilir. Risk almaktan çekinme ama düşünmeden hareket etmemeye de özen göster. Kendi değerini bilmek ve bu değeri başkalarına yansıtmak önceliğin olmalı. Bu süreç, içsel huzurunu da pekiştirecek ve güven bulmanı sağlayacaktır. İş hayatında, takım çalışmalarında gösterdiğin liderlik, başarılarınla taçlanabilir. Unutma, doğal ışığını yaymak, seni daha da parlatacak.
Detaylara olan hassasiyetin, bugünkü etkinliklerinde belirgin olacak. Sorunları inceleme kabiliyetin, çevrendekilere yol göstermeni sağlayacak. İş ve kişisel yaşamını dengelemek için zaman ayırmalısın; bu, içsel huzurunu sağlamana yardımcı olacak. Ayrıca, sağlığına dair alacağın önlemler, sana uzun vadede büyük fayda sağlayacak. İletişimde açık ve net olmak, yanlış anlamaların önüne geçecek. Bugün çevrenden gelen destek, kendine olan güvenini artıracak; yenilikçi fikirlerin etrafındakileri etkileyebilir. Kendine yönelik eleştirel bakış açını biraz yumuşatmalısın; bu, hem ilişkilerinde hem de kendi motivasyonunda olumlu bir etki yaratacak. Bolca nefes al, stresten uzak durmaya çalış ve içsel rehberliğine güven.
Denge arayışın, içsel huzurunu bulma çabanda giderek daha belirgin hale geliyor. İlişkilerinde ön planda tutacağın empati ve anlayış, aradığın uyumu getiriyor. Sosyal çevrenle iletişimde dikkatli olmalısın, başkalarının duygularını göz ardı etme. Bu dönem, estetik ve güzellik duygularını besleyecek aktivitelere yönelmek için birebir. Yaratıcılığın, sıradanlıktan uzaklaşıp yeni yollar keşfetmek için seni teşvik ediyor. Bir projeye başlamak ya da var olan bir organizasyonun estetik yönünü geliştirmek için harika bir zaman. Kendine zaman ayırmayı unutma, ruhsal ve fiziksel dengeni sağlamak için doğanın tadını çıkarabilirsin. Başarıya giden yolda adım adım ilerlerken, kararlılık ve sabır, en büyük destekçilerin olacak.
Bugün duygusal derinliklerin ve sezgilerin ön planda olacak. Tanıdık ve tanımadık insanlarla olan ilişkilerinde yoğun bir bağ kurma isteği duyabilirsin. Karşılaştığın durumlar, içsel dönüşümüne katkı sağlayacak fırsatlar sunabilir. Gizli kalmış düşüncelerini paylaşmaya yönelik bir heves hissedebilirsin. Duygusal derinliklerine inmekten kaçma. Bu, senin büyüme ve anlayışını güçlendirecek.Kendini keşfetme sürecindesin; ruhsal alanını genişletmek için meditasyon veya sanatsal bir uğraşla meşgul olabilirsin. İçsel huzurunu bulmak adına, doğa yürüyüşleri yapmak veya sevdiğin bir müzikle zaman geçirmek iyi gelebilir. Ayrıca, maddi konularla ilgili ani gelişmeler yaşanabilir; sabırlı ol ve düşünmeden hareket etme. Bugün başkalarıyla bağlantı kurarken içgüdülerine güvenmek, yolunu aydınlatacak. Duygusal derinliklerin, başkalarıyla olan etkileşimlerini güçlendirecek ve güvenli bir alan yaratarak sana rahatlık hissi verecek.
Baskın enerjilerin seni özgürlüğe ve maceraya yönlendiriyor. İçsel bir keşif yolculuğuna çıkma arzusuyla dolusun ve yeni deneyimlere açılmayı hayal ediyorsun. Sosyal çevrende ilginç insanlarla tanışabilir, farklı fikirler edinebilir ve ufkunu genişletme fırsatı bulabilirsin. Merak duygun bugün daha da belirginleşecek, bu sayede seni heyecanlandıran konulara yönelebilirsin. Fakat, dikkatli olman gereken bir nokta var; düşüncelerini ifade etme şeklin, bazı kişilerle aranda yanlış anlamalara sebep olabilir. İçsel zaferlerin bileşeni olan sabrını kullanmalısın. İletişim sırasında empati kurmak, bağlantılarını güçlendirmene yardımcı olacak. Ayrıca, sezgilerin bugün oldukça güçlü; içsel sesine güvenmeyi unutma. Yeni bir eğitim ya da hobiyle ilgilenmek için mükemmel bir zaman. Hayatında yeni bir sayfa açma isteği seni besleyecek. Bütün bunlar, kendini ifade etme ve kişisel gelişim için önemli fırsatlar sunuyor.
Bugün, kararlı adımlar atma isteği içindesin. Hedeflerin daha netleşebilir ve bu, seni güçlü bir motivasyon kaynağı haline getirebilir. Disiplinli yapın sayesinde zorlu görevleri bile başarıyla tamamlayabilirsin. Ancak, sabrını korumaya dikkat etmelisin; bazı engellerle karşılaşabilirsin. İş ve sosyal hayatında insanlarla olan ilişkilerin büyük önem taşıyacak. Destek arayışında olanlara yardımcı olabilir, karşılıklı fayda sağlayacak iş birliği fırsatlarını yakalayabilirsin. İçsel bir denge bulmak için kendine zaman ayırmak, zihinsel dinlenme için faydalı olacaktır. Doğru kararlar almak için içgüdünü dinlemekten çekinme; sezgilerin bugün sana yol gösterecektir.
Bugün, yenilikçi düşüncelerin ve özgür ruhun ön planda. Beklenmedik durumlarla karşılaşabilir ve bu fırsatları değerlendirme konusunda cesur adımlar atabilirsin. Sosyal çevrenle paylaşımlar yapmak, yeni bağlantılar kurmak ve ilginç fikirler alışverişinde bulunmak için mükemmel bir zaman. İçindeki yaratıcılığı serbest bırakacak projelere yönelmek, seni besleyecektir. Diğerlerinden farklı düşünme yeteneğin, seni öne çıkarabilir. Duygusal olarak daha bağımsız hissetmek isteyebilirsin, bu süreçte sınırlarını belirlemen önemli. Esnek olmaya çalış ve kararlılıkla hedeflerine odaklan. Unutma ki, içten gelen sezgilerine güvenmek, karşına çıkan fırsatları değerlendirmek için en iyi yol.
Duygusal derinliklerinize ulaşmak için mükemmel bir gün. İçsel huzur arayışınız sizi çeşitli yaratıcı uğraşlara yönlendirebilir. Hayal gücünüzün sınırlarını zorlayın ve ilham verici projelere odaklanın; kendinizi ifade etme şekliniz, başkaları üzerinde de etki bırakacak. Özellikle sanatsal faaliyetlerde bulunmak, ruhunuzu besleyebilir. Bugün kendinizi biraz izole hissetseniz de, aslında bu, içsel düşüncelerinizi geliştirmek için bir fırsat sunuyor. Sosyal çevrenizden gelen bazı sürprizlerle karşılaşabilirsiniz; bu, yaşamınıza yeni perspektifler katacak. Duygusal bağlantılar kurmakta etkili olabilirsiniz, açık kalbiniz size yeni dostluklar kazandırabilir. Kendinize karşı nazik ve sabırlı olmak, ruhsal dengeyi sağlamanıza yardımcı olacak. Unutmayın ki sezgilerinize güvenmek, sağlam adımlar atmanıza vesile olacaktır.
