1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün enerji dolu ve cesur bir ruh halindesin. Karşılaştığın zorlukları aşmak için içsel gücünü kullanmaktan çekinmeyeceksin. Yeni projeleri başlatmak, başlangıçlar yapmak için ideal bir zaman. Ancak, aceleci davranma eğiliminde olabilirsin. Dikkatini toplamak ve düşünerek ilerlemek, başarı şansını artırabilir. İletişimde açık ve net olman, hem sosyal hem de iş yaşamında olumlu sonuçlar doğuracak. Kendine güvenerek hareket et, ama başkalarını da dinlemeyi unutma. Bugün, kişisel hedeflerine ulaşma konusunda motivasyonun yüksek olacak. Sosyal ilişkilerde daha samimi ve yakın olma ihtiyacı hissedebilirsin. Cömert davranışların takdir edilecek ve bağların güçlenecek. Bu enerji dolu günde, ilham aldığın insanlarla vakit geçirmek, yaratıcılığını artırabilir. Unutma, bugün sadece kendin için değil, çevrendeki insanlar için de ilham kaynağı olabilirsin.
Bugün, sabırlı ve ihtiyatlı yaklaşımın sayesinde karşılaştığın zorlukları aşma becerin ön plana çıkacak. İleriye dönük planlarını yeniden gözden geçirmek için mükemmel bir zaman. Maddi konulardaki istikrar arayışın, uzun vadede beklediğin olumlu sonuçları beraberinde getirebilir. İlişkilerde ise, yakınlarınla olan iletişimine daha fazla özen göstermek faydalı olacak. Duygusal derinliklerin seni, sevdiklerinle daha samimi bir bağ kurmaya yönlendirebilir. Bugün alacağın küçük ama anlamlı hediyeler veya jestler gününü güzelleştirebilir. Kendine odaklanarak, ruhsal ve bedensel sağlığını da ihmal etmemelisin; kendine biraz alan tanı, doğayla iç içe vakit geçirmenin keyfini çıkar.
Bugün iletişim becerilerin ön plana çıkıyor, çevrendekilerle yapılacak samimi sohbetler sayesinde ilişkilerini derinleştirme fırsatın var. Zihnindeki düşünceleri açıkça ifade edebilmek, belirsizlikleri ortadan kaldırmana yarayacak. Arkadaşlarınla plan yapma isteğin artıyor; sosyal aktiviteler, yeni insanlarla tanışma ve farklı bakış açıları kazanma fırsatı sunabilir. Duygusal olarak daha derin bir bağ kurmak için içe dönme gereksinimi hissedebilirsin. Hızlı düşünme yeteneğin, ilham aldığın anlarda sana yenilikçi çözümler getirebilir; bu nedenle yaratıcılığını serbest bırakmaktan çekinme. Yoğun stres altında bile rahatlama yöntemleri deneyebilirsin. Bugün üzerindeki baskıyı azaltacak bir hobi ya da yaratıcı faaliyet bulmak, ruh halini olumlu yönde etkileyebilir.
Duygusal derinliklerinle yüzleşme vakti. İçsel huzursuzlukların seni rahatsız edebilir. Ailevi konular gündeme gelebilir; sevdiklerinle olan ilişkilerini gözden geçirmen faydalı olacak. Anlayış arayışında olduğun bu dönem, gerek duygusal gerekse maddi anlamda bazı sürprizlerin kapıda olduğu bir süreç. Kendine olan güvenini tazeleme arzusu artabilir, bu da seni yeni kararlar almaya yönlendirebilir. Eğer kendine alan açar ve içsel sesini dinlersen, bu süreçten güçlenerek çıkma şansın yüksek. Duygusal bağlarının derinleştiğini hissedebileceğin bir gün olacak, hislerini ifade etmekten çekinme; bu, ilişkilerini besleyecek bir adım olabilir. Unutma, hissetmek ve ifade etmek senin doğal yeteneğin.
Bugün, yaratıcı enerjilerin doruk noktasında olduğu bir gün. Kendinizi ifade etmek için mükemmel bir fırsatla karşılaşabilirsiniz. İçsel ışığınız etrafınızdaki insanları etkileyebilir ve liderlik vasıflarınızı ön plana çıkarabilir. Sosyal ilişkilerdeki uyum ve dinamizm, dostluklarınıza yeni derinlikler katmanıza olanak tanıyacak. Ancak, aşırı gurur ve benmerkezcilik gibi eğilimlere dikkat etmelisiniz; başkalarının fikirlerine de özen göstermek, sizi daha da güçlü kılacak. Sevgi ilişkilerinde yoğun duygular ortaya çıkabilir, bu nedenle kalbinizin sesini dinlemekte fayda var. Kendi isteklerinizi ve ihtiyaçlarınızı dengeleyerek iç huzurunuzu sağlamak, günün en önemli noktalarından biri olacak. Bugün, ruhsal ve duygusal olarak da yenilenmek için harika bir dönemdesiniz; kendinize zaman ayırmayı unutmayın.
Titizliğin ve detaylara olan düşkünlüğün, gün içerisinde iş ve özel yaşamında sana yarar sağlayacak. Günlük görevlerini yerine getirirken, planlamalarına sadık kalmanın önemini anlaman gerekecek. Sabırlı ve dikkatli yaklaşımın sayesinde, küçük ama önemli başarılar elde etmen mümkün. İletişim kurduğun insanlar, senin analitik bakış açını takdir edecek, böylece sosyal çevrende güçlü bağlar geliştirebilirsin. Duygusal anlamda ise, içsel huzurunu bulmak için biraz meditatif zaman ayırmalısın; bu, günün stresiyle başa çıkmanda büyük yardımcı olacak. Aynı zamanda, sağlığına dikkat etmeyi unutma; beslenmene özen göstermek ve hafif fiziksel aktiviteler yapmak, enerji seviyeni olumlu yönde etkileyecektir. Bu dönemde kendine karşı nazik olmalı ve yeterince dinlenmeyi de unutmamalısın.
Müzakere ve denge arayışının gücünü hissedeceksin. İlişkilerde uyum sağlama yeteneğin, çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerine derin bir dokunuş katacak. Sanat ve estetik algın bugün daha da güçleniyor; güzel şeylere yönelmek, seni ruhsal açıdan besleyecek. İçsel huzurun, başkalarıyla olan diyaloglarında belirleyici olacak. Sosyal olanaklar, yeni bağlantılar kurma fırsatları sunabilir; bu nedenle açık fikirli olman önemli. Ancak, karar verme sürecinde aceleci davranmaktan kaçınmalısın. Deneyimlerin, bugünlerde sana önemli dersler verebilir. Kendini ifade etme şeklin, başkaları üzerinde olumlu bir etki bırakacak. Unutma ki, nezaketle iletişim kurmak, pek çok kapıyı açmanı sağlayabilir. Bugün kendine karşı nazik olmayı da ihmal etme; içsel dengeyi sağlamakta kendinle barışmak önemli.
Bugün, duyguların derinliklerinde bir keşif yapma fırsatı bulacaksın. İçsel gücünü daha iyi anlayabilir, sezgilerinin rehberliğinde cesur adımlar atabilirsin. İlişkiler konusundaki zekan, seni yakın çevrendekilerle daha sağlam bağlar kurmaya yönlendirecek. Ancak, gizli kalmış hislerin ve düşüncelerin yüzeye çıkma ihtimali yüksek. Bu süreçte dürüstlük ön planda olmalı. Kendi ihtiyaçlarını ve sınırlarını net bir şekilde ifade etmekte özgür olabilirsin. Aynı zamanda, yaratıcı bir projeye başlamak için harika bir zaman. İç psikolojinle barışık olduğun sürece, dış dünyada da başarılı olmanın kapıları açılacak. Hayatındaki karanlık köşeleri aydınlatmayı ihmal etme; senin için aydınlık bir dönem başlıyor.
Bugün, özgürlüğe duyduğun özlem yine kendini gösterebilir. İhtiyaç duyduğun macera ve keşif ruhu içini kıpırdatacak. Yeni ufuklara açılmak, farklı bakış açıları kazanmak için mükemmel bir zaman dilimi. Eğitim veya kişisel gelişim fırsatları karşına çıkabilir, bunları değerlendirmek için cesur adımlar atabilirsin. İletişimde samimiyet önplanda, karşındaki insanlarla derin, anlamlı sohbetler yaparak bağlantılarını güçlendirebilirsin. Ancak, düşüncelerini ifade ederken dikkatli ol; bazen aşırı açık sözlülük, başkalarını incitebilir. Bugün doğada vakit geçirmek, ruhunu canlandıracak ve iç huzurunu sağlayacaktır. Yaratıcılığın yüksek olduğu bu günlerde sanatsal yönlerini keşfetmek, güzelliklerden ilham almak konusunda seni harekete geçirebilir. Unutma, hayattaki yolculuk kadar varış noktası da önemlidir; tutku ve merakını beslemeyi ihmal etme.
Kendini güçlü ve kararlı hissediyorsun, bu durum seni maddi ve manevi konularda daha azimli hale getiriyor. Hedeflerine ulaşmak için sağlam adımlar atma isteğin artıyor. Ancak aşırı disiplinli olmanın getirdiği baskı, bazı insanlarla olan ilişkilerini zorlayabilir. İş yerindeki sorumluluklar artarken, zaman zaman bunaltıcı hissedebilirsin. Yine de sabrın ve azmin seni başarıya taşıyacak. Kendi içsel huzurunu bulmak için biraz zaman ayırmayı unutma, doğa yürüyüşleri veya sakin bir ortamda düşünme fırsatları iyi gelebilir. Sevdiklerinle geçireceğin zaman, stresini atmana yardımcı olabilir. Bugün, kendini ifade etme konusunda dikkatli olmalısın; kimi zaman sessiz kalmak, daha etkili bir iletişim yolu olabilir. Geleceğin için alacağın kararlar, bugünkü kararlılık ve netliklerle şekillenecek.
Bugün, yaratıcı enerjilerin doruklarına ulaşabileceğin bir gün. Farklı düşünmeye açık olman, seni özgün projelere yönlendirebilir. Sosyal çevrendeki insanlarla olan bağlantıların, ilham verici fikirlerin ve ortak çalışmaların merkezine yerleşecek. İletişim becerilerin, tartışmalarda avantaj elde etmeni sağlayabilir. Ancak, bazı durumlarda fazla bağımsız davranma isteğin, başkalarıyla olan etkileşimlerini zorlaştırabilir. Duygusal derinliklere inmeye çalışırken, özgürlüğüne olan düşkünlüğünü dengelemeye dikkat et. Teknoloji veya bilimle ilgili konulara dair merakın artabilir; yeni bir şeyler öğrenmek sana ilham kaynağı olabilir. Gecenin ilerleyen saatlerinde, içsel huzuru bulmak adına yalnız kalmak isteyebilirsin. Unutma, denge her şeydir.
Duygusal duyarlılığın ve sezgilerin yüksek olduğu bir gündesin. İçsel huzuru sağlamak adına sanatsal faaliyetlere yönelmek, yaratıcılığını besleyebilir. Kendini ifade etmek için yazmak veya müzikle uğraşmak ruhunu canlandırabilir. Diğer insanlar ile olan ilişkilerinde empati ve anlayış sunma yeteneğin, başkalarıyla olan bağlarını güçlendirecektir. Ancak, aşırı duygusal dalgalanmalar yaşayabilirsin; bu yüzden içsel dengeyi bulmak için yalnız kalmayı tercih edebilirsin. Hayallerinin peşinden koşmak için harika bir zaman dilimi. Kalbinin sesine kulak ver ve sezgilerinin seni yönlendirmesine izin ver. Dikkatini, geleceğini şekillendirecek fırsatlara yönlendir. Kendine olan inancını güçlendir ve şüpheleri geride bırak. İçindeki potansiyeli keşfetmek için eline geçen her fırsatı değerlendirmelisin. Enerjini pozitif düşüncelerle yönlendirerek, olumsuzluklardan uzak durmaya çalışmalısın. Unutma, aklındaki sorulara yanıtları içsel huzurunda bulabilirsin.
