1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün, maceraperest ruhun ön planda olacak. Yeni deneyimler ve keşifler için enerji dolusun. İlişkilerde ise samimiyet ve dürüstlük arayışın artabilir. Duygusal olarak kendini ifade etme isteğin, bazı tartışmalara yol açabilir; ancak bu, bağlantılarını güçlendirebilir.Kendine güvenin, yaratıcılığını tetikleyecek. Olumlu düşüncelerinle, karşına çıkan fırsatları değerlendirme konusunda cesaret bulabilirsin. Ancak, çevrendekilere karşı sabırlı olmalısın; senin hızına ayak uydurmak istemeyenler olabilir. İş projelerinde yenilikçi düşünceler öne çıkıyor, bu yüzden sıradanlıktan uzaklaşmak için riskler almaktan çekinme. Sağlık konularında ise esnekliğin önem taşıyor; hareket etmeyi ve yediklerine dikkat etmeyi unutma.Bugün, içsel gücünü keşfetmek ve olumlu değişiklikler yapmak için mükemmel bir zaman. İnan kendine, cesur adımlar at ve kalabalığın içinde fark edilmemek için debelenme. Senin parlaklığın, çevrendaki karanlıktan kaçış yaratacak.
Duygusal ve maddi konularda denge arayışında olabilirsin. Bu dönem, içsel huzur bulmak için kendine zaman ayırmanın önemli olduğu bir süreç. Sevdiklerinle daha fazla etkileşimde bulunmak, seni besleyecek güven dolu ilişkiler kurma isteğini artırabilir. İş ve kariyer alanında daha önceki çabalarının meyvelerini toplamaya başlayabilirsin; sabırlı olman bu süreçte fayda sağlayacak. İçinde bulunduğun ortamdaki güzelliklere ve huzura odaklanmak, ruh halini olumlu yönde etkileyecektir. Sağlık konusunda da dikkatli olman gereken bir gün; yeterince dinlenme ve beslenmeye özen göster. İçsel sesine kulak vermek, seni doğru yolda ilerletecek.
Bugün iletişim becerilerin ön planda olacak. Sosyal ortamlarda daha fazla yer alabilir ve fikirlerini paylaşma fırsatı bulabilirsin. Esnek düşünme yeteneğin sayesinde sorunları kolayca çözebilecek durumdasın. Yeni insanlarla tanışma veya eski arkadaşlarla bağlantı kurma isteği içinde olabilirsin. Yakın çevrendeki insanların düşüncelerine saygı duymak ve onların bakış açılarını anlamak, huzurlu ilişkiler kurmana yardımcı olacak. Ayrıca, öğrenmeye ve keşfetmeye açık kalmanı sağlayacak ilginç konularla karşılaşabilirsin. Ancak, bazı huzursuzluklar veya belirsizlikler içerisindeysen, içsel huzurunu korumak için sakin kalman faydalı olacak. Kendine güvenerek gerçek duygularını ifade etmekten çekinme.
Duygusal derinlikler içinde kaybolabilir, hislerinizi açıkça ifade etmekte zorluk yaşayabilirsiniz. İçsel huzurunuzu bulmak için biraz yalnız kalmaya ihtiyacınız var. Kendi dünyanıza çekilmek, kavramları sorgulamak ve duygusal yaralarınızı iyileştirmek için fırsat yaratın. Bazen kendinizi savunmasız hissedebilir, bu nedenle ihtiyaçlarınızı başkalarına iletmekte zorlanabilirsiniz. Kendinize karşı nazik olun ve hislerinize saygı gösterin. Yakın ilişkilerinizde, anlayış ve empati büyük önem taşıyor; sevdiklerinizle açık bir iletişim kurmak, bağlarınızı güçlendirecektir. Dış dünyadan uzaklaşmak, bir hobi ya da sanatsal bir faaliyetle meşgul olmak, ruhunuza iyi gelecektir. Maddi konularda dikkatli olun, bütçenizi aşmamaya çalışın. Unutmayın, her duygunun altında bir ders yatıyor. Kendinizi dinleyin ve iyileşmenizi sağlayacak adımları atın.
Ego anlaşmazlıklarına neden olmamak için, başkalarını da dinlemeye özen göster. Aşk ilişkilerinde sıcak bir atmosfer var; sevdiğinle birlikte keyifli anılar biriktirmen mümkün. Ancak, iş ortamındaki gerginliklere karşı tetikte olmalısın; bazı durumlarda sabırlı kalmak gerekebilir. Ekonomik konularda temkinli davranman fayda sağlayacak, ani harcamalardan kaçınmalısın. Bugün, içsel gücünün farkına varacak ve bunu çevrende olumlu bir etki yaratmak için kullanacaksın.
Detaylara dikkat etme yeteneğin bugün öne çıkacak. Gün içerisinde, çevrendeki insanlarla olan iletişiminde titiz bir yaklaşım sergilemek isteyebilirsin. İş ortamında karşılaşacağın zorluklar, seni daha analitik düşünmeye itebilir. Her şeyi dört bir kenarından değerlendirmek, beklenmedik çözümler bulmana yardımcı olacak. Kendini ifade ederken, hissettiklerini açıkça dile getirmekte zorlanabilirsin, bu yüzden dikkatli olmalı ve kalbini dinlemelisin. Gözlemlerinden yola çıkarak önemli kararlar alabilir, önceden düşündüğün planları tekrar gözden geçirebilirsin. Sağlığına özen göstererek, bedenini dinlendirmek için fırsatlar yaratmalısın. Sosyal ilişkilerinde ise, arkadaşlarınla yapacağın birkaç samimi sohbet, ruhunu canlandırabilir. Kendine olan güvenini taze tutmak, günün sonunda seni daha mutlu hissettirecek.
Bugün, sosyal ilişkilerin ön planda olduğu bir dönemdesin. İnsanlarla kurduğun bağlar derinleşecek, yeni dostluklar edinme fırsatları doğacak. Kendini ifade etme yeteneğin artarken, başkalarının görüşlerine de daha açık olmalısın. Duygusal zekân, karşılaştığın zorlukları aşmanda büyük rol oynayacak. Çatışmalardan kaçınmak ve uzlaşmacı bir tutum sergilemek, sana büyük avantajlar getirecek. Sanatsal yönlerin gün yüzüne çıkarken, yaratıcılığını kullanabileceğin alanlara yönelmek için harika bir zaman. Doğaya çıkarak sakinleşmek, kafandaki karmaşadan uzaklaşmana yardımcı olacak. İçsel huzurun, dışarıya yansıdığı bir dönemdesin. Negatif düşüncelerden arındıkça, daha olumlu bir bakış açısına sahip olacaksın. Kendine güvenmeyi unutma; içindeki dengeyi bulduğun sürece, her şey yolunda gidecek.
Gizli kalmış duyguların gün yüzüne çıkma ihtimali var. İçsel tutkularınla yüzleşirken, başkalarının da hislerini göz önünde bulundurmalısın. İletişimde daha açık olman, ortaklıklarını güçlendirebilir. İş veya projelerde yenilikçi fikirlerin dikkat çekebilir; yaratıcılığını serbest bırak. İnsanlarla olan etkileşimlerinde, kararlılığı ve azmi elden bırakmamalısın. Geçmiş deneyimlerden ders alarak ilerlediğinde, geleceğin için daha sağlam bir zemin hazırlayabilirsin. Kendini sorgulama ve ihtiyaçlarının peşinden gitme zamanı. Ancak, başkalarını da dinlemeyi unutma; empati, ilişkilerini daha derin bir seviyeye taşıyacaktır. Farklı bakış açıları, hayatını renklendirebilir. Duygusal ilişkilerde tutkulu ama dengeli bir tutum benimse. Kendi sınırlarını koruyarak, başkalarının da sınırlarına saygı duymalı ve bu dengeyi sağlamalısın.
Yeni keşiflere ve maceralara açık bir gün. İçinde bulunduğunuz iletişim ortamında ilginç ve heyecan verici sohbetler ortaya çıkabilir. Farklı bakış açılarıyla karşılaşmak, olaylara dair perspektifinizi genişletecek ve sizi düşündürecek. Sizi motive eden hedeflerinizin peşinden koşmaktan çekinmeyin, bu süreçte ilham verici bir dönüşüm hissedebilir, kararlılığınızla etrafınızdaki insanları etkileyebilirsiniz. Ancak dikkatli olun; aşırı iyimserlik ve dikkatsiz davranışlar, planlarınızı aksatabilir. Finansal konulardaki belirsizlikleri gidermeye yönelik yeni stratejiler geliştirmek için uygun bir zaman. İlişkilerde samimiyet ve dürüstlük üzerine vurgu yapılması, derin bağlar kurulmasına yardımcı olacak. Flört eden Yaylar için heyecan verici karşılaşmalar söz konusu, kalbiniz yeni bir maceraya hazır. Doğa yürüyüşleri veya sanatsal aktivitelerle kendinizi ifade etmek, ruh halinizi olumlu yönde etkileyecektir. Unutmayın, içsel mutluluğunuz, dış dünyada da yankı bulacaktır.
Bugün, kariyer hedeflerin üzerinde yoğunlaşma fırsatın var. Sorumluluklarını en iyi şekilde yerine getirmek için öz disiplinini kullanman gereken bir zaman dilimindesin. Zihnindeki planları hayata geçirmek için yaratıcı bir bakış açısı geliştirebilirsin. İnsanlarla olan iletişiminde netlik önemli; düşüncelerini açıkça ifade etmelisin. Geçmişteki deneyimlerin, bugünkü kararların üzerinde önemli bir etkiye sahip olacak. Duygusal olarak, kendini biraz baskı altında hissedebilirsin; bu da seni düşündürücü bir ruh haline sokabilir. Ancak, bu süreçte kendine güvenmelisin, çünkü işe yarar bir iç gözlem yapma şansı bulabilirsin. Birlikte çalıştığın kişilerle ilişkilerini güçlendirmek, uzun vadede fayda sağlayacaktır. Sağlık ve iyi olmak için kendine zaman ayırmayı unutma; zihinsel ve fiziksel dengeyi sağlamak, tüm bu çabalarında anahtar rol oynayacak.
Sosyal ilişkilerde hareketlilik, yeni tanışmalar ve ilginç sohbetler gündemde. Zihninizin aktif olduğu, yaratıcılığınızın parladığı bir dönemdesiniz. Farklı bakış açılarına açık olmanız, çevrenizdeki insanlarla olan etkileşiminizi güçlendirecek. Grup çalışmalarında veya takım projelerinde liderlik becerilerinizi sergileme fırsatı bulabilirsiniz. Duygusal olarak bağımsız olma isteğiniz, ilişkilerde bir denge arayışına dönüşebilir. Yaşantınızda yenilik arayışında olmanız, alışılmış kalıpların dışına çıkmanıza neden olabilir. Bu açıdan kendinizi ifade etmek için özgür bir ortam yaratmanız önem taşıyor. Yeni deneyimlere açık olun, karşınıza çıkan fırsatları değerlendirin. Sürpriz gelişmelere hazır olun; heyecan dolu bir gün sizi bekliyor!
Duygusal derinlikler ve sezgilerin ön planda olduğu bir gün. Hayal gücün, yaratıcılığın zirveye çıkabilir; bu da sanatsal projelere yönelmek için harika bir fırsat sunar. İç dünyana dönerek, ruhsal bir yenilenme hissi yaşayabilirsin. Başkalarının duygularına karşı son derece hassas olacaksın, bu nedenle empati yeteneğin ön plana çıkabilir; destek arayan arkadaşların için gizli birer ışık kaynağı olabilirsin.Ancak, sınırlarını korumayı unutmaman önemli. Başkalarının yüklerini taşımak isteği içinde kaybolabilirsin; bu yüzden kendine biraz zaman ayırmayı ihmal etme. İlişkilerde, derin bir anlayış ve sevgi ağı oluşturma fırsatı var. Ayrıca, bir ikili ilişki içinde, açık iletişim kurmak, bağları güçlendirebilir ve kalbinin derinliklerindeki hisleri açığa çıkarmana yardımcı olabilir.Günün ilerleyen saatlerinde, içsel huzurun giderek artacak. Meditasyon veya doğadayken geçirilen anlar, ruh halini dengelemek açısından faydalı olacaktır. Geleceğine yönelik hayallerini gözden geçirip onlara odaklanabilir, bu süreçte kendini yeniden keşfedebilirsin. Unutma, sezgilerine güvenmek ve içsel sesini dinlemek, bu dönemde seni yönlendirecektir.
