1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün enerjin oldukça yüksek, bu da seni yeni girişimlere teşvik ediyor. İlişkilerde cesur adımlar atabilirsin; duygularını açıkça ifade etmekten çekinme. İş yaşamında ise, yaratıcılığın sayesinde dikkat çekici fikirlerle karşına çıkarak etrafındaki insanları etkilemeyi başaracaksın. Ancak, düşüncelerini başkalarına aktarırken aceleci olmamaya dikkat et. Fiziksel aktivitelerle enerjini dengeleyebilirsin; spor yaparak hem ruh halini iyileştirebilir hem de vücudunu canlandırabilirsin. Günün ilerleyen saatlerinde, beklenmedik bir haber alabilirsin; bu, kısa vadeli planlarını yeniden gözden geçirmeni sağlayacak. Belirsizliklerden korkma; risk almayı seviyorsun ve bu konuda dünyayı daha heyecan verici hale getirebilirsin.
Bugün, dayanıklılık ve sabırlı yaklaşımınız ön plana çıkıyor. Maddi konularda şansınızın artması, yeni fırsatlarla karşılaşmanıza yol açabilir. İçsel huzurunuzu sağlamak için kişisel alanınıza ve konforunuza odaklanmak isteyeceksiniz. İlişkilerde ise sevgi dolu ve destekleyici bir tutum, çevrenizdekilerin size daha yakın hissetmesine neden olacak. Sakin kalmayı başardığınız sürece, hem iş hayatında hem de sosyal bağlantılarda olumlu gelişmeler yaşayabilirsiniz. Kendinize güvendiğiniz sürece engelleri aşma konusunda kararlılığınız, ilerlemenize destek olacak. Sağlık konularında da dikkatli olmalı, dengeli bir yaşam sürmeye özen göstermelisiniz. Alışveriş konusunda sezgilerinize güvenin, bütçenizi aşmamaya çalışın. Günün getirdiği her yeni durum, büyümenize katkı sağlayabilir.
Zihinsel olarak son derece aktif bir gün, merak duygusunun ön planda olduğu bir zaman dilimindesin. Yeni bilgiler edinme isteği, seni ilginç diyaloglara ve tartışmalara çekecek. Sosyal çevrende yapıcı bir etkileşim içinde olman olası; fikir alışverişi yapmaktan ve düşüncelerini paylaşmaktan keyif alacaksın. Ancak dikkat etmen gereken bir durum var; konuşmalarında kendini net bir şekilde ifade etmezsen yanlış anlaşılmalar meydana gelebilir.İletişim becerilerin bugün oldukça parlayacak. İhtiyacın olan her türlü bilgiye ulaşabilecek ve başkalarını da bilgilendirebileceksin. Kısa seyahatler veya yer değişiklikleri için uygun bir gün. Düşüncelerini kağıda dökmek veya yaratıcı projelerde yer almak sana ilham verebilir. Özgürlüğüne olan düşkünlüğün, seni kısıtlamaktan uzak tutmalıdır.Aşk hayatında, samimiyet arayışında olduğun bir dönemdesin. Partnerinle olan iletişiminde açık olursan, duygusal bağınızı güçlendirecek fırsatlar çıkabilir. Tek başına olanlar, ilginç biriyle tanışma olasılığı içinde, kalbini çarptıracak sohbetler yapabilirsin. Her durumda, merakını canlı tutmayı unutma; seni zenginleştirecek deneyimlerle dolu bir gün seni bekliyor.
Duygusal derinlikler seni sarıp sarmalarken, içsel bir huzur arayışında olabilirsin. Aile ilişkilerin ön planda; sevgi ve destek bulma arzusuyla hareket edeceksin. Yakın çevrendeki insanlarla bağlarını güçlendirmek için fırsatlar karşına çıkabilir. Bugün geçmişe yönelik anılar, ruh halini etkileyebilir. Bu anılar üzerinden geçmek, sana yeni bir bakış açısı kazandıracak. Sezgilerin güçlenmiş, içgüdülerinle hareket etmek istemen güçlü bir kapı aralayabilir. Duygusal bir denge kurmak ve sevdiklerinle güven dolu konuşmalar yapmak için ideal bir zaman. Kreatif yönlerin harekete geçebilir; sanatsal projelere yönelmek, içsel yaralarını iyileştirirken ruhunu besleyebilir. Kararlarında sezgine güvenerek ilerlemen, seni doğru yolda yönlendirecek. Evinin sıcaklığı ve güveni, seni koruma hissettiriyor; bu hisleri yaşamda yansıtmak, çevrendeki herkesi olumlu etkileyecek.
Sahip olduğun doğal liderlik yetenekleri bugün parlayacak. Çevrendeki insanları etkileyip, ilham vererek yeni projelere dahil olabileceksin. Kendini ifade etme becerin ön plana çıkabilir, bu sayede başkalarının dikkatini çekebilirsin. Enerjini olumlu bir şekilde yönlendirmek, yaratıcılığını arttırmak için harika bir gün. Duygusal olarak, içsel dönüşüm ve kişisel gelişim fırsatları karşına çıkabilir. Özellikle sosyal ortamlarda kendini rahat hissetmeli, samimi ilişkiler kurmalısın. Unutma, kararlılık ve tutku ile ilerlediğinde dilediğin hedeflere ulaşman mümkün. Soğukkanlılığını koruyarak zorlukları fırsata çevirebilirsin. Bugün, kendini ve arzularını daha derin bir şekilde keşfetmek için bir fırsat sunuyor. Dikkatini dağıtmadan, hedeflerine odaklanmak sana büyük kazançlar sağlayabilir. İçsel huzurunu bulmak da bu süreçte önemli bir rol oynayacak. Kendi isteklerini ön planda tutarak ilerlemeli ve gereksiz çatışmalardan uzak durmalısın. Başkalarının düşünceleri seni etkilemesin; kendi iç sesine kulak ver.
Bugün, detaylar üzerinde durmak zorunda kalacağın bir gün. Bu durum, iş veya kişisel projelerin için oldukça faydalı olabilir. Analitik düşünme yeteneğin ön plana çıkacak ve karmaşık sorunlara pratik çözümler bulabileceksin. Ancak mükemmeliyetçilik tuzağına düşmemeye dikkat et. Her şeyin tam olmaması, başarılı olmadığın anlamına gelmiyor; küçük hataları görmezden gelmeyi öğrenmelisin.Sosyal ilişkilerinde daha açık olmaya teşvik edileceksin. Arkadaşların veya iş arkadaşlarınla iletişim kurarken düşüncelerini net bir şekilde ifade etmek, yanlış anlamaları önleyebilir. Kendini ifade etme kabiliyetini geliştirmek, seni beklenmedik fırsatlarla karşılaştırabilir.Sağlık konularında eşitliği sağlamak önemli. Bedensel ve zihinsel ihtiyaçlarını dengelemek, gününü daha verimli geçirmeni sağlayacak. Küçük molalar vermeyi unutma. Günün sonunda, üzerinde çalıştığın projelerde ilerleme kaydetmiş olmanın verdiği tatmin hissi seni saracak. Unutma, süreç de en az sonucun kendisi kadar kıymetli.
Denge arayışın, estetik ve uyum anlayışın bugün daha da belirginleşecek. İlişkilerde empati kurma yeteneğin, karşındakilerin kalplerine dokunmana yardımcı olacak. Sosyal ortamların getirdiği fırsatları iyi değerlendirmelisin; yeni insanlarla tanışmak, ilham verici fikirler edinmemi sağlayabilir. Sanatsal yönlerin ön planda; kendini ifade etmenin yaratıcı yollarını bulabilirsin. İçsel huzurunu sağlamak için kararlarını dikkatle gözden geçirmeli ve başkalarının görüşlerine değer vermelisin. Kendine olan güvenin, zorlukların üstesinden gelmeni kolaylaştıracak. Unutma, denge sadece dışarıda değil, içsel dünyanda da önemli. Başkalarının duygularını hesaba katmak, sosyal bağlantılarını güçlendirecektir. Bugün, kendini daha iyi ifade edebilmek ve duygusal derinliğini keşfetmek için mükemmel bir zaman.
Derin ve tutkulu bir ruh hali içerisinde olabilirsin. Duyguların, zihnini saran düşüncelerle iç içe geçmiş durumda. İçindeki enerjiyi doğru yönlendirmediğin takdirde, bu durum ilişkilerinde gerginlik yaratabilir. Kendini ifade ederken dikkatli olmalısın; söylemlerin beklemediğin tepkilere yol açabilir. Bugün, sezgilerin oldukça güçlü. İnsanların davranışlarını ve hislerini anlama konusunda kendini oldukça başarılı hissedebilirsin. Bu yeteneği, çevrendeki insanlarla empati kurarak daha etkili bir şekilde kullanmalısın. Eğer bir projeye ya da iş birliğine dair düşüncelerin varsa, içgüdülerine güvenmekte fayda var. Aşk hayatında tutku ve gizem ön planda. İlişkinde yeni boyutların keşfedilmesi üzerine düşünebilirsin. Beğendiğin biri varsa, bir adım atmak için uygun bir zaman. Ancak, karşındakinin hislerine duyarlı olmayı unutma. Duygusal bağlarını güçlendirmek için karşılıklı güven inşa etmek önemli. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme. Hararetli iş günlerine karşı dinlenmeye ihtiyaç duyabilirsin. Bu, zihnini ve ruhunu dengelemenin anahtarı olacak. Kim bilir, belki bir süre yalnız kalmak sana içsel huzuru getirebilir. Kendi potansiyalini keşfetmek için fırsatlarla dolu bir gün. Çevren, sana ilham verebilir; kendini açabilirsin.
Kendini özgür hissetme arzusu içindesin ve bu, hayatında önemli değişikliklere yol açabilir. Yeni deneyimlere açık olmak, ufkunu genişletmene yardımcı olacak. Eğitim, seyahat veya kişisel gelişim konularında atılımlar yapabilirsin. Sosyal ilişkilerinde daha dikkatli olman gereken bir döneme girmiş olabilirsin; çevrendeki insanlarla iletişimini yeniden değerlendirmen faydalı olacak. İçsel huzuru bulmak adına, eylemlerini ve düşüncelerini dengelemeye çalışmalısın. Bu süreçte, sezgilerine güvenmek, doğru kararlar almanı kolaylaştırabilir. Unutma, keşfetmek ve öğrenmek için kendine zaman tanımalısın.
Bugün, sorumluluk duygun ve disiplinin ön planda olacak. İş yerinde veya projelerinde karşılaştığın zorlukları sabırla aşacaksın; bu durum, çevrendekilerin de takdirini toplayacak. Kariyerine dair yeni fırsatlarla karşılaşabilir, çevrendeki insanlarla güçlü bir iş birliği kurabilirsin. Kendi içsel hedeflerine odaklanırken, aşırı mükemmeliyetçilikten uzak durmalısın; kendine esneklik tanı. Aşk ve ilişkilerde kendini ifade etme isteği artıyor; duygularını açık bir şekilde paylaşmak, bağlarını kuvvetlendirebilir. Sağlığına dikkat etmeyi de unutma; fiziksel aktivite seni enerji dolu hissettirecek. Başkalarına yardım etme arzun, içsel tatmin sağlayabilir. Bugün, kişisel gelişim için harika bir gündesin; sahip olduğun yetenekleri keşfetmek ve geliştirmek için cesaret bulacaksın.
Zihin açıcı fikirler ve yenilikçi düşüncelerle dolu bir gün. İçsel motivasyonun ve yaratıcılığın artacağı bu dönemde, alışılmışın dışında olanı denemeye hevesli olabilirsin. Sosyal çevrendeki etkileşimler keyif verici olacak; ilginç insanlarla tanışabilir veya mevcut ilişkilerini derinleştirebilirsin. Farklı bakış açıları, sana yenilikçi çözümler sunabilir. Ancak dikkatli ol, uyuşmazlıklar ya da sürtüşmeler de gündeme gelebilir. Duygusal olarak daha özgür hissetmek isteyebilir, kişinin para ve ilişkilerine dair alışkanlıklarını gözden geçirebilirsin. Kendini ifade etme konusunda cesur olman, başkalarındaki etkini artıracak. Özellikle sanatsal projelere yönelmek için güzel bir zaman. Başkalarının beklentilerinden uzaklaşarak, kendi isteklerini önceliklendirmeyi denemelisin. Bu süreç, kişisel özgürlüğünü ve yaratıcılığını beslemene olanak tanır. Unutma, hazırlıklı ve esnek olmak, bu dönemi en iyi şekilde değerlendirmeni sağlayacak.
Hayal gücün ve sezgilerin bugün oldukça güçlenmiş durumda. İçsel dünyanda keşifler yapma fırsatına sahip olabilirsin. Duygusal derinliklerde kaybolabilir, sanatsal bir projeye yönelmek isteyebilirsin. İletişim alanında, sevdiklerinle olan bağların anlam kazanacak, duygularını daha açık bir şekilde ifade etme ihtiyacı hissedebilirsin. Ancak dikkatli ol; başkalarının duygusal taleplerine karşı duyarlı olmak güzellik sunarken, kendi sınırlarını da koruman gerekebilir.Güneş’in ve Ay’ın düzenledikleri etkileşimler sayesinde sezgilerinle mantığını dengede tutmaya çalışmalısın. Kendine zaman ayırarak zihnini ve ruhunu dinlendirmen önem kazanıyor. Geçmişten gelen anıların gün yüzüne çıkması veya kayıplarınla ilgili düşünceler, seni bir nebze hüzünlendirebilir; ancak bunları kabullenmek ve dönüştürmek, sana güç verebilir.Kendine olan güvenin artarken, başkaları için destekleyici bir rol de üstlenebilirsin. İçsel yolculuğun, ruhsal bir yenilenmeye vesile olacak. Sosyal ilişkilerde empatinin yoğunluğu, sıradan diyaloğuna derinlik katabilir. Ancak zaman zaman kendi çıkarlarını gözetebilme yeteneğini de unutmaman gerekiyor. Kendine nazik ol ve hislerine değer ver; bu dönem ruhsal incelemenin ve herhangi bir yeni başlangıcın anahtarı olabilir.
