1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Güçlü bir enerjiye sahipsin; bu enerji, çevrendeki insanlara da yansıyacak. Cesur adımlar atmak ve yeni fırsatları değerlendirmek için ideal bir zaman. İçsel gücünü kullanarak kararsızlık yaşamadan ilerleme kaydedebilirsin. İletişim becerilerin sayesinde insanları etrafında toplayabilir, projelerine destek bulabilirsin. Ayrıca, sosyal ortamlar ve grup etkinlikleri, seni yeni insanlarla tanıştırabilir. Kişisel hedeflerin açısından rekabetçi bir ruh sergileyeceksin; bu da başarıyı getirebilir. Sağlığına dikkat et; enerjini yönetmekte zorlanabilirsin. Kendine küçük molalar vererek stresi azaltmayı unutma. Özgürlüğüne olan düşkünlüğün, bazı ilişkilerde çatışmalara neden olabilir. Dengeyi sağlamak için empati kurmayı ihmal etme. Sezgilerin güçlü, bu yüzden içsel sesini dinlemek şimdiki durumunu anlaman için faydalı olacak. Başarılarla dolu bir gün seni bekliyor!
Sevgi ve güven arayışında derin bir tatmin duygusu hissedebilirsin. Yavaş ve kararlı adımlar atarak, istikrarı sağlamlaştırabileceğin bir dönemdesin. İş ve maddi konularda pratik yaklaşımlarını öne çıkararak, sağlam temeller inşa etme fırsatına sahip olabilirsin. Sosyal çevrendeki ilişkilerde samimiyet arayışın artarken, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirecek anlar yaşayabilirsin. Duygusal derinliklere inmekten çekinme; hislerinle yüzleşmek, kişisel gelişimini destekleyecek. Kendine zaman ayırmak, ruhsal dengeyi bulmanda yardımcı olacak. İlerlemek için adım atmakta özgürsün, acele etme. Özellikle doğaya dönmek ve huzur bulmak ruhunu besleyecek.
Bugün iletişimde akıcılık ve zeka parlayabilir. Farklı fikirlerin, beklenmedik tartışmaların kapısını aralaman mümkün. Sosyal çevren, yeni bağlantılar kurmak için mükemmel bir zemin oluşturuyor. Düşüncelerin ve yaratıcı çözümlerinin başkaları üzerinde etkileyici bir iz bırakma potansiyeli var. Ancak yüzeysel konulara takılmamayı tercih et. Derinlemesine düşünmek ve içgörülerini daha iyi ifade etmek, ilişkilerini güçlendirecektir. Bireysel projelerine odaklanmak isterken, birlikte çalışmanın getireceği sinerjiyi de göz ardı etmemelisin. Bugün, öz güveninle dikkat çekerek, fikirlerini cesurca paylaşabileceğin fırsatlar bulabilirsin. Beğenildiğinde ve ilgi çektiğinde, bu durum seni daha da motive edecektir. Unutma, her yeni bilgi seni hem geliştirir hem de çevrendekilere ilham verir.
Duygusal derinliklerin keşfedileceği bir gün seni bekliyor. İçsel dünyanı sorgulamak, geçmişle yüzleşmek ve duygusal yaralarını onarmak için harika bir zaman. Sevgi ve bağlılık arayışında, samimi ilişkilerin güçlenmesi mümkün. Ailevi meseleler ve yakın ilişkiler ön planda olacak; sevgi dolu anlar paylaşarak aradığın huzuru bulabilirsin. İş hayatında esneklik ve yaratıcılık gerektiren durumlarla karşılaşabilirsin, hangi yoldan ilerlemen gerektiğine dair içgüdülerini takip et. Kendine güvenerek yapacağın tercihler, olumlu sonuçlar getirecektir. Unutma, kendine karşı nazik olmayı ihmal etme; ihtiyaç duyduğun bakıma ve ilgiye zaman ayır.
aşırı duygusal tepkiler vermekten kaçınmalısın. Bugün, içsel dünyana yönelip kendinle barışık olursan, ruhsal bir denge yakalayabilirsin. Hayallerinin peşinden koşmak için güçlü bir motivasyon bulacaksın.
Bugün detaylara odaklanma, düşüncelerini organize etme ve günlük işlerini düzenleme arzusu yüksek. Analitik düşünme yeteneğin ön planda olacak; bu da sorunları çözmekte büyük kolaylık sağlayacak. Etrafındaki insanların ihtiyaçlarına duyarlı olman, ilişkilerini derinleştirebilir. İş ve sorumluluklarını yerine getirirken, mükemmeliyetçi tutumunu kontrol altında tutmakta fayda var. Gereksiz eleştirellik, sosyal bağları zorlayabilir. Sağlığına dikkat etmeli, bedensel ihtiyaçlarını göz ardı etmemelisin. Anlık değişimler ruh halini etkileyebilir; sakin kalıp içsel huzurunu bulmak, günün kırılma noktası olabilir. Kendine biraz zaman ayırmayı unutma; bu, yeniden enerji toplamana yardımcı olacak.
Huzur arayışında olduğun bir dönemin içine adım attın. İlişkilerde dengeyi sağlamak, kararsızlıklara son verebilmek için içsel bir motivasyona ihtiyacın var. Sosyal hayatında yeni bağlantılar kurmak, mevcut ilişkilerine derinlik katmak isteyebilirsin. Duygusal olarak kendini ifade etmekte zorlandığın anlar olabilir, ancak bunu aşacak içsel güce sahipsin. Estetik ve güzellik konularına olan ilgin, yeni baştan yaratıcılığı açığa çıkarabilir. Geçmişten gelen bazı olaylar üzerine düşünmek, ilişkilerini yeniden değerlendirmek ve kendini bulmak için uygun bir zaman. İçsel huzurunu sağlamaya çalışırken, kendine de dikkat etmeyi unutma. Tazelenmek ve yenilenmek için biraz zamana ihtiyacın var. Balansını koruyarak, zihnindeki karmaşadan uzaklaşabilirsin. Rüzgarın seni nereye götürdüğünü görmek için yelkenlerini aç.
Kendini derin düşüncelere dalmış bulabilirsin. İçsel bir dönüşüm ve yenilenme arayışı içinde olacaksın. Gizli saklı duygu ve düşünceler, yüzeyin altında kaynamaya başlayabilir. Duygusal derinlik arayışında, başkalarıyla olan ilişkilerinde dikkatli olmalısın; bazı sırların su yüzüne çıkması, beklenmedik tepkilere yol açabilir. Güçlü sezgilerinle, insanları rahatlıkla okuyabilirsin. Bu yeteneğini kullanarak çevrende olup bitenleri analiz et ve içsel huzurunu sağlamak için gerekli adımları at. Her zamankinden daha fazla öz güvenle ilerle ve karanlıktan aydınlığa geçiş yap. Duygusal ve fiziksel sınırlarını belirlemeyi unutma; böylece kendini koruyabileceksin. Bir süre sakin ve sessiz kalmak, içsel sesini duymanı sağlayacaktır. Gerçekten ne istediğini düşünmek için bu dönemi değerlendirebilirsin. Kendine güven ve içindeki gücü keşfet!
İçsel keşiflerin ve yeni deneyimlerin kapıda olduğu bir dönemdesin. Cesur adımlar atmak için hazır hissettiğin bu gün, maceracı ruhunu serbest bırakmanı sağlayacak fırsatlarla dolu. İş veya kişisel projelerdeki hedeflerine ulaşmak için yaratıcı düşünme yeteneğini kullanabilirsin. İletişim becerilerin ön planda olacak; kendini ifade etmekte zorlanmayacaksın. Özellikle sosyal ortamlarda tanıdıklıklar ve yeni bağlantılar karşına çıkabilir. Duygusal olarak geçmişe dair bazı olguların peşini bırakmadığını hissedebilirsin. Ancak, bu durum seni sınırlandırmak yerine daha güçlü bir bağımsızlık duygusu kazandırabilir. Kendine olan güvenin artmakta; iç güdülerine güvenmekte fayda var. Belirsizliklerden korkmadan, cesaretle ilerleyebilirsin. Unutma, bu süreçte eğlencenin ve neşe kaynağının peşinde olman da oldukça önemli. Kendini özgür ve neşeli hissetmek için yeni şeyler denemekten çekinme.
Duygusal derinliklere inme isteği, bu dönemde seni yoğun düşüncelere sürükleyebilir. İçsel dünyanınla barışık olmak ve kendine dürüst kalmak önem kazanıyor. İş yerinde karşılaştığın zorlukların ardından gelen çözüm arayışın, çevrendeki insanlara ilham verecek. Büyüme ve gelişme konularında daha fazla sorumluluk alman gerekebilir, ama gücünü bunları aşmak için kullanabilirsin. İletişim becerilerin, senin için yeni fırsatlar doğuracak; sadece kelimelerle değil, eylemlerinle de kendini ifade etme zamanında. Bu süreçte sevdiklerinle arandaki bağı güçlendirmek, kalbinin derinliklerinde bir huzur yaratacak. Kendine güven ve hedeflerine odaklan, çünkü başarılarının başlangıcı burada yatıyor. Unutma, sabrın büyük ödüller getirebilir.
Bugün, özgürlüğe olan düşkünlüğün ve bireyselliğin ön planda olacak. Akışa bırakmak, seni daha da yaratıcı düşünmeye yönlendirebilir. Sosyal çevrendeki dinamikler seni etkileyebilir; bazı ilişkilerdeki belirsizlikler canını sıkabilir, ama sakin kalmak önemli. Yenilikçi fikirlerinle çevrendekilere ilham verebilir, toplumsal konulardaki hassasiyetini ön plana çıkararak, önemli bir fark yaratabilirsin. Hem kendinle hem de başkalarıyla olan iletişiminde özgün olmanı sağlayacak fırsatlar karşına çıkabilir. Anlık içgörülerin, gelecekteki projelerine ışık tutabilir. Unutma, farklılıkların seni güçlü kılıyor; bu enerjiyi kullanarak yeni bağlantılar kurabilirsin. Şimdi, toplumun ihtiyaçlarına duyarlı olma ve değişim yaratma zamanıdır.
Bugün, sezgilerin güçleniyor ve içsel dünyana daha çok odaklanma fırsatı bulabilirsin. Duygusal derinliklere dalmak, hem kendini anlamak hem de çevrendeki insanlarla olan ilişkilerini kuvvetlendirmek için harika bir zaman. Sanatsal yeteneklerin ön plana çıkabilir; yaratıcılığını serbest bırakmak için ilham kaynaklarını değerlendirmelisin. Ayrıca, şefkat ve anlayışla yaklaşacağın kişilerle derin bağlar kurma olasılığın yüksek. Ancak, aşırı duygu yoğunluğu seni zorlayabilir, bu yüzden dengeyi sağlamaya çalışmalısın. Sağlık konusunda kendine dikkat etmeli, yeterince dinlenmek ve ruhsal dengeni korumak için zamanı iyi değerlendirmelisin. Kendinle barışık olman, çevrendeki huzuru da artıracaktır.
