1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün enerjinin oldukça yüksek olduğu bir dönemdesin. Kararlılık ve cesaret günün temalarını belirliyor. Yeni girişimlerde bulunmak, ani kararlar almak için ideal bir zaman. İlişkilerinde daha açık ve dürüst olman, iletişimdeki akıcılığı artıracak. İş hayatında dikkatini toplayarak ilerlemek, başarıyı beraberinde getirecek. Anlık fırsatları değerlendirmekten çekinme, bu senin için daha önce görmediğin kapıları açabilir. Kendine güvenin yüksek, bu güveni her alanda yansıtmalısın. Sağlığına da özen göstereceğin bir süreçtesin; küçük sıkıntılara takılmadan, daha sağlıklı alışkanlıklar geliştirmek için niyet etmelisin. Bugün, yaşamın tüm alanlarında cesur adımlar atmaya hazırlıklı ol!
Bugün, içsel huzurun ve güvenin ön planda olduğu bir dönemdesin. Hayatında dinginliğe ulaşmak için daha fazla zamana ve dikkatli düşünmeye ihtiyaç hissedebilirsin. Maddi konularda biraz daha temkinli olman gerekebilir; yeni yatırımlar için dikkatli düşünmek ve aceleci kararlar vermemek senin yararınadır.İlişkilerinde, yakınlarınla olan iletişimini güçlendirmek ve bağları kuvvetlendirmek isteyebilirsin. Empati ve anlayışla yaklaşarak derin bir bağlantı kurabileceğin fırsatlar doğabilir. Bu dönem, özellikle sevdiğin insanlar ile birlikte keyifli anlar geçirme şansı sunuyor.Kendine dönmek ve içsel dünyanı keşfetmek için gün içinde bazı anlar yaratmalısın. Doğadayken veya doğayı seyrederek, ruh halini daha da dengeleyebilirsin. Sanatsal faaliyetlere yönelmek de zihninin ve ruhunun beslenmesine yardımcı olabilir. Unutma, içinde taşıdığın güç ve kararlılık, seni istediğin hedeflere götürecektir.
Bugün zihninde bir hayli yoğun düşünceler cirit atıyor. Farklı konular üzerinde hızlıca dönebilirken, yaratıcılığını ortaya koymak için mükemmel bir zaman. Yeni fikirlerin gündeme gelmesi, sosyal ilişkilerinde de canlılık yaratabilir. Çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin, düşündüğünden daha derin anlamlar taşıyor. Etrafında dönen diyaloglar, dikkatini çekebilir. Eski bir arkadaşınla karşılaşma ihtimali var; bu durum, geçmişe dair nostaljik anılar uyandırabilir. Ayrıntılara gösterdiğin özen, yaptıklarının daha etkili olmasını sağlayacak. Ancak, karar verirken acele etmemekte fayda var; düşüncelerini biraz daha netleştirmekte fayda var. İçsel huzurunu sağlamanın yollarını aramak, ruh sağlığını olumlu yönde etkileyebilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; bu, enerjini yenilemek için harika bir fırsat.
Duygusal derinliklerin ve içsel düşüncelerin ön planda olması bekleniyor. Aile bağları ve sevdiklerinle olan ilişkilerin önem kazanacak. Kalp sesini dinlemenin, hislerinin ardındaki nedenleri sorgulamanın tam zamanı. Gün içerisinde karşılaşacağın bazı durumlar, geçmişteki anılarını canlandırabilir. Empati gücünün yüksek olduğu bu süreçte, başkalarına destek olma ihtiyacı hissedebilirsin. Kendine biraz zaman ayırarak ruhsal dinginlik arayışı içerisine girmek, zihnindeki karmaşayı hafifletecek. İş ve sorumluluklar konusunda dikkatli olmalısın; aceleci kararlar almaktan kaçınmak, daha sağduyulu bir yaklaşım sağlayabilir. Gece saatlerinde, duygusal bir paylaşımda bulunmak için uygun bir zaman dilimi olabilir. Bu süreçte açılmak, kalbindeki yüceliklerin başkaları tarafından da takdir edilmesine yol açabilir. Unutma, senin içsel ışığın, karanlık anlarda bile bir rehber olacaktır.
Bugün öz güvenin zirveye çıkacak; kendini ifade etme arzun, etrafındaki insanlara ilham verecek. Kreatif projelere yönelmek için oldukça uygun bir zaman. Yeteneklerini sergilemekten çekinme; başkalarının takdirini kazanman mümkün. Sosyal çevrende dikkat çekeceğin anlar olabilir. İkili ilişkilerde açık iletişim, duygusal bağları güçlendirecek. Bu süreçte kendine karşı nazik olmayı unutma; kendi ihtiyaçlarına öncelik vermek, zihinsel ve duygusal sağlığın için yararlı olacak. Kaygılardan uzak durarak, pozitif bir enerjiyle hareket edeceksin. Yeniliklere açık olmalısın; hayatında küçük değişiklikler yaparak büyük farklar yaratabilirsin. Aşk hayatında ise tutku dolu anlar seni bekliyor, duygularını açıkça ifade etmekten çekinme.
Analitik düşünceniz bugün öne çıkacak, çevrenizdeki durumları incelemek ve çözüm yolları üretmek için harika bir zemin mevcut. Detaylara verdiğiniz önem, başkalarının fark etmediği noktalara dikkat etmenizi sağlayacak. İş yerinde veya günlük yaşamda küçük problemleri kolaylıkla halledebilir, dostlarınıza destek olabilirsiniz. Kendi sağlığınıza veya kişisel bakımınıza dikkat etmeniz gereken bir gün; ufak değişiklikler bile kendinizi daha iyi hissetmenize yol açabilir. Sosyal ilişkilerde kibarlığınız ve yardımlaşma isteğiniz, insanları çevrenizde toplamak için ideal bir atmosfer yaratıyor. Ancak, aşırı eleştiriden kaçınmak önem taşıyor; bu, iletişimde yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Kendinize dürüst olmanın yanı sıra, başkalarının hislerine de önem vermeniz bu günün ruhsal dengesini korumanıza yardımcı olacak.
Duygusal denge ve uyum arayışında olduğun bir zaman dilimindesin. Sosyal ilişkiler ön planda, sevdiklerinle daha derin bağlar kurma fırsatı bulabilirsin. Tüm bunlar arasında, içsel huzurunu bulmak adına biraz yalnız zaman geçirmeyi de ihmal etmemelisin. Sanatsal yönlerin canlanacak, yaratıcılığını ifade etme yolları arayabilirsin. Her anın tadını çıkararak, kararlılıkla ilerlemeye çalışmalısın. Unutma ki, ilişkilerde açık iletişim sağlamak, seni daha güçlü hissettirecek. Ayrıca, dikkatin dağılmasın diye düşüncelerini sadeleştirmeye özen göster. Günün sonunda, huzurlu bir akşam sana iyi gelecektir.
Bugün duygusal derinliklere dalmak, içsel düşüncelere yönelmek için mükemmel bir zaman. Gizli kalmış hislerle yüzleşmek, kendine dair farkındalığı artırabilir. Sosyal ilişkilerde ise tutkulu ama dikkatli bir yaklaşım sergilemek faydalı olacaktır. İlişkilerde ortaya çıkabilecek sürprizler, duygusal yoğunluğu artırabilir; bu yüzden sezgilerini dinlemek önem kazanıyor. Kariyer alanında stratejik düşünmek, uzun vadeli planlar yapmak için oldukça verimli bir dönemdesin. İletişimde açık olmak, karşı tarafın beklentilerini anlamak, olası anlaşmazlıkları önleyebilir. Kendi iç dünyana odaklanırken, başkalarının ihtiyaçlarına da duyarlı olman, dengeyi sağlamana yardımcı olacaktır. Kendine zaman ayırmayı unutma; bu, zihinsel ve ruhsal olarak yenilenmene destek olacak.
Bugün, maceralar ve yeni keşifler için mükemmel bir gün. İçsel merakın seni yeni şeyler denemeye itiyor, bu da ruhunu besleyecek. Sosyal çevrende, seni destekleyecek ilginç insanlarla tanışabilirsin. Esprili ve neşeli tavırların, karşındakiler arasında enerji yaymana yardımcı olacak. Fakat dikkat etmen gereken bir nokta var; düşüncelerini ifade ederken aceleci olmaktan kaçınmalısın, zira bazı durumlarda sakin ve düşünceli bir yaklaşım daha etkili sonuçlar getirebilir. Ayrıca, finansal konularda dikkatli olman faydalı olabilir; ani harcamalar yapmaktan kaçın. Kısacası, bu gün, özgür ruhunu keşfedecek fırsatlarla dolu, ancak dikkat ve sabır da oldukça önemli.
Gün, kararlılığın ve disiplininin öne çıkacağı bir zaman dilimi. Hedeflerine ulaşma konusunda gösterdiğin azim, başkalarının da dikkatini çekecek. Çalışma hayatında yeni fırsatlar kapını çalmaya başlayabilir. Özellikle liderlik vasıflarını ön plana çıkaracağın durumlar söz konusu. Ancak sabırlı olmayı unutma; acele kararlar almak yanlış yollara yönlendirebilir.Kişisel ilişkilerde ise, samimiyetini korumak önemli. Yakınlarınla olan bağlarını güçlendirmek için onlara zaman ayırmalısın. Kendini ifade etme biçimin, sevdiklerinle arandaki bağı derinleştirebilir. İçsel huzurunu sağlamak adına kısa molalar vermek faydalı olabilir.Bugün, manevi yönlerinizi keşfetmek ve kendine dönmek için iyi bir zaman dilimi. Meditasyon veya doğa yürüyüşü, zihin ve ruhunu dengelemek için harika bir seçenek olabilir. Duygusal olarak yüklerini bırakmak, seni daha da hafifleştirirken, geleceğe dair planlarını netleştirmene yardımcı olabilir.
Bugün, yaratıcılığın ve özgürlüğün ön planda olduğu bir dönemdesin. Sıra dışı düşüncelerin ve yenilikçi fikirlerin çevrendeki insanlar üzerinde ilgi uyandırabilir. Sosyal etkileşimlerin güçlü, bu nedenle arkadaşlarınla olan ilişkilerini derinleştirmek için harika bir zaman dilimindesin. Anlık kararlar vermek yerine, duygusal zekanı devreye sokarak daha rasyonel bir yaklaşım benimsemen faydalı olabilir. Beklenmedik olaylar karşısında esnek olmalısın; hayatın sürprizleri seni heyecanlandırabilir. Kendine yeni hedefler koymak, kişisel gelişimini destekleyecek ve motivasyonunu artıracak. Bugün çevresindeki insanlara ilham vermekten çekinme; senin öncüllüğün, başkalarının da değişim için cesaret bulmasına yardımcı olabilir.
Hayallerin peşinden koşma arzusu içindesin, duygular derinleşiyor. Sanat ya da yaratıcılık gerektiren alanlarda büyük bir ilham kaynağı bulabilirsin. İçsel dünyanda yaşadığın değişimler, dışa vurumunu etkileyebilir; bu süreçte kendini ifade etme biçimini gözden geçirmen faydalı olacaktır. Sosyal ilişkilerde daha samimi ve açık olman, bağlantılarını güçlendirebilir. Kendi duygusal sınırlarını belirlemek, başkalarıyla olan etkileşimlerinde dengeyi sağlamana yardımcı olacak. Unutma ki, hislerinin sesi önemli; zaman zaman içe dönmeyi de ihmal etme. Bu dönemde kişisel gelişimin için meditasyon ya da doğada vakit geçirmek, ruhunu besleyebilir.
