1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün, cesurluğun ve liderlik özelliklerinin ön plana çıkacağı bir gün. Karşılaştığın zorlukların üstesinden gelmek için içindeki enerjiyi doğru yönlendirmelisin. Hızla ilerlemek istediğin projelerde, yeni fırsatlar kapını çalabilir. Bu fırsatları değerlendirmek için acele etmeli, sezgilerini dinlemelisin. İletişim kurma yeteneğin sayesinde sosyal çevrende parlamak, yeni bağlantılar oluşturmak için mükemmel bir zaman. Ancak, kafandaki düşünceleri net bir şekilde ifade etmekte zorlanabileceğin anlar olabilir; bu yüzden sabırlı olmaya çalış. Sağlık konularına dikkat etmek, enerjini dengelemek için faydalı olacak. Gün sonunda, başkalarına ilham verme gücünü fark edebilirsin. Sadece kendine değil, etrafındakilere de olumlu bir etki yaratmak için bu enerjiyi kullan.
Bugün, güçlü ve kararlı yönlerin ön plana çıkıyor. Maddi konularda daha ciddi adımlar atabilir, geleceğin için sağlam temeller oluşturacak fırsatlarla karşılaşabilirsin. İlişkilerde ise duygusal derinlik arayışındasın; samimiyet ve güven ön planda olacak. Artan sorumlulukların seni zaman zaman bunaltabilir ama öz disiplinin sayesinde üstesinden gelebileceksin. İçsel huzurunu bulmak adına doğada vakit geçirmek, seni rahatlatacak. İleri görüşlülüğün ve pratik zekân, karşına çıkan her türlü durumu daha kolay yönetmene yardımcı olacak. Sevdiğin insanlarla kaliteli zaman geçirerek duygusal bağlarını güçlendirebilir, yeni projelere adım atabilirsin. Unutma, kararlılığın seni her zaman başarıya götürecek.
Bugün düşüncelerin zihninde dans ederken, merakın peşinden koşmanı sağlıyor. Yeni bilgilere açlık duyuyor, dostlarla yapacağın keyifli sohbetlerde kendini ifade etme fırsatı buluyorsun. İletişim becerilerin ön plana çıkarken, başkalarının dikkatini çekmekte zorlanmayacaksın. Ancak, biraz daha derinlemesine düşünmekte fayda var; yüzeyin altında gömülü bazı duygular gündeme gelebilir. Gün içinde alacağın sürpriz haberler, plansız gelişmelerle dolu bir deneyim yaşatabilir. Esneklik ve uyum yeteneğin, seni zorlu durumlarda bile avantajlı kılacak. Sosyal çevrendeki olumlu enerjiler, hayata dair umutlarını tazelerken, ilgini çeken konulara yönelmen için iyi bir zaman. Kendi içsel yolculuğuna çıkmayı unutma; bazen durup düşünmek, yeni sözler invente etmekten daha değerlidir.
Duygusal derinlikleriniz bugün ön planda, içsel dünyanızda dalgalanmalar hissedebilirsiniz. Ailevi ilişkilerdeki dinamikler sizi etkileyebilir; destek arayışında olmanız olası. Sevgi dolu ve koruyucu yapınız, sevdiklerinizle olan bağlarınızı daha da güçlendirecek. Bugün, sevdiklerinize karşı duyduğunuz şefkat ve ilgi, kalplerini ısıtacak. Maddi konularda dikkatli olmanız gerekebilir, harcamalarınıza özen gösterin. İçsel huzurunuzu bulmak için yalnız kalmayı tercih edebilir, hobilerinize yönelmek isteyebilirsiniz. Yeni bir projeye başlamak için ilham alabilirsiniz; sezgilerinizi takip edin. Evle ilgili konularda yapmayı düşündüğünüz değişimler, yaşam alanınızı daha da güzelleştirebilir.
Bugün, içsel güç ve kararlılığınızın parlayacağı bir gün. Kendinizi en iyi versiyonunuz olarak ifade etme arayışında olacaksınız. Yeteneklerinizin farkına varacak, sanatsal ve yaratıcı yönlerinizi ortaya çıkarma fırsatı bulacaksınız. Sosyal ortamlarda kendinizi daha çekici ve etkileyici hissedeceksiniz; bu, yeni bağlantılar kurma şansını da beraberinde getiriyor. Ancak, herkesin beklentilerini karşılamak için kendinizi çok fazla zorlamamalısınız. Duygusal olarak derinlemesine bir bağ kurma isteği içindesiniz; bu nedenle, sevdiklerinizle kaliteli zaman geçirmek sizi mutlu edebilir. Kendi liderliğinizi ve sorumluluklarınızı üstlenme arzusunu yönlendirmek için iyi bir zaman. Hayallerinizin peşinden koşmak için cesaret bulacaksınız; bu yolda karşınıza çıkacak engelleri aşmayı başaracak gücünüz var. Eğlenceli ve keyifli anların yanı sıra, kendi iç dünyanızla da barışık olmalısınız. İfade gücünüz yüksek, bu da düşündüklerinizi başkalarıyla paylaşmanız için güzel bir fırsat sunuyor. Başkalarından gelen iltifatlar, kendinize olan güveninizi artırabilir; ancak, tamamen kendinize odaklanmayı da unutmamalısınız.
Bugün detaylara olan dikkatin daha da artmış durumda. İş yerinde ya da günlük hayatında karşılaşacağın sorunları çözme kabiliyetin ön planda olacak. Bu süreçte, süregelen projelerinle ilgili geri bildirim alabilir, eksikleri tespit etme fırsatı bulabilirsin. Yaratıcılığın, düşüncelerini ifade ederken seni destekleyecek. Kendi standartlarını yükseltmek, hem iş hem de kişisel yaşamında sana tatmin getirecek. İlişkilerinde karşındakini anlamaya yönelik daha fazla çaba göstermek, aranızdaki bağı güçlendirebilir. Biraz daha sabırlı olmalısın; istemeden de olsa birine eleştirel bir yaklaşımda bulunma riskin var. Günün sonunda belirli bir tatmin hissi yaşayacak, içsel huzurunu sağlama konusunda adımlar atmaya istekli olacaksın. Zihinsel olarak kendini yenilemek isteyebilir, kısa bir mola vermek sana iyi gelebilir.
Bugün, insanlar arasındaki ilişkilerin ve sosyal etkileşimlerin ön planda olacağı bir gün. Zarif ve diplomatik tavrın sayesinde birçok kişiyle kolayca iletişim kurabilirsin. Başkalarının fikirlerine açık olman, yeni dostluklar kurmana ya da mevcut ilişkilerini güçlendirmene yardımcı olacak. Kendini ifade etme konusunda herhangi bir kısıtlama hissetmemen, yaratıcılığını ortaya çıkarmanı sağlayacak. Uyum ve dengeyi arayacağın bu dönemde, başkalarıyla olan karşıt görüşlerin bile yapıcı tartışmalara dönüşebilir. Duygusal olarak hassas olduğun anlarda, içsel dengeyi sağlamak için yalnız kalmak isteyebilirsin. Ancak, sevdiklerinle geçireceğin zaman sana yeni bir perspektif kazandıracak. Hem aşk hem de arkadaşlık ilişkilerinde, karşılıklı anlayışa dayalı bir iletişim ortamı yaratabilirsin. Bugün sevgi dolu sözler ve destekleyici davranışlarla çevreni sarmalayan sıcaklığı hissetmek için güzel bir fırsat.
Kendini derin düşüncelere dalmış bulabilirsin. İçsel bir dönüşüm ve yenilenme arayışı içinde olacaksın. Gizli saklı duygu ve düşünceler, yüzeyin altında kaynamaya başlayabilir. Duygusal derinlik arayışında, başkalarıyla olan ilişkilerinde dikkatli olmalısın; bazı sırların su yüzüne çıkması, beklenmedik tepkilere yol açabilir. Güçlü sezgilerinle, insanları rahatlıkla okuyabilirsin. Bu yeteneğini kullanarak çevrende olup bitenleri analiz et ve içsel huzurunu sağlamak için gerekli adımları at. Her zamankinden daha fazla öz güvenle ilerle ve karanlıktan aydınlığa geçiş yap. Duygusal ve fiziksel sınırlarını belirlemeyi unutma; böylece kendini koruyabileceksin. Bir süre sakin ve sessiz kalmak, içsel sesini duymanı sağlayacaktır. Gerçekten ne istediğini düşünmek için bu dönemi değerlendirebilirsin. Kendine güven ve içindeki gücü keşfet!
Yay, bugün bilgi arayışına yönelmiş durumda. Maceracı ruhun, yeni öğrenim fırsatları ve deneyimler peşinde koşmanı sağlıyor. Seyahat planları ya da yeni kültürlerle etkileşim, ruhsal tatmin sağlayabilir. Sosyal çevrendeki insanlarla derin sohbetler, düşünsel ufkunu genişletecek. İçsel bir huzur arayışında olduğun bu dönemde, ruhsal dengeyi bulmak adına meditasyon ya da doğayla bağlantı kuracak aktiviteler faydalı olabilir. Duygusal ilişkilerde ise samimiyet ve açık iletişim, kalpten bir bağ kurmana yardımcı olacak. Sezgilerine güven, ani kararlarla ilerlemekten çekinme. Unutma, yeni kapılar açmak için cesur adımlar atmalısın. Bugün, hayal gücünü harekete geçirerek, hayallerinin peşinden koşma cesaretini bulabilirsin.
Duygusal derinliklere inme isteği, bu dönemde seni yoğun düşüncelere sürükleyebilir. İçsel dünyanınla barışık olmak ve kendine dürüst kalmak önem kazanıyor. İş yerinde karşılaştığın zorlukların ardından gelen çözüm arayışın, çevrendeki insanlara ilham verecek. Büyüme ve gelişme konularında daha fazla sorumluluk alman gerekebilir, ama gücünü bunları aşmak için kullanabilirsin. İletişim becerilerin, senin için yeni fırsatlar doğuracak; sadece kelimelerle değil, eylemlerinle de kendini ifade etme zamanında. Bu süreçte sevdiklerinle arandaki bağı güçlendirmek, kalbinin derinliklerinde bir huzur yaratacak. Kendine güven ve hedeflerine odaklan, çünkü başarılarının başlangıcı burada yatıyor. Unutma, sabrın büyük ödüller getirebilir.
Bugün, yaratıcı ve yenilikçi fikirlerin havada cirit attığı bir dönemdesin. Toplum önünde daha fazla görünmeyi arzulayabilir ve fikirlerini paylaşmak için fırsatlar yakalayabilirsin. Sosyal ilişkilerin güçlenecek ve yeni dostluklar kurmak için cesaret bulacaksın. Duygusal derinliklere inme isteği, yakın ilişkilerine de yansıyabilir. Belki bir arkadaşla açık konuşmalar yapma ihtiyacı hissedebilirsin. Kendini ifade etmekten çekinme; sezgilerin seni doğru yola yönlendirecek. Genel anlamda, içsel huzurunu bulmak ve başkalarıyla bağlantı kurmak için mükemmel bir gün. Yenilikçi projelerin ve hayallerin için adım atmak adına cesur olabilirsin. Unutma, senin özgün bakış açın başkalarına ilham verecek.
Bugün, sezgilerin güçleniyor ve içsel dünyana daha çok odaklanma fırsatı bulabilirsin. Duygusal derinliklere dalmak, hem kendini anlamak hem de çevrendeki insanlarla olan ilişkilerini kuvvetlendirmek için harika bir zaman. Sanatsal yeteneklerin ön plana çıkabilir; yaratıcılığını serbest bırakmak için ilham kaynaklarını değerlendirmelisin. Ayrıca, şefkat ve anlayışla yaklaşacağın kişilerle derin bağlar kurma olasılığın yüksek. Ancak, aşırı duygu yoğunluğu seni zorlayabilir, bu yüzden dengeyi sağlamaya çalışmalısın. Sağlık konusunda kendine dikkat etmeli, yeterince dinlenmek ve ruhsal dengeni korumak için zamanı iyi değerlendirmelisin. Kendinle barışık olman, çevrendeki huzuru da artıracaktır.
