1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Enerjinin yüksek olduğu bu günde, cesaretin ön planda. Yeni başlangıçlar ve risk almaya açık olman, hedeflerine ulaşmanda büyük bir etki yaratacak. Kendini ifade etmekte zorlanmasan iyi olur; etkileyici bir iletişim yeteneğin var, bu da başkalarını etkileyebilmeni sağlıyor. Etrafındaki insanlardan alacağın destekle, ilerlemek istediğin konularda cesur adımlar atabilirsin. Ancak, ani tepkiler vermeden önce düşünmende fayda var, sabırlı ol. Sağlık ve zindelik konularında da dikkatli olman gerekebilir; dinlenmek ve zihnini boşaltmak, günün koşturmacasında fayda sağlayacaktır. Hayatın sunduğu fırsatlara açık ol, karşına çıkan güzellikleri değerlendir!
Bugün, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerinde daha uyumlu ve anlayışlı bir tavır sergileyebilirsin. Duygusal denge arayışındasın ve bu anlamda karşında duran sorunları çözmek için içsel bir motivasyon hissedebilirsin. Bugün alacağın kararlar, uzun vadede hayatını olumlu yönde etkileyecektir. İş yerinde ya da sosyal çevrende bir takım işbirlikleri yapmak isteyebilirsin; bu, sana yeni fırsatlar sunabilir.Maddi konulara dair düşüncelerin yoğunlaşabilir. Yatırım yapmayı ya da bütçeni gözden geçirmeyi düşünebilirsin. Parasal konularda bilinçli bir yaklaşım benimsemek, ileride rahatlama sağlayacaktır. Duygusal ilişkilerde ise, sevdiğin kişiyle arandaki iletişim güçleniyor. Beklentilerini açıkça ifade etmek, size derinlik katabilir.Sağlık konusuna dikkat etmen önem taşıyor; bedenine iyi bakmak için bazı değişiklikler yapmayı düşünebilirsin. Doğa ile iç içe olmak, ruhunu canlandırman için iyi bir yol. Kendi iç dünyana dönüp, kendine zaman ayırmayı unutma. Bu süreç, sana stressiz bir gün sunabilir.
Zihin açıcı fikirler ve ilginç tartışmalar gündeminizi şekillendirecek. Sosyal çevrenizle olan bağlantılarınız güçlenirken, yeni insanlarla tanışma fırsatları da kapınızı çalabilir. Esnekliğiniz ve meraklı doğanız, farklı bakış açılarına ulaşmanızı sağlayacak; bu da yaratıcılığınızı artırabilir. Kısa yolculuklar veya aniden gelişen planlar, günlük rutininizi renklendirebilir. İletişim becerilerinizin zirveye çıkacağı bir dönemdesiniz. Bu dönemi, fikirlerinizi paylaşmak ve projelerinizi ön plana çıkarmak için değerlendirin. Ancak, aceleci kararlar vermekten kaçının; düşüncelerinizi netleştirmek için biraz zaman ayırın. Büyüleyici bağlantılar kurabileceğiniz bu süreçte, içsel sezgilerinize güvenin ve kalp sesinizi dinlemeyi ihmal etmeyin. Kısa süreli zorluklar karşısında esnekliğinizi korumak, günün sonunda size büyük bir tatmin sağlayacak.
Duygusal derinliklerin ortaya çıkması için uygun bir dönemdesin, içsel hislerinle yüzleşmek, geçmişin izlerini silmek adına fırsatlar karşına çıkabilir. Ailevi ilişkilerde yaşanan bir sorun, genele yayılmadan çözülebilir. İletişimde hassas olman, karşındakilerin kalp kırmadan ne hissettiğini anlamana yardımcı olacak. Maddi konularda sürpriz gelişmeler dikkatini çekebilir, harcamalarına dikkat etmen gerekecek. Kendine güvenin artıyor, yeni projelere başlamak için mükemmel bir zaman. Duygusal olarak beslenmeyi unutma, sevgi dolu anlar yaşaman sana iyi gelecek. Sanatsal veya yaratıcı bir uğraş, zihnini açarak ruhunu besleyebilir.
Kendine güvenin artıyor ve yaratıcılığın parlıyor. Aşk hayatında heyecan verici gelişmeler olabilir. Eski bir arkadaşın ile karşılaşabilir ve geçmişteki güzel anılar tekrar canlanabilir. Çevrendeki insanlar senin kararlılığını ve liderlik özelliklerini takdir edecek. Yenilikçi fikirlerinle dikkat çekiyorsun, bu fırsatları değerlendirmek için harika bir zaman. Kariyerin için önemli adımlar atma isteği içerisindesin, cesaretini toplayıp planlarını uygulamaya koyabilirsin. Ayrıca, sağlığına özen göstermek için kendine zaman ayırmak önem kazanıyor; biraz molayı es geçme.
Bugün detaylara olan perhizkar yaklaşımın ön plana çıkıyor. Organize olma yeteneğin ile görevlerini başarıyla tamamlayabilirsin. Ancak, mükemmeliyetçilik duygun zaman zaman seni zorlayabilir. Aceleci olmaktan kaçınmak, işleri daha akıcı hale getirebilir. İletişiminde açık olmanın ve empati kurmanın önemini unutma; çevrendekilerle derin bağlar kurabilirsin. Sağlığına dikkat etmen gereken bir zaman. Kendine iyi bakmayı ihmal etme. Sosyal ilişkilerde samimiyet arayışında olabilirsin; dostlarınla geçireceğin zaman, ruh halini olumlu yönde etkileyebilir. Hedeflerine ulaşmak için pratik bir yaklaşım sergilemek, seni beklenmedik kazançlara götürebilir. Eğitim ya da bilgi paylaşımı için uygun bir zaman; ilgi duyduğun alanlarda yeni şeyler öğrenmeye açık olmalısın.
Duygusal derinliklerinize dair bir keşif zamanı. Hayatınızdaki bağlılıklar ve ilişkilerle ilgili bazı belirsizlikler gündeme gelebilir. İçsel bir motivasyonla kendinizi yeniden değerlendirip, ilişkilerinizde ne istediğinizi anlamak isteyebilirsiniz. Özgürlüğünüze düşkün olmanıza rağmen, duygusal derinliklerinizin sizi bağlayabileceği durumlarla karşılaşabilirsiniz. Bugün, hislerinizi ifade etme ve içsel düşüncelerinizi açığa çıkartma adına cesur olmalısınız.Maddi konulara yönelik bir dikkat ve titizlik gösterebilirsiniz. Fırsatlarla dolu bir gün geçirebilir, sıradışı çözümler geliştirebilirsiniz. Ancak, aceleci davranmamaya dikkat edin. Her şeyin derinlerine inme arzusunda, yüzeysel detayları gözden kaçırmamalısınız. Kendi içsel gücünüzü keşfedecek ve bu güçle başkalarına ilham verecek bir pozisyonda olacaksınız. Cesaretinizi toplayarak kararlılıkla hareket etmek, hedeflerinizi gerçeğe dönüştürme yolunda size yardımcı olacak. Planlarınızı yapın ama esneklikten de ödün vermeyin; zira hayatta sürprizler her zaman olabilir.
Keşif ruhun canlanıyor, yeni deneyimlere açık olman sana heyecan verecek. İletişimde cesur adımlar atabilir, sosyal çevrenle güçlü bir bağ kurabilirsin. Eğitim veya öğrenimle ilgili bir fırsat ortaya çıkabilir, bu konuda adımlar atmak için harika bir zaman. Yaratıcılığını serbest bırakmak, sanatsal projelere yönelmek için motivasyon bulabilirsin. Dinleyici olmanın yanı sıra, kendi görüşlerini savunma cesaretini göstereceksin. İçine kapanmak yerine dış dünyaya açılmak, yeni bağlantılar kurmak seni besleyecek. Kendi içsel yolculuğuna zaman ayırarak, ruhsal bir denge bulmanı sağlayacak fırsatlar karşına çıkabilir. Kendine güven, hayatındaki muhteşem fırsatları yakalaman için anahtar olacak.
Bugün, hedeflerine ulaşma konusunda kararlılığın artıyor. İş hayatındaki projelerine odaklanmak için mükemmel bir zaman dilimindesin. Disiplinli çalışman ve sorumluluk alma isteğin, çevrendekilere ilham verebilir. Aynı zamanda, kişisel ilişkilerinle ilgili derinlemesine düşünmek için bir arınma dönemi içindesin. Bu süreçte, duygusal derinliklerini keşfederek, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirebilirsin. Sağlık konusunda dikkatli olman gereken bir dönemdesin; bedenine ve ruhuna iyi gelecek aktivitelere yönelmek, mental sağlığını da destekleyecektir. Anlayış, sabır ve irade gücünle tüm zorlukların üstesinden gelebileceğin bir gün seni bekliyor.
Sosyal çevrenle ilişkilerini güçlendirmek için harika bir gün. Arkadaşlarınla veya tanıdıklarınla olan bağlarını derinleştirmek, yeni fikir alışverişleri yapmana olanak tanıyacak. Süregelen projelerine farklı bir perspektif kazandırabilir, yaratıcı çözümler geliştirebilirsin. İkna edici bir iletişim tarzın, başkalarını etkilemene ve fikirlerini kabul ettirmene yardımcı olacak. Ancak, bağımsızlık arzusunun baskın olduğu bir dönemdesin; birlikte çalışırken kendine alan tanımayı unutma. Duygusal olarak, mevcut ilişkilerini sorgulamak isteyebilirsin; bu süreçte derin bir içgörü kazanarak daha sağlam temellere dayanan bağlar oluşturabilirsin. Kendi içsel dünyana yönelik bir keşif, seninle pek çok şeyi değiştirebilir, huzur ve tatmin arayışın bu dönemde ön planda. Sakin kalmaya çalış ve yenilikçi fikirlerinle öne çıkmaktan çekinme.
Duygusal derinliklerin içinde kaybolma ihtimalin yüksek. İçsel huzuru bulma çabası, belirsizliklerle dolu bir yolculuğa dönüşebilir. Yaratıcı yönlerin öne çıkacak; sanatsal faaliyetlerde başarı sağlayabilirsin. İlişkilerde hassasiyet, karşı tarafın hislerini anlama becerini güçlendirecek. Kendini ifade etmek, duygularını paylaşmak konusunda cesaretini toplamalısın. Mantığınla duyguların arasında denge sağlamak zor olabilir, fakat içsel sezgilerine güvenmelisin. Bugün, yeni başlangıçlar için fırsatlar doğabilir; içsel sesine kulak ver. Kendine zaman ayırmayı unutma, ruhsal dinginlik arayışında önemli adımlar atabilirsin.
