1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün, hayata karşı daha tutkulu ve cesur bir yaklaşım benimseyebilirsin. İçsel enerjin yükseliyor; bu durum, yeni başlangıçlar için mükemmel bir zaman dilimi. Kendi hedeflerinin peşinden koşma arzusuyla dolacaksın. Sosyal ilişkilerde, kararlılığın ve güvenin başkalarına ilham verecek. Farklı görüşlere açık ol, zira yeni bir bakış açısı kazanmak, yaratıcılığını artırabilir. Ancak dikkatli ol; aceleci davranışların, gereksiz çatışmalara yol açabilir. Bugün, spora yönelmek veya dışarıda zaman geçirmek, sana enerji ve zindelik katacaktır. Özel bir kişiyle duygusal anlamda anlamlı bir sohbet etme olasılığın yüksek; bu, ilişkini derinleştirebilir. Hayatına biraz daha heyecan katmaya hazır ol!
Bugün, finansal konularda dikkatli olmanın önemini vurgulayan bir enerji hâkim. Harcama alışkanlıklarını sorgulama ve bütçeni gözden geçirme fırsatın var. İlişkilerde bahar tazeliği yaşanabilir; iletişimde samimi ve açık olman, tartışmaların önüne geçebilir. Kendine zaman ayırarak ruhsal olarak dinginleşmek, stresle başa çıkmana yardımcı olacaktır. Yaratıcılığını ön plana çıkarmak için uygun bir dönemdesin; sanatsal aktivitelere yönelmek, içsel huzurunu bulmana katkı sağlayabilir. Doğaya çıkmak, toprağa dokunmak ve fiziksel aktiviteler seni yeniden enerjiyle dolduracak. Unutma, gerçek mutluluklar basit ama kalıcı olanlardadır.
Bugün çevrendeki insanlarla iletişiminde daha canlı ve esnek olabilirsin. Sosyal ilişkilerin ön plana çıkacak; arkadaşların ve yakın çevrenle keyifli, anlamlı sohbetler yapma fırsatın olacak. Öğrenmeye ve yeni bilgilere açık ol; zihin açıklığın, hayatında sana yeni kapılar açabilir. İkili ilişkilerde samimiyet ve dürüstlük ön planda. Hislerini açıkça ifade etmekten çekinme; bu, bağlarını güçlendirecektir. Aynı zamanda, yaratıcılığını ön plana çıkartacak projelere yönelmek için harika bir zaman. Kendin için yeni hedefler belirleyebilirsin. Ancak, ani kararlar almaktan kaçınmalısın; düşün ve sonra harekete geç. Duygusal açıdan dengede kalmak için zaman zaman yalnız kalmaya ihtiyacın olabilir. İçsel dünyanınla barışık bir şekilde ilerleyerek, içsel huzurunu korumak sana fayda sağlayacaktır.
Bugün duygusal derinliğin ön plana çıkacak. Özellikle sevdiklerinle olan ilişkilerinde empati yeteneğinle dikkat çekeceksin. Geçmişten gelen anılar zihninde canlanabilir; bu, içsel bir yolculuğa çıkmanı sağlayabilir. Kendini ifade ederken duygu yüklü kelimeler seçebilirsin, bu da karşındakilerin üzerinde büyük bir etki bırakacak. Ailevi konularda yaşanacak bir tartışma, aranızdaki bağı yeniden gözden geçirmeni sağlayacak. Cevap verirken daha düşünceli olmayı seçersen, sorunların üstesinden daha kolay gelebilirsin. İçsel huzurunu bulmak için kendine zaman ayırmayı ihmal etme. Duygularını harmanlayarak yaratıcı projelere yönelebilirsin; bu süreç, ruhuna iyi gelecek. Özellikle korkularını geride bırakman için fırsatlar karşına çıkabilir. Kendine güven ve cesaretle adım at; bu, içsel dönüşümüne katkı sağlayacaktır.
Bugün, yaratıcılığını ve kararlılığını ön plana çıkarma fırsatını yakalayacaksın. Kendini sahnede hissetmek isteyebilir, ilgi odağı olmayı arzulayabilirsin. Daha önce üzerinde düşündüğün projeleri hayata geçirmek için güçlü bir motivasyonla dolacaksın. Sosyal ilişkilerinde cömertliğinle ve sıcaklığınla dikkat çekebilir, çevrendekileri etkileyebilirsin. Ancak, kendini fazla baskı altında hissetmemeye dikkat etmelisin; dinlenmek ve içsel ihtiyaçlarına yönelmek de önemli. Kalbinde bir yerlerde aşkın heyecanını hissetmek mümkün, unutulmaz anların kapıyı çalabilir. Kendine güvenmen, zorlukların üstesinden gelmende yardımcı olacak. Unutma, herkesin dikkatini üzerine çekmek için gösterdiğin cesaret, başarılarının temel taşlarından biri.
Detaylarla dolu bir gün seni bekliyor. Dikkatini yoğunlaştırman gereken işler ve projeler ön plana çıkıyor. Mükemmeliyetçilik eğilimlerin, yaptıkların üzerinde derin bir etki bırakabilir; bu nedenle, bugün üstlendiğin sorumluluklar konusunda dikkatli olmalısın. Eleştirmen ruhunu bir kenara bırakıp, başkalarının da katkılarını takdir etmeyi öğrenmek, ilişkilerini güçlendirecek.Sağlığın konusunda atılacak adımlar var. Kendine zaman ayırarak bedensel ve zihinsel dengeyi sağlamak için meditasyon veya doğa yürüyüşleri yapabilirsin. İleride faydasını göreceğin alışkanlıklar edinmek, sana uzun vadede huzur getirebilir.Finansal konular da dikkat gerektiriyor. Bütçeni yeniden gözden geçirerek gereksiz harcamalardan kaçınmak sana daha sağlıklı bir mali durum sunabilir. Gelişen fırsatları değerlendirmek için cesaretini toparlaman gerekebilir.İlişkilerde anlaşmazlıklar ortaya çıkabilir. Duygusal zekanı kullanarak iletişimdeki iniş çıkışları kontrol altına almak, karşılıklı anlayışı artıracak. Sevdiğinle olan bağın derinleşebilir; bu nedenle, duygu ve düşüncelerini açık bir şekilde ifade etmekten çekinme.
Bugün güzellik ve uyum arayışın ön planda. İlişkilerde dengeli bir tavır sergilemek, hem kendini ifade ederken hem de başkalarını anlamakta önemli bir yer tutuyor. Sosyal ortamlarda popülerlik kazanabilir, yeni arkadaşlıklar kurabilirsin. Ancak, karar alırken içsel sesini dinlemek ve kendi ihtiyaçlarına odaklanmakta fayda var. Duygusal ilişkilerde tekrar gözden geçirme yapman gerekebilir; belki bir gerilim yaşıyorsan, bu durumun nedenlerini anlamaya çalış. Sanatsal ve yaratıcı projelere yönelmek, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Günlük rutininde biraz estetik katmaya, kendini daha iyi hissettirecek aktiviteler bulmaya çalışabilirsin. Dengeyi sağlamak için zamana ihtiyacın olabilir, acele etmemekte fayda var.
İçsel derinliklere yol almanın ve duygusal zorlukları aşmanın tam zamanı. Gözlemlerini derinleştir, etrafındaki insanların ruh halini daha iyi anlamaya çalış. Bugün, sezgilerinle hareket etmek sana fayda sağlayacak. İlişkilerinde şeffaflık ve samimiyet önem kazanıyor; hislerini açıkça ifade et. Geçmişe dair bazı düşünceler aklına gelebilir; bunları işlemen, ileride daha sağlam adımlar atmanı sağlayacak. Maddi konularda biraz dikkatli olman gerekebilir, harcamalarını dengelemeye çalış. Kendi ruhsal ihtiyaçlarını gözeterek, başkalarına da ilham verebilirsin. Unutma, dönüşüm sürecinde kendine nazik olmalısın.
Bugün özgürlüğe olan arzun her zamankinden daha baskın olabilir, bu da seni yeni maceralara ve keşiflere sürükleyecektir. İletişim becerilerin güçlenirken, başkalarıyla olan etkileşimlerin keyifli hale gelecektir. Sosyal çevrende kendini rahatça ifade edebilir, ilginç tartışmalara katılabilirsin. Maddi konularla ilgili düşüncelerin yenileniyor; harcamalarını gözden geçirmek ve bütçeni gözden geçirmek için iyi bir zaman. İçsel huzur arayışında, sana ilham verebilecek kitaplar veya filmlere yönelmen faydalı olabilir. Bugün, spor veya fiziksel aktivitelerle ilgilenmek ruhunu canlandıracak ve enerji seviyeni artıracaktır. Unutma, yeni deneyimlere açık olmak seni daha da besleyecek. Sevdiklerinle vakit geçirmeyi unutma, dostluk bağlarını güçlendirme fırsatını değerlendirmelisin.
İkili ilişkilerde sağlam adımlar atma zamanı. Güçlü bir destek arayışında olabilirsin, duygusal bağların derinleşmesi için fırsatlar karşına çıkacağına işaret ediyor. Kariyer alanında sabırlı ve kararlı bir tutum sergilemek, başarı getirebilir. Maddi konularda dikkatli olman gereken bir dönemdesin; harcamalarını gözden geçir. Sağlık açısından, bedenine olan duyarlılığını arttırmalısın, küçük değişiklikler büyük faydalar sağlayabilir. Bugün, içsel huzurunu bulmak için meditasyon veya yalnız kalma sürelerine yönelmek önem taşıyor. Kendini ifade etme biçiminde yenilikler denemekten çekinme, yaratıcılığın artabilir. Doğanın tadını çıkararak, kendini yenileme fırsatını yakalayabilirsin.
Sosyal çevrenizdeki dinamikler oldukça hareketlenebilir, bu da yeni fırsatları beraberinde getirebilir. Yenilikçi fikirlerinizi paylaşmak için harika bir zaman dilimindesiniz. Radikal düşünceleriniz, etrafınızdaki insanlara ilham verebilir; bu nedenle kendinizi açıkça ifade etmekten çekinmeyin. Duygusal derinliklere dalmak yerine, mantıklı çözüm yolları aramak sizi daha verimli kılacak. Beklenmedik haberlerle karşılaşabilir, bu durum karşısında esneklik ve adaptasyon yeteneğinizle dikkat çekebilirsiniz. Arkadaşlık ilişkilerinde ise uyum sağlamak için anlayışlı olmalısınız; bu, bağlarınızı güçlendirecek. Ayrıca, içsel dünyanıza kısa bir yolculuk yaparak kendinizi yenileyebilir ve motivasyonunuzu artırabilirsiniz. Unutmayın, uzak da olsa hedeflerinize ulaşmanızı sağlayacak yeni kapılar açılabilir.
Bugün duygusal derinliklerin giderek daha belirgin olacak. İçsel huzur arayışında, ruhsal bir yolculuğa çıkabilirsin. Duygusal bağlar, sevgi ve fedakarlık üzerinde yoğunlaşmak, başkalarıyla kurduğun ilişkileri güçlendirecek. İletişiminde daha açık ve samimi olmayı deneyimle. İçindeki yaratıcı potansiyeli ortaya çıkaracak aktiviteler seni besleyecek. Sanat veya yazı ile ilgilenmek, ruhunu canlandırabilir. Aynı zamanda, sezgilerin bugün oldukça güçlü. Başkalarının duygularını anlamak konusunda da oldukça yetenekli olabilirsin. Kendini ifade etme biçiminde bir revizyon yapma ihtiyacı hissedebilirsin, bu da sana özgüven kazandırır. Unutma, kendi sınırlarını çizmek ve gerektiğinde kendine alan tanımak, iç dünyanı korumak adına önemli olacak. Kendine karşı nazik ol ve hissettiklerine kulak ver.
