1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün enerjin yükseliyor, çevrendeki insanlara karşı olan samimiyetin ön planda. Yeniliklere açık olmalı, geçmişte yaşadığın deneyimlerden ders alarak ileriye doğru adım atmak için fırsatlar yaratmalısın. İçinde bulunduğun durumu sorgulamak ve yenilikler aramak için uygun bir zaman. Sosyal ilişkilerinde daha güçlü bağlar kurabilir, toplumsal etkinliklerde öne çıkabilirsin. Ancak aceleci davranmamaya, kararlarını iyice düşünerek almaya özen göstermelisin. Zihnindeki düşünceler yoğun ve belirsiz olabilir; bu durumu çözmek için meditasyon veya doğada vakit geçirmek faydalı olacaktır. Kendine zaman ayırmayı unutma, içsel motivasyonunu artırmak için bir şeyler yapmalısın. Hedeflerine ulaşmak için azimle ilerlemeye devam et, karşına çıkan engellerin üstesinden gelebilirsin. Unutma, içindeki ateş ve tutku seni ileriye taşıyacak.
Bugün, hayatında kararlı bir duruş sergileme zamanı. İçsel huzurun ön planda olduğu bir dönemdesin ve bu durum, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerini de olumlu yönde etkiliyor. Maddi konularda dikkatli olman, harcamalarını gözden geçirmeni gerektiriyor. Küçük tasarruflarla büyük farklar yaratabileceğini unutma. Duygusal olarak derin bir bağ arayışı içinde olabilirsin; bu, ilişkilerinde sıcaklık ve samimiyeti artıracak. Kendine zaman ayırmak ve doğa ile baş başa kalmak, ruhunu besleyecek. Alışkanlıklarını gözden geçirip, zararlı olanlardan uzaklaşmak için motive olabilirsin. Kendi sınırlarını belirlemekten çekinme; bu, kişisel gelişiminde önemli bir adım olacak. Gözlemci ruhun, olaylara farklı bir bakış açısı katmanı sağlayacak. Bugünü verimli geçirmeyi başarabilirsin.
Bugün, düşüncelerinin akışkanlığı ile dikkat çekiyorsun. Zihinsel enerjin yüksek; yeni fikirler ve projeler üzerinde çalışmak için mükemmel bir zaman. Sosyal etkileşimlerin artabilir; arkadaşlarınla yaptığın sohbetler, senin için ilham verici hale gelebilir. Ancak, dikkat dağıtan unsurlara karşı temkinli olmalısın. İletişim becerilerin öne çıkarken, bazı yanlış anlamalar da söz konusu olabilir. Kendini ifade ederken açık olman, karışıklıkları önler. Aynı zamanda, eski dostlarla bir araya gelmek, nostaljik anlar yaşatabilir. İçsel zenginliklerin üzerinde durup, kendine dönmeyi unutma; bu, ruhsal ve zihinsel olarak denge bulmana yardımcı olacaktır. Yenilikçi düşüncelerini hayata geçirebilirsen, başarı senin yanında olacaktır.
Duygularınızın derinliklerine inme zamanı. Bugün, içsel dünyanıza yönelmek, hislerinizi daha net anlamak için uygun bir dönem. Geçmişle ilgili anılar gün yüzüne çıkabilir; bunları sorgulamak ve kabullenmek, ilerlemenizi sağlayacak. Aile bağlarınız daha da güçleniyor, sevdiklerinizle yapacağınız anlamlı sohbetler ruhunuzu besleyecek. Kendinizi ifade etmekte zorlanabileceğiniz bir gün olabilir, düşüncelerinizi paylaşmak için daha sakin bir zaman seçmeyi düşünebilirsiniz. Evdeki huzur, dışarıdaki karmaşadan daha kıymetli olacak. Kendi içsel ihtiyaçlarınıza odaklanmak, sağlıklı sınırlar koymak, kendinizi daha iyi hissetmenizi sağlayacak. Unutmayın, duygusal yaralarınızı onarmak için önce kendinize nazik olmalısınız.
Güne enerjik ve kendinden emin bir şekilde başlıyorsun. Yaratıcılığın zirveye tırmanacak; bu, projelerini hayata geçirebileceğin harika bir dönem. Aşk hayatında ise tutku ön planda, partnerinle ilgili daha derin bir bağ kurma fırsatı bulabilirsin. Sosyal çevren, seni destekleyen güçlü dostlarla dolu; bu, birlikte keyifli etkinliklere katılma şansı verecek. İş hayatında ise, liderlik becerilerin göze çarpacak ve ekip arkadaşlarından takdir toplayacaksın. Ancak, aşırı gururdan kaçınmakta fayda var; alçakgönüllü olduğunda insanlar senin yanında olmayı sevecek. Kendi iç dünyanda ise ufak bir muhasebe yapma ihtiyacı hissedebilirsin; bu, yeni hedeflerin için faydalı olacak. Unutma, içsel ışığın başkalarına ilham verecek.
Bugün detaylara odaklanma isteğin artıyor, çevrendeki insanlarla olan iletişimlerinde netlik arayışındasın. Kendini organize etme yeteneğinle işlerin üzerinde ustaca durabilirsin. Sağlık ve yaşam tarzına dair yapmayı düşündüğün değişiklikler için uygun bir zaman. Kendine olan güvenin artarken, başkalarına destek olma arzun da yükselebilir. İlişkilerde samimiyet ön planda, sevdiğin kişilerle derin konuşmalar yapabilirsin. Planlarını uygulamaya koymak için heyecanlı bir dönemdesin, sıkı çalışma ve kararlılık seni bekleyen fırsatların kapısını aralayacak. Ancak kendini fazla eleştirel bir şekilde değerlendirmemeye dikkat et, mükemmeliyetçilik seni zorlayabilir. Yaratıcı projeler için ilham alabilir, sanatsal yönlerini keşfetme imkanı bulabilirsin. Kendine güvenerek adım atmak, olumlu sonuçlar elde etmeni sağlayacak.
Sosyal ilişkilerde olumlu bir atmosfer var, etrafındaki insanlarla güzel bağlantılar kurma fırsatını değerlendirmelisin. Duygusal denge arayışın bu dönemde artabilir, iç huzurunu bulmak için kendine zaman ayırman önemli. Hayatının bazı alanlarında uyum ve denge sağlamakla ilgili adımlar atabilirsin. Özellikle kariyerle ilgili konularda, başkalarının düşüncelerine açık olman faydalı olacak. Düzenli alışkanlıklarını gözden geçirip, sağlıklı yaşam rutinine odaklanman iyi bir seçim olabilir. Yaratıcı projelere yönelmek, ilham dolu anlar yaşamanı sağlayacak. Ayrıca, sevgi ve romantizm alanında sürprizlerle karşılaşman mümkün, bu yüzden kalbini açık tutmayı unutma.
Duygusal derinlikler devreye girmekte. İçsel gücünü keşfetmek için doğru bir fırsat bulacaksın. İletişim becerilerin artacak; bu, bilgiyi paylaşma arzusunu tetikleyecek. Tamamlanmamış ilişkiler yeniden gündeme gelebilir, geçmişle yüzleşme isteği ağır basabilir. Kendi sınırlarını belirlemekte başlayacak, çatışmalardan kaçınmak adına dengeyi sağlama yoluna gideceksin. Maddi konularda dikkatli olman gereken bir zaman dilimindesin; harcamalarını gözden geçirmen faydalı olabilir. İçsel sesine kulak ver, sezgilerine güven. Bulunduğun ortamda, kararlılığınla başkalarına ilham vereceksin, kıskançlıktan uzak durman gereken bir gün. Karmaşık duyguların arasında kaybolmuş hissedebilirsin; bir durup düşünmek, durumu yeniden değerlendirmek için sağlıklı bir yol olacak. Kendine karşı dürüst ol ve hislerine saygı göster.
Maceraperest ruhun, içindeki tutku ateşini besleyerek coşkulu bir gün geçirmeni sağlıyor. Yeni deneyimlere açık olmalı, çevrende olan bitenleri merakla keşfetmelisin. İletişim becerilerin güçlü, bu sayede insanlar üzerinde etki bırakabilirsin. Aşk hayatında beklenmedik sürprizler kapıda, duygularını ifade etmekte özgür hissetmelisin. İş yaşamında ise yaratıcı fikirlerinle dikkat çekebilirsin; ekip arkadaşlarınla işbirliği yaparak büyük başarılara imza atma fırsatın var. Kişisel gelişim için yeni bir hobi edinme ya da daha önce denemediğin bir şeyle ilgilenme zamanıdır. Dikkatini dağıtacak unsurlara karşı dikkatli ol, içsel huzurunu korumak için kendine zaman ayırmayı unutma.
Bugün, hedeflerin ve planların ön plana çıkabilir. İkna edici ve kararlı bir tavırla, çevrendekilere fikirlerini kabul ettirebilir, projelerinde ilerleme kaydedebilirsin. İş hayatında baskı hissetsen bile, disiplinli yapın sayesinde bu zorlukların üstesinden gelme fırsatın var. Sağlık açısından da kendine dikkat etmeli, yeniliklere açık kalmalısın. Özel ilişkilerde ise, duygusal derinliklere inme gereksinimi hissedebilirsin. Partnerinle iletişimini güçlendirmek için paylaşımlarını artır. Gelecek planları konusunda heyecan duyduğun bir dönemdesin; içgüdülerine güven, doğru adımlar atarak istediğin zirvelere ulaşabilirsin.
İnovatif düşünceler, kendine güven ve özgür bir ruh bugün ön planda. Arkadaş çevrenle oluşacak etkileşimler, yeni projelere ve sosyal bağlara kapı aralayabilir. İleri görüşlülüğünle bazı beklenmedik durumlar karşısında hızlı çözümler bulabilirsin. İçsel psikolojik dönüşüm süreçleri, kişisel gelişimini hızlandıracak. Farklı düşünmeyi ve sıra dışı fikirleri benimseme isteğin, çevrendeki insanları da etkileyebilir. Zihinsel uyanışlar ve yenilikler için doğru bir zaman. Kendini ifade etme biçiminde özgürlük arayışında olabilirsin; bu, yaratıcılığını ateşlendirecek. Romantik ilişkilerde de kendine has bir bakış açısıyla yaklaşım sergileyebilir, kalp bağlantılarını güçlendirebilirsin. Girişimciliğe yöneleceğin bir dönemdesin; hayal gücünü serbest bırak ve ilham alacağın kaynaklara odaklan. Unutma, sınırları zorlaman gerektiğinde, içsel sesi dinlemen sana rehberlik edecek.
Bugün duygusal derinliklere dalmak, içsel dünyanı keşfetmek için harika bir fırsat. Hayal gücünün gücüyle çevrendeki insanlara ilham verebilir, empati yeteneğiyle bağ kurabilirsin. Yaratıcı projelere yönelmek, ruhunu besleyecek etkiler yaratabilir. İçsel huzurunu sağlamak için meditasyon veya doğa yürüyüşü gibi faaliyetler önerilir. İlişkilerinde daha anlayışlı yaklaşmak, karşı tarafla olan iletişimini derinleştirebilir. Kalbinin sesine kulak vermek, seni doğru yola yönlendirecek. Geçmişle ilgili bazı hatıralar su yüzüne çıkabilir; bunları kabullenmek ve deneyim olarak değerlendirmek, seni ileriye taşıyabilir. Gözlemci ol, sezgilerine güven; doğru kararlara ulaşman bu şekilde daha kolaylaşacak. Yarının belirsizliklerini düşünme, anın tadını çıkar.
