1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Enerjin dolu, dinamik ve heyecan verici bir gün seni bekliyor. Yeni başlangıçlar ve fırsatlar kapını çalabilir; bu yüzden gözlerini dört aç. İlişkilerin gündeminde ön planda olacak. Duygularını ifade etme konusunda cesur olmalısın, karşındaki kişi senin bunca zamandır hissettiklerini anlamakta zorlanıyor. İş konularında liderlik yeteneklerin öne çıkabilir, takım arkadaşların üzerinde etkili olabilirsin. Unutma ki, sabırlı olmak ve dinlemek de bu süreçte çok önemli. Sağlığına dikkat etmeli, aşırıya kaçmamaya özen göstermelisin. Bugün herhangi bir sosyal etkinliğe katılırsan, yeni insanlarla tanışma şansın var. Kendine güven, bu güzel günün tadını çıkar!
Bugün kararlılığın ve sabrının ön planda olduğu bir gün. Kendini ortaya koyma konusunda güçlü bir motivasyon hissedebilirsin. İş hayatında veya projelerinde yaptığın katkıların takdir edilecek. Maddi konularda daha dikkatli olman gereken bir dönemde olabilirsin, yapıcı kararlar almak için eline geçecek fırsatları iyi değerlendirmelisin. İlişkilerinde biraz daha açık olmaya ve hislerini paylaşmaya özen göstermen, aradaki bağı güçlendirecek. Gün içinde doğadaki güzelliklere odaklanmak, ruhsal olarak yenilenmene yardımcı olacak. Kendine zaman ayırmayı unutma; bu, kendini daha iyi hissetmeni sağlayacak.
Bugün sosyalleşmeye olan arzu oldukça yüksek. Farklı insanlarla bir araya gelmek, yeni bilgileri paylaşmak ve ilginç tartışmalara katılmak için harika bir zaman. Zihnin açık ve yeniliklere açık olman, çevrendekilere de ilham verecektir. İletişim becerilerin ön plana çıkarken, karşındaki kişilerin duygularını daha derinlemesine anlaman da mümkün. Ancak, aşırı dağılmalara dikkat etmen gerekebilir; zaman zaman odaklanmakta zorluk yaşayabilirsin. Gökyüzü, birikmiş düşüncelerini yazıya dökmen için güzel bir fırsat sunuyor. Belki kısa bir not, belki de hayallerinin peşinden koştuğun bir hikaye. İçsel dünyanı keşfetmek için bireysel zaman yaratmayı unutma. Bugün, öğrenmeye ve keşfetmeye olan merakın, seni istemediğin karmaşalardan uzak tutacak yeni yollar açabilir. Kendini ifade etme şeklin sayesinde, hem ilham alacak hem de ilham vereceksin.
Duygusal derinliklerinle yüzleşmek için harika bir zaman. Hislerin seni yönlendirecek ve kalbinin sesine kulak vermen gerekiyor. Ailevi ilişkilerdeki hassas dengeler, senin sevgi dolu yapınla şekillenecek. Yakın çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin, beklenmedik bir şekilde güçlenebilir. Özellikle çocukluğuna dair anılar ve geçmişteki deneyimlerin, bugün hayatına anlam katacak. Kendini koruma isteğin, bazen duygusal mesafeler yaratmana sebep olabilir; ama açık bir iletişim, yolunu açar. İçsel huzurunu sağlamak için meditasyon veya doğayla vakit geçirmek faydalı olacak. Şu an, senin içsel gücünü ve sezgini keşfetme dönemi. Kendini ifade etme arzusuyla birlikte, yaratıcılığın da artış gösterebilir. İleriye dönük hedeflerinle ilgili duyduğun kaygılar, belirsizlik hissine yol açabilir; ama bu, seni durdurmamalı. Cesur ol ve adımlarını kararlılıkla at.
Bugün kendinizi sahnede gibi hissedeceksiniz; çevrenizdekilere enerji ve ilham verebilirsiniz. İçsel güç ve kararlılığınız, sıradan durumları bile olağanüstü hale getirebilir. İlişkilerde samimiyet arayışınız yoğunlaşacak; sevgi dolu kelimelerle bir bağlantı kurmak isteyebilirsiniz. Kendinize güveniniz tam, bu durumu kullanarak yeni girişimlerde bulunmak için cesur adımlar atacaksınız. Ancak, çevrenizdeki insanların duygularını görmezden gelmemek önemli; empati kurmaya özen gösterin. Kariyer hayatında ilginizi çeken fırsatlar belirebilir, cloudskop edilmemiş potansiyelinizi açığa çıkarmanız için harika bir zaman. Finansal konularda temkinli olun; ani harcamalar yerine planlı hareket etmek daha doğru olacaktır. Unutmayın, dışarıdan gelen eleştirilere kulak tıkamak, içsel gücünüzü pekiştirebilir. Bugün odak noktanız mutluluk ve yaratıcılığınızın serbest bırakılması olsun.
Mükemmeliyetçi yönlerin öne çıkacak. Detaylara olan dikkatin sayesinde iş yerinde veya projelerinde göstermiş olduğun titizlik, başkalarının takdirini kazanmanı sağlayacak. Ancak bu süreçte kendini fazla eleştiriyor olabilirsin; bu durum, içsel huzurunu zedeleyebilir. Kendine nazik olmayı unutma. İlişkilerde ise, karşındakinin hislerini anlama konusunda güçlü bir empati yeteneğin var. Onların duygusal ihtiyaçlarına yönelik duyarlılığın, samimiyeti artıracak. Sağlığınla ilgili küçük ama önemli değişiklikler yapma zamanı; belki yeni bir spor rutini veya sağlıklı bir beslenme programı seni yenileyecektir. Kendini ifade ederken açık ol. Yeterince paylaşımda bulunmadığın zaman, yanlış anlaşılmalar ortaya çıkabilir. Sanatsal yaratıcılığın da kendini ortaya koymaya hevesli; bu yönünü keşfetmek için bir fırsat yakalayabilirsin. Unutma ki, en önemli şey, içsel huzurunu korumak ve bedeninle ruhun arasında bir denge sağlamaktır.
Denge arayışında olduğun bir gün. Sosyal ilişkilerde uyum sağlamak isteyebilirsin, bu nedenle insanlarla bir araya gelmek ve fikir alışverişinde bulunmak seni mutlu edecek. Duygusal zekanın yüksek olduğu bu dönemde, arkadaşlarının ve sevdiklerinin ihtiyaçlarını anlama yeteneğinle ilgi çekebilirsin. Kendini ifade ederken zarif bir dil kullanman, etrafındakilerle olan iletişimini güçlendirecek. Ancak kararlarda acele etmemekte fayda var; düşüncelerinle kalpaplarsan daha sağlıklı seçimler yapabilirsin. Sanatla ilgili uğraşların, yaratıcılığını besleyip ruhunu canlandırabilir. Aşk hayatında ise, uyum arayışın daha da belirginleşecek; karşılıklı anlayış ön planda. İç huzurunu bulmaya yönelik adımlar atmayı ihmal etme.
Bugün derin duyguların ve tutkulu enerjilerin ön planda olduğu bir gün. İçsel dönüşüm süreçlerine açık olacaksın; ruhsal ve zihinsel derinliklerde yapacağın keşifler, seni daha güçlü bir farkındalığa taşıyacak. İkili ilişkilerde, özellikle de sezgilerin güçlü olduğu için partnerinle olan bağların derinleşebilir. Yaşadıklarını daha iyi anlayabilme fırsatı bulabilirsin.Maddi konularda risk almaktan çekinme; bu, yeni fırsatların kapısını aralayabilir. Ancak aşırı kıskançlık veya sahiplenici davranışlardan kaçınman, ilişkilerinde dengeleri korumana yardımcı olacak. İçsel huzurunu korumak ve stresle başa çıkmak için doğaya çıkmayı, meditasyon yapmayı veya yaratıcı bir aktiviteyle ilgilenmeyi düşün. Sezgilerin, günün gidişatında rehberin olacak; iç sesini dinlemekten vazgeçme.
Bugün, keşfetme arzun her zamankinden daha canlı. Maceracı ruhun, yeni deneyimlere yönelmeni sağlarken, çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin de renklenecek. Ani değişimler ve beklenmedik fırsatlar kapını çalabilir; bunlara açık olmalısın. Sosyal ortamlarda dikkat çekici bir varlık sergileyeceksin, bu da senin için yeni bağlantılar kurma fırsatları yaratabilir. Kendi içsel özgürlüğünü bulma arayışındasın; bu nedenle, sıkıcı rutinlerden uzaklaşmak, sana büyük mutluluk verebilir. Duygusal olarak derin konulara girmediğin sürece, ilişkilerinde daha eğlenceli bir atmosfer yaratabilirsin. Mükemmel bir denge bulmak, hayal gücünü ve yaratıcılığını artıracak, bu nedenle içindeki sanatçıya seslenmekten çekinme. Bugün, hayatın tadını çıkar; eğlenceye ve yeni deneyimlere açık ol!
İçsel bir huzur arayışı içinde olabilirsin. Gün, kendini keşfetmek ve içsel dengeyi sağlamak için mükemmel bir fırsat sunuyor. Çalışma hayatında yoğunlaşan sorumlulukların seni stresli hissettirebilir; ancak, son zamanlarda gösterdiğin özveri ve disiplin, tüm çabalarının karşılığını almanı sağlayacak. Sosyal ilişkilerde de dikkatli olmalısın; eski bağlar yeniden canlanabilir. Bu, geçmişteki dersleri hatırlamak için bir fırsat olabilir. Sadece dikkatini yaymamak için sınırlarını belirlemelisin. Kendine ayırdığın zaman sayesinde zihnini dinlendirebilir, yaratıcılığını ve ilhamını artırabilirsin. Akşam saatlerinde yakın arkadaşlarınla paylaşacağın bir sohbet, ruh halini olumlu yönde etecek ve yeni perspektifler kazandıracaktır. Unutma, hayatın getirdiği yolculukta dengeyi bulmak en önemli olanı.
Bugün, özgürlük ve bağımsızlık arayışın öne çıkıyor. Kendini yenilikçi düşüncelere açmış bir zihinle, alışıldık kalıpların dışına çıkma isteği duyabilirsin. Arkadaşlarınla olan ilişkilerde, sosyal çevrende daha etkili ve dikkat çekici olabilirsin. Farklı fikirlerinle ilham verebilir, daha önce düşünmediğin konularda sohbetler başlatabilirsin. İletişimde cesur ve samimi olman, çevrenle daha derin bağlantılar kurmana yardımcı olacak. Geleceğini şekillendiren kararlar alman gerekebilir; bunlarda sezgine güvenmek ve içsel sesini takip etmek önemli. Esneklik ve uyum sağlama yeteneğinle, beklenmeyen durumlarla başa çıkman oldukça kolaylaşacak. Kendine zaman ayırmayı unutma; düşüncelerini ve hislerini netleştirmen, sana yeni hedefler belirleme konusunda yardımcı olabilir.
Sevgi dolu ve duyarlı bir gün seni bekliyor. İçsel dünyanın derinliklerine dalabilir, hayal gücünü ve sezgini yoğun bir şekilde hissedebilirsin. Yaratıcılığın ön planda olacak; sanat, müzik veya yazı gibi ifade biçimlerinde kendini gösterebilirsin. Sosyal ilişkilerde yakınlık ve empati arayışında olacaksın. Özellikle sevdiklerinle olan iletişimine dikkat et; onları anlama isteğin, güçlü bağlar kurmana yardımcı olabilir. Ayrıca, içsel huzuru bulmak için meditasyon veya doğa yürüyüşleri gibi sakinleştirici aktiviteler tercih edebilirsin. Geçmişten gelen bazı duygular gün yüzüne çıkabilir, onları kabul etmen göreceğin faydalı bir süreç olacak. Duygusal derinliklerin, çevrendeki insanlara ilham verebilir; bu nedenle samimiyetle yaklaşman, gününü anlamlı kılacak. Kendi içsel sesini dinlemek, seni daha da güçlendirecek. Aşk hayatında sürprizler kapıda olabilir; yeni bir tanışma veya ilişkin ilerleme kaydedebilir. Kendine güvenerek akışta kalmak, karşılaşacağın fırsatları değerlendirmene yardımcı olacaktır.
