1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün enerjin yüksek ve cesaretinle çevrendekileri etkileyebilirsin. Yeni girişimler için harika bir zaman; fikirlerini hayata geçirme konusunda kararlı hareket etmelisin. Duygusal ilişkilerde açık sözlülüğün önem kazanıyor; hislerini ifade etmekte çekinmemelisin. Ancak, aceleci davranmaktan kaçınmalısın; düşüncelerini netleştirmeden karar vermek, seni gereksiz zorluklarla karşılaştırabilir. Sağlık konusunda, fiziksel aktivitelere yönelmek faydalı olacak. Kendine dönük bir yolculuğa çıkmak, ruhunu dinlendirmene yardımcı olabilir. Başarıların için kendini kutlamayı ihmal etme; küçük zaferler bile önemlidir. Aşk hayatında heyecan verici sürprizlerle karşılaşabilirsin; bu fırsatları değerlendir. Hayatındaki olumlu değişimleri kabullenmek, seni daha ileriye taşıyacak.
Bugün, finansal konular oldukça belirgin bir şekilde dikkatini çekebilir. Gelirlerin ve harcamaların arasında denge sağlamak için mantıklı adımlar atmalısın. Yarım kalmış projelere yeniden odaklanmak, verimliliğini artırabilir. Sosyal ilişkilerde ise daha açık ve iletişimsel olman gereken bir dönemdesin. Yakın çevrendeki insanlarla olan bağlarını güçlendirmek, sana huzur verecek. Romantik ilişkilerde ufak sürtüşmeler yaşanabilir; sabırlı ve anlayışlı kalmak, olumsuz duyguları ortadan kaldıracaktır. Kendine yönelik bakım ve ruhsal dinginlik arayışın, gün boyunca kendini yeniden değerlendirmeni sağlayabilir. İçsel bir huzur ile dış dünyada uyum sağlamak için zamana ihtiyacın var. Eğitim veya kişisel gelişim konusunda yeni adımlar atmak için harika bir zaman. Hedeflerine ulaşmak için kararlılıkla ilerlemeli ve atılımlarını cesur bir şekilde gerçekleştirmelisin.
Bugün iletişim becerilerin ön planda olacak. Fikirlerini açıkça ifade etmenin ve başkalarıyla etkileşim içinde olmanın önemini hissedeceksin. Sosyal ortamlarda dikkat çekici ilişkiler kurabilir, ilginç bireylerle tanışabilirsin. Esnek düşünme yeteneğin, sorunları hızlıca çözmene ve yeni fırsatlar yaratmana yardımcı olacak. Gün boyunca dikkatini çeken bir konuda öğrenmeye aç ol; bu, zihnini besleyecek ve yeni bakış açıları kazanmanı sağlayacak. Ayrıca, kısa seyahatler planlayabilir ya da ilginç bir bilgi paylaşımı yapabilirsin. İş ve sosyal alandaki etkileşimlerin, gelecek projelerin için faydalı bağlantılar oluşturabilir. Kendini ifade ederken biraz daha cesur olmalısın; bu, hem kişisel hem de çevresel değişimlere kapı açacaktır. Ayrıca, günlük rutininde yenilikler yapmayı da değerlendirebilirsin. Bu değişim, yaşamına canlılık ve enerji katacak.
Duygusal derinlikler ve hassasiyet ön planda. Ailevi bağlar ve sevdiklerinle olan ilişkilerin, belirsizliklerin üstesinden gelmene yardımcı olacak. İçsel dünyanda yaşadığın dalgalanmalar, sana güçlü bir sezgi sunuyor; bu sezgiye güvenmek önemli. Gün, geçmişle yüzleşmek ve geçmişteki anıları canlandırmak için uygun. Kendini korkularınla yüzleştirirken, koruma içgüdün güçlenebilir. Belki yeni projelere başlamak veya hayallerin için adım atmak isteyeceksin, ama önce içsel huzuru bulmalısın. Duygusal destek alabileceğin bir arkadaşla derin bir paylaşım, ruhsal olarak seni besleyebilir. Hayatın getirdiği değişimlerle başa çıkmak için içsel dengeyi sağlaman gerekiyor; bunun için sağlıklı sınırlar koymayı unutma.
Bugün enerjinin yüksek olduğu bir gün. Kendini ifade etme konusunda cesur adımlar atabilirsin. Özellikle sosyal ortamlarda dikkat çekmek, ilgi odağı olmak senin için oldukça kolay olacak. Yaratıcılığın ön planda; bu durum sanatsal projelerde ya da hobilerinle ilgili yeni fırsatlar ortaya çıkarabilir. Ancak, çevrendekilerle olan iletişimine özen göstermelisin. Bazı tartışmalara girmekten kaçınmak, ilişkilerini daha sağlam temellere oturtmana yardımcı olur. Bugün, içsel gücünü hissetmek sana kendine güven konusunda fayda sağlayacaktır. Kendi değerini bilmek ve bu değerle hareket etmek, karşına çıkan fırsatları değerlendirmende büyük rol oynayacak. Kendine ve hayallerine odaklan, başarı seni bekliyor.
Detaylara olan düşkünlüğün, bugün seni öne çıkaracak. Kararların ve analiz yeteneğin sayesinde, karmaşık bir durumu çözme fırsatı bulabilirsin. Yapıcı eleştirilerinle çevrendekilere ilham verebilir, onların gözünde saygı kazanabilirsin. İletişim kurma konusundaki yüksek becerin, sosyal ilişkilerini güçlendirmene yardımcı olacak. Aynı zamanda kişisel alanında yapmak istediğin değişiklikler için mükemmel bir zaman; yenilikçi fikirlerin seni hedeflerine daha da yaklaştırabilir. Gün içinde karşılaşabileceğin küçük engeller, motivasyonunu düşürmemeli. Sabırlı ve kararlı kalırsan, üstesinden gelebileceğin her şey elinin altında. İleriye dönük planlarını gözden geçir; şimdiye kadar elde ettiğin deneyimlerin, yeni fırsatların kapısını aralayabilir. Unutma, tüm bu süreçte kendine nazik davranmak, zihinsel dengeni korumak adına büyük önem taşıyor.
Dengeler üzerinde yoğunlaşma zamanı. İlişkilerdeki uyumu ve estetiği ön planda tutmak isteyeceksin. Sosyal ortamlarda daha fazla görünürlük kazanabilirsin. Ancak, bazı tartışmaların çıkabileceği durumlarla karşılaşabilirsin. Adalet duygun her zamanki gibi baskın olacak, hak ve haklılık arayışın seni önemli keşiflere yönlendirebilir. Kendine zaman ayırıp, içsel dengeyi bulmak için meditasyon veya sanatla uğraşmak faydalı olabilir. Ortak projelerdeki işbirliklerin güçlenecek ve beklenmedik destekler alabilirsin. Unutma, açık iletişim her şeyin anahtarı. Kendi değerini bilmek ve başkalarına da bu perspektiften yaklaşmak, tüm dinamikleri olumlu yönde etkileyecek.
Bugün yoğun duygular içinde olabilir, içsel bir derinlik hissedeceksin. Gadgetlerin, özellikle teknoloji ile ilgili olanların, beklenmedik bir güncelleme ya da hata ile karşına çıkabilir. Bu durum, işlerinle ilgili planlarını etkileyebilir. Ancak bu belirsizlik, seni yeni çözümler bulmaya itebilir, yaratıcılığını ön plana çıkarabilirsin. İkili ilişkilerinle ilgili kafa karışıklıkları söz konusu; güven duygusu bir anda sarsılabilir. Duygularını ifade etme konusunda cesur olmalısın, açık iletişim sorunların üstesinden gelmene yardımcı olabilir. Kendine güven ve kararlı duruş, başkalarına da ilham verecektir. Bugün, içsel sezgilerine kulak ver; ruhsal yönünü besleyen aktiviteler, senin için huzur kaynağı olacak. Gözlemlerine dikkat et, yüzeyin altında yatan gerçekleri fark etmek, sana önemli bilgiler sunabilir. Unutma ki zamanla her şey yerine oturacaktır.
Serbest ruhun bugün yeni maceralara atılma arzusuyla dolup taşabilir. Seyahat planları yapabilir, farklı kültürleri keşfetme isteğin artabilir. İçsel huzurun için yeni bir kurs veya atölyeye katılmak faydalı olabilir. İkili ilişkilerde ise açık iletişim ve dürüstlük önemli hale geliyor; hislerini paylaşmaktan çekinme. Karşılaştığın engelleri aşmak için yaratıcı düşünme yeteneğini kullanabilirsin. Aynı zamanda, inandığın değerlere sıkı sıkıya bağlı kalmak sana güç verecek. Bugün, hayallerine giden yolda cesaret alabileceğin fırsatlar önüne çıkabilir; bunları değerlendirmekten çekinme. Özgürlüğün, çağrının peşinden gitme zamanı; kalbinin sesini dinle.
Bugün kararlılığın ve disiplinin ön planda olacak. Hedeflerine ulaşmak için doğru adımları atma fırsatını değerlendirebilirsin. İş hayatında alacağın sorumluluklar seni daha da güçlendirecek; bu süreçte liderlik vasıflarını göstermekten çekinme. Duygusal ilişkilerde biraz mesafeli olabilirsin, ancak sevgi dolu bir iletişim kurmaya özen gösterirsen kalpten kalbe bağların daha da derinleşecek.Kendini biraz yorgun hissedebilirsin, bu yüzden sağlığına özen göstermeyi unutma. Zihnindeki karmaşayı gidermek için doğada vakit geçirmek veya meditasyon yapmak sana iyi gelecek. Sosyal açıdan yeni insanlarla tanışma şansı bulabilirsin, bu fırsatları değerlendirip olasılıkları genişletmekte fayda var. Unutma ki, sabrın ve kararlılığın her türlü engeli aşmana yardımcı olacak.
Bugün, özgürlük arayışın kendini daha da belirgin hale getirebilir. Sıradanlıktan uzaklaşıp özgün fikirlerin peşinden gitme isteği içinde olabilirsin. Sosyal çevrende ilginç insanlarla tanışma ihtimalin yüksek. Bu tanışmalar, sana yenilikçi fikirler konusunda ilham verebilir. İçsel bir denge arayışında olabilirsin; grup aktivitelerinde yer almak, sana aidiyet hissi kazandıracak. Ancak, bazı durumlarda başkalarının beklentileri arasında kalmaktan kaçınmak önemli olacak. Duygusal ilişkilerinde ise açıklık, karşılıklı anlayışı artırabilir. İç sesini dinlemek, kalbini yönlendirmek için en doğru yol olacaktır. Yaratıcılığını serbest bırak; bu dönem, çeşitli projeler üzerinde çalışmak için ideal bir zemin sunuyor. Kendine güven ve cesaretle adımlar at!
Duygusal derinliklerinle yüzleşmek için harika bir gün. İçsel sezgilerin güçleniyor, bu yüzden içgüdülerine güvenmekten çekinme. Sanat veya yaratıcılık gerektiren projeler için ilham bulabilirsin. Meditasyon veya doğa yürüyüşleriyle ruhunu beslemek, dingin bir zihin havası yaratmana yardımcı olacak. Sosyal ilişkilerde ise içten yakınlık ve empati kurmak, bağlantılarını güçlendirebilir. Aşk hayatında duygusal bir yoğunluk hissedebilir, sevdiklerinle açık ve samimi iletişim kurmak olumlu sonuçlar verebilir. Kendini ifade ederken korkularını geride bırakıp, kalpten gelen hislerini paylaşmak önemli. Her ne olursa olsun, kendin olmayı ve içsel sesini dinlemeyi unutma.
