1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Cesaretin ve kararlılığının ön planda olduğu bir dönemdesin. Birikimlerini değerlendirmek için yeni fırsatlar kapını çalabilir. İlişkiler konusunda daha açık ve samimi olman, etrafındaki insanlarla olan bağlarını güçlendirebilir. Sosyal çevrendeki dinamikler değişebilir; bu da seni farklı deneyimlere yönlendirebilir. İçsel enerjini yükseltmek için spora yönelebilir, fiziksel aktivite ile stresini azaltabilirsin. Duygusal olarak kendini keşfetmekte büyük bir adım atabilirsin. Kendine olan güvenin artarken, hedeflerine ulaşmak için gerekli motivasyonu bulabilirsin. Unutma, bu süreçte kendini ifade etme biçimin büyük önem taşıyor; hislerini paylaşmaktan çekinme.
Bugün, kararlılığınız ve pratik zekânız ön planda. Hayatınızdaki maddi konulara odaklanırken, sağlam adımlar atmak isteyeceksiniz. Yapmanız gerekenler arasında bütçenizi gözden geçirmek ve tasarruf planları oluşturmak var. Sosyal ilişkilerde ise, sevdiklerinizle kuracağınız derin sohbetler, ruh halinizi yukarı çekecek. Biriken duygularınızı ifade etmek için doğru zaman. Yaratıcılığınızı ortaya koyabileceğiniz yeni hobi veya projeler için cesaret bulabilirsiniz. Kendinize olan güveninizin artmasıyla birlikte, etrafınızdaki insanların da size karşı duyduğu saygı dalgası yükselebilir. Rahat etmek ve kendinizi şımartmak için küçük bir kaçamak planlamak keyifli olabilir. İş yerinde yeni fırsatlar kapınızı çalabilir; bu nedenle sezgilerinize güvenmekte fayda var. Esnek kalmayı öğrenmeye başlamak, size büyük kazançlar sağlayacak.
Bugün iletişim becerilerin ön planda olacak. Düşüncelerin daha net ve etkileyici bir şekilde ifade edilebilir. Yeni sosyal bağlantılar kurmak için harika bir zaman. Kısa seyahatler ya da arkadaşlarla yapılan sohbetler gününe renk katabilir. Farklı perspektiflerden bakma yeteneğin, sorunları çözmende büyük bir avantaj sağlayacak. Ancak, önceliklerini belirlemekte zorlanabilirsin; her şeye aynı anda odaklanma isteği seni yıpratabilir. Karşılaştığın yeni fikirler, ilham verici olabilir. Kendini ifade etme arzun senin için kişisel bir tatmin kaynağı olacak, bu yüzden görüşlerine güven. Duygusal ilişkilerde daha fazla anlayış ve derinlik arayışında olabilirsin, bu da karşı tarafa olan bağlılığını artırabilir. Unutma, bugün yaşamın sunduğu fırsatları değerlendirmek senin elinde!
Duygusal derinlikler içinde kaybolma fırsatın var. İçsel dünyana yönelerek, geçmişle yüzleşmek ve duygusal yüklerinden arınmak için uygun bir dönemdesin. Sevdiklerinle olan ilişkilerde daha anlayışlı ve koruyucu bir tavır sergilemek, aranızdaki bağı güçlendirecek. Hassasiyetin artabilir, bu nedenle kendine karşı nazik olmalısın. Gözlem gücün yüksek, etrafındakilerin hislerine duyarlılığın sayesinde bazı gizli duyguları ortaya çıkarabilirsin. Kendine zaman ayırarak, ruhunu dinlendirmek için doğayla iç içe olmalısın. Kariyer alanında yeni fırsatlar kapını çalıyor, bu durumu değerlendirmek için bir adım atmakta tereddüt etmemelisin. Duygu ve sezgilerinin seni doğru yolda yönlendireceğine inan.
Bugün enerjinin zirveye çıktığı, kendini ifade etmenin ve yaratıcılığını ortaya koymanın tam zamanı. Duyguların dalgalanabilir, bu duygusal zenginlik seni çevrendekilere çekici kılıyor. Özgüvenin artarken, çevrendeki insanlar üzerinde güçlü bir etki bırakma potansiyeline sahipsin. Sosyal ilişkilerin canlanabilir, yeni insanlarla tanışma fırsatları kapını çalabilir. İş veya projelerinle ilgili aldığın riskler, beklenmedik sonuçlar doğurabilir; bu sebeple her adımını dikkatlice düşün. İçsel bir değerlendirme yapmalı ve hedeflerine yönelik stratejini gözden geçirmelisin. Romantik ilişkilerde tutku ve heyecan artacaktır. Duygularını açıkça ifade etmekten çekinme; bu, aradığın derin bağlantıyı yaratabilir. Kendine olan inancını kaybetme ve başkalarına da ilham verme fırsatını kaçırma. Bugünün sunduğu fırsatları en iyi şekilde değerlendirmek için açık fikirli olman, seni daha ileriye taşıyabilir.
Bugün, detaylara olan ilgin derinleşiyor ve organize olma yeteneğin belirgin bir şekilde öne çıkıyor. Gün boyunca karşına çıkan sorunları çözme konusundaki yetkinliğinle çevrendekilere ilham verebilirsin. Belirli bir projeye ya da işe odaklanmak, sana büyük tatmin sağlayacak. İletişim becerilerin sayesinde, başkalarıyla olan ilişkilerin güçleniyor. Sosyal ortamlarda kendini ifade etme arzun artıyor ve bu, seni yeni bağlantılar kurmaya yönlendirebilir.Sağlık konularına dikkat etmen gereken bir dönemdesin. Küçük değişikliklerle yaşam tarzında olumlu etkiler yaratabilirsin. Kendine biraz zaman ayırmak, zihinsel ve fiziksel olarak yeniden enerji bulmanı sağlayacak. İçsel huzuru yakalamak için meditasyon ya da doğada zaman geçirmek faydalı olabilir. Kendi ihtiyaçlarına öncelik vermek, gününü daha verimli geçirmeni sağlayacak. Yaratıcılığın da tavan yapmış durumda; bu enerjiyi kullanarak sanatsal ya da estetik projelere yönelmek sana keyif verebilir.
İlişkilerin ve iletişimin ön planda olacağı bir dönemdesin. Bugün, sosyal çevrende yeni bağlantılar kurma fırsatlarıyla karşılaşabilirsin. Sözlerin ve davranışların, etkililiğinle birleşerek başkalarını etkileyebilir. Duygusal dengeyi sağlamak adına, içsel huzurunu korumak önemli olacak. Karşındaki insanlarla kuracağın uyum, hem kişisel hem de profesyonel hayatında kapıları açabilir. İş ya da projelerde işbirliği ruhu, seni daha yükseklere taşıyabilir. Unutma, senin eşitlik ve adalet arayışın, başkalarıyla olan ilişkilerini derinleştirecek. Kendine güvenerek özgün fikirlerini paylaşmak, başkaları için ilham kaynağı olmanı sağlayabilir. Her anın tadını çıkar ve içten gelen duygularını ifade etmekten çekinme.
Duygusal derinliklerin ve sezgisel yeteneklerin ön planda. İçsel bir yolculuğa çıkabilir, kendini keşfetmek için fırsatlar bulabilirsin. Gizli duygular ve sırlarla yüzleşmek, hem kendini hem de ilişkilerini dönüştürebilir. İş veya sosyal çevrende bazı sürprizlerle karşılaşabilirsin; bu durum seni harekete geçirebilir. Bağlantı kurmakta zorlanıyorsan, iletişim kurma konusundaki kendine güvenini tekrar gözden geçir. Olumsuzluklarla başa çıkmak için güçlü bir iradeye sahipsin. Bugün, içsel gücünü keşfetmeye ve dönüşüm yaratmaya odaklan. Gözlem yeteneklerin, olayların altındaki gerçekleri anlamana yardımcı olabilir. Kendine güven, dönüşüm için gereken gücü bulmana olanak tanır.
Bugün ruhsal bir aydınlanma yaşayabilirsin. Yaratıcılık ve sezgilerin ön planda. İçsel haberci gibi hissettiğin anlar ortaya çıkabilir; hayallerin, ilham verici düşüncelerin, seni daha önce hiç düşünmediğin fikirlere yönlendirebilir. Öğrenmeye ve keşfetmeye olan isteğin, yeni deneyimler kazanmanın kapısını aralayacak. Yalnızlık hissi veya içe kapanma ihtiyacı yerine, insanlarla iletişim kurmak, yeni bağlar oluşturmak seni olumlu yönde dönüştürecek. Yakın arkadaşlarınla veya sevdiklerinle yapacağın sohbetler, sana yeni bakış açıları kazandıracaktır. Seyahat planları veya eğitim fırsatları da gününü renklendirebilir. Doğa ile iç içe olmak, zihnini dinlendirirken seni besleyecek. Kendini ifade etme şeklin, başkalarını da etkileyebilir; bu nedenle duygu ve düşüncelerini paylaşmaktan çekinme.
Disiplinli yaklaşımın ve kararlılığın sayesinde bugün hedeflerinin bir adım daha yakınında olacaksın. Kendine güvenin yüksek olacak ve bu da çevrendekilerin dikkatini çekecek. İş hayatında yenilikçi fikirlerin ortaya çıkabilir. Sabırlı ve dikkatli adımlar atarak, projelerini ilerletme fırsatını değerlendirebilirsin. Özel ilişkilerde ise, sevdiklerinle zaman geçirmek seni mutlu edecek; hislerini ifade etmekten çekinmemelisin. Ancak, duygusal konularda içsel bir denge kurmakta zorlandığını hissedebilirsin. Kendi ihtiyaçlarına zaman ayırmayı unutma ve ruhuna iyi gelen şeylere yönel. Bu dengeyi sağlamak, genel huzurunu artıracak.
Bağımsızlık arayışın derinleşiyor. Sosyal çevrenle olan ilişkilerinde yenilikçi fikirlerinle öne çıkabilirsin. Yaratıcılığın, üzerinde düşündüğün projelerde sürpriz gelişmelere yol açacak. Beklenmedik fırsatlarla karşılaşabilir, farklı insanlarla iletişim kurarak yeni kapılar aralayabilirsin. Duygusal açıdan ise, içsel huzuru bulma yolunda bazı sınavlardan geçiyorsun. Kalp-göz ilişkisinde dengeyi kurmaya çalışırken, geçmişle yüzleşme zamanı geldi. Aşk hayatında özgürlük arzusu ön plana çıkabilir; bu da yeni heyecanlar katacak. Sürpriz olaylar, gündelik rutininle ciddi bir çatışma yaratabilir. Mantığını kullanarak, duygusal dalgalanmaların üstesinden gelebilirsin. Unutma, en büyük değişim senin elinde!
Duyguların derin sularında yüzüyorsun. İçsel huzur arayışında, kendini keşfetmeye yönelik bir yolculuğa çıkmanın tam zamanı. Yaratıcılığını ifade etme fırsatları karşına çıkacak; bu, sanatsal projelerde veya hobilerinde kendini göstermek için mükemmel bir an. İçsel gücünü hissetmek, belirsizliklerden kurtularak kendine güvenmene yardımcı olacak. Başka insanlara yardım etme isteğin artabilir; başkalarının dertleriyle empati kurmanın önemli olduğunu unutma. Bununla birlikte, kendi sınırlarını belirlemekte zorlanabilirsin; kendi ihtiyaçlarını öncelikli kılmayı öğrenmek, uzun vadede yararlı olacaktır.İlişkilerde, derin bir bağ kurma arzusu öne çıkıyor. Tam karar veremediğin durumlardan kaçınmak, seni daha huzurlu hissettirebilir. Başkalarının görüşlerine değer verirken, kendi sesini de duymayı ihmal etme. Kendine zaman ayırmak, bu karmaşık zihin yapısından uzaklaşmana yardımcı olacak. Yıldızların rehberliği ile içsel dengeyi bulmak, ilerleyen günlerde sana iyi gelecek.
