1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün enerjin yüksek, içindeki ateşi hissetmek için muhteşem bir gün. Harekete geçme isteğiyle dolup taşarken, yeni girişimlerde başarılı olabilirsin. Sosyal çevrende dikkatleri üzerine çekmek için fırsatlar var. İletişim becerilerin güçlü, bu da projelerinde iş birliği yapmanı kolaylaştıracak. Ancak aceleci davranma; düşünmeden hareket etmek, beklenmedik sonuçlar doğurabilir. Özel ilişkilerde ise sıcak ve samimi anlar seni bekliyor. Dikkatini sevdiklerine yönlendir, duygu paylaşımının derinliği ilişkini güçlendirebilir. İçsel huzurunu bulmak için kısa bir yürüyüş ya da meditasyon faydalı olabilir; zihnini rahatlatmak, hedeflerine daha net odaklanmana yardımcı olacak.
Bugün, güven arayışın ön planda olabilir. Duygusal ve maddi istikrarı sağlama isteği, seni daha dikkatli ve planlı olmaya yönlendirecek. İçsel derinliklere dalmak ve kendini tanımak için uygun bir zaman. İlişkilerinde sabırlı olmalı, gereksiz tartışmalardan kaçınmalısın. Maddi konular gündemde; yeni fırsatlar kapını çalabilir ancak kararlarını iyice düşünerek vermek en iyisi. Kendine güven; bu, çevrendeki insanlarla olan iletişimini olumlu yönde etkiler. Bugün biraz dinlenmek, amatörce hobiler edinmek, yaratıcı çalışmalarla meşgul olmak ruhuna iyi gelecek.
Farklı fikirlerin ve iletişimin yoğun olduğu bir güne adım atıyorsun. Merak ettiğin konulara daha derinlemesine dalma arzusu içinde olabilirsin. Sosyal çevrendeki insanlarla etkileşimlerin heyecan verici olabilir ve yeni bağlantılar kurma şansı sunar. Ancak, fikir ayrılıkları veya iletişim kopuklukları yaşayabilirsin; duygularını açıkça ifade etmek önemli olacak. Öğrenme isteğin artmışken, yeni hobi veya aktivitelere yönelmek faydalı olabilir. Kendini dışa vururken dikkatli davran ve başkalarının görüşlerine saygı göster. Gün sonunda, ruh halinin yükselmesi için sevdiğin insanlarla vakit geçirmek önem taşıyacak. Arınıp tazelenmek için doğanın içine çıkmayı düşünebilirsin.
Duygusal derinliklerinle yüzleşme zamanı. İçsel huzurunu bulmak için kendine zaman tanımalısın. Aile ve yakın dostlarla olan ilişkilerin ön plana çıkacak; samimi sohbetler, kalp bağlantılarını güçlendirebilir. Geçmiş anılar aklını meşgul edebilir. Eski yaraların iyileşmesi için adımlar atmalısın. Kariyerinde, içgüdülerine güvenerek önemli kararlar alabilirsin; bu, seni doğru yola yönlendirecek. Yaratıcılığını ifade etme fırsatı bulabilirsin, bu süreçte kendini özgür hissetmek önem taşıyor. Duyusal deneyimlere açıksan, küçük mutluluklar günlük rutininin renklenmesine yardımcı olacak. Kendine nazik davranmayı unutma; bu, ruhsal dengeyi sağlamana katkıda bulunur.
Bugün içindeki liderlik ve yaratıcılık yetenekleri ön plana çıkıyor. Sosyal çevrende alacağın destekle büyük projelere adım atabilirsin. Enerjin, çevrendekilere ilham verecek ve senin etrafında bir çekim alanı oluşturacak. Duygusal açıdan, kendini ifade etme arzun yükselebilir; duygularını açıkça paylaşmaktan çekinme. Ancak, ego ve gurur konusunda dikkatli olmalısın. Başkalarının görüşlerini dinlemek, ilişkilerini güçlendirecek ve daha derin bağlar kurmanı sağlayacak. Ayrıca, bir sürpriz beklenmedik bir şekilde karşına çıkabilir; bu, seni yeni deneyimlere yönlendirecek bir fırsat olabilir. Kendi tutkularına odaklanarak, hayatında yepyeni kapılar açabilirsin. Şimdi sadece kendine değil, sevdiklerine ve topluluğuna da ışık saçma zamanı!
Detaylara odaklanmanın, sabırlı olmanın ve zihinsel disiplini korumanın önem kazandığı bir dönemdesin. İş veya günlük yaşamındaki hedeflerine ulaşmak adına pratik bir yaklaşım benimsemeli, attığın adımları dikkatle irdelemesin. Sağlığınla ilgili bazı konularla yüzleşebilirsin; bu, ruh halin üzerinde belirleyici olabilir. Kendine zaman ayırma fırsatını değerlendirmeli, stresle başa çıkmanın yollarını keşfetmelisin. İletişim kurduğun kişilerin ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak empati yapman, ilişkilerini güçlendirecektir. Unutma, küçük ayrıntılara verdiğin önem, büyük bir fark yaratabilir. Geri planda kalmak istemesen de, bazen geri çekilmek ve içsel huzurun için düşünmek, ilerlemeni kolaylaştıracak.
Bugün ilişkiler ön planda. Sosyal çevrendeki insanlarla derin sohbetler yapma şansın var. Etrafındaki uyum ve denge, içsel huzurunu arttırıyor. Ancak bazı konularda kararsızlık yaşamaya eğilimli olabilirsin; kendi iç sesini dinlemeye çalışmak, seni doğru yolda ilerletir. İş veya projelerde grup çalışmalarında etkin olacaksın, fikirlerin başkaları için ilham kaynağı olabilir. Duygusal meselelerde ise açıklık ve dürüstlük sana fayda sağlayacak. Kendini ifade ederken nazik ama net olmalısın. Afrodit’in enerjisi, aşk hayatında sürprizlere neden olabilir; belirsizlikler, sevgi dolu bir anla dönüşebilir. Kendine zaman ayırmayı unutmamalı, meditatif aktivitelerle ruhunu dinlendirmelisin. Estetik bir şeylere yönelmek, yaratıcılığını canlandırır; sanat veya hobi projelerine odaklanabilirsin. Bugün, dengeni korumak adına birbirinden farklı alanlarda kendini keşfetmek için harika bir gün.
Bugün içsel sezgilerin derinlemesine açığa çıkacağı bir gün. Duygusal yoğunluğun artması, ilişkilerde daha samimi ve dürüst olma arzusunu tetikleyecek. Kendi içindeki karanlık ve aydınlık yanlar arasında bir denge bulman gerekebilir. Geçmişteki deneyimlerin, şimdi aldığın kararlar üzerinde etkili olacak. Etrafında dönen olaylara karşı daha duyarlı olabilirsin. Özellikle yakın arkadaşlarınla kurduğun iletişimde derinlemesine sorgulamalar yapmaya, belki de yüzleşmelere hazırlıklı olmalısın. Kendi motivasyonlarını sorgulamak ve yeniden yapılandırmak için uygun bir zaman. Duygusal zindelik önem kazanacak; belki de meditatif bir aktivite ya da doğayla daha fazla iç içe olma ihtiyacı doğabilir. Kendini yeniden keşfetmek, sana güçlendirecek yeni bir perspektif kazandırabilir. Bu tür bir derinleşme, hem kişisel hem de ruhsal gelişimin için değerli olacak. Kendi sınırlarını set çekmekten korkma; bu, sana daha fazla özgürlük ve huzur getirecek. Ayrıca, sezgilerin özellikle sağlıklılığını sorgulamak ve duygusal alanlarına yön vermek açısından bilgilendirici bir kaynak olacak. Kendi iç sesini dinlemek ve ona güvenmek, bu dönemde rehberin olacak.
zaman zaman aceleci davranma eğilimine kapılabilirsin. Anlık kararlar almadan önce derin bir nefes almayı unutma. Öğrenme arzun güçlü, bu da seni ilham dolu yeniliklere yönlendirebilir. Fırsatları değerlendirmek ve cesaretle ilerlemek için doğru zaman. Kendine güven ve cesaretini asla kaybetme.
Bugün, kararlılığınız ve disiplini ile etrafınızdakilere ilham vereceksiniz. İş yerinde dikkat çeken bir liderlik sergileyebilir, projelerinizi başarıyla yönlendirebilirsiniz. Ancak, duygusal ilişkilerde biraz zorlanmanız mümkün. Kendinizle barışık olmayı öğrenmelisiniz; bu, sevdiklerinizle olan etkileşiminizi güçlendirecektir. Yapıcı eleştiriler almaya açık olun, bu, kişisel gelişiminiz için faydalı olacak. Süregelen hedeflerinize odaklanın; sabırla ilerlediğinizde, uzun vadede arzu ettiğiniz başarılara ulaşacaksınız. Sosyal çevrenizdeki insanlarla ilişkilerinizi derinleştirmek isteyebilirsiniz, bu da sizi daha mutlu ve tatmin olmuş hissettirebilir. Unutmayın, içsel dengeyi sağlamak, yaşamınızdaki tüm alanlarda sizi ileriye taşıyacaktır.
Bugün düşüncelerin ve fikirlerin oldukça özgür ve yenilikçi bir şekilde şekilleniyor. Sıradanlıktan uzak, sıradışı projelere yönelme isteği içindesin. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin artıracak, yeni bağlantılara açık olacaksın. İnsanlarla derin ve anlamlı sohbetler gerçekleştirmek, zihnindeki yenilikçi fikirleri paylaşmak için harika bir zaman. İleriye dönük vizyonunu netleştirmeyi sağlayacak ilham verici anlar yaşayabilirsin.Biraz içe dönmek ve sezgilerini dinlemek, sana büyük fayda sağlayacak. İçindeki yaratıcılığı keşfetmek ve denemeler yapmak için duyduğun istek, seni alışılmışın dışına taşıyabilir. Gelecek beklentilerinle ilgili adımlar atmak için cesur olmalısın. Esnekliğini koruyarak, sürpriz fırsatlarla karşılaşabilirsin. Unutma, özgünlüğün senin en büyük güçlerinden biri. Kalabalığın içinde parlamaya hazırsın, sadece kendine güven!
Duygusal derinliğin ve sezgisel yeteneklerinin sizi yönlendireceği bir gün. İç dünyanızda gerçekleşen duygusal dalgalanmalar, çevrenizle olan iletişiminizi etkileyebilir. Bu, başkalarıyla derin bağlar kurmak için harika bir fırsat sunuyor. Sezgilerinize güvenin; bazı durumları içgüdüsel olarak hissedebilir, bu da doğru kararlar almanıza yardımcı olabilir. Sanatsal yaratıcılığınız ön plana çıkacak, belki bir hobi veya tutku projesiyle ilgilenmek isteyebilirsiniz. Kendinize zaman ayırmayı unutmayın. İçsel huzur arayışınız sonuç verebilir, meditasyon veya doğada zaman geçirmek, ruhsal sağlığınıza katkıda bulunacak. Sosyal ilişkilerde, empati kurma yeteneğinizle çevrenizdekilerin destek noktasında olacaksınız. Ancak sınırlarınızı korumayı da ihmal etmeyin, başkalarının duygusal yüklerini üzerinize almaktan kaçının. Aşk hayatında ise, sevdiğiniz kişiyle duygu paylaşımınız derinleşebilir; açık iletişim, ilişkinizi daha da güçlendirecek. Kendinizi güven içerisinde hissettiğiniz bir alan yaratmaya özen gösterin.
