1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün içsel motivasyonun oldukça yüksek, cesaretin ve kararlılığın çevrendeki insanlara ilham verebilir. İlişkilerinde daha açık ve samimi olmak, bazen risk almak gerektiğini gösterebilir. Yeni projeler için harika bir gün; enerjini doğru yönlendirdiğinde, sürpriz fırsatlar kapını çalabilir. Sağlık konusunda, bedenine iyi bakmak ve dinlenmek için zaman ayırmak, zindeliğini artıracaktır. Duygusal olarak da, geçmişteki deneyimlerin seni daha güçlü kılıyor. Kendini ifade etme biçiminde özgüvenin artabilir. Bu dönemde karşına çıkan engelleri birer basamak olarak değerlendirmek, seni daha yükseklere taşıyacak.
Bugün, huzur arayışın ön planda. İlişkilerinde uyum sağlamak için daha fazla çaba gösterebilir, sevgi dolu anlar yaşayabilirsin. İçsel bir dinginlik bulmak adına kendine zaman ayırmak önemli. Sanat ve estetikle ilgili aktiviteler, ruhunu besleyecek. Maddi konularla ilgili dikkatli olman gereken bir süreçte olduğun söylenebilir. Dikkatini dağıtan unsurları minimize et, böylece sıkıntılardan uzak durabilirsin. Ayrıca, kendini ifade etme biçiminde yenilik arayışında olabilirsin; yazmak, müzik yapmak ya da yeni bir hobi edinmek için ideal bir zaman. Unutma ki, kararlılığın ve dayanıklılığın seni her zaman hedeflerine daha da yaklaştıracak.
Bugün iletişim becerilerinizi parlatma zamanı. Sosyal çevrenizle yapacağınız etkileşimler, yeni fikirlerin tohumlarını atmanıza yardımcı olacak. Zihninizin açık ve meraklı olduğu bir dönemdesiniz, bu nedenle yeni bilgiler edinmek ve farklı bakış açıları ile tanışmak için mükemmel bir fırsat. İkili ilişkilerde samimiyet ön planda, çevrenize duyduğunuz ilgi ile onları daha da yakınınıza çekebilirsiniz. Ancak, yüzeysel tartışmalardan uzak durmalısınız; derin sohbetler, sizi ve karşınızdaki kişiyi daha fazla geliştirecektir. İçsel enerjinizi doğru yönlendirmek, yaratıcı projelerinizi hayata geçirmek için elverişli koşullar sunuyor. Unutmayın, sezgilerinize güvenmek, sizi daha iyi yerlere taşıyabilir. Bazı ani değişimler kapıda, fakat esnek kalmayı başarabilirseniz, bunlardan olumlu bir şekilde yararlanabilirsiniz. Kısa geziler ve yeni insanlarla tanışmak, size ilham verebilir. Göz alıcı bir gün sizi bekliyor!
Duygusal derinliklerinle yüzleşme zamanı. İçsel huzuru sağlamak için kendine alan yaratmalısın. Ailevi bağlar, günün en önemli teması. Sevgi dolu bir atmosfer içinde hissetmek isteyeceksin. Anlayış ve yardımlaşma, ilişkilerinde ön plana çıkacak. Geçmişte yaşanan anıları yeniden değerlendirmek, içsel yolculuğunu zenginleştirebilir. Duygusal açıdan kendini güvende hissetmek için sevdiğin insanlarla daha fazla zaman geçirebilirsin. İş ve kariyer alanında, daha fazla sorumluluk üstlenme isteği doğabilir. Ancak, bu dönemde hislerini de ifade etmekten çekinmemelisin. İşbirlikleri ve ortak projelerde samimi yaklaşımın sayesinde mükemmel sonuçlar elde edebilirsin. Kendini yenileme, yeni başlangıçlar yapma arayışında imkânlar bulacak, bunları değerlendirmek isteyeceksin. Dikkatini, içsel zenginliğe ve duygusal dengeye yönlendirmelisin. Her şeyin bir denge içerisinde gerçekleştiğini unutmadan, kendini yeniden inşa etme fırsatını iyi değerlendir.
Bugün, kendinizi sahnede gibi hissedeceksiniz; tüm dikkatlerin üstünüzde olması sizin için enerji kaynağı olacak. Yaratıcılığınızın doruk noktalarına ulaşabileceği bir gün. İçsel motivasyonunuzla birlikte başkalarına ilham verme gücünüz artabilir. Sosyal ilişkilerde kararlılık ve liderlik sergilemek, çevrenizdeki insanlara güven verecek. Fakat, çevrenizdeki dengeyi sağlamak adına empati kurmayı unutmayın; zaman zaman paylaşımda bulunmak, bağlantılarınızı kuvvetlendirebilir. Duygusal konularda ise, içsel hislerinize güvenmek faydalı olacak. İçsel sesinize kulak verin, sizi yönlendirmesine izin verin. Bugün, hedeflerinize ulaşmak için gereken kararlılığı sergilemeniz mümkün. Önemli adımlar atmak için kendinizi hazır hissediyorsunuz; bu motivasyonunuzu iyi değerlendirin.
Bugün detaylara odaklanma isteğin artıyor. İş yerinde veya günlük işlerinde mükemmeliyetçi yönlerin ön plana çıkabilir. Zihinsel olarak oldukça aktif olacağın bir zaman dilimindesin; ince eleyip sık dokuma arayışında olabilirsin. Etrafındaki insanlarla olan iletişiminde ise daha dikkatli olmanda fayda var. Eleştiriler yaparken, yapıcı bir dil kullanmak önem taşıyor. Duygusal konularda daha keskin ve net kararlar almak isteyebilirsin, ama içsel hislerine kulak vermeyi unutma. Kendini geliştirme fırsatlarıyla karşılaşabilirsin; yeni bir hobi edinmek veya bir kursa katılmak için uygun bir dönemdesin. Sağlığınla ilgili konulara da odaklanmak, yaşam kaliteni artıracak. Kendi ihtiyaçlarına önem vermek, seni daha güçlü hissettirecek.
Bugün, sosyal ilişkilerde ve işbirliklerinde uyum arayışın ön planda. Çevrenle olan iletişimin akıcı geçeceği bu dönemde, yeni bağlantılar kurma fırsatları doğabilir. İçsel denge arayışın, başkalarının ihtiyaçlarını anlamanla birleştiğinde, birçok sorunun üstesinden gelmene yardımcı olacak. Duygusal tarafın, karşı tarafla empati kurma yeteneğinle birleşince, derin ve anlamlı diyaloglar ortaya çıkabilir. Kendi ihtiyaçlarını göz ardı etmemeye dikkat etmelisin; zira bu, içsel huzurunu tehlikeye atabilir. Kendine bir sınır koymayı dene. Ayrıca, sanat alanında yapacağın faaliyetler sana ilham verecek ve ruhunu besleyecek. İkili ilişkilerde ise, sabırlı olman fayda sağlayabilir; duyguların dengesi, günün akışını olumlu yönde etkileyecektir.
Bugün içsel duyguların derinliklerinde bir keşfe çıkabilirsin. Kendini sorgulamak ve ruhsal bir dönüşüm yaşamak için uygun bir zaman. İlişkilerde yaşanan gizli duyguları açığa çıkarma arzusu, içinde patolojik bir merak uyandırabilir. Duygu yoğunluğuyla başa çıkmak zor olabilir, bu yüzden korkularınla yüzleşmekten çekinme. Kendine olan güvenin, zorlukların üstesinden gelmende büyük rol oynayacak. İş yerinde veya sosyal çevrende, güç ve kontrol temalarının ön plana çıkması muhtemel. Yaratıcı projelere yönelmek, içsel tüm bu savaşların ve karmaşanın yatışmasına yardımcı olabilir. Unutma, değişim her zaman kolay değil ama hayata dair büyük dersler getirebilir. Kendi iç sesini dinlemeye, sezgine güvenmeye açık ol. Bugün her şeyi görebilmek için farklı bir bakış açısı geliştirmek faydalı olacak.
Macera ruhun canlanıyor, yeni deneyimlere açılmak için harika bir zaman. Yalnız olmadığını, çevrende sana destek verecek insanlarla kuşatıldığını hissedeceksin. Farklı bakış açıları edinmek, ufkunu genişletmek için harika fırsatlar söz konusu. Bu dönem, kişisel gelişimin adına yapacağın girişimler için ideal. Geçmişteki tecrübelerini değerlendirerek bunları avantaja çevirebilirsin. Duygusal olarak cesur ve açık ol, kalbini yeniden heyecanlandırmak için yer aç. Yeni bir yolculuğa çıkma isteği yoğunlaşacak; belki bir seyahat planı veya yeni bir bilgi edinme arzusu seni bekliyor. Hayallerini gerçekleştirmek için cesur adımlar atmak, içindekini ortaya çıkarmak son derece tatmin edici olacak. Kendine güven, içsel rehberliğine kulak ver ve sağlam adımlarla ilerle.
Bugün, kararlılığın ve azmin en yüksek seviyelere ulaşabileceği bir gün. İş hayatında yeni fırsatlarla karşılaşabilirsin; bu fırsatlar, uzun vadeli hedeflerine ulaşmana yardımcı olacak. İletişim becerilerin, yönlendirme almak ve ekip çalışması yapmak için oldukça etkili olacak. Sorumluluklarını yönetmekteki başarın, başkalarına ilham verebilir.Kendine olan güvenin artarken, içsel motivasyonunu güçlendirecek olan yeni projelere yönelme isteği duyabilirsin. Ancak, detaylara dikkat etmen gereken anlar öne çıkabilir; aceleci davranmamak ve olaylara dikkatle yaklaşmak, olası hataların önüne geçecektir.Gün içinde duygusal ilişkilerde de dikkatli ol. Aldığınız geri bildirimlere açık olman, sevdiklerinle daha sağlıklı bir iletişim kurmana yardımcı olabilir. Eğer duygusal açıdan sıkışmış hissediyorsan, bu konuları çözümlemek için adımlar atmak isteyebilirsin. Kendine zaman ayırabilmek ve ruhsal dinginlik sağlamak için kısa molalar vermek de faydalı olacaktır.Biraz huzurlu bir köşede olmak ve doğanın tadını çıkarmak sana iyi gelebilir. İçsel dengeyi sağlamak ve zihnini rahatlatmak için doğaya yönelmek, yaratıcılığı artırabilir. Bugün, hem kariyerinde hem de kişisel yaşamında dengeyi bulmak için önemli fırsatlar sunuyor. Unutma, kararlılığın en büyük gücün!
Bugün, sosyal çevrenizle olan etkileşimlerinizde canlı ve dinamik bir enerji hissedebilirsiniz. Arkadaşlarınızla bir araya gelmek, ilginç sohbetler yapmak ve yeni fikirler paylaşmak için harika bir zaman. Beklenmedik yeniliklerle karşılaşabilir, ilham verici insanlarla tanışabilirsiniz. Farklı bakış açıları, düşünce sınırlarınızı genişletecek ve sizi yeni projelere yönlendirecek. Ancak, özgür ruhunuzun kısıtlanmasına karşı dikkatli olun; başkalarının beklentileriyle sınırlandırılmaya çalışıldığınızda, kendi kimliğinizi koruma ihtiyacı hissedebilirsiniz. İçsel bir ses, sizi daha derin bakış açıları keşfetmeye teşvik edebilir. Kendinizi ifade etmekte özgür olun, ilhamınızı yansıtmaktan çekinmeyin. Bugün içsel huzuru sağlamak ve dengeyi bulmak adına sessiz bir zaman dilimi yaratmak da iyi bir fikir olabilir. Meditasyon veya doğada kısa bir yürüyüş, düşüncelerinizi netleştirmek için faydalı olabilir. Gözlerinizin çevrenizdeki güzelliklere ve fırsatlara açık olmasına dikkat edin. Bu enerji, yaratıcılığınızı arttıracak ve potansiyelinizi gerçekleştirmeniz için gereken cesareti bulmanızı sağlayacaktır. İnanın, yenilikler ve değişim için açık bir zihinle yaklaşmak, bugün size büyük kazançlar sağlayabilir.
Duyguların derinliklerinde yol alırken, içsel sezgilerin bugün güçlü bir şekilde öne çıkacak. Yaratıcılığın ve hayal gücün, seni sıradanlığın dışına taşıyabilir. Duygusal ilişkilerde hassas bir denge kurman gerekebilir; sevgi dolu ama aynı zamanda net sınırlar koymak önem taşıyor. Belki de birine yardım etme arzun, seni ayrı bir huzura yönlendirecek. Kendini ifade etme konusunda cesur ol; sanatsal bir proje, kendini bulmana yardımcı olabilir. İçsel bir huzur arayışindasın ama dış dünyadaki karmaşa bu huzuru zorlayabilir. Kendi iç sesine kulak vererek, gerçek hislerini anlamaya çalış. Sosyal çevrendeki kişilerin duygusal destek arayışında olduğunu hissediyor olabilirsin, onlara el uzatman ya da onları dinlemen aranızdaki bağı güçlendirebilir. Bu süreçte, zarif bir tutum sergilemen ve şefkatini esirgememen büyük önem taşıyor. Değişime açık ol; yeni fırsatlar karşına çıkabilir, ama bunları değerlendirmek için önce kalbini dinlemen gerekebilir. Unutma ki, senin sezgilerin seni doğru yola yönlendirecektir.
