1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün enerjin yüksek, çevrendekilere ilham verecek bir aura saçıyorsun. Altında yatan cesaret ve kendine güven, yeni fırsatların kapılarını aralayabilir. Ancak aceleci tavırlarından kaçın, zamana yayarak düşünmek sana daha fazla fayda sağlayacak. İlişkilerde sözlerin dikkatli seçilmeli; bazı tartışmalarla karşılaşabilirsin. İçsel sesine kulak ver, hislerinle hareket etmek seni doğru yola yönlendirecektir. Yeni projelere adım atmak için uygun bir zaman, sezgilerin rehberliğinde ilerlemelisin. Sağlığında ise enerjini dengelemek için doğada vakit geçirmeyi ihmal etme, bu senin ruhunu besleyecek.
Bugün, sebep-sonuç ilişkileri üzerinde düşünmek için harika bir zaman dilimindesin. İçsel huzurunu sağlamaya yönelik adımlar atabilirsin. Maddi konulara olan ilgini artıracak gelişmeler, sana yeni fırsatlar sunabilir. Bu süreçte sabırlı olmalısın; çünkü emeklerinin karşılığını almak için biraz beklemen gerekebilir. İlişkilerinde derinlik arayışında olabilirsin, duygusal bağların güçlenmesi için özel anlar yaratmaya çalış. Sanatsal ve estetik konular seni çekebilir, yaratıcılığını ifade etmek için fırsatlar bulabilirsin. İçsel dengeni korumak için doğadayken geçireceğin zaman, zihin ve beden sağlığına olumlu katkılar sunacak. Unutma, değişim için donanım kazandığın bu süreç, seni daha güçlü bir birey haline getirecek.
Sosyal ortamlarda kendini oldukça ifade edici bir gün. Anlayışlı ve meraklı tutumun, yeni bağlantılar kurmanda önemli bir rol oynayacak. Farklı perspektiflerle zenginleşen düşüncelerin dikkat çekecek ve insanları etrafında toplamana yardımcı olacak. Ancak, dikkatin dağılabilir; bu nedenle önemli işlere odaklanmayı ihmal etme. Geçmişte yaşanan bazı olaylar, bugün aniden önüne gelebilir; bu durum, duygusal olarak yeniden değerlendirme yapmanı gerektirebilir. İletişim becerilerin, ikili ilişkilerinde krizleri çözmende anahtar olacak. Yeni bilgileri entegre etme yeteneğin, sana fırsatlar sunabilir. Bugün, meraklı ruhunu besle ve açık kal; belki de bir konuşma, seni hayal ettiğinden daha ileriye taşıyacak. Anlık keyifler ve kısa sohbetler, ruhunu besleyecek; daha derin konulara girmeden önce, yüzeyde kalmayı tercih edebilirsin. İçsel sesine kulak vermek, seni geliştirici bir yolculuğa çıkarabilir. Dinamik ve hızlı bir gün seni bekliyor.
Duygusal derinlikler, gün boyunca yüzeye çıkacak. Hislerinizi anlamak için içe dönme zamanı. Aile ve sevdiklerinizle olan ilişkilerinizi gözden geçirebilir, onları daha da derinleştirmek için fırsatlar yaratabilirsiniz. Duygusal güvenlik arayışında olacaksınız; ev ortamında yeniden bir düzenleme yapma isteği doğabilir. Yaratıcılığınızı serbest bırakma ve içsel dünyanızı ifade etme şansı bulacaksınız. İş veya sosyal alanlarda yeni bağlantılar kurma fırsatları gündeme gelebilir, ancak şu anki ruh halinizin etkisiyle aceleci davranmamaya dikkat edin. Gölgenizdeki eski anılar belirip, sizi geçmişe dair düşüncelere sürükleyebilir. Bu anılar, gelecekteki seçimlerinizde bir ışık olabilir. Kendinize karşı nazik olun; hislerinizi kabullenmek, huzurunuzu artıracak.
Enerjiniz dolup taşıyor, çevrenizdekilere ilham kaynağı olma potansiyeline sahipsiniz. Yeteneklerinizi sergilemek ve öne çıkmak için mükemmel bir zaman. Sosyal ortamlarda karşınıza çıkan fırsatlar, liderlik vasıflarınızı göstermenin yanı sıra, başkalarının da desteğini kazanmanıza yardımcı olabilir. Kendinizi ifade etme şekliniz, hitap ettiğiniz kişilerin dikkatini çekiyor. İçsel gücünüzü keşfettiğiniz bu dönemde, yeni projelere yönelmek veya eski projelerinizi canlandırmak için cesur adımlar atabilirsiniz.Aşk hayatınızda ise tutkunuz artış gösteriyor. Sevgilinizle olan iletişiminizde derinleşme ve hislerinizi açıkça ifade etme isteği hakim. Eğer yalnızsanız, karşınıza çıkan yeni insanlardan ilham alabilir ve duygusal anlamda yönelinmesi gereken yeni keşiflere adım atabilirsiniz. Ancak, abartılı beklentiler içindeyseniz, hayal kırıklığına uğrayabileceğiniz bir durum söz konusu.Kariyer alanında, genel olarak olumlu gelişmeler yaşanabilir. İnisiyatif almak ve yaratıcı çözümler üretmek konusunda kendinizi gösterdiğiniz takdirde, birçok kapı açılabilir. Ancak, ekip çalışmasına olan yatkınlığınızı göz ardı etmeyin. Başkalarının fikirlerine değer vermek, işbirliği yapmanızı kolaylaştırabilir.Sıhhat açısından, biraz daha dikkatli olmanız faydalı olabilir. Stresten uzak durmak ve ruhsal dinginliği sağlamak için zaman ayırmalısınız. Meditasyon veya fiziksel aktivite ile kendinizi yeniden enerjilenme fırsatını değerlendirin. Unutmayın, içsel dengeyi sağlamak, genel açıdan sağlığınıza olumlu bir etki yapacaktır.
Bugün detaylara olan düşkünlüğün, sana büyük avantajlar sağlayacak. Küçük ayrıntılar gözünden kaçmadığı için karşına çıkan fırsatları değerlendirmekte zorlanmayacaksın. İş yerindeki görevlerini daha bir titizlikle yerine getirme arzusu içinde olabilirsin. Arkadaşlarınla olan ilişkilerinde ise üzerindeki baskının azalmasıyla, iletişimin güçlenecek. Duygusal açıdan daha sakin ve huzurlu bir dönemdesin. Kendine zaman ayırarak zihnini dinlendirmeyi unutma, bu ruhsal dinginlik sana yeni perspektifler kazandıracak. Sağlığına dikkat etmekte fayda var; bedenin de bu yoğun tempo içinde bir nefes almaya ihtiyaç duyuyor. Alışveriş yapmayı planlıyorsan, sezgilerin bu konuda seni yönlendirecek. Unutma, denge her şeyin anahtarı.
Bugün güzellik, uyum ve denge arayışın ön planda. İlişkilerinde daha fazla empati gösterme ihtiyacı hissedebilirsin. Başkalarıyla olan iletişimin, önemli bağlantılar oluşturmak için oldukça verimli olacak. Aynı zamanda sanatsal yönlerini keşfetmek için ilham bulabilirsin; sanat veya estetikle ilgili projeler gündeme gelebilir. Duygusal yönlerini dengelemek için sevdiğin kişilere zaman ayırmak, ruh halini iyileştirebilir. Fikirlerin konusunda kararsızlık hissedebilir, bu yüzden zaman ayırarak düşünmekte fayda var. İçsel huzurunu sağlamak adına, yalnız kalmanın ve düşünmenin yollarını bulmayı unutma. Gündelik hayatta küçük yenilikler yapmak, sana taze bir enerji katabilir. Kendine olan güvenini artıracak adımlar atabilirsin; unutmamalısın ki, dengeyi sağlamak için bazen risk almaktan çekinmemek gerekebilir. Başkalarının görünümüne dair eleştiriler, seni etkileyebilir; bu nedenle sağduyulu olman faydalı olacaktır. Kendine dön, içsel bir yolculuğa çık ve neyin gerçekten seni mutlu ettiğini keşfet.
Duyguların derinliklerine dalmak için ideal bir gün. İçsel dönüşüm süreçlerinden geçmek, ruhsal büyüme açısından fayda sağlayabilir. Gizli kalmış düşünceler ve hislerle yüzleşmek, karanlıkta gizlenmiş olan gerçeği aydınlatabilir. Başkalarıyla olan ilişkilerde daha samimi ve cesur olmanı sağlayacak fırsatlar karşına çıkabilir. Hayatında seni sıkıştıran duygusal bağların sorgulamaya açılabilir; bu, sağlıklı sınırlar koymana olanak tanır. Aniden karşılaşacağın değişimler, geçmişteki olayların yeniden gözden geçirilmesi için tetikleyici olabilir. İçsel gücünü keşfedin ve ruhsal yönlerine daha fazla odaklanın. Herkesin bildiği yüzeysel gerçeklerin ötesine geçip derinlemesine bakmak için cesur ol. İnanılmaz intuitif hislerin, doğru kararları almanda rehberlik edebilir. Bu deneyimleri, hayatının yönünü değiştirecek bir dönüm noktası olarak değerlendirmelisin. Kendine güven ve içsel bilgeliklerine kulak ver.
Bugün, maceracı ruhun kendini daha da güçlü hissetmesine sebep olacak fırsatlar karşına çıkabilir. Yeniliklere açık olmalı ve kalbinin sesine kulak vermelisin. Seyahat planları yapma isteği içinde büyüyebilir, farklı kültürlerle tanışmanın tadını çıkarabilirsin. Sosyal etkileşimlerin artacak; arkadaşların ve yeni tanıştıkların sayesinde ilham dolu anlar yaşayabilirsin. Ancak, düşüncelerini ifade ederken dikkatli olman gerek; zira insanlar arasındaki iletişimde yanlış anlamalar ortaya çıkabilir. İçsel huzurunu bulmak için doğada zaman geçirmeyi tercih edebilirsin. Bu günlerde, hayallerini gerçeğe dönüştürmek için atacağın adımlar önemli bir ivme kazandırabilir. Geleceğe dair umutların güçlenirken, senin önündeki engellerin aslında ne kadar da aşılabilir olduğunu fark edeceksin.
Bugün, sorumluluklar ve hedeflerin öncelikli hale gelecek. İş yerinde veya kişisel projelerde disiplinini korumak, başarılı sonuçlar elde etmeni sağlayacak. Ancak, aşırı çalışmaktan kaçınmak önemli; ruhsal ve bedensel sağlığına özen göstermelisin. Arkadaşlarınla olan ilişkilerin derinleşebilir, bazı beklenmedik desteklerle karşılaşabilirsin. Dikkatini sağlıklı alışkanlıklarına yönlendirmek, iç huzurunu artıracak. Kariyerinde yeni fırsatlarla karşılaşabilirsin; ama aceleci davranma. Detayları gözden geçirmek seni başarıya götürecektir. İleri görüşlülüğün ve sağlam adımların, seni hedeflerine bir adım daha yaklaştıracak. Bugün, kararlılıkla attığın her adımın kıymetli olduğunu unutma.
Bugün, sıradışı düşünce yapın ve yenilikçi bakış açınla öne çıkıyorsun. Sosyal çevrende farklılık yaratma arzusu içindesin. İnsanlarla olan iletişiminde daha özgür ve samimi bir tutum sergilemek, ilişkilerini derinleştirebilir. Kendi fikirlerine güven ve onları paylaşmaktan çekinme; bu, başkaları üzerinde olumlu bir etki yaratabilir. Ancak, ani değişimlere karşı hazırlıklı ol. Aceleci davranmamak, planlarını daha sağlam temellere oturtmana yardımcı olacak. İlham verici bir atmosferdesin; sanatsal ve yaratıcı projelere yönelmek için harika bir zaman dilimindesin. Geleceğinle ilgili hayallerini somut hale getirmek adına atılacak adımlar, sana yeni kapılar açabilir. Unutma, senin özgün bakış açın ve yenilikçi ruhun, seni bulunduğun noktadan daha ileriye taşıyacak.
Duygusal derinlikler ve içsel huzur arayışında yeni kapılar açılıyor. Bugün, sezgilerin güçlü olacak. İçsel düşündüklerin, dış dünya ile bağlantını derinleştirebilir. Kendini yaratıcı ifadelere kaptırmak için mükemmel bir zaman. Sanatsal projeler veya hobi aktiviteleri, ruhunu besleyecek. İlişkilerde hassasiyet ön planda; sevdiklerinle duygu paylaşımında açık olabilirsin. Ancak dikkat et, başkalarının duygusal yüklerini fazla üstlenmemeye çalış. Kendine zaman ayırmayı unutma; meditasyon ya da doğa yürüyüşleri, zihnini arındırmana yardımcı olur. Unutma, içsel gücün her şeyin üstesinden gelebilir.
