1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün enerjin yüksek, cesur adımlar atmaya hazır hissediyorsun. İlişkilerde bir tazelik arıyor, samimi iletişimlerle yakınlık kurma isteği içindesin. Hayatında yeni başlangıçlar için kendini hazır hissettiğin bu dönemde, içsel gücünü kullanarak kararlılıkla ilerleyebilirsin. Aceleci davranmak yerine, adımlarını dikkatlice atman faydalı olacak. İçsel motivasyonun, seni hedeflerine bir adım daha yaklaştıracak. Yaşamsal seçimlerde sezgine güven, içsel sesini dinlemek, doğru yolda ilerlemeni sağlayacak. Günün sonunda, başardıklarınla kendini zenginleşmiş hissedeceksin. Kendine karşı anlayışlı olmayı unutma; zaman zaman dinlenmeye de ihtiyaç duyabilirsin.
Bugün içsel huzuru bulma arayışında olacaksın. Kendine dönme ve derin düşüncelere dalma ihtiyacı hissedebilirsin. Bu, ruhsal olarak yenilenmene yardımcı olabilir. İlişkilerde iletişimde dikkatli olmalı, özellikle sevdiğin kişilerle ortaya çıkabilecek ufak pürüzleri aşmak için sabır göstermelisin. Duygusal açıdan hassas bir dönemdesin, hislerini ifade etmen, olan biteni anlaman açısından önemli. Maddi konularda beklenmedik fırsatlar karşına çıkabilir, bu fırsatları iyi değerlendirmek için açık fikirli olman faydalı olacak. Kendine güven duymak ve arzularını gerçekleştirmek için adım atma cesaretini bulabilirsin. Doğa yürüyüşleri ya da bir sanat etkinliği, zihnini tazelemek için harika bir seçenek.
Bugün zihnindeki karmaşa yerini yaratıcı fikirlere bırakabilir. Sosyal çevrendeki ilişkilerin sıradışı bir neşeyle dolup taşabilir. Hayatında yeni bağlantılar kurmak için mükemmel bir zaman. İletişim becerilerin öne çıkacak, bu da seni rahatsız eden bazı meseleleri çözmene yardımcı olabilir.Özellikle sanatsal ve yazılı ifade alanlarında kendini çok daha özgür hissedebilirsin. Bazen kendi iç dünyana dalmak ilginç olsa da, dışarıda seni bekleyen fırsatları kaçırmamaya dikkat etmelisin. Çift yönlülüğün bu dönemde sana esneklik kazandıracak. Duygularınla mantığın arasında bir denge kurabilirsen, her şey çok daha yolunda gidecek.Yeni bilgiler edinmek ve öğrenmek için mükemmel bir zaman. Bu dönemde bilmediğin konulara yönelmek sana keyif verebilir. Yakın arkadaşlarınla birlikte vakit geçirmek, senin için ilham verici bir serüvene dönüşebilir. İçsel huzurunu bulmak için bolca iletişim kurmaya özen göster. Kendini ifade etmekten çekinme; bu, ruhsal gelişimin için faydalı olacak.
Duygusal derinliklerinle yüzleşme zamanı. Kalbinin sesini dinleyerek, içsel huzurunu sağlamak için ihtiyaç duyduğun alanları belirlemelisin. Sevdiklerinle olan bağlantını güçlendirecek samimi anlar yaşayacaksın. Aile ilişkilerine odaklanmak, bazı gizli duyguları açığa çıkarabilir; sabır ve anlayışla yaklaşmalısın. İş yaşamında ise dengeyi sağlamak için işbirlikleri önem kazanacak. Duygusal zekânı kullanarak sorunları kolaylıkla aşabileceğin bir dönemdesin. İçgüdülerine güven ve kararlılıkla ilerle, hayat sana sürprizlerle dolu kapılar açabilir. Kendinle barışık olmak, sosyal ilişkilerindeki derinliği artıracak. Kendini ifade ederken samimi olmayı unutma, sıradan görünen bir gün bile unutulmaz anılar yaratabilir.
Bugün kendini sahnede, tüm ışıkların üzerinde hissetmek isteyeceksin. Yaratıcılığının doruklarına ulaşabilir, ilham verici projelerde yer alabilirsin. Sosyal etkileşimlerde cesur ve cömert tavrınla dikkat çekeceksin. Çevrendekiler sana hayran kalacak; bu durum özgüvenini artıracak. Ancak zaman zaman gururun, doğru kararlar almanı engelleyebilir. Özel ilişkilerde tutkulardan kaçınmak gerekirken, ani çıkışlar veya kıskançlık durumları yaşayabilirsin. Duygularını ifade ederken dikkatli ol, zira bazı kelimeler geri dönebilir. Sağlık açısından, enerjinin yüksek olması seni daha hareketli, spor yapmaya teşvik edebilir, bu fırsatı iyi değerlendirmelisin. Aşk yaşamında, partnerinle keyifli anlar geçirebilir, iletişimde derinleşmek için güzel fırsatlar bulabilirsin. Orijinal fikirlerin bir başkasını etkileme potansiyeli taşıyor, bu unutma!
Bugün, duygusal olarak oldukça yoğun bir gün geçirebilirsin. İletişim kurarken dikkatli olmalı, söylediklerin ve eylemlerinin geri dönüşlerini düşünmelisin. İş yerindeki projelerine odaklanmak isteyecek, detaylar üzerinde titizlikle çalışacaksın. Ancak, başkalarıyla olan etkileşimlerinde sabırlı olmalısın; eleştirilerin, istemeden de olsa can acıtabilir. Kendine zaman ayırmak, ruhsal sağlığını beslemek için önem kazanıyor. Yaratıcılığını kanıtlayacak fırsatlar söz konusu, bu nedenle ilhamını özgür bırak. Bu süreçte sevdiğin insanlarla güçlü bağlar kurma imkanı doğacak, duygusal paylaşımlarının derinleşmesi mümkün. Unutma, her dengeyi bulmak zaman alabilir, acele etme. Kendi iç huzurunu sağlamak için bazı şeylerde fedakarlık yapman gerekebilir, ama sonuçları buna değer.
Aşk ve ilişkilerde denge arayışın ön planda. Partnerinle olan iletişiminde hassas ve anlayışlı olmalısın; gözlem yeteneğini kullanarak, karşındakinin ihtiyaçlarını ama aynı zamanda kendi duygularını da ihmal etmemelisin. Sosyal yaşamında bazı yenilikler peşinde koşmak seni heyecanlandırabilir; yeni insanlarla tanışmak, fikir alışverişi yapmak için uygun bir zaman. Ancak, her durumu mantıklı bir çerçevede değerlendirmek, ani tepkiler vermekten kaçınmak faydalı olacak. İş veya kariyer alanında sabırlı olmanı gerektiren durumlarla karşılaşabilirsin; işleri aceleye getirmeden, detaylara odaklanarak ilerlemen önemli. Unutma, karmaşık durumların çözümü, çoğu zaman ince bir dengeyi bulabilmekte gizli. Kendi sağlığına dikkat etmeyi sakın ihmal etme, ruhsal ve fiziksel dengen için küçük ama etkili adımlar atmak büyük fark yaratabilir.
Bugün derin duygular ve duygusal bağlar ön planda. İçsel dünyana yönelerek geçmişle yüzleşmek, şu anki ilişkilerini derinlemesine sorgulamak isteyebilirsin. İletişimde ani değişiklikler yaşanabilir; düşüncelerini açıkça ifade etmek, net olmayan konuları aydınlatmak için önemli bir fırsat sunuyor. Herhangi bir anlaşmazlığa karşı sabırlı olman faydalı olacak. Sıradışı bir yaratıcılıkla parlayabilir, sanatsal bir projeye yönelmek isteyebilirsin. Sırların, güç dinamiklerin ve bağımlılıkların üzerinde çalışmak için de uygun bir zaman. Kendini güvenli hissetmek, ruhsal derinliğine ulaşmak için gerekli adımları atmayı seçebilirsin.
Bugün, macera ve keşif arzusunun ön planda olduğu bir gün. Farklı fikirlere ve yeni deneyimlere açık olman, yaşamına taze bir enerji katabilir. Sınırlarını zorlamaktan korkma; bilinmeyenin ortaya koyacağı fırsatları kucakla. İletişimde ise cesur ve içten olmaktan çekinme. Sosyal çevrende kendini ifade etme biçimin, insanlarla olan bağlarını güçlendirebilir. İleriye dönük hedeflerinle ilgili düşüncelerini netleştirmek için uygun bir zaman. Görüşmelerde yapıcı yaklaşımın, hem iş hem de kişisel ilişkilerde olumlu sonuçlar doğurabilir. Bugün için plan yaparken programına esneklik katmayı unutma; sürprizler hazırda olabilir. İyimser bakış açın, zorlukları aşmanda sana yardım edecek. Şimdi, içindeki özgür ruhu serbest bırak ve hayatının tadını çıkar.
Disiplinin ve kararlılığının ön planda olacağı bir gün. Hayatta ulaşmak istediğin hedefler için gerekli olan adımlar konusunda net olmalısın. İçsel sesine güven, zira sezgilerin seninle birlikte ilerliyor. İş veya projelerde yaşanabilecek zorluklara karşı sakin kalmayı başarabilirsin; bu sayede başkalarına da ilham vereceksin. Aile ve arkadaşlarınla olan ilişkilerde daha fazla empati gösterme fırsatı bulabilirsin. Onların duygusal ihtiyaçlarını önemsemen, bağlarını güçlendirecek. Kendine ayıracağın zamanlar, ruh dengen için kritik önem taşıyor; bu yüzden biraz mola vermeyi ihmal etme. Yalnız kaldığında düşüncelerini toparlama ve geleceğe dair planlarını gözden geçirme şansı bulabilirsin. Maddi konularda kontrolü elden bırakma; harcamalarını gözden geçirip, bütçeni dengelemek önemli. Önemli bir adım atmak için cesaretlenebilirsin, ama acele etmemekte fayda var; sabırlı ol.
Bugün, içsel huzur ve yaratıcı enerji arasında bir denge kurma isteğiyle dolu olacaksın. Sosyal ilişkilerde samimiyet önemli hale gelirken, yakın arkadaşlarınla derin sohbetler yapma fırsatı bulabilirsin. Sıradan gündelik işlerin dışında yenilik arayışına girebilir, alışılmışın dışına çıkarak özgün fikirler geliştirebilirsin. Bu süreç, seni hem zihinsel olarak tazeleyecek hem de içsel motivasyonunu artıracak. Ancak, yine de çevrendeki insanların beklentilerine dikkat etmekte fayda var; bazı durumlarda bağımsızlığını korumak isteyebilirsin. Olumlu düşüncelerin ve umut dolu tavırların, sana yeni kapılar açacak fırsatlar sunabilir. Bu dönem, özgürlük duygusunun önemini daha iyi kavrayacağın bir zaman dilimi. Geleceğinle ilgili planlar yaparken, iç sesine kulak vermeyi unutma; çünkü içindeki yaratıcı potansiyel seni yönlendirebilir.
Duygusal derinliklerinize yolculuğa çıkmaya hazır olun. İçsel sezgileriniz ön planda, bu nedenle hislerinizi takip etmekten çekinmeyin. Sanatsal yeteneklerinizin parlayacağı, yaratıcılığınızın sınırlarını zorlayacağı bir dönemdesiniz. İlişkilerde, karşı tarafın duygularını anlamak için daha fazla çaba göstermek faydalı olacak. Belirsizliklere karşı açık olmalısınız; hayat size yeni fırsatlar sunabilir. Kendi sınırlarınızı belirleyip, sağlığınıza daha fazla dikkat etmeye başlamanızda fayda var. Bugün sakinleşmek ve ruhunuzu dinlendirmek adına doğa ile iç içe olmayı deneyin.
1
2
3
4
5
6
