1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Enerjinin yüksek olduğu bir gün. İlerlemek istediğin projelerde cesur adımlar atabilirsin. İçsel motivasyonun, seni alışılmışın dışında riskler almaya itiyor. Sosyal ilişkilerde beklenmedik gelişmeler yaşanabilir; dost çevrendeki dinamikler değişebilir. Aynı zamanda, kendine olan güvenin arttığı için liderlik vasıflarını ön plana çıkarabilirsin. Aşk hayatında ise tutku ve heyecan ön planda olacak. Duygularını ifade etme konusunda kiminle olursan ol, açık ve dürüst olman önemli. Sağlık konularında dikkatli olmalı, aşırıya kaçmaktan kaçınmalısın. Günün sonlarına doğru, içsel huzurunu bulmak için bir süre yalnız kalmak iyi gelebilir. Bu ruhsal dinlenme, zihninde yeni fikirlerin doğmasına vesile olabilir.
Duygusal dayanıklılık ve kararlılık ön planda. Bu dönemde finansal konulara odaklanmak, kazançlarını artırman için harika bir fırsat sunuyor. Uzun süreli planlarını gözden geçir, belki de mülk veya yatırım konusunda yeni bir adım atma zamanı gelmiştir. İlişkilerde ise daha derin bir bağ kurma arzusu, sevgi dolu anların çoğalmasını sağlayabilir. Başkalarına karşı sabırlı olmalı, anlayışlı bir tavır sergilemelisin. Kendi ihtiyaçlarını fark et ve bunları önceliklendir. Ayrıca, fiziksel sağlığına dikkat etmeli, doğayla iç içe zaman geçirmeyi unutmamalısın. Bu süreçte ruhsal dinginlik bulmak sana iyi gelecek.
Bugün iletişim becerilerini sergilemek için mükemmel bir zaman. Sosyal ortamlarda karşına çıkacak fırsatları değerlendirmekten çekinme. Zihninin keskinliği sayesinde ilgi çekici ve yaratıcı fikirlerle dolup taşacaksın. Kendi düşüncelerini ifade ederken son derece etkili olabilirsin; bu da çevrendeki insanlarla derin, anlamlı sohbetlere yol açabilir.Aşk hayatında ise sürprizler seni bekliyor. Partnerinle yeni bir aktivite planlamak, ilişkinizdeki heyecanı artırabilir. Bekar isen, farklı sosyal ortamlarda yeni tanışmalar yaşayabilirsin. Duyguların hızlı değişkenlik gösterebilir; esneklik gerektiren durumlarda sabırlı olmak önemli.İş hayatında yenilikçi yaklaşımlar benimsemek, projelerinde daha başarılı olmanı sağlayabilir. Ancak, başkalarının fikirlerine de açık olmak, işbirliklerini güçlendirebilir. Dikkatini dağıtan unsurlara karşı dikkatli olman faydalı olacak.Finansal konularda dikkatli olmalısın. Ani harcamalar ve hoşlandığın şeylere karşı duyduğun çekim, bütçeni zorlayabilir. Akıllıca planlar yaparak çıkmazlardan uzak durmakta fayda var. Yaratıcılığını ön plana çıkarabileceğin alanlarda dikkat çektiğin bu dönemde, yalnız kalmamak için etrafındaki insanlarla olan bağlantılarını güçlendirmeyi unutmamalısın.
Sevgi ve şefkat dolu bir gün seni bekliyor. Duygusal derinliğinle çevrendekilere destek olabilirsin. İlişkilerinde bağların güçlenmesi, kalbindeki sevgi ve anlayışla mümkün olacak. Aile üyeleriyle olan iletişimin ön planda. Geçmişte yaşanan anılar, bugünlerde gündeme gelebilir ve bu durum duygusal bir nostalji yaratabilir. Kendini açıkça ifade etme ihtiyacı duyabilirsin, korkma. İçsel huzurunu bulmak için kendi ihtiyaçlarına da dikkat etmen gerekir. Finansal konularda temkinli olmalı, ani harcamalardan kaçınmalısın. Bugün, cesaret ve kararlılıkla hareket ettiğinde hayatındaki değişikliklerin kapını çalacağını hissetmeye başlayabilirsin. Kendin için alan yaratmayı unutma, içsel tatminin yolu bazen yalnız kalmaktan geçer. Kendini iyi hissetmek adına yapacağın küçük aktiviteler, tükenmişlik hissini ortadan kaldırabilir.
Bugün, içsel gücünüzün yükseldiğini hissedeceksiniz. Kendinize olan güveniniz sayesinde çevrenizdekilere ilham kaynağı olabilirsiniz. İletişim becerileriniz ön plana çıkarken, fikirlerinizi etkili bir şekilde paylaşma fırsatları doğabilir. Sosyal ortamlarda dikkatleri üzerinize çekmek için doğru bir zaman. Ancak, aşırı özgüven bazı çatışmalara yol açabilir; bu nedenle dikkatli olmakta fayda var.Yaratıcılığınızı ortaya koymak için uygun fırsatlar bulacaksınız. Sanat, ifade ya da hobi alanında yeni projelere yelken açmak, içinizdeki tutkuları dışarıya çıkarmanın bir yolu olabilir. Aşk hayatıyla ilgili gelişmeler heyecan verici olabilir; romantik sürprizler gününüzü renklendirebilir. Ancak, duygusal dengeyi korumak için açık iletişimde kalmaya özen gösterin.Bir dost veya sevdikle yapacağınız samimi bir konuşma, ilişkilerinizi güçlendirebilir. Bu dönemde sağlığınıza özen göstermeyi unutmayın; enerji seviyeniz yüksek, ancak dinlenmeye de ihtiyaç duyuyorsunuz. Kısa bir yürüyüş ya da meditasyon yapmak, zihninizi tazelemek için ideal bir yol olabilir. Bugün kendiniz için yaptığınız küçük ama anlamlı şeyler, gelecekte büyük farklar yaratabilir.
Bugün, detaylara odaklanmayı ve sistematik bir yaklaşım benimslemeyi gerektiren durumlarla karşılaşabilirsin. İlişkilerde aniden ortaya çıkan sorunlar, dikkatli bir iletişimle çözülebilir. İş yerinde ya da kişisel projelerinde bir şeyleri yeniden gözden geçirmek faydalı olacak. Mükemmeliyetçi tavrınla, başkalarının beklentilerini aşabilirsin. İçsel huzurunu sağlamak için kendine küçük bir mola vermeyi unutma; doğada veya bir hobiyle ilgilenmek, zihnini rahatlatacak. Sağlık konularına yönelik duyarlılığın artabilir, bu nedenle bedenini dinlemeye özen göstermen gerekiyor. Kendini ifade etmede yaratıcı yollar bulabilirsin; bu, hem stresini azaltacak hem de kendini daha iyi hissetmeni sağlayacak. Özellikle duygusal ilişkilerde açık olabilmek, kalbindeki yükleri hafifletecek ve sevdiğin insanlarla arandaki bağı güçlendirecek.
Bugün sosyal ilişkilerinde belirgin gelişmeler gözlemlenebilir. Çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Arkadaşlarınla veya sevdiklerinle bir araya gelmek, hoş anılar biriktirmeni sağlayabilir. Ancak, karar verme aşamasında dikkatli olmalısın; çünkü bazı durumlar göründüğünden daha karmaşık olabilir. İçsel huzur arayışın ön planda, bu nedenle kendi ihtiyaçlarına odaklanmak, duygusal dengeyi bulmana yardımcı olacak. Estetikle ilgili bir uğraş, yaratıcı yönlerini ortaya çıkarma fırsatı sunabilir. Bugün, karşına çıkabilecek yenilikçi fikirler, hayal gücünü harekete geçirecek. Kendine zaman ayırmayı da unutma; bu, zihinsel ve ruhsal yorgunluğun üstesinden gelmende etkili olacaktır. Dikkatini yönlendirdiğin konularda şans seninle, bu fırsatları değerlendirmeyi ihmal etme.
Duygusal derinlikler ve içsel keşifler ön planda. Bugün, başkalarıyla olan ilişkilerinde daha fazla empati gösterme fırsatı bulacaksın. İletişim becerilerin artıyor, bu nedenle duygularını açıkça ifade etme ve başkalarının hislerine duyarlı olma konularında cesur olabilirsin. Karmaşık durumlar karşısında sezgilerin güçlü bir rehber olacaktır. Sıkı bir sınavdan geçiyorsan, sabrını ve kararlılığını korumalısın. Gizli kalmış sırların ortaya çıkması, ilişkilerinde önemli değişimler getirebilir. Parasal konularda dikkatli olman gereken bir dönemdesin; harcamalarını gözden geçirip gereksiz risklerden kaçınmalısın. Kendine olan güvenini tazelemeli, yaratıcı fikirlerini hayata geçirebilmek için cesaret bulmalısın. İlginç içsel dönüşümlere açık ol, bu süreç seni daha güçlü birine dönüştürebilir.
Yay, özgürlüğe ve maceraya olan tutkusuyla dolup taşıyor. Yeni deneyimlere açık ol, ruhsal olarak kendini zenginleştirecek fırsatlar karşına çıkabilir. Bugün yapacağın küçük bir seyahat, beklenmedik bir ilham kaynağı olabilir. Sosyal çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin derinleşiyor; kalabalık ortamlarda kendini rahat hissedecek, samimi sohbetlerin keyfini çıkaracaksın. İçsel huzurunu artırmak için zaman zaman yalnız kalmayı da unutmamalısın. Bu anlar, düşüncelerini netleştirmeni sağlayacak. İş veya eğitim konularında önemli adımlar atabilirsin, biraz cesaret ve güvenle ilerlemen gereken bir zaman dilimindesin. Bugünü, hayallerini gerçeğe dönüştürmek için bir fırsat olarak değerlendirmeyi unutma.
Bugün sorumlulukların ön planda olacak, belki de üzerindeki yükümlülükleri yeniden değerlendirme ihtiyacı hissedeceksin. İş ve özel yaşam dengesini sağlamak, ruh halini olumlu yönde etkileyebilir. Uzun zamandır ertelediğin projelere yönelmek için doğru bir zaman. Planlarını gözden geçirip, daha verimli bir yol haritası oluşturabilirsin. İletişimde dikkatli olmalısın; bazen en iyi niyetle bile kırıcı olabileceğini unutma. Duygularını ifade etme şeklin, karşındakilerde farklı yansımalar yaratabilir. Duygusal anlamda destek arayışında olabilirsin. Kendi ihtiyaçlarını göz ardı etmemek, dengeni bulmana yardımcı olacak. Kendine zaman ayırmayı da ihmal etme. Taze bir nefes almak için doğada vakit geçirmeyi düşünebilirsin. Düşündüklerin ve hissettiklerin hakkında derinlemesine düşünmek, içsel huzurunu artırabilir. Hedeflerine odaklı ol, ama esnek olmayı da unutma. Senin için dönüşüm zamanı, yeni fırsatlar kapını çalabilir.
Bugsun yenilik arayışları ön plana çıkıyor. Kendini ifade etme ve alışık olmadığın fikirlere açık olma zamanı. Sosyal çevrenle olan bağlantıların derinleşebilir, fakat bu süreçte bazı yanlış anlaşılmalar yaşanabilir. Duygusal açıdan özgürlüğüne düşkün hissediyor, beklenmeyen başlangıçlarla dolu bir gün geçirmek isteyebilirsin. İletişimde açık olman gerektiğini unutma, içindeki yaratıcılığı serbest bırakmak için fırsatlar doğabilir. Eğlenceli aktiviteler ya da arkadaşlarınla yapılan planlar, ruh halini olumlu yönde etkileyerek enerjini yükseltebilir. Kendine güvenerek atacağın adımlar, ileriki günlerde anlam kazanmakta. Ancak sağlığına da dikkat etmen önemli; düzenli beslenme ve dinlenme, seni daha zinde hissettirecek. Unutma, hayatın akışı hızlanıyor, bu hızda dengeyi bulman şart.
İçsel dünyana daha fazla odaklanma zamanı. Duygusal derinliklerin, seni en güzel yönlerinle buluşturacak. Hayal gücünün sınırlarını zorlayarak yeni projelere yelken açabilirsin. Sanatsal yönlerin öne çıkacak, yaratıcılığını özgürce ifade etme fırsatları doğacak. İlişkilerinde duygusal bağların güçlenmesi, sevdiklerinle olan iletişimini derinleştirecek. İçinde barındırdığın merhamet ve empati, çevrendeki insanlara önemli destekler sunmana olanak sağlayacak. Kendini yenilemek için biraz yalnız kalmak isteyebilirsin; bu, ruhsal sağlığın açısından kıymetli bir zaman dilimi. Kendine karşı nazik ve sabırlı ol, içsel sesini dinlemek, zamanla sana yarar sağlayacaktır. Kişisel sınırlarını korumayı unutma; bu, başkalarıyla olan etkileşimlerinde dengenin sağlanmasına yardımcı olacak.
