1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün, kararlılığın ve enerjin ile öne çıkıyorsun. Hedeflerine ulaşma konusunda son derece hırslı ve tutkulu hissediyorsun. Kendine güvenin artacak; bu da çevrendekilere ilham verecek. Yeni başlangıçlar için mükemmel bir zaman diliminde olabilirsin. Ancak, aceleci davranmaktan kaçınmalısın, her adımını dikkatlice düşünmek sana fayda sağlayacak. İletişim kurarken sözlerine özen göster, zira fikirlerin başkalarını etkileyebilir. Sosyal ilişkilerin güçleniyor; dostlarınla yapacağın keyifli buluşmalar ruhunu besleyecek. Aşk hayatında da cesur adımlar atabilirsin; kalbinin sesine kulak ver. Kendini ifade etme biçimini keşfetmen, beklenmedik fırsatlara kapı aralayabilir. Bugün, içsel tutkularını dışa vurma zamanı ve bunu yaparken kendini sınırlamayarak özgürleşmelisin.
Bugün kararlılığın ve sabrının ön planda olması gereken bir gün. Hayatındaki bazı belirsizlikler, seni huzursuz edebilir; ancak bu durumlar, karşına çıkacak fırsatları görmek için bir test niteliğinde. İlişkilerinde anlaşmazlıklar meydana gelebilir, duygularını net bir şekilde ifade etmek önem kazanıyor. Para konularında temkinli olmalı, harcamalarını kontrol altında tutmalısın. Yeni bir projeye başlamadan önce tüm detayları gözden geçirmen faydalı olacaktır. Başkalarının beklentilerine fazla kulak vermeden, kendi istek ve ihtiyaçlarına odaklanmalısın. Bugün, içsel bir denge ve huzur bulma arayışın daha da önemli hale gelecek. Kendine dönüp neye ihtiyacın olduğunu sorgulaman gereken bir zaman dilimindesin. Unutma, naif duyguların güçlenmesine ve kişisel gelişimini destekleyecek kararlar almana yardımcı olacak.
Bugün iletişim ve sosyal etkileşim konusunda oldukça hareketli bir gün geçireceksin. Düşüncelerini ve fikirlerini başkalarıyla paylaşma arzun artacak. Bu süreçte karşına çıkan yeni insanlarla tanışmak ve merak ettiklerin hakkında derinlemesine konuşmak keyif verebilir. Yakın çevrendeki bazı ilişkilerin yeniden değerlendirilebilir, eski bir arkadaşla beklenmedik bir karşılaşma yaşanabilir. Bu tür anlar, geçmişteki pek çok meseleyi aydınlatma fırsatı sunar.Kendini ifade etme yeteneğin ve zeka dolu analizlerin, çevrendeki insanları etkileyebilir. Yaratıcı düşünme becerilerin sayesinde, iş veya kişisel projelerde yenilikçi çözümler bulabilirsin. Ancak, alacağın bazı geri bildirimlere dikkat etmen gerekebilir; eleştirileri yapıcı bir şekilde değerlendirmen önemli. Gelecek günlerde karşına çıkabilecek fırsatlar için bugün attığın adımlar oldukça etkileyici sonuçlar doğurabilir. Kendini açma ve paylaşımda bulunma cesaretini göster, bu dostlukları güçlendirecek ve yeni kapılar aralayacaktır.
Duygusal derinliklerinize dalmak için harika bir gün. İçsel dünyanızda gezinirken, sezgilerinizi dinleyerek bazı önemli keşifler yapabilirsiniz. Ailenizle veya yakın arkadaşlarınızla geçirilen zaman, ruhunuzu besleyecek ve güvenli bir alan yaratmanıza yardımcı olacak. Anlayış arayışınız, ilişkilerinizde daha da derinleşmenize yol açabilir. Duygusal bağlarla ilgili konularda kendinizi açmak, karşı tarafla daha güçlü bir iletişim kurmanızı sağlayacak. Kreasyon ve yaratıcılığın hakim olduğu bir atmosferdesiniz, bu yüzden sanatsal projelere yönelmek için ilham bulabilirsiniz. İçsel huzurunuzu sağlamak için meditasyon veya doğada zaman geçirme gibi ruhsal aktiviteler faydalı olacaktır. Kendinize karşı nazik olun, ihtiyaçlarınıza dikkat edin ve hayatın tadını çıkarın.
Bugün kendinizi sahnenin ortasında gibi hissedebilir, ilgi merkezine odaklanmış hissedebilirsiniz. Enerjiniz yüksek, yaratıcılığınız ve karizmanız etrafınızdaki insanları etkileyebilir. Sosyal ilişkilerinizde güçlü bağlar kurma fırsatı bulacaksınız; çevrenizdeki kişilerle derin ve anlamlı iletişimler kurmaya yönelik bir istek duyabilirsiniz. İş veya projelerle ilgili yenilikçi fikirler geliştirmek için doğru bir zaman. Ancak, abartılı bir özgüven ya da kibirden kaçınmalısınız; alçakgönüllülük ile zarafet bir araya geldiğinde daha kalıcı etkiler yaratabilirsiniz.Ailevi veya yakın ilişkilerde sürpriz gelişmeler gündeme gelebilir. Duygusal paylaşımlarınız, ilişkilerinize derinlik katabilir. Kendinizi ifade ederken içten olmanız, başkalarını etkileme yeteneğinizi pekiştirecektir. Kendinize olan güveniniz günün ilerleyen saatlerinde artarken, hedeflerinize ulaşmak için gereken cesareti gösterebilirsiniz. Unutulmamalı ki; tüm bu enerjiyi olumlu bir şekilde yönlendirmek, başarıyı getirecek anahtar olacaktır. Doğru anı beklemekten çekinmeyin ve karşınıza çıkan fırsatları değerlendirin.
Detaylara olan düşkünlüğün seni bu gün güçlü bir analiz yapmaya yönlendirebilir. Belki de iş veya günlük sorumluluklar içerisinde bazı karmaşık durumları çözmek için yaratıcı yollar bulabilirsin. İçsel huzurunu sağlamak adına küçük ama etkili değişiklikler yapmak isteyebilirsin. Kendini ifade ederken dikkatli ol, bu gün başkalarının düşüncelerine daha kolay kapılabilirsin. Sağlığına özen göster, günlük rutininde basit hareketler ya da doğa yürüyüşleri sana iyi gelebilir. İlişkilerde ise karşındakini anlamak için empati yapman gereken anlar olabilir. Zihnindeki sorgulamalar seni derin düşüncelere yönlendirebilir ama kaygılarından uzak durman gerek. Kendine karşı daha nazik olmalı ve mükemmelleştirme çabalarını yavaşlatmalısın.
Harmoni arayışında olduğun bir gün. İlişkilerin üzerinde yoğunlaşabilir, sevdiğin insanlarla duygusal bağlarını derinleştirme fırsatları yakalayabilirsin. Sosyal ortamlarda insanlarla olan etkileşimlerin seni besleyecek ve ruhuna dinginlik katacak. Sanatsal ve estetik konulara yönelmek, yaratıcılığını ortaya çıkarmanı sağlayabilir. Duygusal dengenin ön planda olduğu bu dönemde, içsel huzurunu sağlamak için meditatif aktivitelere yönelmek faydalı olacaktır. Ayrıca, hayatında dengeyi sağlamak için önemli kararlar alabilir, bazı ilişkilerini gözden geçirebilirsin. Kendini ifade etme yeteneğin yükselirken, düşüncelerini paylaşmaktan çekinme. Bugün, kendin ve çevren arasındaki dengeyi sağlama adına atacağın adımlar, ilerleyen günlerde önemli sonuçlar verebilir.
Duygusal yoğunluğun artacağı bir dönemdesin. İçsel derinliklere dalış yapma ve kendini keşfetme fırsatını değerlendirebilirsin. Gizli kalmış hislerin gün yüzüne çıkabilir, bu da ilişkilerini sorgulamana yol açabilir. Yaşamın karmaşasında kendini bulmak adına içsel huzuru sağlamaya yönelik adımlar atabilirsin. İletişimlerinde dikkatli ol, zira bazı söylenenler, düşündüğünden daha fazla derin anlam taşıyabilir. Kararlılık ve cesaret göstereceğin bir gün; bu, hedeflerine ulaşmanda büyük bir motivasyon kaynağı olacak. Kendi sınırlarını zorlayarak, çevrendeki insanlara ilham verebilirsin. Duygusal bağların güçlenebilir, sevdiklerinle daha derin sohbetler yapma fırsatı yakalayabilirsin. Kendine zaman ayırmayı unutma, ruhsal dengeyi sağlamak için solitude anları yaratmak faydalı olacaktır.
Macera arayışındasın; bu, ruh halini besleyen bir enerji yayıyor. Haftanın getirdiği yeniliklere açık ol, karşına çıkacak fırsatlar beklediğinden daha ilginç olabilir. Sözsüz iletişimlerin güçleniyor, bir bakışla bile derin hislerini paylaşabileceğin insanlarla bir araya gelme ihtimalin yüksek. Hedeflerine ulaşmak için duyduğun motivasyon, seni etkileyici projeler üretmeye yönlendirecek. Kendine güven; sezgilerin çok güçlü. Doğa ile iç içe olabileceğin anlar, ruhunu besleyecek ve iç huzurunu artıracak. Esneklik göster; bazı planlarının beklemediğin şekilde biçimlenmesi mümkün. Duygusal derinlikte daha ziyade yüzeyde gezindiğin biri olabilirsin, bu yüzden hislerine iniş yapmayı denemelisin. İlişkilerde açık olmak ve samimi bir iletişim kurmak, aranızdaki bağı güçlendirecek.
Dikkatini toplamak için harika bir gün. Hedeflerine ulaşmak için gereken disiplini ve kararlılığı hissedeceksin. İş ve kariyer konularında cesur adımlar atabilirsin. Gelen yenilikler, seni daha ileri taşıyacak fırsatlar sunabilir. Sosyal ilişkilerin ön planda, bazı insanlarla derin bağlar kurma şansın var. Ancak, çevrendeki insanlarla iletişim kurarken dikkatli olmalısın; sözlerin yanlış anlaşılabilir. Özel yaşamında ise, samimi ve içten paylaşımlar gününü güzelleştirecek. Zihnini dinlendirmek için biraz zaman ayırmayı unutma. Kendine olan güvenin artacak ve bu da çevrendekilere pozitif bir etki yaratacak. İş-özel hayat dengeni koruma konusunda dikkatli olman gereken bir zaman. Geçmişten gelen bazı hatıralar seni düşündürebilir; bu anılar sana yeni bir perspektif kazandırabilir. Hayatının her alanında sağlam adımlar atmak için, önce kendine inanmalısın.
Bugün özgürlüğüne olan düşkünlüğün daha da ön planda. Kendi alanlarını yaratmak ve kendini ifade etmek için yeni yollar arayabilirsin. Sosyal etkileşimlerde ilginç bağlantılar kurmak, yaratıcı fikirlerin ortaya çıkmasına zemin hazırlayabilir. Düşüncelerini dile getirirken cesur olman, çevrendekileri etkilemekte başarılı olmana yardımcı olacak. Aynı zamanda, beklenmedik durumlarla karşılaşabilir, esnekliğinle bu durumları avantaja çevirebilirsin. Kendinle ve çevrenle olan iletişiminde dürüst ve samimi olmanın getireceği olumlu enerjiyi hissetmende fayda var. İçsel bir keşif yapmak, seni daha da derin bir anlayışa taşıyabilir. Unutma, yeniliklere açık olmak, ilerlemeni sağlayacak.
Bugün, sezgilerin yüksek bir düzeye ulaşacak, derin duygusal bağlantılar kurma arayışında olacaksın. İç huzurunu sağlamak için kendine zaman ayırmalısın. İlişkilerde sabırlı olman gereken bir dönemdesin. İletişimde, özellikle sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirecek sözler kullanmalısın. Maddi konularda beklenmedik gelişmeler yaşayabilirsin; harcamalarına dikkat et. Yaratıcılığın ön planda olacak, bu nedenle sanatsal bir faaliyet ya da yeni bir hobiye yönelmek seni canlandırabilir. Hayallerine odaklan ve onları gerçeğe dönüştürmek için gereken adımları atmaktan çekinme. Duygusal derinliklerde kaybolmamak için kararlılığını korumalısın. Kendini iyi ifade etmenin yollarını bul; bu, içsel sıkıntılarını hafifletmekte sana yardımcı olacaktır. Keskin, ama yapıcı bir analiz yeteneğiyle, ailene ve arkadaşlarına destek olma konusunda etkili olabilirsin.
