1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün enerjilerin oldukça güçlü olduğu bir gün. İçsel motivasyon duygun yüksek, bu da seni harekete geçirecektir. Yenilikçi fikirlerinle çevrendekilere ilham verebilirsin. Kendine olan güvenin tam, bu sayede zorlu görevlerin üstesinden rahatlıkla geleceksin. Ancak düşüncelerini başkalarıyla paylaşmadan önce biraz sabırlı olman gerekebilir. Ani kararlar verme eğiliminde olabilirsin, bu yüzden önemli seçimleri yapmak için biraz daha zaman harcamayı düşünebilirsin. Aşk hayatında da heyecan verici gelişmeler yaşanabilir. Hislerini açığa çıkarmakta tereddüt etme; samimiyetin karşılığında güzel sürprizler seni bekliyor. Sosyal ilişkilerdeki uyum, grup aktiviteleri ve arkadaşlarınla geçireceğin zaman sana enerji katacaktır. Kendini ifade ederken duygu ve düşüncelerini birleştirmeye dikkat et. Günün ilerleyen saatlerinde karşına çıkabilecek fırsatları değerlendirmek için açık fikirli olman yararına olacak.
Günün, içsel huzur ve dinginlik arayışında geçecek. Kendini ifadende daha cesur olabilirsin; yaratıcı yeteneklerin bu dönemde daha fazla ön plana çıkabilir. Finansal konularda dikkatli olman gereken bir zaman. Harcamalarını gözden geçirip bütçeni dengelemek, uzun vadede sana fayda sağlayacak. İlişkiler, derin konuşmalara ve samimi paylaşımlara açık. Sevdiğin kişilerle arandaki bağlar güçlenirken, bazı yüzleşmelerde cesur olmalısın. Sorunları açık bir şekilde dile getirmen, ilişkilerini derinleştirecektir. Sağlığınla ilgili daha fazla özen göstermen gerekecek; doğada vakit geçirip ruhunu dinginleştirmeye çalışmalısın. Etrafındaki güzelliklere gözlerini açman, ruhunun gıdasını bulmana yardımcı olacak. Gün sonunda, içsel huzurun için kendine zaman ayırmayı unutma.
Bugün iletişim becerilerin ön planda olacak. Fikirlerini açık ve net bir şekilde ifade etme fırsatını yakalayabilirsin. Sosyal çevrenle olan ilişkilerin önem kazanacak; yeni bağlantılar kurmak veya eski dostlukları tazelemek için harika bir zaman. Meraklı ruh halin, seni yeni deneyimlere yönlendirebilir. Öğrenme arzusunu besleyecek aktivitelerde bulunmak, zihin açıcı ve keyif verici olabilir. Karşına çıkan fırsatları değerlendirmek için esnek ve uyumlu olmalısın. Kısa seyahat planları yapmak veya küçük bir yolculuğa çıkmak, günlük rutinden uzaklaşmanı sağlayarak tazelenmene yardımcı olabilir. Ancak dikkatli ol; fikirlerin başkaları tarafından yanlış anlaşılabilir. Dikkatini, sezgilerine ve hislerine vermek, sağlıklı iletişim kurmanı kolaylaştırabilir. Kendine güven ve düşüncelerini duyurmaktan çekinme, çünkü bugün asıl seni heyecanlandıran konular üzerinde durmak için ideal bir zaman!
Duygusal derinliklerin ve sezgisel yeteneklerin ön planda. İçsel gücünü hissedecek, çevrendeki insanlarla daha derin bağlar kurma isteği duyacaksın. Aile ve ev hayatına yönelik duyduğun sorumluluklar gün içinde seni etkileyebilir, bu nedenle kendine zaman ayırmayı unutma. İlişkilerde daha hassas bir dönemdesin; empati kurma yeteneğin artıyor. Sevdiğin insanlarla olan iletişimini güçlendirmek için keyifli ve anlam dolu anlar yaratabilirsin. Duygusal ihtiyacını karşılamak adına geçmişle yüzleşmek, seni daha güçlü bir hale getirebilir. Kendini ifade etme konusunda cesur olmalısın. Unutma ki iç dünyanın zenginliği, dış dünyanın zorluklarıyla başa çıkmanda sana rehberlik edecek.
Bugün, kendini ifade etme ve yaratıcı yönlerini ortaya koyma konusunda güçlü bir arzu hissedebilirsin. Çevrendekilere ilham verme potansiyelin yüksek. Özgüveninle başkalarını etkileyebilirsin; bu nedenle sosyal ortamlarda dikkat çekmekten çekinme. Yeni projelere başlamak veya kişisel hedeflerini gözden geçirmek için harika bir zaman. İçsel motivasyonun güçlü; hayallerini gerçekleştirme yolunda atılacak adımları rahatlıkla planlayabilirsin. Ancak dikkatli ol; başkalarıyla ilişkilerinde kibir eğilimleri yaratmamak için alçakgönüllü kalmaya özen göster. Alışılmadık durumlarla karşılaşman, bu süreçte sana meydan okuyabilir. Hızla değişen koşullara uyum sağlamak, senin esnekliğine ve kararlılığına bağlı. Bugün, içindeki liderlik ruhunu ve tutku dolu yaklaşımlarını ortaya koymak için buluşmalara katılmak veya yeni bağlantılar kurmak iyi bir fikir. Unutma, gerçek gücün içten gelen sıcaklığında yatıyor.
Özen ve titizlikle geçireceğin bir gün seni bekliyor. Günlük yaşamındaki detaylara dikkat etme arzusu artabilir; bu, çevrendekilere de yansıyacak. İş veya projeler üzerinde yoğunlaşmanın verimliliğini artırırken, belki de bazı küçük ama önemli ayrıntıları fark etme şansı bulabilirsin. Destek bekleyen bir arkadaş, yardım teklifine ihtiyacı olabilir. Sadece mükemmellik arayışında değil, aynı zamanda empati ve anlayışla da yaklaşmak ilişkilerini güçlendirebilir. Fikirlere ve önerilere açık olman, ikili ilişkilerdeki dengeni sağlamana yardımcı olacak. Özel yaşamında ise, iletişimde samimiyet ön planda; bu sayede aradaki duygusal bağı pekiştirebilirsin. Sağlık konularında da dikkatli olman, zindeliğini korumak adına faydalı olacaktır. Unutma, her şeyin başı düzen ve uyum.
İlişkilerde uyum arayışı ön planda. Sizi saran sosyal ortamlarda kendinizi daha rahat ifade ediyorsunuz. Başkalarıyla olan etkileşimleriniz, ruh halinizi yükseltecek ve ilham verecek. Duygusal dengeyi sağlamak adına bir adım atmaya hazır olmalısınız. Hedeflerinizi netleştirmek ve işbirlikleri oluşturmak için doğru bir zaman. Hararetli tartışmalarda taraf olmaktan kaçınmanız, çevrenizdeki insanlarla olan bağlarınızı güçlendirebilir. Estetik ve güzellikle ilgili projelere yönelmek ruhunuza iyi gelecek. Bugün, yeni başlangıçlar için kendinizi hazır hissedeceksiniz, içe dönüp düşünmek için de güzel bir fırsat var. Kalbinizin sesine kulak vermek, gelecekteki adımlarınızı belirlemede size rehberlik edebilir.
İçsel derinliklerinle yüzleşmek adına mükemmel bir zaman. Kendi duygularını analiz etme ve gizli kalmış düşüncelerini keşfetme isteği artıyor. Bu, kişisel gelişim için büyük bir fırsat sunuyor. İlişkilerinde samimiyeti ön planda tutmak, geçmişle barışmanı sağlayabilir. İletişimdeki açıklık, güven inşa etmenin anahtarı olacak. Kariyer konularında ise, sezgilerin gücünden faydalanmalısın; içgüdülerin doğru yolu gösteriyor. Duygusal olarak kendini güçlendirmek isteyebilir, bu nedenle meditatif ve yaratıcı faaliyetlere yönelebilirsin. Unutma, dönüşüm sürecin her aşamasında kendine yeterince sabırlı ve nazik olman gerek. Başkalarının beklentilerinden arınmak, seni özgürleştirecek. Kendi iç sesine kulak ver ve onu takip et.
Hayata olan coşkunuz ve keşfetme arzunuz bugün daha da belirginleşecek. Yeni bilgiler edinme, farklı bakış açılarıyla tanışma fırsatları kapınızı çalıyor. Sıra dışı düşüncelere açık olmalısınız; bu, yaratıcı projelerinizi geliştirmek için mükemmel bir zaman dilimi. İletişim kurarken biraz daha sabırlı ve anlayışlı olmak, çevrenizdekilerle olan ilişkilerinizi güçlendirecektir. İçsel huzurunuzu bulmak için doğadayken ya da açık havada zaman geçirirken ruhunuz yenilenecek. Eğitim veya seyahat konuları gündeme gelebilir; bu fırsatları değerlendirmek uzun vadede size kazanç sağlayabilir. Kendinize güvenin, risk almaktan çekinmeyin. Unutmayın, hayatta en büyük maceralar, cesur adımlarla başlar.
Bugün, sorumluluklarını ve hedeflerini gözden geçirmek için mükemmel bir zaman. İş yerindeki işleri yakından takip etmen, önemli fırsatların kapını çalmasını sağlayabilir. Disiplinli yaklaşımın, seni diğerlerinden ayıracak ve başarı konusunda daha da ileriye götürecek. Ailevi konularda ise vereceğin kararlar, sevdiklerinle olan ilişkilerini güçlendirebilir. Duygusal derinliklerinle yüzleşmek, seni içsel huzura bir adım daha yaklaştıracak. Sağlık konusunda ise, enerjini artıracak ve zindeliğini destekleyecek küçük değişimlere kapıyı açabilirsin. Unutma, sabrın ve azmin, seni hedeflerine ulaştıracak en iyi kılavuzlardır.
Bugün zihninde ilerici fikirler şekillenecek, özgürlük arayışın daha da kuvvetlenecek. Sosyal çevrendeki insanlarla olan iletişimin tazelenecek, kendini ifade ederken daha cesur olabilirsin. Yenilikçi ve sıra dışı projelere yönelmek için mükemmel bir zaman. İçsel sezgilerin seni yönlendirecek, bu sayede belki de daha önce hiç düşünmediğin bir yola adım atabilirsin.Farklı bakış açılarına açık olman, hem iş hem de özel hayatında yeni fırsatlar doğurabilir. Sosyal etkinlikler, grup çalışmaları, topluluk önünde kendini ifade etmek için uygun bir gün. İnsanların seni ilham verici düşüncelerin ve yaratıcıça projelerinle takip etmesi olası. Bu süreçte karşına çıkan fırsatları değerlendirmek, kişisel gelişimin için büyük katkı sağlayacak.Unutma, bulunduğun ortamda sıradışı düşüncelerinle fark yaratabilirsin. İnsanların, yenilikçi yaklaşımlarına duyduğu hayranlığı hissetmek seni daha da motive edebilir. Ancak, mevcut alışkanlıklarına dair sorgulamalar yapma şansı da bulabilirsin; bu dönem, özgürleşmek ve kendin için en iyisini bulmak için ideal. Özellikle de kalabalık ortamlarda, kendinden emin bir duruş sergilemek, başkalarına ilham verebilir.
Duygusal derinliklerin su yüzüne çıkması ve sezgilerin güçlü hale gelmesi bekleniyor. İçsel huzur arayışında olduğun bir dönemdesin; ruhsal dinginliğini sağlamak için kendine zaman ayırmalısın. Sosyal ilişkilerde samimiyet ve bağ kurma isteği ön planda. İletişimde daha açık ve dürüst olman, hem kendini ifade edebilmeni hem de başkalarıyla olan bağlarını güçlendirmeni sağlayacak.Hobilerine, yaratıcılığına yönelmen, yeni ilgi alanları keşfetmek için harika bir fırsat var. Hayal gücünü kullanarak sanatsal bir proje üzerinde çalışmak, ruhunu besleyebilir. Duygusal bağlantılar kurmak için doğru zaman; sevdiklerinle derin sohbetler yapabilir, onlarla hislerini paylaşabilirsin. Kendini güçsüz hissettiğin anlarda destek almaktan çekinme. Ailenden veya yakın arkadaşlarından alacağın destek, sana güç verecek. Kaygıların ağır basabilir; bu nedenle, zihnini rahatlatacak aktivitelerle ilgilenmek önem kazanıyor. Meditasyon veya doğa yürüyüşleri gibi uygulamalar, iç huzurunu bulmana yardımcı olabilir. Kendine karşı nazik ol; hatalarını kabul et ve büyümek için onlardan ders al. Unutma ki, her deneyim seni daha güçlü kılacak ve yeni yollar açacaktır. Sezgi gücünü dinle ve içsel pusulanı takip et; seni doğru yöne yönlendirecektir.
