1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün, enerjinizi yönlendirmek için harika bir fırsat bulabilirsiniz. İletişim kurarken cesur ve açık sözlü olmalısınız; düşüncelerinizi ve hislerinizi paylaşmaktan çekinmeyin. Sosyal çevrenizdeki insanlarla kuracağınız bağlantılar, yeni projeler için ilham verici olabilir. Yaratıcılığınızı ortaya koymak için kendinize alan tanıyın; sanat, müzik veya ifade biçimine yönelmek ruhunuza iyi gelecektir. Hedeflerinize ulaşmak için atılacak adımlar, biraz sabır ve kararlılık gerektirebilir. Bugün kendinizi güçlü ve kararlı hissedeceksiniz, bu avantajınızı en iyi şekilde değerlendirin. Kendinizi biraz fazla öne çıkarma isteği hissedebilirsiniz; bu, çevrenizle olan ilişkilerinizi sorgulamanıza neden olabilir, bu nedenle dengeyi sağlamaya çalışın. Sağlığınıza dikkat edin, özellikle de bedeninize iyi gelecek aktivitelerle. Taze havada vakit geçirmek veya doğa yürüyüşleri yapmak, zihin sakinliğinizi artırabilir. Keşfetmekten çekinmeyin ve yeni deneyimler için açık olun.
Bugün içsel huzurunuzu bulma çabasında olacaksınız. Duygusal derinliğinizi keşfetmek için harika bir fırsat var. İlişkilerde daha samimi ve açık olma isteği, bağlarınızı güçlendirebilir. Sanatsal yönünüz ortaya çıkacak; belki de yaratıcı bir proje için ilham alabilirsiniz. Maddi konularda dikkatli olmalısınız, harcamalarınızı kontrol altında tutmak, ilerleyen günlerde fayda sağlayabilir. Kendinizi ifade etme şekliniz, çevrenizdekilerle olan bağlarınızı derinleştirecek. Anlayışlı yaklaşımınız, başkaları üzerinde olumlu bir etki bırakacak. Öğrenmeye ve gelişmeye açık olun; yeni bilgiler, hayatınıza taze bir enerji katabilir. Unutmayın, zaman zaman durup nefes almak, yeniden enerji toplamak için gereklidir.
Bugün iletişim becerilerin ön planda olacak, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin güçlenebilir. Fikirlerinle etrafındakileri etkileyebileceğin, ilham verme potansiyelin yüksek. Yeni projelere adım atmak için uygun bir zaman dilimindesin; yaratıcı düşüncelerin ve değişken yapın sayesinde yeniliklere açık olabilirsin. Sosyal ortamlarda daha fazla görünürde olman, fırsatları kapmana yardımcı olabilir. Ancak ilgi alanlarının çokluğu seni dağıtabilir; dikkatini odaklamak için bir plana sadık kalmaya çalış. İçsel huzurun, zihnindeki karmaşayı dengelemek adına önem kazanacak. Duygusal bağların da derinleşmeye başlayabilir, kalpten gelen iletişim, ilişkilerini kuvvetlendirebilir. Unutma, bugün her şey senin iletişim tarzına ve merakına bağlı olarak gelişecek.
Duygusal derinliklerinle yüzleşmeye hazırlan. Bugün, sevdiklerinle arandaki bağları kuvvetlendirmeye yönelik fırsatlar karşına çıkabilir. İçsel huzurunu sağlayacak anlara odaklan. Geçmişte yaşadığın duygusal deneyimlerin, bugünün kararlarını etkilemeye başlayabilir. Belki de bir dostla geçmişi konuşmak, kalbinde yer eden soruları netleştirecek. Kendini ifade etme şeklin, bugün ilişkinin dinamiklerini değiştirebilir. İş ya da sosyal alanda, beklenmedik bir destek alman mümkün. İçsel sezgilerine güven ve açık bir kalple ilerle. Aşk hayatında geçmişten gelen bir ses, yeniden gündeme gelebilir. Anlaşılmak ya da anlaşmak üzerine kurulu, derin bir sohbet, ilişkini güçlendirebilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; ruhunu beslemek, derin bir gevşeme hissi yaratır ve yarınlara daha güçlü bir başlangıç yapmanı sağlar.
Bugün kendini sahnede ışıldarken bulacaksın. Yaratıcılığının doruklarına ulaşırken, içindeki tutkuyu dışarı yansıtma fırsatı yakalayacaksın. Kendi yeteneklerine güvenmek, karizma dolu bir gün geçirmeni sağlayacak. İnsanlar üzerinde güçlü bir etki bırakacak, çevrendekilerin dikkatini çekeceksin. Sosyal ilişkilerinde mücadeleci bir ruhla yaklaşacak, kendini net bir şekilde ifade edeceksin. Ancak aşırı gururdan kaçınmak faydalı olabilir. Kalabalık etkinliklerde yer alabilir, yeni insanlarla tanışabilirsin. Bireysel projelere odaklanmak, seni daha da ön plana çıkaracak. Kalbinin sesini dinlemeyi unutma, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek için adımlar atman gerekebilir. Anlık duygusal dalgalanmalara karşı sabırlı olmalısın; bu, sana hayati dersler katabilir. Bugün, kendine olan inancını tazelemek için harika bir fırsat.
Bugün titizliğin ve detaylara olan düşkünlüğün ön plana çıkıyor. Yaşadığın hayattaki küçük detaylar, büyük anlamlar taşıyabilir. Empati yeteneğin, çevrendekilerle olan bağlarını güçlendirecek. Bazı konularda kararlılıkla ilerlersen, uzun vadeli faydalar elde edebilirsin. Sağlık ve mutluluk arayışında dengeyi sağlamak için kendine zaman ayırmayı ihmal etme. İş hayatında, işbirliği yapma becerin dikkat çekecek; bu işbirlikleri, beklenmedik fırsatların kapısını aralayabilir. Aşk konularında, içten bir iletişim seni daha da yakınlaştıracak. Kendi iç yolculuğuna çıkmayı dene ve hissettiğin duyguları daha derinlemesine keşfetmek için ilham almaya açık ol.
Sosyal ilişkilerde kendinizi oldukça aktif hissedeceğiniz bir dönemdesiniz. Arkadaşlarınızla yapacağınız sohbetler, yeni insanlarla tanışma fırsatları sunabilir. Uyum arayışının ön planda olduğu bu günlerde, karşınızdaki kişilerle olan iletişiminiz dikkat çekici bir şekilde derinleşebilir. Duygusal denge arayışında olacaksınız; bu nedenle, ilişkilerinizi gözlemlemek ve içsel düşüncelere dalmak isteyebilirsiniz. Estetik ve sanatsal faaliyetlere yönelmek, ilham almanıza yardımcı olabilir. İş hayatında, grup çalışmaları ve ortak projeler üzerinde yoğunlaşmak size fayda sağlayacak. Yaratıcılığınızı ortaya koyarken, aynı zamanda başkalarının fikirlerine ve görüşlerine de açık olmalısınız. Kişisel ilişkilere dair kararsızlıklar yaşayabilirsiniz, bu yüzden duygularınıza bir süre dikkat etmek iyi olabilir.
Bugün derin duyguların ve sezgilerin ön planda olacak. İçsel bir keşfe çıkmak isteyebilir, mevcut ilişkilerinle ilgili gizli hislerle yüzleşmek durumunda kalabilirsin. Mistik bir hava hakim, bu da ruhsal bir dönüşüm için fırsatlar sunuyor. İletişimde dikkatli olmalı, kimi zaman söylenmeyen kelimeler daha fazla anlam taşıyabilir. Maddi konularda beklenmedik bir gelişme gündeme gelebilir; bu durumu değerlendirmek için sabırlı olmalısın. Kendini yenileme isteği duyarak daha sağlıklı alışkanlıklar geliştirmek için harika bir zaman dilimindesin. Hayal gücünün güçlü olduğu bu gün, sanatsal yönlerini de keşfetmene zemin hazırlayabilir. Duygusal derinliklere inmekten çekinme; bu süreç, kişisel evrimin için oldukça faydalı olacaktır. Unutma, her sona yakın bir başlangıç gizlidir.
Bugün macera arayışın daha da belirginleşecek. Farklı deneyimlere açılmak, seni tanımadığın insanlarla bir araya getirmek için harika bir gün. Büyümek, yeni ufuklar keşfetmek ve varlığını sorgulamak için içsel bir motivasyon hissedeceksin. Özellikle sosyal ilişkilerin seni destekleyecek ve yeni bağlantılar kurman için fırsatlar sunacak. Yaratıcılığın zirveye çıkabilir; bu nedenle hayal gücünü beslemek için bir süreliğine sıradanlıktan uzaklaşmayı düşünebilirsin. Ama dikkat et, düşüncelerin bazen aşırı iyimserlikle birleştiğinde hayal kırıklıkları yaratabilir. Mantığını kullanarak, kalbini dinlemek arasında bir denge kurmalısın. İçsel huzurunu korumayı unutma; yogaya veya meditasyona zaman ayırmak ruhsal dengeni sağlamana yardımcı olabilir. Bugün, şans kapını çaldığında ona kollarını açmayı unutma!
Bugün, kararlılığın ve disiplinin ön planda olması gereken bir gün. Hedeflerine odaklanarak yapıcı adımlar atmak, içsel motivasyonunu artıracak. İş ya da kariyerle ilgili konularda yaşanabilecek zorlukları soğukkanlılıkla aşabilirsin. Başkalarından gelen önerileri değerlendirirken, kendi iç sesine kulak vermen faydalı olacak. Ailevi ilişkilerinde biraz daha sabırlı olman gerekecek, bu durum seni yeni çözüm yollarına yönlendirebilir. Kendine ayıracağın zaman, ruhsal dengenı bulmana yardımcı olacak. Sağlığınla ilgili konularda ihmal etmemeli, küçük ama etkili değişiklikler yapmalısın. Günün sonunda, kendine olan güveninin arttığını hissedeceksin.
Bugün, zihnindeki yenilikçi fikirlerinle çevrendekilere ilham kaynağı olacaksın. Sınırsız hayal gücün ve bağımsız ruhun, seni farklı düşünmeye yönlendirecek. Uzak bir arkadaşla iletişim kurmak isteyebilirsin; bu yeniden kurulan bağlantı senin huzuruna katkıda bulunacak. Sosyal ortamlarda parlamak ve dikkat çekmek için harika bir zaman. Ancak, başkalarının görüşlerini dinlemeyi ihmal etme; belki de yeni bir bakış açısı, projeni daha da ileri taşıyabilir. Bireysel özgürlüğüne olan tutkun, bazı geleneksel kalıpları sorgulamana neden olabilir. Bu süreçte, sezgilerini dinlemeyi unutma; içsel sesin doğru yolu gösterecektir. Bugün küçük değişikliklerle büyük farklılıklar yaratabilirsin, bu nedenle mevcut düzenini gözden geçirip geliştirmeye açık ol. Aniden gelişebilecek olaylar, seni heyecanlandırabilir; bu fırsatları değerlendir, belki de beklemediğin bir başarı kapını çalacak. Samimi, etkili ve cesur ol; bu senin en güçlü özelliklerin. Unutma, kendin olmaktan vazgeçme; farklılığın, seni özel kılan en önemli unsurdur.
Bugün hayal gücünün ve sezgilerinin yükselişte olduğu bir gün. İçsel dünyana yoğunlaşabilir, sanatsal ve yaratıcı projelere yönelmek için ilham bulabilirsin. Duygusal derinliklere dalmak, hem kendinle hem de çevrendekilerle olan bağlarını güçlendirebilir. Empati yeteneğinin öne çıkması, başkalarına yardım etme arzusunu tetikleyecek. Ancak, duygusal yoğunluk seni bazı durumlarda aşırı hassas hale getirebilir. Kendini sağlıklı bir şekilde ifade etmek ve sınırlarını korumak adına dikkatli olmalısın. İlişkilerde, duygusal açık olmak ve iletişimi güçlendirmek faydalı olabilir. Hayallerin ve gerçekler arasında dengede kalmaya özen göster. Bugün, sezgilerini dinlemek ve içsel rehberliğine güvenmek senin için çok değerli olacak.
