1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Dinamik ve enerjik bir gün seni bekliyor. Yapmak istediğin projeler için harekete geçmek için mükemmel bir zaman. Fakat acele etme; detayları gözden geçirmek önemli. Ayrıca sosyal çevrenle olan ilişkilerde sıcak ve samimi bir bağ kuruyor olabilirsin. Akılcı ve cesur davranmak, karşına çıkan fırsatları görmene yardımcı olacak. İçsel motivasyonun yüksek; bu, seni hedeflerine bir adım daha yaklaştıracak. İletişimde dikkatli ol; bazen güçlü duygular, düşüncelerini ifade ederken belirsizlik yaratabilir. Kendini ifade etme şeklin, başkaları üzerinde olumlu bir etki bırakabilir. Unutma, liderlik vasfını gösterme zamanı!
Bugün içsel huzur arayışında olabilirsin. Kendine ait bir alan yaratmak isteği baskın. Yaratıcılığın yükseliyor, iş veya hobilerle ilgili yeni projelere yönelebilirsin. İlişkilerde ise sadakat ve güven temaları ön planda. Yakınlarınla bir araya gelmek, duygusal bağları güçlendirmek için harika bir zaman. Maddi konularda dikkatli olmalısın; ani harcamalar yapmaktan kaçınmak, finansal dengenin korunması açısından faydalı olacak. Sağlıkta ise kendine zaman ayırmayı unutma; bedenine olan ilgini artırmak için spor veya doğayla iç içe aktiviteler iyi gelebilir. Unutulmaması gereken en önemli şeylerden biri, sabırlı kalmanın ve güzellikleri fark etmenin değeridir.
Bugün zihin gündeminde hareketlilik var. Yeni bilgiler edinme arzusu seni harekete geçiriyor, bu yüzden öğrenme fırsatlarını değerlendirmek için mükemmel bir zaman. Sosyal ilişkilerde daha dışa dönük ve etkili olabilirsin; başkalarıyla fikir alışverişi yapmak, sana yeni perspektifler kazandıracak. Duygusal anlamda biraz dalgalı hissedebilirsin; bu durum, çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerinde kendini ifade etme şekline yansıyabilir. Dikkatini dağıtacak detaylardan uzak durmaya çalış. Yaratıcılığını ortaya çıkaracak projeler üzerinde çalışabilir, kendini ifade etmenin farklı yollarını arayabilirsin. Kısa seyahatler veya iletişim amaçlı görüşmeler gündeme gelebilir. Kendini ifade etmek konusunda cesur olmalısın; içindeki düşüncelerinin dışa vurumu, başkaları üzerinde güçlü bir etki bırakacaktır.
Duygusal derinliğin ön planda olduğu bir gün seni bekliyor. İçsel hislerinle yüzleşmeyi, kalbindeki sesleri dinlemeyi gerektiren durumlarla karşılaşabilirsin. Kendini savunmasız hissedebilirsin, ancak bu durum, duygusal dayanıklılığını artırma fırsatı sunuyor. Aile ilişkilerine, evle bağlantıya özel bir özen göstermen gereken bir dönemdesin; sevgi ve şefkatle yaklaşmanız faydalı olabilir. Dinleme yeteneğin bu dönemde özellikle önem kazanıyor; başkalarının ihtiyaçlarını anlamak, sizi daha yakın kılabilir. Yeni projeler ve yaratıcılık konularında fikirlerini paylaşma cesaretini gösterme zamanıdır. Kendinle barışık olman, içsel huzurunu bulman için anahtar niteliğinde olacak. Unutma, duygusal dengeyi sağlamak için kendine de zaman ayırmalısın.
Ateş ve kararlılıkla parlayacaksın. Bugün yaratıcılığın zirveye ulaşacak, bu da seni çevrendeki insanların dikkatini çekmene yardımcı olacak. Sosyal ilişkilerinde cesur ve cömert bir tutum sergileyerek etrafındaki insanları etkileyebilirsin. Kendine güvenin tam; bu, karşına çıkacak olan fırsatları değerlendirmende belirleyici olacak. Ayrıca, gün içinde ani sürprizler yaşayabilirsin. Geçmişte yaşadığın olumsuz deneyimlerin üzerinden gelmek için harika bir fırsat doğacak. İletişimde diplomatik olman ve duygularını sağduyulu bir şekilde ifade etmen, önemli bir meseledeki sorunları çözmene yardımcı olabilir. Kendin olmanın, yani içindeki güçlü aslanı serbest bırakmanın zamanı. Riski göze al, hayat seni tatmin edecek teklifler sunabilir!
Dikkat ve titizlikle yaklaşacağın durumlarla karşılaşacaksın. Gün içerisinde ayrıntılarla boğuşmak yerine büyük resmi görmek, sana zihin açıklığı kazandırabilir. İş yerindeki projelerine odaklanmak, başkalarına yardım etme isteğin ön plana çıkacak, bu sayede iş birliği yapma fırsatları doğabilir. Sağlık konularına dikkat etmen gereken bir dönemdesin. Rutinin dışında hareket etmek, zihnini canlandıracak ve stresini azaltacaktır. Kişisel ilişkilerde samimi ve açık olmak, belirsizlikleri netleştirebilir. Sevgi dolu, destekleyici bir enerji içindesin, bundan yararlanmaktan çekinme. Kendine güven ve sağlam adımlarla ilerlemek, hedeflerine ulaşmanı sağlayabilir.
Bugün içsel denge ve uyum arayışında yoğun bir his içinde olabilirsin. Sosyal etkileşimlerde kendini daha kararlı ve etkin hissedeceksin. İlişkilerde sevgi ve destek arayışın, başkalarıyla olan bağlarını güçlendirebilir. Estetik ve sanatsal faaliyetler seni içine çekebilir; bu tür aktiviteler ruh halini iyileştirecek ve yaratıcılığını ortaya çıkaracaktır.Aynı zamanda, bazı çatışmalar veya anlaşmazlıklar ortaya çıkabilir. Bu durum, iletişim becerilerini kullanarak çözüme kavuşturabileceğin bir fırsat sunuyor. Sabırlı ve diplomatik kalmant önemli. Kendinle barışık olmak ve başkalarıyla uyum sağlamak bugün özellikle kritik. Duygularını dengelemek için biraz yalnız kalmayı ve düşünmeyi de tercih edebilirsin. Kendini ifade etme özgürlüğü bulduğunda, iç dünyanda bir huzur hissedeceksin.
Duyguların derinleşeceği, sezgilerinle çevrendeki olayları daha net görebileceğin bir dönemdesin. Gizli kalmış hislerin, düşüncelerin yüzeye çıkıyor ve bu durum ilişkilerine farklı bir perspektif katabilir. Karşılaştığın zorluklar seni daha da güçlendirecek. İlişkilerinde sınırlarını net bir şekilde belirlemek, başkalarının etkisinden uzaklaşmanı sağlayabilir. Kendine dönme ve içsel araştırma yapma ihtiyacı içinde olabilirsin. İçsel huzurun için ruhsal ve fiziksel dengeyi sağlamak önemli. Yaratıcılığın yüksek, ilgi alanlarınla ilgili yeni keşifler yapabilirsin. İş yerinde dikkatli olman gereken durumlar ortaya çıkabilir; stratejik düşünerek ilerlemek en iyisi. Değişken ruh halinle başa çıkarken, sabırlı olmalı ve akışın içinde kaybolmamaya çalışmalısın. Özgürlüğüne verdiğin değeri iyice anladığın bugünlerde, aynı zamanda bağlılıklarını da sorgulayabilirsin. Unutma, her şey geçici ve bu süreçten güçlenerek çıkacaksın.
Macera arayışında bir gün. Farklı deneyimlere açık olmalı, yeni yerler keşfetmeli ve düş gücünü serbest bırakmalısın. Hayatın sıradan akışından uzaklaşmak, ruhunu besleyecek. Felsefi düşünceler gündeminizi meşgul edebilir, derin tartışmalar yapmak isteyebilirsin. Sosyal çevrenden güzel haberler alacak, belki de yeni dostluklar kuracaksın. Risk almaktan çekinme, zira cesaretin seni beklenmedik fırsatlarla buluşturabilir. Duygusal olarak kendine dikkat et, içsel dengeyi bulduğun sürece, sevdiklerinle olan bağın güçlenerek artacak. Eğlence ve keyif dolu bir gün seni bekliyor; hayatın tadını çıkar.
Bugün, kararlılığın ve azminle ön plana çıkıyorsun. Hedeflerine ulaşma konusunda içsel bir güç hissedeceksin. Mevcut projelerine ve görevlerine odaklanman, çevrendekilere güven verecek. İş hayatında olumlu gelişmeler yaşanabilir; emeklerinin karşılığını alma zamanı geldi. İletişimde dikkatli olman, yanlış anlaşılmaların önüne geçer. Kendine karşı daha nazik olmalısın, sabrının sınırlarını zorlamadan dinlenmeyi unutmamalısın. Özel hayatında ise, sevdiğinle güçlü bağlar kurmak adına anlamlı zamanlar geçirebilirsin. Birlikte yapacağınız aktiviteler, ilişkinizi derinleştirecek. Duygusal olarak kendini daha iyi hissedecek, içsel huzuru yakalayacaksın. Sezgilerine güven, hayal gücünü serbest bırak ve yaşamını renklendir.
Orijinal fikirlerin ve yenilikçi düşüncelerinin ön planda olduğu bir gün. Sosyal ilişkilerdeki dinamizm, çevrendeki insanlarla yeni bağlar kurmanı sağlayabilir. Beklenmedik sürprizlerle dolu anlar yaşayabilir, ilham verici insanlarla karşılaşabilirsin. Kendi içsel kaynaklarına yönelerek, özgün projelere imza atma fırsatını iyi değerlendirmelisin. Duygusal anlamda özgürlük hissetmek sana güç katacak, bu sayede hayal gücünü serbest bırakabilirsin. Kendini ifade etme şeklin, başkaları üzerinde güçlü bir etki bırakabilir. Bugün yaşanan olaylar, gelecekteki hedeflerine doğru giden yolda önemli bir katman oluşturabilir.
Bu dönemde duygusal derinliklere dalmanın ve sezgilerinin gücüne odaklanmanın tam zamanı. İçsel dünyan biraz karmaşık hissedebilir, ancak kendini ifade etme şeklin oldukça yaratıcı. Duygularını sanatsal bir dilde anlatmak, ruhunu besleyebilir. İlişkilerde daha hassas ve anlayışlı bir yaklaşım benimseyebilirsin. Sevdiklerinle yapacağın derin sohbetler, aranızdaki bağı güçlendirecektir. Ayrıca, yalnız kalmayı tercih ediyorsan, meditasyon ya da yalnız yürüyüşler sana büyük bir huzur verebilir. Karar alma süreçlerinde sezgine güvenmen, doğru yolda ilerlemeni sağlayacaktır. Her şeyden önce, kendine karşı nazik olmayı unutma; ruhsal ihtiyaçlarını karşılamak için gerekli adımları atman önemli.
