1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Enerjin yüksek, macera arayışında olabilirsin. Bugün, yeni bir projeye veya ilginç bir aktiviteye adım atmak için mükemmel bir zaman. Sosyal ilişkilerde cesaretini göstermekten çekinme; tanıştığın insanlarla kuracağın bağlar senin için faydalı olabilir. Ancak, ani tepkilerden kaçınmakta fayda var. Sabırlı ve düşünceli olmaya özen gösterirsen, karşına çıkarılan fırsatları daha iyi değerlendirebilirsin. İçsel motivasyonuna odaklan ve hedeflerine ulaşmak için gereken kararlılığı göster. Kendini keşfetmek için biraz zaman ayırmayı unutma; bu, ruhunun yeniden canlanmasını sağlayabilir.
Sabah saatlerinde kendini huzurlu ve dengede hissetmek istemen oldukça doğal. Kendinle barışık olduğun anlar, oluşan baskılardan uzaklaşmana yardımcı olacak. Aşk hayatında beklediğin sürprizler kapını çalabilir; bu durum, hislerinin derinleşmesine yol açabilir. İlişkilerde net olmak, yanlış anlamalardan kaçınmana yardımcı olacaktır. Mali konularda ise daha temkinli olman gereken bir dönemdesin. Yatırımlarınla ilgili aceleci kararlar vermekten kaçınmalısın. Havada dolanan fırsatları dikkatlice değerlendirmek, yararına olacaktır. Sosyal hayatında ise eski dostlarla bir araya gelme arzusu içinde olabilirsin. Geçmişteki güzel anıları tazelemek, bugünün getirdiği stresi azaltmana yardımcı olacak. Spor veya sanat gibi fiziksel aktiviteler, hem bedenini hem zihnini canlandıracak, enerjini artıracaktır. Kendine karşı nazik olmayı unutma; içsel huzurun, dış dünyada nasıl hissettiğinle doğrudan bağlantılı. Duygusal dengeyi sağlamak, bu dönemde seni oldukça güçlendirecektir.
Zihinsel enerjinin yüksek olduğu, merakın ve öğrenme isteğinin doruğa çıktığı bir dönemdesin. Yeni bilgiler edinmek, farklı bakış açıları geliştirmek için mükemmel bir zaman. Sosyal ortamlarda etkileyici ve çekici bir enerji yayarak dikkatleri üzerine çekebilirsin. İletişim becerilerin sayesinde çevrendekilerle derin ve anlamlı tartışmalara girebilir, yeni bağlantılar kurabilirsin. Ancak, zihninin dağılmaması için odaklanmaya özen göstermelisin; çünkü birden fazla konuyla ilgilenme arzusu seni savrulmaya itebilir. Duygusal ilişkilerde ise, görünürdeki yüzeysel sohbetlerin ötesine geçmek isteyebilirsin. Bu, özellikle sevdiğin insanlarla olan ilişkilerini derinleştirecek fırsatlar sunabilir. Şu anki tutkulu ve enerjik yapın, seni etkileşimlerde cesur olmaya yönlendirecek. Her anı değerlendirdiğinde, yeni fırsatlar kapını çalabilir; unutma, yaratıcılığını ortaya koymak için yeni projelere yönelmek de iyi bir fikirdir. Kendini ifade etmek için sanat dallarına, yazıya veya sosyal medyaya yönelmenin, ruhunu besleyeceği bir dönemdesin. Sadece içsel merakına odaklan ve tavsiyelerine kulak ver. Kendine olan güvenin, etrafındaki kişileri de etkileyebilir; bu yüzden içsel sesine güvenmeyi unutma.
Duygusal derinliklerin ve içsel dünyanın ön planda olacağı bir gün. Geçmişe dönük anılar zihninde canlanabilir; bu da bazı duygusal dalgalanmalara yol açabilir. Ailevi ilişkilerde hassas bir dönemdesin, bağlarını güçlendirmek, sevdiklerinle iletişimini derinleştirmek için fırsat yaratmalısın. İçsel huzuru bulmak adına doğayla iç içe zaman geçirebilir, meditasyon ya da yaratıcı aktivitelerle ruhunu besleyebilirsin. Karşılaştığın sorunlarla başa çıkma konusunda oldukça sezgisel olacaksın; içgüdülerine güven. Kendine zaman ayırmayı unutma, kendi ihtiyaçlarını ön planda tutmalısın. Başkalarına karşı duyarlı olmanın, duygusal dengeyi korumana katkı sağlayacak. İletişim ve empati yoluyla sevgi dolu bir ortam yaratmak mümkün.
Parlak bir gün seni bekliyor. Enerjin yüksek; çevrendekilere ilham verebilir, liderlik özelliklerini öne çıkarabilirsin. Sosyal etkileşimler güçlü, yeni insanlarla tanışmak veya eski dostlarla bir araya gelmek için harika bir zaman. Kendini ifade etme isteğin artmış; yaratıcı projelere yönelmek, sanatsal becerilerini sergilemek için uygun bir dönemdesin. Romantik ilişkilerde tutku dolu anlar söz konusu. Duygularını açıkça ifade etmekten çekinme; bu, bağlarını daha da güçlendirmeni sağlayacak. Ancak, aşırı gurur ve kibirden kaçınmak önemli. Yavaşla ve kendine karşı nazik ol; bazen sadece dinlenmek, yeni fikirler için alan açar. Anlık kararlar almak yerine, sezgini dinle, hislerinle uyum içinde ol. Hayatının farklı alanlarında yenilikler deneyimleyebilirsin. Emek verdiğin projelerde beklediğinden daha iyi sonuçlar alabilirsin. Unutma, içindeki ateşi beslemek ve tutkularının peşinden koşmak, seni zirveye taşıyacak.
Detaylara odaklanma ve pratik düşünme yeteneğin bugün daha da belirginleşiyor. Küçük ayrıntılar büyük sonuçlar doğurabilir. Çevrendeki insanların ihtiyaçlarını anlamak adına empati kurmak sana önemli fırsatlar sunacak. İş ve sağlık konularında dikkatli olmalı, aşırı eleştirel olmaktan kaçınmalısın. Problemleri çözmek için analitik bir yaklaşım sergilemekte zorlanmayacaksın. Kendi içsel huzurunu sağlamaya yönelik çabaların, başkalarına ilham verebilir. Sosyal ilişkilerde daha fazla iletişim kurmak için adım atmak, gereken destekleri almanı kolaylaştırabilir. Kendine karşı nazik olmayı unutma; öz bakımına zaman ayırmak, zihinsel ve fiziksel sağlığını iyileştirecek. Akşam saatlerinde iç huzurunu bulmak adına meditasyon veya yürüyüş gibi rahatlatıcı aktiviteler tercih edebilirsin.
Sosyal ilişkilerdeki denge ve uyum arayışın, çevrendeki kişilerle olan etkileşimlerini belirleyecek. Gün boyunca çeşitli insanlarla etkileşimde bulunmak, sana ilham verebilirken, bazı tartışmalara da yol açabilir. İlişkilerde olduğu kadar, kişisel hedeflerinde de cesaret ve kararlılık göstermeye hazır olmalısın. Bugün, içsel huzurunu sağlamak adına yaratıcı bir projeyle uğraşmak, kendini daha iyi hissetmene yardımcı olabilir. Duygularını açıkça ifade etmekten çekinme; bu, bağlarını güçlendirebilir. Aynı zamanda, başkalarının bakış açılarına da açık olmanı öneririm; bu, sana yeni ve ilginç perspektifler kazandırabilir. Eğlenceli anlar yaşama olasılığın yüksek, bu fırsatları değerlendirmekten çekinme.
Son derece karizmatik bir enerjiyle dolup taşıyorsun. Bugün sezgilerin güçlü, içsel hislerinle hareket etme fırsatı bulabilirsin. Duygusal derinliklere dalmak, başkalarıyla olan ilişkilerini güçlü bir şekilde dönüştürebilir. Güven konularına dikkat etmelisin; dış dünyaya karşı sert bir tavır sergilemek yerine, duygularını paylaşmak daha olumlu sonuçlar doğurabilir. Gizli kalmış her şey gün yüzüne çıkabilir, bu nedenle yanındaki insanların niyetlerini sorgulamakta fayda var. İçsel huzuru sağlama arayışındasın, ruhsal bir dönüşüm sürecine girebilirsin. Yeni bağlantılar kurma ihtimalin yüksek; bu bağlantılar, hayatında beklenmedik bir etki yaratacak. İletişimde daha açık ve samimi olman, zorlukların üstesinden gelmende yardımcı olacaktır. Kendine ve çevrene duyduğun güveni artırmak için, kriz anlarında soğukkanlı kalmaya çalış. Kendini biraz daha ifade edebilmek, çevrendekilere duygularını açmak için uygun bir gün. Sonuçlar beklentinin ötesinde tatmin edici olabilir. Kendini geliştirmek ve en derin isteklerine ulaşmak için bugünü bir fırsat olarak gör.
Bugün özgürlüğün ve maceranın ön planda olduğu bir gün seni bekliyor. Yeni deneyimlere açık ol ve sınırlarını zorlamak için cesaret bul. Kendini ifade etme şeklin, çevrendekilerin ilgisini çekecek. Gelişen olaylar, hayal gücünü canlandıracak ve farklı bakış açıları kazanmanı sağlayacak. Seyahat veya yeni bir öğrenim fırsatı gün içerisinde karşına çıkabilir; bu tarz fırsatların peşinden gitmekte fayda var. İlişkilerinde samimiyet ve dürüstlük ön planda olacak, duygularını açıkça ifade etmekten çekinme. Duygusal derinlikler seni çekse de, serin kanlı kalmak ve mantığını kullanmak dengeni korumana yardımcı olacak. Yenilikler en çok seni heyecanlandıracak; risk almaktan korkmamalısın.
Kendine olan güvenin artıyor; iş ve kariyer konularında yürütmekte olduğun projelerde sağduyulu ve kararlı adımlar atmak üzere ilham alıyorsun. Sorumlulukların fazla gelebilir, ancak bu durum seni güçlendiriyor. Bugün, belki de sosyal çevrenin beklentileri ile kendi hedeflerin arasında bir denge kurmayı başarabilirsin. Duygusal açıdan sakin kalmak, zorlanabileceğin bir süreçte önemli. Öte yandan, ailevi ilişkilerde de iletişimi güçlendirmek adına adımlar atmak isteyebilirsin; sevdiklerinle geçmişte tartıştığın konuları derinlemesine ele almak, sağlıklı bir bağ kurmanı sağlıyor. İçsel huzurunu bulmak ve stresten uzaklaşmak için zaman ayırmalısın. Güne başlarken kendine küçük de olsa bir ödül vermek, motivasyonunu artırabilir. Unutma, başarılarının ardında sıkı çalışmanın ve azmin yer aldığını hissetmek, senin için tatmin edici bir deneyim olacaktır.
Bugün yenilikçi fikirlerin ve yaratıcılığının doruk noktasına ulaşabilir. Sosyal çevrende ilginç bağlantılar kurma şansını yakalayabilirsin. Bir grup aktivitesine katılmak, ilham verici insanlarla tanışmanı sağlayabilir. Düşüncelerinin farklılığı sayesinde, sıradanlıktan uzaklaşmayı başaracaksın. Ancak, duygusal derinlerde biraz dalgalanma hissedebilirsin. İçsel hislerinle yüzleşmek, kendi potansiyelini keşfetmene yardımcı olacak. İleriye dönük büyük adımlar atmak için cesaretini topla, belirsizliklere karşı duygu durumunu dengelemeye odaklan. Empati göster ve başkalarının bakış açılarına açık ol. Hepsinin parçası olduğun bu evrende, senin farklılığın ile bir araya gelen seslerin, özgürlük yolunda büyük bir tutku yaratacak.
Duygular derinleşiyor, içsel dünya ile dışsal dünya arasında bir denge kurma çabası içerisindesin. Hayal gücün canlı, yaratıcılığın ön planda. İçsel sesine kulak vermek, sana rehberlik edecek. Başkalarının duygularını anlama yeteneğin güçlü. Bu sayede, ilişkilerinde derin bağlar kurabilir, empati yoluyla önemli kavramlar keşfedebilirsin. Ancak, sınırlarını çizmeyi unutma, aşırı duygusal yükler altında kalabilirsin. Kendin için küçük molalar ayırmak, zihinsel ve ruhsal olarak yeniden enerji toplamana yardımcı olacak. Sevgi dolu bir tutumla çevrendekilere yaklaşırken, kendi ihtiyaçlarını göz ardı etme. Hayallerin için yaptığın çalışmalar, ufukta güzel fırsatların habercisi olabilir. Şimdi, ruhsal olarak kendini yeniden ifade etme zamanıdır.
