1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün enerji dolu bir ruh hali içinde olacaksın. İçindeki ateş, yeni başlangıçlar yapma isteğini körükleyecek. Cesur tavırlarınla dikkatleri üzerine çekebilirsin. Sosyal çevrende yakın ilişkiler kurma fırsatı bulabilir, bu bağlamda yeni insanlarla tanışma olasılığın yüksek. Sıkıntılı durumları geride bırakabilir, cesur adımlarla ilerlemek için kendini hazır hissedebilirsin.Öte yandan düşüncelerine ve hedeflerine odaklanmak, zaman zaman mücadele edici bir tavır takınmana yol açabilir. İş veya kişisel projelerinde kararlılığın, başkalarının seni desteklemesini sağlayacak. Ancak, sabırsız tavırların bazı anlaşmazlıklara zemin hazırlayabilir; bu nedenle sakin ve yapıcı olmaya dikkat etmelisin. Kendine olan güvenin yüksek, bu sayede zorlandığın anlarda bile bir çözüm bulman kolaylaşacak. Duygusal anlamda ise, içsel huzuru sağlamak için yalnız kalma ihtiyacı hissedebilirsin. Unutma, kendi ihtiyaçlarına dikkat etmek, sağlıklı sınırlar koymak sana iyi gelecek.
Bugün, güven arayışının ön planda olduğu bir gün. Maddi konulara dair yapacağın her adımda temkinli olman gerekebilir. İlişkilerde ise, dostlukların derinleşeceği ve sevgi dolu anların sürprizlerle dolu geçebileceği bir atmosfer var. Kendine olan güvenin artarken, kararlı duruşun başkalarına da ilham verecek. İçsel huzurunu bulmak için kendine zaman ayırman faydalı olacak. Yaratıcılığın ve sanatsal yönlerin gün yüzüne çıkabilir; bu fırsatı değerlendirmek için harekete geçmekte tereddüt etme. Kendi ihtiyaçlarını gözetmek ve ruhsal dinginliği sağlamak için küçük kaçamaklar yapabilirsin. Kısacası, hem fiziksel hem de duygusal olarak kendini besleyecek kararlar alırken, gerçekçilikten kopmadan ilerlemeyi unutmamalısın.
Bugün, zihinsel enerjinizin doruk noktasında olduğu bir dönemdesiniz. İletişim becerilerinizin güçlenmesi sayesinde çevrenizdekilerle daha akıcı ve derin sohbetler gerçekleştirebilirsiniz. Yeni bilgiler edinmek ve öğrenim konusunda merakınızı artırmak için harika bir zaman. Özellikle sosyal çevrenizle paylaşımlarda bulunmak, ilham verici fikirlerin ortaya çıkmasına yardımcı olacak.Hem arkadaşlarınızla hem de aile üyelerinizle önemli konuşmalar yapma potansiyeli var. Duygusal olarak kendinizi iyi ifade ettiğiniz bu günlerde, belki de uzun zamandır aklınızdaki kelimeleri nihayet dile getirebilirsiniz. Ancak, karşıt görüşler olabileceğini unutmamanızda fayda var; sabırlı kalmak, tartışmaların gerginleşmesini önleyecektir.Anlayış ve esneklik, bu dönemde en az bilgi ve iletişim kadar önemli. Yeniliklere açık olun; sürpriz olaylar sizi bekliyor. Karşılaşacağınız durumlar, düşüncelerinizi yenileyebilir ve sizi daha da ileriye taşıyabilir. Özellikle sevdiğiniz insanlarla olan bağlarınızı kuvvetlendirmek için çok uygun bir gün. Kendi iç dünyanızda da kendinize bolca zaman ayırmayı ihmal etmeyin; yazmak, düşünmek ve yaratıcı şeylerle uğraşmak için birebir.
Duygusal derinliklerin ve içsel dünyanızı keşfetme zamanı. Aile ve yakın ilişkilerinizle ilgili meseleler canlanabilir; geçmişten gelen anılar gün yüzüne çıkabilir. Bu dönemde duygusal dengeyi sağlamak önemli. Farklı bakış açıları kazanarak sevdiklerinizle olan bağlarınızı daha da güçlendirebilirsiniz. Kendinize karşı nazik olmayı unutmayın; ruh halinizi besleyecek aktivitelerle kendinize alan yaratmalısınız. Artık bazı duygularınızı ifade etme vakti gelmiş olabilir, içsel hislerinizi paylaşmaktan çekinmeyin. Ayrıca, maddi konularda dikkatli adımlar atmalısınız; harcamalarınıza dikkat etmek finansal açıdan fayda sağlayabilir. Doğada vakit geçirmek ya da sanatsal aktivitelere yönelmek ruhunuzu besleyebilir. Duygularınıza değer verin; dinlenmek ve kendinize dönmek için zaman yaratmayı ihmal etmeyin.
Bugün dikkat çekici bir enerjiyle dolusunuz. İçsel gücünüz ve kararlılığınız, etrafınızdaki insanları etkileme potansiyeline sahip. Sahip olduğunuz liderlik yetenekleri, sosyal ortamlarda ön plana çıkmanıza yardımcı olacak. Yaratıcı projelerinizde daha kararlı adımlar atabilir, tutkularınızı hayata geçirecek fırsatlar bulabilirsiniz. Duygusal olarak kendinizi güçlü hissedeceksiniz, bu durum kişisel ilişkilerinizi canlandırma imkanı sunacak. Ancak, zaferin yanı sıra, aşırı gurur ve kibirden kaçınmakta fayda var; bu durum, ilişkilerinizde istenmeyen gerginliklere yol açabilir. Kendinize güvenin, fakat alçakgönüllülüğü de elden bırakmayın. Bugün, hedeflerinize ulaşma konusunda pratik ve stratejik bir yaklaşım sergilemeniz önemli olacak. Bir adım ileri, bir adım geri düşünerek ilerleyin. Başkalarının fikirlerine de açık olmanız, işbirliği ve ortaklık kurma konusunda size fayda sağlayabilir. Yıldızlar, kalbinizin ve aklınızın sesine kulak vermenizi öneriyor, içsel rehberliğinize güvenin.
Detaylara olan dikkat ve titizlikle dolu bir gün sizi bekliyor. İş veya günlük sorumluluklarınızla ilgili konularda oldukça verimli olabilirsiniz. İnce işçilik gerektiren projelere odaklanmak, istediğiniz sonuçları elde etmenize yardımcı olacak. Küçük detaylar büyük farklar yaratabilir; bu yüzden her şeyi gözden geçirmeyi unutmayın. İletişimde açık ve net olmanız, işbirliklerinizde olumlu sonuçlar almanıza katkıda bulunabilir. Bu dönemde sağlığınıza özellikle dikkat etmelisiniz. Bedensel ihtiyaçlarınızın yanı sıra zihinsel sakinliğe de önem verin. Meditasyon veya doğayla vakit geçirmek, zihninizi rahatlatabilir. Sosyal ilişkilerde uyum sağlamak, başkalarıyla olan etkileşimlerinizi güçlendirebilir. Sevgi dolu bir sarılma ya da samimi bir sohbet, gününüzü güzelleştirebilir. Aşk hayatınızda ise, hislerinizi ifade etme fırsatları ortaya çıkabilir. Duygularınızı açıkça paylaşmak, ilişkinizdeki bağlılığı artırabilir. Ancak aksi durumlarda eleştiriye dikkat etmelisiniz; nazik bir dil kullanmak, iletişiminizi daha aydınlık hale getirebilir. Bugün, güven arayışınız ve içsel yolculuğunuz önem kazanacak. Kendinizi tanımak ve gelişmek için fırsatlar sunulacak.
Bu dönemde, sosyal ilişkilerin ve iletişim becerilerin ön planda. Arkadaş çevrenle yapacağın etkileşimler, yeni fırsatların kapısını aralayabilir. Girişken olman, etrafındaki insanlarla kuracağın derin bağlantılar sayesinde cesaretlendirici bir etki yaratacak. Ortak projelerde veya ekip çalışmasında uyum sağlayacak ve herkesin fikirlerine saygı göstererek liderlik vasfını öne çıkaracaksın. Duygusal dengeyi korumak için içsel huzuruna odaklanmalısın. Kendine zaman ayırarak meditasyon veya doğa yürüyüşü gibi aktiviteler, ruhsal dengeyi yeniden sağlamana yardımcı olacak. İkili ilişkilerde ise, zaman zaman yaşanabilecek anlaşmazlıklarda yapıcı bir tutum sergilemen önem taşıyor. İletişimde nazik ve düşünceli olmayı seçerek, kalp kırıklıkları bir kenarda kalabilir.Günlük rutinin içinde güzellik arayışında olman da oldukça anlamlı. Sanat, estetik veya yeni hobi alanlarına yönelmek, seni mutlu edecek. Kendini ifade etme şeklin, başkalarına ilham verebilir. Sevdiğin insanlarla paylaşımlar yaparak, derin ve anlam dolu anlar yaratabilirsin. Bu süreçte, empati yeteneğin ön planda olacak ve başkalarını anlama isteğin, daha samimi ilişkiler kurmama yardımcı olacak.
Bugün, derin duyguların yüzeye çıkması ve içsel araştırmaların önem kazanması mümkün. Gizli kalmış hisler, belki de uzun süredir bastırdığın konular, kafanı kurcalayabilir. Bu durum, bir tür yüzleşme gerektiriyor. İçsel güç ve kararlılıkla, kendinle yüzleşmekten çekinme. Başkalarıyla bağlantılar kurarken, sezgilerin en etkili rehberin olacak; bu anlarda yapacağın diyaloglar çok derin ve anlamlı olabilir. İş ya da kişisel ilişkilerde dürüstlük ve açıklık, güçlü bir temel oluşturmanı sağlayabilir. Kendine olan güvenin artarken, başkalarının beklentilerine karşı da daha az duyarlı olabilirsin. Unutma ki, hislerini ifade etmekte cesur olmak seni gerçek anlamda güçlendirecek. Yaşadıkların, içsel dönüşüne katkı sağlarken, kendini yeniden değerlendirme fırsatını da sunabilir. Bakış açını değiştiren anlık olaylar, sana yeni ufuklar açacak. Sabırlı ol, her şeyin zamanla döneceğine ve yanındaki karanlık noktaların aydınlığa kavuşacağına inan.
Düşüncelerin, hayallerin ve hedeflerin ön planda. Keşfetme arzusuyla dolusun ve çevrendeki dünyayı daha geniş bir perspektiften görmek için fırsatlar arıyorsun. Eğitim, seyahat ya da yeni kültürler deneyimleme isteği ağır basabilir. İkili ilişkilerde ise daha fazla iletişim ve anlayışa ihtiyaç duyuluyor; karşındakilerle ılımlı bir yaklaşım sergilemek faydalı olabilir. Bugün, içsel huzurunu bulmak için bazı aktiviteler yapmayı düşünebilirsin. Spor veya doğa yürüyüşleri, zihnindeki gereksiz düşünceleri temizlemek için iyi bir yol olacaktır. Açık fikirli ve esnek kalmayı başardığın sürece, karşılaştığın zorlukları aşma konusunda güçlü olabileceksin.
Bugün pratik düşünme yeteneğin en yüksek seviyede. Sorunların üstesinden gelmek için analitik bir bakış açısıyla yaklaşman, seni başarıya götürecek. İş ortamında görünür olmanın avantajlarını kullanabilir, liderlik vasıflarını sergileyebilirsin. Arkadaşlarınla olan iletişimin, özellikle iş projelerinde iş birliği yapma isteğini artırıyor. Kendi çıkarlarını gözetmekle birlikte, ekip ruhunu da göz ardı etmemek, senin için yararlı olacak. Ailevi konular gündeme gelebilir, kişisel sınırlarını korumak önemli. Sağlığına dikkat et, destekleyici gıdalar tüketmek ruhunu da besleyecek. Duygusal olarak derin düşünebileceğin bir gündesin; kalbine dokunan konular üzerinde yoğunlaşabilirsin. Kısa bir yürüyüş, zihnini boşaltmana yardımcı olabilir. Unutma, istikrar sağlamak için zaman zaman esneklik de gösterebilirsin. İnsanlara güvenmekte zorlanma, iyi niyetle karşılaşabilirsin. Geleceğe dair hayallerini yeniden gözden geçirme zamanı.
Bugün zihnindeki yaratıcı fikirlerin ve özgür ruhunun ön plana çıkacağı bir gün. Sosyal çevrende yapacağın yeni etkileşimler, ilham verici ve yenilikçi düşüncelerle dolu olabilir. Beklenmedik olaylar, yaşamına renk katacak ve alışılmışın dışına çıkmanın fırsatlarını sunacak. Duygusal olarak özgürleşme ihtiyacı hissedebilirsin; içsel serinliği bulmak için kendine alan tanıman önemli. Arkadaşlık ilişkilerinde güçlü bağlar kurabileceğin anlar seni bekliyor. Yenilikçi projelere adım atman, kariyerinde de sürpriz bir ivme kazandırabilir. Düşüncelerini ve hislerini samimiyetle paylaşmak, hem kendine hem de çevrendekilere büyük fayda sağlayacak. Unutma, bugünün enerjisi, senin içindeki potansiyeli dışa vurma ve hayatın akışında cesur adımlar atma fırsatını sunuyor.
Duygusal derinlikler içinde yüzüyorsun; sezgilerin güçlü. İçsel bir yolculuğa çıkma isteği kabarabilir. Sanat ve yaratıcılıkla uğraşmak için harika bir dönemdesin. Aşk konusunda beklenmedik bir romantik sürpriz karşına çıkabilir, hislerin yoğunlaşacak. Sosyal ilişkilerde bir denge arayışındasın; empati yeteneğinin bu süreçte büyük faydasını göreceksin. Sağlığa dikkat etmeli, huzur arayışını doğada veya su kenarında gerçekleştirmelisin. İlerlemen gereken alanlarla ilgili net bir karar almak için acele etme; zamanla her şey netleşecek. İçinde barındırdığın tutku, çevrendeki insanlara da ilham verebilir, bu yüzden duygularını ifade etmekten çekinme.
