1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün, enerji seviyen yüksektir ve bu, büyük hedeflerine ulaşmak için mükemmel bir fırsat sunar. Cesaretinle çevrendekilere ilham verebilir, liderlik özelliklerini ön plana çıkarabilirsin. Yeni başlangıçlar için kendini hazır hissediyorsun. Sosyal çevren genişleyebilir; tanıştığın kişiler beklenmedik zenginlikler getirebilir. Ancak, sabırsızlık konusunda dikkatli olmalısın; düşünmeden atılan adımlar geri tepebilir. Duygusal olarak da kendini güçlü hissedeceğin bir gün; yalnız olmadığını hatırla ve destek almayı ihmal etme. Unutma, içindeki ateşi doğru yönlendirdiğinde, tüm engelleri aşmak mümkün.
Bugün, kendini huzurlu ve dingin bir ortamda bulma arzusu öne çıkabilir. İçsel tatmin arayışında olman, sanatsal ve yaratıcı yönlerini aktif hale getirebilir. Aşk ve ilişkiler alanında derin, samimi bağlantılar kurma isteği artıyor. Bu süreçte, anlaşılması gereken duyguların ortaya çıkabilir; iletişim, bu duyguları paylaşman için önemli bir anahtar. Maddi konularda ise tedbirli olman faydalı olabilir, gereksiz harcamalardan kaçınmalısın. Biraz dinlenerek zihnini ve bedenini yeniden toparlama fırsatı bulabilirsin. Bugünün sunduğu fırsatlar, kararlı adımlarla geleceğini şekillendirmene yardımcı olabilir.
Fikirlerin havada uçuştuğu, merakın doruk noktaya ulaştığı bir dönemdesin. Bugün, sosyal çevrenle etkileşimlerin artacak; bazı sürpriz görüşmeler veya beklenmedik haberler gündemine oturabilir. Yaratıcılığın ve iletişim becerilerin, istediğin sonuçları elde etmeni sağlayacak. Diğerlerinin fikirlerine açık olmak, senin için yeni kapılar açabilir.Bir yandan, zihninde beliren sorulara yanıt ararken, aynı zamanda karar vermekte zorlanabilirsin; bu tamamen doğalsın. Duyduğun bilgilerden veya aldığın önerilerden ilham alarak, sıkıştığını hissettiğin durumdan kurtulabilirsin. İkili ilişkilerinde, hassas ve duygusal konulara dikkat etmen faydalı olacak; açık iletişim her şeyi yoluna koyabilecek güçte.Gerçekçi ol ve düşüncelerini mantıklı bir şekilde ifade etmeye çalış. Bugün seni destekleyen gezegen enerjileri, düşüncelerini sürükleyici bir şekilde ön plana çıkaracak. Unutma ki bazen neyi düşündüğünden çok, nasıl ifade ettiğin daha önemli olabilir. Kendini ifadende cesur ol ve fırsatları değerlendirmek için bir adım at. Bu süreçte sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek de seni mutlu edecek.
Duygusal derinliğin ve sezgilerinin ön planda olduğu bir gün. İçsel dünyanda sürükleyici bir yolculuğa çıkabilirsin. Bazen geçmişle bağ kurarak, eski anıların ağına düşebilirsin; bu da seni hem besleyebilir hem de hüzünlendirebilir. Sevdiklerine karşı duyduğun bağlılık, onlarla olan ilişkilerinde yeni bir boyut kazandırabilir. Kendini ifade etme ihtiyacı duyabilirsin, bu yüzden duygularını açığa çıkarmak için doğru anı bul. İçsel huzur ve güven arayışın gündeme gelebilir. Evde geçirilen zaman seni daha fazla rahatlatabilir, aynı zamanda kendi alanında yaratıcılığını artıracak projelere yönelmek için mükemmel bir fırsat sunabilir. Bugün, belki de hayatında yeni bir sayfa açmanın arifesinde iken, içindeki şefkat ve merhameti beslemeyi unutma.
Bugün içindeki yaratıcılığı ortaya çıkarmak için harika bir gün. Kendini ifade etmek, sanatsal projeleri hayata geçirmek ve başkalarına ilham vermek konusunda yüksek bir motivasyon hissedeceksin. Sosyal çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin, gücünü ve karizmanı daha da artıracak. Özellikle liderlik yönlerin ön plana çıkacak; başkalarına yol gösterme isteğin, ortak hedeflere ulaşmak için güçlü bir enerji yaratacak. Duygusal anlamda, sevdiklerinle olan iletişiminde samimi ve derin bir bağ kurabilirsin. Unutma, kalbini açtığın sürece etrafındaki insanları da etkileyebilirsin. Bugün kendine olan güvenini tazele ve hayallerine odaklan. Kendini iyi hissetmek, çevrene de olumlu yansıyacak. Başarı için gereken cesareti gösterebilirsen, harika sonuçlar seni bekliyor.
Bugün, detaylara olan dikkatiniz ve analitik yapınız ön planda. Sizi en çok rahatsız eden konuları ele almak için mükemmel bir zaman. Kendi iç dünyanıza dönerek, huzursuzluk yaratan düşünceleri çözümlemeye yönelebilirsiniz. İş ve sorumluluklarınızı düzenleme konusunda başarılı olacaksınız. Sıkı çalışma ve disiplin ile çevrenizdeki insanlara ilham verme yeteneğiniz artıyor. İletişimde ise seçici olmalısınız; bazı sözlerinizin yanlış anlaşılma ihtimali bulunuyor. Günün ilerleyen saatlerinde, sevdiğinizle olan ilişkiniz açısından kendinizi daha huzurlu hissedeceksiniz. Onunla yapacağınız samimi bir konuşma, bağlarınızı daha da güçlendirebilir. Sağlığınıza dikkat etmeyi unutmayın, küçük detaylar büyük bir fark yaratabilir. Duygusal derinliklerinizin sizi yönlendirmesine izin vermek, yaşamınıza farklı bir perspektif katabilir. Kendinize güvenin, ama aynı zamanda mütevazı kalmayı da ihmal etmeyin.
Bugün denge arayışın tam anlamıyla ön planda. Sosyal ilişkilerde daha uzlaşmacı bir tutum sergilemek, etrafındaki insanlarla arandaki bağı güçlendirebilir. Sevgi dolu bir ortamda kalmanın seni nasıl beslediğini hissedeceksin. Duygusal paylaşımlarda samimiyet önem kazanırken, karşındakilerin beklentilerine duyarlı olman durumun seyrini olumlu yönde değiştirebilir. Her konuda mükemmel dengeyi bulmak istesen de, bazen kendi ihtiyaçlarını da göz önünde bulundurmak gerekebilir. Dışa dönük tavırların, yeni arkadaşlıklar kurmak ve mevcut ilişkilerini derinleştirmek için ideal bir zemin oluşturacak. Görseller, sanat ve estetik konularına olan ilgin gün boyunca artacak; ruhunu besleyen aktivitelerle vakit geçirmekten keyif alacaksın. İş hayatında, iş birliğine dayalı projelerde kendini ispatlama fırsatı bulabilirsin. Kısa yolculuklar, yeni deneyimler ve ufkunu açacak fikirlerle dolu olabilir. İçsel dengeyi sağlama çabasında, anın tadını çıkarmayı da unutma.
Derin duygular ve tutkular içinde yüzüyorsun. İlişkilerdeki yoğunluk, senin için hem bir zorluk hem de bir fırsat olarak belirebilir. İçsel sezgilerin güçlendiği bu dönemde, zaman zaman kararsızlık hissi yaşayabilirsin. Ancak, hislerinle baş başa kalmak, kendini keşfetme yolculuğun için çok kıymetli. Zihnindeki düşüncelerle, kalbindeki hisler arasında bir köprü kurabilirsin. Sevgi ve bağlılık hislerin, çok derin ve samimi. Dışarıdan gelen baskılara karşı koymak için içsel gücünü bulmalısın. İş hayatında ise mücadelelerin sonuç vermeye başlayabilir, sabrın ve azminiz meyvesini verecek. Kendini ifade etme şeklin, yaratıcılığını ön plana çıkaracaktır. Kendi sınırlarını belirlemekten çekinme; böylece hem kendine hem de çevrendekilere daha net bir alan yaratabilirsin. Unutma, karanlığın içinde bile parlayan yıldızlar var.
Bugün, özgürlüğün ve maceranın temalarını hissedeceğin bir gün. Yeni fikirler ve ufuk açıcı deneyimler seni bekliyor. İletişim becerilerin ön plana çıkacak, insanlarla olan etkileşimlerin canlanacak. Sosyal ortamlarda daha sakin ve rahat bir tavır sergileyeceksin, bu da seni çekici kılacak. Eğitim ve kişisel gelişim alanlarındaki fırsatlar, dikkatini dağıtan unsurlardan uzak durduğun sürece seni daha da ileriye taşıyacak. Seyahat veya yeni kültürleri keşfetme isteğin artabilir; bunu gerçekleştirme yollarını araştırabilirsin. Geleceğine dair umut verici düşünceler ve hedefler zihninde şekillenecek, bunlar için harekete geçmen kaçınılmaz. Bugün, pozitif enerjini artırmak ve keyif almak için bir adım at, bu seni daha da cesaretlendirecek. Sağlığın ve zindeliğinle ilgili yapılacak ufak iyileştirmeler, genel ruh halini de olumlu etkileyecek.
Farklı düşüncelerin öne çıkacağı, özgün fikirlerin yaratılacağı bir gün. Sosyal çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin büyük bir önem kazanacak. Beklenmedik insanlarla bağlantı kurma fırsatları karşına çıkabilir. Hayal gücünü serbest bırakmak, yeni projeler üretmek için ideal bir zaman dilimindesin. Var olan sorunlara çare bulmak için yaratıcı çözümler geliştirebilirsin. Kendine hükümet edebilmek, bağımsız düşünceni ifade edebilmek, gün boyunca senin için önemli olacak. Kendini ifade etme isteği oldukça yüksek. Yeni deneyimlere açık olmayı unutma; bu, senin kişisel gelişimine büyük katkı yapacak. Ayrıca, duygusal olarak biraz daha derine inmek ve içsel kaynaklarını keşfetmek isteyebilirsin. İletişim becerilerinle dikkat çekmeyi başaracaksın. Unutma, yenilikçi yaklaşımlar ve farklı bakış açıları seni ön plana çıkaracak.
Duygusal derinliklerin su yüzüne çıkacağı, sezgilerinin oldukça güçlü olacağı bir gün. Sanatsal yönlerin, yaratıcı projeler için harika bir ilham kaynağı olabilir. İçsel huzurunu sağlamak için doğada vakit geçirmek veya meditasyon gibi pratiklere zaman ayırman faydalı olacak. Başkalarıyla olan ilişkilerde empatin güçlü, bu da seni sevdiklerinle daha derin bir bağ kurmaya yönlendirebilir. Romantik bir başlangıç ya da mevcut ilişkinin daha anlamlı hale gelmesi için mükemmel bir fırsat. Kendi içsel dünyanı keşfetmek için doğru zamanda olabilirsin; bu süreçte bazı gerçeklerle yüzleşmen gerekebilir, ancak bu yüzleşme seni güçlü kılacak. Kendini ifade etme konusunda cesur ol, duygularını açıkça paylaşmaktan çekinme. Sürprizlerle dolu bir gün seni bekliyor.
