1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Enerjin yüksek ve kararlılığın zirveye ulaşmış durumda. Bugün, hedeflerine ulaşma konusunda cesur adımlar atabilirsin. Yeni projelere başlamak, yaratıcı fikirlerini hayata geçirmek için mükemmel bir zaman. Çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin son derece dinamik olacak; bu, iletişiminde ve sosyal ilişkilerinde olumlu bir dönüşüm yaratabilir. Ancak, sabırsızlık ve acelecilikten uzak durmalısın. İçsel sezgilerini dinle ve kararlarını hızlı vermek yerine düşünerek al. Aşk ilişkilerinde ise dürüstlük ve açık iletişim büyük önem taşıyor. Sahip olduğun tutku ve çekicilik, karşındaki insanlar üzerinde güçlü bir etki bırakacak. Kendine güven ve içindeki lideri gün yüzüne çıkar!
Bugün, kararlılığın ve sabrının ödüllerini toplayabileceğin bir gün. Duygusal olarak kendini güvence altında hissetme ihtiyacı baskın. İçsel huzuru sağlamak adına ev ortamında düzenlemeler yapabilir, sevdiklerinle kaliteli vakit geçirebilirsin. Maddi konularla ilgili yeni fırsatlar kapıda. Yatırım yapmayı düşündüğün alanlarda dikkatli olmalı ve sezgilerine güvenmelisin. İletişim becerilerin güçlü, kendini ifade etmekte zorlanmayacaksın. Duygusal ilişkilerde samimiyet ve dürüstlük ön planda; bu, bağlarını güçlendirebilir. Sağlığını ihmal etmemek, yaşam alanında minimalizme yönelmek belki de içsel dinginlik arayışının anahtarı olacak. Kendini sanatsal bir ifade ile dışa vurmak, ruhunu besleyecek. Unutma, bu süreçte en önemli şey, kendinle olan ilişkin.
Bugün merak duygun ön planda olacak. İlgi alanlarını keşfetmek, yeni bilgiler edinmek için harika bir zaman. Sosyal çevrenle iletişim kurmak, dostlarınla keyifli sohbetler yapmak ruhunu besleyecek. Fikirlerini açıkça ifade etme isteğin, çevrendekilerle olan etkileşimlerini güçlendirebilir. Ancak, dikkatli olman gereken bir nokta var; düşüncelerini aktarırken, başkalarının görüşlerine de saygı gösterme unutmamalısın. Aşk hayatında ise sürpriz gelişmeler söz konusu olabilir, yeni birisiyle tanışman mümkün. Kendini ifade etmekten çekinme, samimtliğinle karşındakiler üzerinde olumlu bir etki bırakabilirsin. Bunlara ek olarak, günlük rutininde küçük değişiklikler yaparak kendine yeni ilham kaynakları yaratabilirsin. Yeniliklere açık ol, çünkü fırsatlar kapını çalıyor!
Bugün içsel duyguların ön planda olacağı bir dönemdesin. Ailevi ilişkilerde ve ev ortamında huzur arayışı içinde olabilirsin. Geçmiş anıların aklının bir köşesinde yer alacak, duygusal hatıralar seni sarabilir. Kendine yeni hedefler koymak isteyebilirsin; ancak bu adımları atmadan önce duygusal durumunu değerlendirmek önem taşıyor. Sevgi ve güven arayışını doğru şekilde ifade edebilmek, ilişkilerini güçlendirecektir. Kendini ifade ederken samimiyetinden ödün verme. Duygusal derinliğin, başkalarıyla kuracağın bağlarda seni daha etkili kılabilir. Yaratıcılığını ortaya koymak için ideal bir gün; hayal gücünün sesini dinle. Kendi içsel huzurunu sağlamak için, kendine zaman ayırmayı unutma. Arkadaş çevrenle olan ilişkilerin ise sana motivasyon verecek. Gökyüzündeki dalgalanmalar, senin öz benliğinle barışman için bir fırsat oluşturacak. Duygusal derinliğinle başkalarına ilham verebilir, içsel gücünü keşfederek kendini dönüştürme yolunda ilerleyebilirsin.
Güne enerjik bir başlangıç yapıyorsun. Kendine olan güvenin artışı, çevrendeki insanları etkileyerek liderlik özelliklerini ortaya çıkaracak. Bu dönemde sosyal ilişkilerinde sıcaklık ve samimiyet ön planda. Yeni bağlantılar ve arkadaşlıklar kurma fırsatları karşına çıkabilir. Bugün yaratıcılığını konuşturmak için harika bir zaman. Sanatsal projelere yönelmek ya da hobilerine zaman ayırmak ruhuna iyi gelecek.Ayrıca, tembellikten uzak durmalı ve hedeflerine odaklanmalısın. İçsel motivasyonunu yüksek tutarak, zorlukların üstesinden gelebilecek cesarete sahipsin. Kendini ifade etme biçimin, çevrendekiler üzerinde kalıcı bir etki bırakabilir. Ancak, bazı durumlarda abartıya kaçmaktan sakınmalısın; baskın tavırların, insanları uzaklaştırabilir.Aşk hayatında romantizm rüzgarları estikçe hislerin derinleşecek, yeni bir heyecan kapını çalabilir. Duygularını açıkça ifade etmekten çekinmemelisin. Ailevi ilişkilerde de ortak paydaların ön plana çıktığı bir iletişim ortamı yaratabilirsin. Bugün, içsel dengeyi sağlamak ve sevgi dolu anlar biriktirmek için güzel bir fırsat. Unutma, kendine olan sevgin, başkalarını etkileme gücünün anahtarıdır.
Bugün, titizlikle planladığınız işleri başlatmak için harika bir gün. Detaylara olan düşkünlüğünüz, projelerinizi başarıya ulaştıracak. İçsel huzur arayışınızda, ortamınızdaki düzenin sizin için ne kadar önemli olduğunu bir kez daha fark edeceksiniz. İletişimde dikkatli olun, çünkü bazı sözcükler yanlış anlaşılmalara sebep olabilir. Kendinizi ifade ederken daha açık ve net olmaya özen gösterin. Sağlık konularında kendinize dikkat etme zamanıdır; egzersiz yapmayı ve sağlıklı beslenmeyi ihmal etmeyin. Sosyal çevrenizle olan ilişkilerinizde daha empatik olmaya çalışın, bu sizlere hem ruhsal hem de duygusal bir denge sağlayacak. Bugün kendiniz için zaman ayırmayı unutmayın; küçük bir kaçamak, zihinsel olarak sizi ferahlatabilir.
Harmoni ve denge arayışın bugün daha belirgin olacak. İletişimdeki nezaketin ve zarafetin, çevrendeki insanlarla uyumlu ilişkiler kurmana yardımcı olur. Sanat ve estetik konularına yönelik ilgin artabilir; yaratıcı projelere yönelmek için harika bir zaman. İçsel huzuru bulmak adına sosyal aktivitelere katılmak, ruhunu besleyen deneyimlere açık olmanı sağlayacak.Aşk ve ilişkilerde, ortaklıkların güçlenebilir; duygu dolu anlar paylaşarak derin bağlar kurabilirsin. Kendini ifade etme biçiminin, sevilenlerin üzerinde olumlu bir etki bırakması muhtemel. Duygusal dengeyi sağlamak adına kendine zaman ayırmayı unutmamalısın. Güneş ışığı gibi parlayan kişiliğin, etrafındaki insanları da aydınlatacak.Finansal konularda dikkatli olmayı gerektiren durumlar ortaya çıkabilir. Harcamalarına dikkat et, gereksiz riskler almaktan kaçın. Gün içerisinde kendini ruhsal ve fiziksel olarak yenileyecek etkinlikler bulmak, enerjini artırabilir. Kısa yürüyüşlere ya da meditasyona yönelmek, zihnindeki karmaşayı gidermene yardımcı olur. Her şeyden önce içsel dengeyi bulman, hayatında pozitif değişiklikler yapmanı sağlayacak.
Derin duygular ve içsel dönüşüm zamanları seni bekliyor. Gizli kalmış düşünceler yüzeye çıkabilir; bu durum, kendini keşfetme yolculuğunda önemli bir adım olabilir. Duygu durumundaki dalgalanmalar, ilişkilerdeki yapısal değişikliklere yol açabilir. İletişimde dikkatli olmalı, samimiyetini kaybetmemek için içindeki sesi dinlemelisin. Baskılarla başa çıkmak için güçlü bir sezgiye sahip olman sana yol gösterebilir. İçsel huzuru bulmak adına, kendi sınırlarını belirlemekten çekinme. Kendine güveninle birlikte, senin için önemli olan bağlantıları derinlemesine sorgulamak, ilerleyen günlerde farkındalığını artıracak. Olumsuz hislerden arınmak ve yenilenmek için uygun bir zaman. Dünyevi ve spiritüel dengeyi sağlamak için kendini doğaya vererek dinginleşebilirsin.
Bugün özgür ruhunun çekiciliğiyle etrafındakileri etkileyebilirsin. Macera arayışın artmışken, yeni deneyimlere kapı aralayabilirsin. Beklenmedik fırsatlar, planlarının dışına çıkarak seni heyecanlandıracak. Sosyal ortamlarda parlayacak, güçlü bağlantılar kurabileceksin. Ancak dikkatli ol; heyecanına kapılarak düşünmeden hareket etme eğiliminde olabilirsin. İletişimde samimiyet ve içtenlik, ilişkilerini güçlendirecek. Yeni bilgileri arayışın, zihnini açacak ve ufkunu genişletecek. Kendi içsel huzurunu bulmak için doğayla daha fazla vakit geçirmeyi düşünebilirsin. Bu, sana ilham verecek ve ruh halini yükseltecek. Günün sonunda, yaşadıklarından dersler çıkararak, kendini daha olgun bir birey olarak hissedeceksin.
Bugün hedeflerine ulaşma adına kararlı adımlar atabilirsin. Çalışkan ve disiplinli yapın, başkalarıyla iş birliği yapma yeteneğinle birleştiğinde başarılı sonuçlar doğuracaktır. Kendine güven, zorluklarla başa çıkmakta temel bir unsur haline geliyor. Duygusal derinliklere dalmaktan çekinme; bu, içsel huzurunu sağlamanın yanı sıra ilişkilerine de olumlu yansıyacak. Maddi konularda dikkatli olman gereken bir dönemdesin; harcamalarını sorgulayarak ilerlemek akıllıca olacaktır. Kısa vadeli hedefler koymak ve bunlara odaklanmak, uzun vadeli planların için de faydalı olabilir. Hayatın getirdiği yeniliklere açık ol, sürprizler kapını çalabilir.
Bugün içsel olarak yenilik arayışında olacaksın. Düşüncelerin, bir alev gibi parlayacak ve sıradanlıktan uzaklaşma isteği hissedeceksin. Sosyal ilişkilerin, ilginç sohbetler ve yaratıcı fikirlerle dolu olacak; bu, arkadaşlarınla daha derin bağlantılar kurmanı sağlayabilir. Beklenmedik olaylar, esnek olmanı zorunlu kılacak ve bu da cesaretinle yüzleşmek için harika bir fırsat olacak. Kendini ifade ederken özgünlüğünü yansıtmak, başkaları üzerinde güçlü bir etki bırakmana olanak tanıyacak. Özellikle teknik veya bilimsel konulara yönelmek, zihinsel enerjini olumlu bir yöne yönlendirebilir. Duygusal ilişkilerde ise bağımsızlık ihtiyacın, partnerinle olan iletişimini zenginleştirebilir; ancak ifade biçiminde dikkatli olmalısın. Kendini ifade ederken, kalabalıklardan uzak durmak isteyebilir, bu da içsel dinginliğini bulmanı sağlayabilir. Bugünün, kendini keşif yolculuğunda yeni ufuklar açma fırsatı sunacak.
Duyguların derinleşeceği bir gün. İçsel düşünceler, yaratıcı enerjin ile birleşerek önemli yeniliklere kapı aralayabilir. İlişkilerde daha empatik ve anlayışlı davranışlar sergilemek, bağlarını güçlendirebilir. Hislerinle hareket etmekten çekinme; sezgilerin seni doğru yola yönlendirecek. Ancak dış dünyadan gelen beklentilere karşı dikkatli olmalı, kendi ihtiyaçlarını önceliklendirmelisin. İçsel huzurunu sağlamak için meditasyon veya doğada zaman geçirmek iyi bir seçenek olabilir. Hayal gücünü kullanarak, gelecekteki hedeflerin için yeni planlar yapabilirsin. Anlık zevkler yanında uzun vadeli hedeflerini de göz önünde bulundurman gerekebilir. Kendine güven ve içsel sesi dinlemeyi unutma.
