1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün, enerji dolusunuz ve bu enerji, çevrenizdeki insanlara da yansıyacak. Harekete geçmek için mükemmel bir zaman; hedeflerinize odaklanın ve yola çıkın. İletişim becerileriniz parlayacak ve düşüncelerinizin netliği, başkalarını etkileyip ikna etmenizi kolaylaştıracak. Sosyal ilişkilerde dürüstlüğü ve samimiyeti ön planda tutarak insanlarla daha derin bağlar kurabilirsiniz. Ancak aceleci davranmamaya dikkat edin; özeli bir konu hakkında düşünmeden tepki vermek, sonradan pişmanlık yaratabilir. Güçlü sezgileriniz, karar almakta size yardımcı olacak. İçsel sesinize kulak vermekte fayda var; belirsizliklerden korkmayın, cesur adımlar atın. Bugün, özgüveninizin zirve yaptığı anlar yaşamanız mümkün. Sürpriz bir gelişme bekleyebilirsiniz, bu durum hayatınıza bir renk katacak. Kendinizi ifade etme konusunda özgür hissedecek, yaratıcı projelere yönelmek isteyeceksiniz. Unutmayın, bu enerji sadece bugünü değil, geleceğinizi de şekillendirecek.
Tükenmez bir sabır ve dayanıklılıkla dolmuşken, bugün ilişkilerinde sevdiğin insanla daha derin bir bağ kurma zamanı. Duygusal derinliklere inmekten çekinme. Paylaşımlarını artırmak, gerçek hislerini açığa çıkarmak ilişkini güçlendirebilir. Finansal konularda dikkatli olmalı, harcamalarına özen göstermelisin. İçsel huzurunu bulmak için doğada zaman geçirebilir, basit şeylerin keyfini çıkarabilirsin. Sevgi dolu enerjini çevrendekilere yansıtarak, kalpten bir bağ kurma fırsatı bulabilirsin. Kendine güven ve içe dönme zamanı; öz değerini hatırlamak, ruhsal bir yenilenme getirebilir. Dikkatini içsel dünyana yönlendirerek, değerlerine odaklan. Bugün, hayatının ne yönde ilerlemesi gerektiğini sorgulayarak yeni başlangıçlara adım atma arzusu içinde olabilirsin.
Bugün iletişimin ön planda olduğu bir dönemdesin. Zihinsel enerjin yüksek, düşüncelerini ifade etmek ve yeni fikirler paylaşmak için ideal bir zaman. Sosyal çevrende yapacağın etkileşimler, arkadaşlık ilişkilerini güçlendirebilir. Duygusal derinliğe inme isteği artıyor; bu nedenle, yüzeysel konuşmalardan kaçınmak isteyebilirsin. Merak duygun seni yeni ilgi alanlarına yönlendirecek, belki de yeni dersler veya kurslarla uğraşmak isteyeceksin.Yalnız kalma ihtiyacı hissetsen de çevrendeki insanlarla yapacağın küçük sohbetler bile ruhunu canlandırabilir. Aynı zamanda, geçmişle ilgili düşünceler aklına gelebilir; eski dostluk veya ilişkiler üzerine düşünmek, belki de senin için bir öğrenme fırsatı olacaktır. Yaratıcılığını besleyecek ve ilham alabileceğin bir gün; sanatsal faaliyetlere yönelmek, ruh halini iyileştirebilir. Unutma ki, düşüncelerini açıkça ifade ettiğin sürece, içsel huzuru bulman olası.
Duygusal derinliklerin, içsel huzurun ve aile bağlarının ön planda olduğu bir dönemdesin. Bugün, sevdiklerinle daha kaliteli zaman geçirme arzusu hissedebilirsin. İçinde büyüyen melankoli ve huzursuzluk, geçmişle olan bağlarını sorgulamana neden olabilir. Kendini ifade etme biçimini gözden geçirmek, ilişkilerine yeni bir soluk kazandırabilir. Özellikle yakın çevrendeki insanlarla olan diyaloglarına dikkat et; açık sözlülüğü tercih et. İçsel huzuru bulmak için doğayla zaman geçirmen, ruh haline olumlu bir dokunuş yapabilir. Kendini iyi hissetmek için ufak kaçamaklar yapmayı düşünebilirsin. Bugün, duygusal zekanı kullanarak sorunları daha kolay çözme yeteneğine sahipsin; sezgilerine güven. Başkalarına sunacağın destek, senin için de büyük bir tatmin kaynağı olabilir. Geçmişte yaşadıklarından ders çıkararak geleceğine daha umutla bakabilirsin. Unutma, kendini sevgi dolu bir ortamda bulmak, ruhunun ihtiyaç duyduğu besleyici unsurları sana sunacak.
Bugün enerjinin zirveye ulaşabileceği, kendini en iyi şekilde ifade edebileceğin bir dönemdesin. Yaratıcı projelerine odaklanmak, ilham kaynağı olabileceğin insanlarla bir araya gelmek için harika bir zaman. Cesur ve kararlı adımlar atmak için içsel bir motivasyon hissedebilirsin. İlişkilerde ise duygusal derinlikler keşfedebilirsin; sevgi ve bağlılık hislerinin ön plana çıkması muhtemel.Ayrıca, kendini ifade etmenin yollarını bulacak ve çevrendeki insanlarla iletişiminde daha etkili olacaksın. Bu süreçte sosyal medya ya da topluluk önünde yapacağın paylaşımlar dikkat çekici olabilir. Ancak dikkat etmen gereken konu, aşırı iddialı olmak ve başkalarının duygularını göz ardı etmemek. Eleştiriler karşısında yapıcı bir tutum sergilemek, ilişkilerini güçlendirecek.Bugün, içsel bir özgüven ve kararlılıkla hareket ettiğinde, başarıyı yakalama potansiyelin oldukça yüksek. Kendine olan inancını kaybetmezsen, çevrendekilere ilham verebilir, aynı zamanda kendi yolculuğunda önemli adımlar atabilirsin. Unutma, sahne senin ve bunu en iyi şekilde değerlendirmek için şansını kullanmalısın!
Bugün detaylara odaklanmanın ve düzenin ön planda olmasının getireceği faydalarla karşılaşabilirsin. İş ortamında veya günlük aktivitelerinde, ince detayları gözden kaçırmamak, seni başarıya taşıyacaktır. Ele alış biçimin ve titizliğin sayesinde, etrafındaki insanlarla olan iletişimini güçlendirebilirsin. Özellikle yaratıcı projelerde, planlı ve sistematik bir yaklaşım benimsemek, istediğin sonuçları elde etmene yardımcı olacak. Gün içerisinde karşılaşabileceğin sorunlara çözüm odaklı yaklaşımın, gerilimi azaltacak ve çevrendekiler için de örnek bir tutum sergilemeni sağlayacaktır. Kendi iç huzurunu sağlamak için, kendine zaman ayırmayı ve sevdiğin aktiviteleri yapmak için fırsat yaratmayı unutma. Doğayla iç içe olacağın bir zaman dilimi, zihnini dinlendirebilir. Anlayışını ve empati yeteneğini artırmaya yönelik çabalar, ilişkilerini derinleştirebilir. Gün sonuna yaklaşırken, başarılarının ve ilerlemenin tadını çıkar.
Bugün içsel denge arayışında olacaksın. İlişkiler ve sosyal etkileşimler ön planda; bu da bazı yeni fırsatlar yaratabilir. Başkalarıyla uyum içinde olma arzun, seni daha önceleri üzerinde durmadığın konulara yönlendirebilir. Görüşmeler ve diyaloglar, ortak paydalar bulmanı sağlayacak. Duygusal olarak daha açık olman, derin bağlantılar kurmanı mümkün kılacak. Senden beklenilmese de liderlik vasıflarını sergileme zamanı; bu, çevrendeki kişiler için ilham verici olabilir. Sanatsal yönün sergileneceği bir alan bulabilirsin. Kendi estetik anlayışını ve güzellik algını bu süreçte keşfetmek, keyifli bir deneyim sunacak. Kendine güvenmeyi unutma; zira aldığın riskler, beklenmedik güzelliklere kapı açabilir.
Bugün içsel duyguların ve sezgilerin derinliklerine inme arzusuyla uyanabilirsin. Belirsizlik içindeki konulara kafa yormak, seni daha iyi anlamanı sağlayabilir. Derin düşüncelere dalarak, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerini gözden geçirebilir ve bazı durumların gerçek yüzünü anlamaya çalışabilirsin. Duygusal bağların çok güçlü, bu nedenle sevdiklerinle olan iletişiminde açıksözlü olmak önemli. Geçmişte yaşadıkların, bugün kararlarını etkileyebilir; bu yüzden hislerini bir kenara itmemelisin. Ayrıca, kendine alan yaratmak ve ruhsal dinginliğe ulaşmak adına meditasyon ya da doğada yürüyüş gibi aktiviteleri düşünebilirsin. Kendini ifade ederken, içindeki tutkulu enerjiyi doğru yönlendirmek, özellikle iş veya sosyal çevrende uyum sağlayacaktır. Unutma, senin içsel gücünle, her türlü zorluğun üstesinden gelebilirsin.
Bugün özgür ruhun, macera arayışın ve keşfetme isteğin tüm enerjinle parlayacak. Yeni deneyimlere açık olman, seni ilham verici insanlarla bir araya getirebilir. İletişim becerilerin güçlü olduğundan, başkalarıyla olan etkileşimlerin zengin ve anlamlı geçebilir. Sosyal hayatta enerjik ve neşeli bir tutum sergileyerek çevrendekilerin dikkatini çekebilirsin. Yine de, çok fazla dağılma riski var; düşüncelerini odaklamakta zorluk çekebilirsin. İçsel sesine kulak vermen, yapmak istediğin şeylere yönelmeni kolaylaştıracak. Eğitim veya öğrenimle ilgili bir fırsat karşına çıkabilir; bu fırsatı değerlendirmek, ufkunu genişletebilir. Güneşin yükselişiyle birlikte, kendi evreninin merkezine oturduğunu hissedeceksin. İlişkilerinde de açıklık ve dürüstlük ön planda. Hislerini net bir şekilde ifade etmen, yakın çevrendeki insanlarla olan bağlarını güçlendirecektir.
Bugün, kararlılığın ve azmin öne çıkacak. Hedeflerine ulaşmak için geçirdiğin zamanı etkili bir şekilde değerlendirebilir, önüne çıkan engelleri aşma konusundaki yeteneğini sergileyebilirsin. Sosyal çevrende bazı insanlar senin güçlü yönlerinden etkilenebilir, bu da seni daha da teşvik edecek. Ama dikkat et, başkalarının beklentileri üzerine fazla düşünmek seni zorlayabilir. Kendini öncelikli olarak ihmal etme. İş yerinde yaratıcılığın öne çıkacak, yenilikçi fikirlerle ekip arkadaşlarına ilham verebilirsin. Yakın ilişkilerinde ise, derin bağı güçlendirmek için duygularını açıkça ifade etmeye cesaret et. Sevgi dolu anlar ve samimi paylaşımlar seni bekliyor. Unutma, dengeyi sağlamak ve kendi ihtiyaçlarını gözetmek en az başkalarına destek olmak kadar önemli. Bugün, disiplin ve sorumluluk bilinci ile ilerlemek seni başarıya bir adım daha yaklaştıracak.
Bugün, yaratıcı enerjilerin doruk noktasında olacaksın. Kendini ifade etme isteğin artıyor ve bu, bazı sıradışı projelere yönelmeni sağlayabilir. Sosyal ilişkilerinde ise ani ve beklenmedik gelişmeler yaşaman mümkün. Arkadaşlarınla yapacağın sohbetler, yeni ilham kaynakları bulmanı sağlayabilir. Duygusal olarak daha bağımsız hissedebilir, ilişkilerinde daha özgün davranmak isteyebilirsin. Ancak, başkalarının fikirlerine de kulak vermek, seni daha uyumlu hale getirebilir. Yeni fikirler veya ilgi alanları üzerinde çalışmak, zihinsel uyanışlar yaşayarak kendini bulmanı sağlayacak. İnovatif düşüncelerin, başkaları üzerinde derin bir etki bırakabilir. Gün genelinde, içsel özgürlüğünü keşfetmek için cesur adımlar atmaya hazır ol. Unutma, kendi yolunu yaratmak için en büyük ilham kaynağı sensin.
Duygusal derinliklerin ve sezgisel kabiliyetlerin ön plana çıkıyor. Bugün, sanatsal ve yaratıcı yönlerini beslemek için harika bir zaman. Hayal gücün ve duygusal zekan sana ilham verecek, içsel dünyanı keşfetmeye yönelik fırsatlar sunulacak. İletişimde empati ve anlayış hakim; bu da başkalarıyla derin bağlar kurmanı kolaylaştıracak. Ancak dikkatli ol, karamsar düşünceler seni esir alabilir. Kendine zaman ayırarak meditasyon veya doğada kısa yürüyüşler yapabilirsin. Sevgi ve destek ihtiyacı içinde olabilirsin, bu da ilişkilerinin daha derin bir seviyeye ulaşmasına yol açabilir. Duygularını ifade etme konusunda cesaret göster, hislerini paylaşmaktan çekinme. Bütün bunların yanında, sezgisel bir içgörüyle hareket edersen, yeni fırsatlar keşfetmen olası. Unutma, içsel gücünle başkalarına ilham olabilirsin.
