1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün, enerjin yüksek ve yeni fırsatlarla dolu bir gün seni bekliyor. Hayata karşı istekli ve hevesli yaklaşımın, çevrendekilere de ilham verebilir. Özellikle sosyal ilişkilerin konusunda olumlu gelişmeler yaşanabilir; yeni insanlarla tanışma veya mevcut dostluklarını güçlendirme şansı çıkabilir. İçsel bir motivasyon hissetmek, hedeflerine odaklanmana ve ilerlemeni hızlandırmana yardımcı olacak. Ancak aceleci davranmamaya dikkat etmelisin; kararlarını verirken düşünmeden harekete geçmek, gereksiz sorunlara yol açabilir. Kendini ifade etme isteğin, sanatsal veya yaratıcı projelerle karşılık bulabilir, bu alanda kendini geliştirmenin yolunu açabilirsin. Sıhhatine özen göstermeyi unutma; enerji doluyken biraz dinlenmek de önemlidir. Şans, seni takip ediyor; fırsatları değerlendirmek için hazırsan, şimdi en doğru zaman.
Stabilite ve güven arayışında olduğun bir gündesin. Maddi konular ön planda ve belki de yatırım yapma ya da bir harcama gerçekleştirme isteği duyabilirsin. Bu alanda dikkatli ve iyi düşünerek hareket etmek önemli. İlişkilerinde ise, sevdiğin kişilerle daha derin bağlar kurmak için mükemmel bir zaman. Duygusal derinlikler keşfedebilir, sağlam temeller atabilirsin. Ancak, aşırı sahiplenici olmaktan kaçınmalısın; bu, ilişkilere zarar verebilir. Kendine zaman ayırmayı unutma, doğayla iç içe olmak ruhuna iyi gelecek. Gün içinde kararlılıkla sürdürdüğün hedeflerin, senin karizma ve çekim gücünü artıracak. Şu anki sürecin, bir şeylerin yeniden yapılandırılması için mükemmel bir fırsat. Yaratıcılığın da yüksek, bu nedenle içsel sesine kulak ver ve ilham aldığın bu anları değerlendir.
Bugün iletişim becerilerin ön planda. Düşüncelerini paylaşmak, yeni bağlantılar kurmak ve sosyal ortamlarda yer almak için ideal bir zaman. Zihinsel enerjin yüksek, bu da yaratıcı projeler üzerinde çalışmak için mükemmel bir fırsat sunuyor. Kendini ifade etme konusunda özgüvenin artarken, başkalarının fikirlerini dinlemek de seni zenginleştirecek. Duygusal bağlantılar yoğunlaşabilir; samimi sohbetler, derin anlayışlar ve yeni dostluklar geliştirebilirsin. Ancak dikkat etmen gereken bir nokta var, bazen fazla konuşmak veya detaylara boğulmak, asıl mesajını kaybetmene neden olabilir. Dengede kalmaya çabala. Sevgi ve arkadaşlık ilişkilerinde dürüstlük önem kazanıyor, hislerini açıkça ifade etmekten çekinme. Bugün, aklındaki tüm olasılıkları değerlendirebilir, yeni yönler keşfedebilirsin.
Duygusal derinliklerin keşfine çıkıyorsun. İçsel dünyanda bir değişim rüzgarı esiyor, bu da seni yaratıcılığın ve sezgilerinle birleştiriyor. Ailevi ilişkilerine daha fazla zaman ayırmak isteyebilirsin; bu, bağlarını kuvvetlendirmenin yanı sıra, güven duygunu da pekiştirecek. Kendini ifade etme biçiminde yenilikler yapmak, kendine olan güvenini artıracak. Kalp meselelerinde kendini yeniden değerlendirme fırsatın var; geçmişteki deneyimlerden ders alarak ilerlemek, geleceğin için çok önemli. Duygusal destek arayışına çıkacağın bir gün. Sevdiklerinle yapacağın samimi sohbetler, ruhunu besleyecek. Unutma, duygusal yaralarını şefkatle sarmak, seni daha güçlü bir birey haline getirecek. İçsel huzuru sağlamak için meditasyon veya doğada vakit geçirme fikri de seni besleyebilir. Kendine karşı nazik ol; hassasiyetin, aslında en büyük gücün.
Bugün, enerjinin doruk noktasına ulaştığını hissedebilirsin. İçsel gücünü ve karizmanı sergilemek için harika bir zaman. Çevrendeki insanları etkileme kabiliyetin artıyor, bu nedenle sosyal ortamlarda daha fazla görünürlük elde etme şansın var. Kendine güvenin artarken, kararların da daha sağlam ve net olabilir. Yaratıcı projelerin, sanatsal yönlerin ortaya çıkabilir, bu sayede çevrendekilere ilham verebilirsin.Aşk hayatında tutku dolu anlar seni bekliyor. Partnerinle geçireceğin kaliteli zaman, ilişkinizi daha da derinleştirebilir. Bekar isen, ilginç karşılaşmalar bu dönemde seninle olabilir; birisinin dikkatini çekmek için sadece doğal olman yeterli.Mali konularında dikkatli olman gereken bir gün. Harcamalarını gözden geçirerek daha tutumlu olabilirsin. Bugün, gelecekteki ekonomik hedeflerin için stratejiler geliştirmek açısından da faydalı bir gün. Sağlığına özen göstermeyi unutma; düzenli egzersiz ve sağlıklı beslenme, enerjini yüksek tutmanı sağlayacak. Kısacası, potansiyelini açığa çıkarmak ve sevdiklerinle güçlü bağlar kurmak için harika bir gün.
Bugün gelişen olaylar, analitik düşünme yeteneğini ön plana çıkaracak. Karşına çıkacak sorunları sistematik bir şekilde ele alabilir, pratik çözümler üretebilirsin. Çevrendeki insanların ihtiyaçlarına yönelik empati kurman, ilişkilerini güçlendirmene yardımcı olacak. Detaylara dikkat et, çünkü gözünden kaçan küçük nüanslar, önemli fırsatların kapısını aralayabilir. Sağlık ve iyilik hali konularında kendine biraz daha zaman ayırmak, zihinsel ve fiziksel dengenin sağlanması açısından faydalı olacaktır. Finansal planlarını gözden geçirmek için ideal bir zaman. Hem harcamalarını dengeleyebilir hem de yatırım yapma olasılığını değerlendirebilirsin. Kendine güvenerek attığın adımlar, yarının şanslarını oluşturabilir.
Bugün, sosyal ilişkilerde denge ve uyum arayışın ön planda. Karşıt görüşlerdeki kişilerle yapıcı diyaloglar kurabilirsin. Yaratıcı projelere yönelmek, estetik zevkini ortaya koymak için harika bir zaman dilimindesin. Aynı zamanda, mevcut ilişkilerini daha derinlemesine inceleme fırsatı bulacaksın. İçsel huzurunu sağlamak için yalnız kalmayı isteyebilirsin; bu, düşüncelerini netleştirip içsel dengeni bulmana yardımcı olacak. Beklentilerini yeniden değerlendirmek, hedeflerine ulaşma yolunda yeni stratejiler geliştirmeni sağlayabilir. Dikkatini, yapıcı eleştiriler almak için açık bir şekilde ifade etmeye yönlendir. Bu sayede hem kendini hem de sevdiklerini daha iyi tanıma fırsatı yakalayacaksın. Unutma, senin için her şeyin bir harmonisi var, bu dengeyi sağlamak için attığın adımlar büyük önem taşıyor.
Duygusal derinliklerinle bugün yüzleşmek durumunda kalabilirsin. İçsel sezgilerin güçlü bir şekilde ortaya çıkabilir, bu da çevrendekilerle olan ilişkilerini derinleştirmek için bir fırsat sunar. Gizli kalmış düşüncelerini açığa vurmak isteyebilirsin, ancak bu süreçte dikkatli olmalısın; kırılgan bir denge söz konusu. Yeni bir proje ya da hedef belirlemek için motivasyonun yüksek. Hayal gücünü ve tutkulu bakış açını kullanarak, hedeflerine ulaşmanın yollarını keşfetmek için harekete geçebilirsin. Aynı zamanda, ruhsal bir yenilenme ihtiyacı hissedebilirsin; meditasyon veya doğa yürüyüşleri gibi aktiviteler içsel huzurunu bulmana yardımcı olabilir. Bugün kendinle olan ilişkinin yanı sıra, başkalarıyla olan bağlarını da yeniden değerlendirmeye alabilirsin; bu da kalıcı değişimlerin habercisi olabilir. Unutma ki, karanlığın içinde bile ışık bulma yeteneğine sahipsin.
Bugün, özgürlüğüne düşkün ruhun yeni keşiflere açık. Macera arayışın, zihnindeki sınırları aşmana yardımcı olacak. Sosyal ilişkilerinde samimiyet ön planda; dostluk ve destek arayanlar için mükemmel bir zaman dilimi. Kendini ifade etme biçiminde renkler ve yaratıcı fikirler ön plana çıkıyor. Unutma, deneyimlerin seni zenginleştirirken, küçük ama anlamlı anlar yaşamana da olanak tanıyacak. Karar verirken iç sesini dinlemekte fayda var; içsel rehberliğin seni doğru yöne yönlendirecek. Her şeyin yanı sıra, esneklik ve açık fikirli olmanın, beklenmedik fırsatları doğurabileceğini göz önünde bulundurmalısın.
Bugün, sorumluluk ve disiplinin ön planda olduğu bir gün. Hedeflerine daha kararlı bir şekilde yönelirken, içsel bir motivasyon hissedeceksin. Kariyer alanında beklenmedik fırsatlar kapını çalabilir; bu fırsatları değerlendirmek için hazırlıklı olmalısın. Sosyal ilişkilerde ise gerektiğinde sınır koymakta tereddüt etmemelisin. Kendine haksızlık etmeyen bir tutumla ilerlemek, kişisel huzurunu artıracak. Sağlık açısından ise, zihinsel ve fiziksel dengeyi sağlamak için kendine vakit ayırmayı unutma. Doğaya çıkmak veya meditatif bir aktivite, gününün stressiz geçmesine yardımcı olabilir. Kendi iç dünyana yönelmek, sorularına yanıt bulmana yardımcı olacak. Elde etmek istediğin başarılar için sabırlı olmayı ve çalışmayı asla bırakma. Devam et, hedeflerine ulaşman için gereken her şeye sahipsin.
Sosyal çevrenizle olan bağlantılarınızı güçlendirebilir, yeni insanlarla tanışmanın getirdiği heyecanı hissedebilirsiniz. Fakat geçmiş ilişkiler veya anılar tekrar gündeme gelebilir; bu durumu çözmek için içsel bir yolculuğa çıkmanız gerekebilir. Gelecekle ilgili hayallerine odaklanma fırsatını iyi değerlendirin; yaratıcılığınız yüksek. İş veya projelerinizde orijinal fikirler ve yenilikçi çözümler bulma potansiyeline sahipsiniz. Kendi iç sesinize kulak vermek, olası karmaşaların önüne geçmenizi sağlayacak. Bugün, özgürlük ve bağımsızlık isteğiniz daha belirgin hale gelebilir. Hislerinize güvenin, sizi doğru yola iletecektir. Kendi değerlerinizi savunmak ve insanlara yenilikçi bakış açınızı sunmak için uygun bir gün.
Duyguların derinliklerinde yüzdüğün bir gün. İçsel sezgilerin oldukça yüksek; bu nedenle insanların niyetlerini anlama konusunda çok hassas olabilirsin. Bu, başkalarıyla olan ilişkilerinde güçlü bir bağ kurmanı sağlayacak. Yaratıcılığın akıyor ve sanatsal bir projeye başlamak ya da mevcut bir projeyi evrilmek için mükemmel bir zaman. Kendini ifade etme biçimlerin, içsel hislerinle örtüşüyor; bu, sana eşsiz bir özgürlük hissi verecek. Aynı zamanda, ruhsal gelişim için zaman ayırmalısın; meditasyon ya da doğayla vakit geçirmek yüksek enerjilerle dolmanı sağlayabilir. Duygusal olarak tatmin eden bir bağlantı arayışında olabilirsin, bu konuda ani sürprizler kapıda. İhtiyaçların ve hayallerin arasında denge kurmanın yollarını bulmak sana fayda sağlayacak. Duygusal derinliklerin, içsel huzuruna ulaşmanı kolaylaştıracak. Unutma ki, kalbinin sesini dinlemek, seni doğru yolda ilerletecek.
