1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün cesaretin ve kararlılığın ön planda olacak. Hayatında yeni bir başlangıç yapma isteği hissedebilirsin. İçindeki ateş seni harekete geçirecek ve risk almaktan çekinmeyeceksin. Sosyal ilişkilerde, sezgilerinle hareket etmen oldukça faydalı olacak; insanlarla olan diyaloglarında açıklık ve dürüstlük önem kazıyor. Ani gelişmeler karşısında esnek kalabilmek, seni daha güçlü kılacak. Olaylara geniş bir perspektiften bakabildiğin sürece, karşına çıkan zorlukları aşma konusunda oldukça başarılı olacaksın. Bugünün sonunda, kendini daha yenilenmiş ve enerjik hissedeceksin. Unutma ki, süregelen projelerini tamamlamak için gereken motivasyonu bulabilirsin. Eğlenceli bir aktivite, ruh hâlini iyileştirecek ve sana ilham verecek.
Bugün, sabırlı ve kararlı doğanla hareket etmenin getirdiği avantajları hissedeceksin. İçsel huzur ve güven duygusu baskın olacak. Mali konularda alacağın kararlar, gelecekteki refahın için önem taşıyor. Yatırımlarını dikkatli bir şekilde değerlendirme fırsatı bulabilirsin. Olaylara yaklaşımındaki pratiklik, başkaları tarafından takdir edilecek.İlişkilerinde, insanları anlama yeteneğin ön plana çıkıyor. Eş ya da sevdiğin kişiyle arandaki bağı güçlendirecek sohbetler yapabilirsin. Duygusal derinliği takdir edeceğin anlar yakında. Kendine güvenin artıyor; bu, sana yeni fırsatlar sunacak. Ayrıca, doğaya olan bağlılığın artabilir, huzuru dışarıda arayabilirsin. Unutma ki, yaşamın sunduğu güzellikleri görmek için yavaşlamak ve sindirmek gerekli. Kendine zaman tanıdığında, yeni bir perspektif kazanacaksın.
Bugün iletişimde sıradışı bir akış söz konusu. Düşüncelerini açıkça ifade etmek konusunda cesur olabilirsin. Sosyal bağlantılarının güçlendirilmesi gereken bir dönemdesin; yeni insanlarla tanışmak veya eski tanıdıklarla bağlantı kurmak için doğru zaman. Kısa yolculuklar, beklenmedik buluşmalar ve ilginç sohbetler gündeme gelebilir. Eğitim veya kişisel gelişim alanında yeni fırsatlar ortaya çıkabilir, bu yüzden öğrenmeye açık olmalısın. Duygusal ilişkilere gelince, biraz daha derinlik aramak isteyebilirsin. Karşılaştığın zorlukları mizah anlayışınla çözmek, gününü daha keyifli hale getirecek. Esnek kal ve anlık fırsatları değerlendirmekten çekinme. Akıl oyunları ve beyin fırtınaları zihnini canlandıracak. Unutma ki, merakın seni her zaman yeni ufuklara taşıyacak.
Duygusal olarak derin sulara dalabileceğin bir gün. İçsel huzurunu sağlamak için yalnız kalma ihtiyacı hissedebilirsin. Ailevi ilişkilerde samimi ve anlamlı paylaşımlar öne çıkacak. Sevgi dolu ifadeler, bağları güçlendirebilir. Duygusal zorlukları geride bırakma kararlılığı gösterebilir, kendine yeni hedefler belirleyebilirsin. İlerlemek için tutkulu bir motivasyon bulabilirsin. Kendi iç dünyanı keşfetmek sana hem rahatlatıcı hem de ilham verici bir deneyim sunacak. Yeni bir yaratıcı projeye başlamak için cesaret bulabilirsin. Sıcak ve destekleyici bir atmosfer içerisinde, arkadaşlarınla zaman geçirmek ruhunu besleyecektir. Don't forget to trust your instincts as they will guide you wisely.
Bugün kendine güvenin zirveye ulaşacak. İletişim becerilerinle çevrendekileri etkileyebilirsin. Sosyal ortamlarda parlayacaksın; bu da yeni fırsatlar kapını çalmasına neden olabilir. Ancak, ego ve gururun ağır basmamalı. Dikkatini paylaşımda bulunduğun insanlara vermek, ilişkilerini güçlendirebilir. Aşk hayatında samimiyet ve tutku ön plana çıkacak, eski yaraların ise tamamen kapandığını hissedebilirsin. Finansal açıdan birikim yapma zamanı. Hedeflerini netleştir ve kimlerle iş yapacağına dikkat et. Yaratıcılığının dorukta olduğu bu günde, sanatsal faaliyetlere yönelmek içsel tatmin sağlarken, kendini bulma yolunda da ilerlemeni hızlandırabilir.
Gün, detaylara odaklanmak ve titizlikle hareket etme arzusu ile başlayacak. İhtiyaç duyduğunuz düzeni sağlama konusunda yenilikçi fikirler üretme potansiyeline sahipsiniz. İş ve kişisel yaşam arasında denge kurmak, huzur bulmanıza yardımcı olacak. Uzun zamandır üzerinde düşündüğünüz projeleri hayata geçirmek için doğru bir zaman dilimindesiniz. Sağlığınıza yönelik atılımlar yapmak, hem bedensel hem de ruhsal olarak kendinizi yenilemenizi sağlayacak. İletişim kurduğunuz kişilerle samimi bir bağ geliştirmek, size yeni kapılar açabilir. Unutmayın, mükemmeliyet arayışınız bazen sizi yavaşlatabilir; bu nedenle, akışa bırakmak faydalı olabilir. Anlık mutlulukların değerini bilmek, ruh halinizi olumlu yönde etkileyecek.
Denge ve uyum arayışında adımlar atıyorsun. İlişkilerde yaşanan gerginlikler, gün boyunca çözüme kavuşmak için fırsatlar sunabilir. İletişim yeteneklerin öne çıkıyor; duygularını açıkça ifade etmek çevrendekilerle bağlarını güçlendirecek. Kendini huzursuz hissedebilir, ruhsal denge arayışında olabilirsin. Bu durum, çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerini derinleştirmene olanak tanıyor. Sanatsal yönlerin kendini göstermeye başlayabilir, yaratıcı projelere yönelmek için ilham bulabilirsin. Gün boyunca kendini ifade etmenin yollarını keşfetmek, içsel huzurunu artıracak. Sosyal ortamlar, yeni bağlantılar kurma şansı sunarken, eski dostluklar da canlanabilir. Unutma, dengeyi bulmak, sadece başkalarıyla değil, kendinle de barışık olmayı gerektirir. Tavsiyelerden faydalanarak, gününü pozitif bir şekilde tamamlayabilirsin.
Bugün, içsel derinliklerine inmek ve ruhsal dönüşümler yaşamak için harika bir fırsat sunuyor. Duyguların yoğunlaşabilir; içinizdeki karmaşa, geçmişe dönük düşüncelerle birleşip kendinizi sorgulamanıza neden olabilir. Ancak, bu durum kendinizi yeniden keşfetmek için bir fırsat. Aniden ortaya çıkabilecek fırsatlar, içinizdeki cesareti andıracak. İletişimde dikkatli olmalısınız; zira kelimeleriniz beklenmedik tepkilere yol açabilir. Güven duygunuzun ön planda olduğu bir süreçtesiniz, bu nedenle çevrenizdekilere karşı açık ve samimi olmanız önemli. Geçmişteki ilişkilerden gelen dersler, mevcut durumunuza ışık tutabilir. Kendinize dürüst olun ve içgüdülerinize kulak verin; sizi doğru yola yönlendirecektir. Hayatınızdaki bazı tutku dolu anlar, zihin açıcı yorumlar ve sezgisel bilgilerin kapısını aralayabilir.
Dışa dönük bir enerji ile çevrenizdeki insanlarla etkileşimde bulunmak isteyeceksiniz. Sosyal akışkanlığınız dikkat çekici olacak; yeni bağlantılar kurma ve mevcut ilişkilerinizi derinleştirme fırsatları doğabilir. Eğitim veya kişisel gelişimle ilgili konulara yönelmek, entelektüel anlamda tatmin sağlayacak. İçsel bir huzur arayışı içerisinde olabileceğiniz bu dönemde, doğanın güzellikleriyle bağ kurmak, ruhunuzu besleyecek. Özgür ruhunuza hitap edecek bir yolculuk yapma isteği doğabilir, kaçırılmaması gereken bir fırsat. Duygusal açıdan ise, sevdiğiniz kişiyle duygusal bağlarınızı güçlendirmek için samimi iletişimlere ihtiyaç duyabilirsiniz. Hayata karşı olan umut dolu yaklaşımınız, başkalarına da ilham verecek, etrafınızdaki insanların pozitif enerjinizi hissetmesi açısından bu bir artı olacak. Unutmayın, yaşam bir macera ve her anı keşfetmek için değerli.
Bugün sorumlulukların üzerindeki yükü hissettiğin bir gün. Hedeflerine ulaşmak için çalışmanın yanı sıra, içsel dengeni sağlamak önem kazanıyor. Çalışkanlığın ve kararlılığın, geçmişteki çabalarının meyvelerini toplamana yardımcı olacak. Ayrıntılara özen göstermen, projelerinde başarıyı getirebilir. Aile ve yakın arkadaşlarınla vakit geçirme fırsatını değerlendirmek, ruh haline olumlu bir katkı sağlayacak. Duygusal derinliğin, ilişkilerindeki iletişimi güçlendirebilir. Kendine ait bir zaman dilimi yaratmak, zihinsel ve fiziksel yenilenme sağlayacaktır. İçsel motivasyonun ön plana çıkarken, yeni fırsatlara açık olman faydalı olacak. Unutma ki, istikrar ve öz disiplin, senin en büyük müttefiklerin.
Geleceğine yönelik heyecan verici fırsatlar kapını çalabilir. Yenilikçi fikirlerinle dikkat çekeceksin ve başkalarına ilham kaynağı olma şansını yakalayacaksın. Sosyal çevrende güçlü bir etki yaratmak, içinde bulunduğun topluma katkıda bulunma arzunu artırabilir. Derin düşünceler içinde kaybolmadığın sürece, sezgilerinle harika bağlantılar kurabileceksin. Biraz bağımsızlık ihtiyacı hissedebilirsin; spiritüel ya da entelektüel bir keşif yapma isteği gün yüzüne çıkabilir. İletişim kurarken, dikkatli olman gereken detaylar olabilir, zira akıllı bir yaklaşım, yanlış anlamaların önüne geçebilir. Bugün kendini ifade etme biçiminde alışılmışın dışına çıkmak, enerji dolu bir atmosfer yaratabilir. İçinden gelen özgür ruh, seni yeni yollar keşfetmeye cesaretlendiriyor. Kendini yenileme ve gelişme fırsatlarını değerlendirmek için istekli olmalısın; bu, seni bekleyen güzel değişimlerin kapılarını aralayabilir. Sevdiklerinle geçireceğin zamanda, duygusal bağları kuvvetlendiren anlar yaşayabilirsin.
Duyguların en derinlerine inmeye hazır olduğun bir gün. İçgörülerinle, kaybolmuş hissettiğin konuları aydınlatacak fikirler edinebilirsin. Sanatsal yeteneklerin için mükemmel bir zaman; hayal gücünü ortaya koyacak projeler üzerinde çalışabilirsin. Toplum içinde daha fazla sosyal bağ kurma ihtiyacı hissedeceksin. Beraber vakit geçirdiğin kişilerin sana olan ilgisi, hayatına yeni renkler katabilir. Yaşadığın anların kıymetini bil; sevdiklerinle geçirdiğin zaman, ruhuna huzur katacak. Kendine güvenin artıyor, bu durum hayatın birçok alanında olumlu değişiklikler yaratabilir. Ancak, ani kararlara dikkat et; aceleci davranışlar bazı sorunları beraberinde getirebilir. Kalbini ve sezgilerini dinlemeyi unutma, içsel sesin doğru yönlendirecek.
