1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün enerjin yüksek, ancak bu enerjiyi yönlendirmek önem taşıyor. Kararlılık ve cesaretinle yeni fırsatlarla karşılaşabilirsin. Ancak aceleci davranmaktan kaçınmalısın; düşünmeden atılacağın adımlar varsa, bunlar geri tepebilir. İletişim kurma becerilerinle çevrendekileri etkileyebilirsin. Özellikle iş ilişkilerinde yaratıcı fikirlerinle dikkat çekmeye hazır ol. Aşk hayatında ise samimiyet ve içtenlik ön planda; duygularını açıkça ifade etmekten çekinme. Sağlığına ise biraz daha özen göstererek ve stresle başa çıkararak yaklaşmalısın. Unutma ki, her yeni gün bir fırsat sunar.
Bugün kendinizi huzurlu ve dengeli hissetmek için kişisel alanınıza ihtiyaç duyabilirsiniz. Kendinize zaman ayırmak, stresli durumlardan uzaklaşmak için bir fırsat sunuyor. İşle ilgili konularda kararlı ve disiplinli bir yaklaşım sergilemek, başarılarınızı artırabilir. Maddi konulara yönelik alım-satım kararlarında sade ve net olmanız, gereksiz harcamalardan kaçınmanıza yardımcı olabilir. İletişimde açık ve dürüst olmak, hem kişisel hem de profesyonel ilişkilerinizi güçlendirecek. Sevdiklerinizle geçireceğiniz zaman, ruh halinizi canlandıracak ve sizi daha da motive edecek. Güzellik ve estetikle ilgilenmek için harika bir gün; belki bir hobi edinebilir veya var olan ilginizi derinleştirebilirsiniz. Sonuç olarak, kendinizi yeniden tazelemek ve içsel huzurunuzu bulmak için ideal bir dönemdesiniz.
Bugün zihin pınarların akacak; entelektüel merakların peşinden sürüklenebilirsin. Sosyal ilişkilerde, beklenmedik anlık sürprizler ve ilginç sohbetler yaşayabilirsin. Kendini ifade etme yeteneğin yüksek olacak, başkalarını etkilemek için mükemmel bir zaman dilimi. Ancak dikkat, bazı konularda yüzeysel kalmamaya özen göstermelisin. Dolayısıyla, derinlemesine düşünmek ve anlamak için zamanı kullanmak faydalı olabilir. Kendi düşüncelerinde netlik ararken, başkalarının fikirlerine de açık olman çok önemli. Duygusal gezintiler yapmak, seni daha da derinlemesine düşünmeye yönlendirebilir. İletişim becerilerin, birçok kapıyı açacak; toplantılarda veya sosyal etkinliklerde kendine güvenle yer alabilirsin. Sezgilerin, seni doğru yolda yönlendirecek ve kararsız kaldığın alanlarda, içsel sesine kulak vermeni gerektirebilir. Bugün, yeni bağlantılar kurmak ve eski dostlarla buluşmak için mükemmel bir gün. Yeni bir hobi edinebilir veya bilgi dağarcığını genişletecek aktiviteler peşine düşebilirsin.
Duygular derinlemesine yüzeye çıkarken, içsel bir gözle bakmakta fayda var. Ailevi konular gündemin önemli bir parçası olacak; özellikle sevdiklerinizle olan ilişkilerinizi yeniden değerlendirmek isteyebilirsiniz. Geçmişte yaşananları yeniden düşünmek, sizi daha sağlam adımlar atmaya yönlendirebilir. Arkadaşlarınızdan ya da sosyal çevrenizden alacağınız destek, kaygılarınızı hafifletecek. Bugün, içsel dengelerinizi bulmak için kendinize zaman ayırmayı unutmayın. Duygusal hassasiyetleriniz artabilir; bu nedenle çevrenizdeki insanlarla iletişiminizi dikkatli kurmalısınız. Kendi ihtiyaçlarınıza öncelik vermek, kendinizi daha iyi hissetmenize yardımcı olacak. Unutmayın, içsel huzurunuzu bulduğunuzda dış dünyadaki sorunlarla daha kolay baş edebilir ve olumlu bir enerji yayabilirsiniz. İş konusunda yaratıcı fikirler üretmekte zorluk çekebilirken, bu durumun geçici olduğunu bilmelisiniz. Zamanla yollar açılacak ve düşündüğünüz projeleri hayata geçirme imkanı bulacaksınız. Kalbinizin sesini dinleyerek adım atmaktan çekinmeyin, bu gün size yeni ufuklar açabilir.
Bugün içindeki cesareti ve yaratıcılığı dışa vurma fırsatını bulacaksın. Kalabalıklar içinde parlayacak, dikkatleri üzerine çekeceksin. Kendine güvenin artarken, liderlik vasıfların ön plana çıkacak. Ancak, aşırı gururlu davranışlardan kaçınmalısın; çünkü çevrendekilerle olan ilişkilerin zedelenebilir. Esnek olmayı öğrenmeli, başkalarının fikirlerine de kulak vermelisin. İçsel dünyanda yaşadığın dalgalanmalar, seni derin düşüncelere itebilir; ancak bunu pozitif bir ivmeye dönüştürme şansın var. Gözlerinde parıldayan bir ışıltıyla, yeni projelere atılmak için uygun bir zaman. Aşk hayatında, samimiyet ve sıcaklık ön planda; duygularını açıkça ifade etmekten çekinme. Kendine inan ve içindeki ışığı dışarıya yansıt.
Detaylara olan düşkünlüğün bugün seni yeni bir projeye yönlendirebilir. Yeniliklerden çekinmemen gereken bir dönemdesin; cesaretini toplayarak değişime açık olmalısın. İş yerinde bir takım arkadaşınla olan iletişimin, belirli bir sorunun üstesinden gelmene yardımcı olabilir. Eleştirilerin yapıcı bir dil kullanarak dile getirilmesi önem kazanıyor; dolayısıyla iletişiminizi dikkatle yönlendirmekte fayda var.Kendine olan güvenin artarken, çevrendeki insanlara da ilham verebilirsin. Sağlığınla ilgili attığın adımlar, sana hem fiziksel hem de zihinsel dinginlik getirecek. Günün ilerleyen saatlerinde huzur arayışında olabilirsin; doğada vakit geçirmek, meditasyon yapmak veya sevdiklerinle keyifli anlar yaşamak sana iyi gelecektir. İçindeki mükemmelliyetçilik duygusunun, seni yavaşlatmasına izin verme; aksine, daha pratik çözümler üreterek ilerlemek için fırsat yarat.
Sosyal ilişkilerin ve arkadaşlıkların öne çıktığı bir gün. İnsanlarla olan etkileşimlerinizi derinleştirmenin tam zamanı. Yeni bağlantılar kurmak ya da var olan ilişkileri güçlendirmek için fırsatlar karşınıza çıkabilir. Duygusal denge arayışında olduğunuzu hissedebilirsiniz, bu nedenle içsel huzuru sağlamak adına meditasyon ya da doğa yürüyüşü gibi aktiviteler yararlı olacaktır. Estetik ve sanatla ilgili konular ilginizi çekebilir; bu sayede yaratıcılığınızı besleyebilir ve kendinizi ifade etme yolları bulabilirsiniz. Karar verme süreçlerinde başkalarının görüşlerine açık olmak, önemli bir bakış açısı kazanmanıza yardımcı olabilir. Unutmayın, hayata karşı gösterdiğiniz zarafet ve anlayış, çevrenize ilham verebilir.
Derin duyguların ve sezgilerin ön planda olduğu bir dönemdesin. Gizemli bir çekim gücün var ve çevrendeki insanlar üzerinde etkileyici bir aura yayabilirsin. İçsel düşüncelerin, sana önemli içgörüler kazandırabilir. Ani duygusal dalgalanmalar yaşayabileceğin için, bu süreçte hislerini iyi dengelemen faydalı olacak. İlişkiler açısından samimi ve derin bağlar kurma fırsatı bulabilirsin; bu, yeni insanlarla tanışma ya da mevcut ilişkilerini derinleştirme zamanıdır. Ancak, karamsar düşünceler seni zorlayabilir. Kendine karşı nazik olmalı ve pozitif düşünmelisin. İş yerinde ise, gizli kalmış yeteneklerini ortaya koyman gerekecek. Gücünün ve tutkunun seni destekleyeceği bir gün. Yeni projeler ya da hedefler belirleyerek enerjini bu alanlarda harcamak, ilerlemeni hızlandırabilir. Sadece dışa dönük olmalı ve içsel sesini dinlemelisin. Kendine güven, her şeyin başlangıcını oluşturacak.
Bugün enerjin oldukça yüksek; yeni deneyimlere açık olabilirsin. Sosyal ortamlarda parlaman, dikkatlerin üzerinde toplanmasını sağlayacak. Seyahat planları veya macera arayışı içindeysen, bu süreçte bırak bakalım hayat seni nereye götürecek. İş veya eğitim alanında yenilikçi fikirlerinle dikkat çekebilirsin; sunum veya grup çalışmalarında liderlik vasfını ortaya koyabilirsin.Aşk açısından heyecan verici bir gün seni bekliyor. Bu, yeni bir ilişkiye başlamanın ya da mevcut ilişkinin derinleşmesinin tam zamanı. Karşı tarafı etkilemek için içten ve samimi davran; bu, kalbindeki tutkuları açığa çıkartmana yardımcı olacak. Finansal durumunda ani değişiklikler olabilir; fırsatları değerlendirmek için biraz cesaretlenmelisin. Harcama alışkanlıkların üzerinde düşünmek, bugünden yarına sağlıklı bir bütçe oluşturmanı kolaylaştırabilir.Kendine zaman ayırmayı unutmamalısın. Kısa bir yürüyüş veya meditasyon, zihin ve beden sağlığın için mükemmel bir denge oluşturabilir. Yıldızların konumu, seni derin düşüncelere itebilir; sezgilerine güvenmeyi unutma. Duygusal zekanı kullanarak, çevrendekilerle olan ilişkilerini güçlendirebilirsin.
Bugün, sorumluluklarına karşı duyduğun bağlılık daha da güçleniyor. İş yerindeki projeler üzerinde çalışırken, disiplin ve kararlılıkla ilerlemenin faydalarını hissedeceksin. Ancak, başkalarının fikirlerine de açık olmak, senin için yeni bakış açıları kazandırabilir. İletişim becerilerinle, ekip arkadaşlarınla uyum içinde çalışmak seni daha da ileri taşıyabilir. Aşk hayatında ise samimiyet ve güven ön planda. Partnerinle olan bağını kuvvetlendirecek küçük sürprizler yapabilirsin. Duygusal olarak derinleşme arzusu içinde olduğun bu dönemde, hislerini açıkça ifade etmekten çekinme. Kendi içsel huzurunu sağlamak için gözden geçirmelerin, kendini yeniden şekillendirmeni sağlayabilir. Sağlık açısından, fiziksel aktivitelerde bulunmak ve doğayla bağ kurmak için uygun bir gün. Bedenine ve ruhuna iyi gelecek aktivitelerle stresini azaltabilirsin. Bugün, kararlılığını ve azmini karşılaştığın her alanda sergilemek için sebat et. Geleceğe yönelik hedeflerine bir adım daha yaklaşma fırsatını değerlendirmeyi unutma.
Bağımsızlık ve yenilik arayışında keyifli bir gün. Farklı düşüncelerin ve yenilikçi yaklaşımların altında içsel huzurunuzu bulabilirsiniz. Sosyal çevrenizle derin bağlantılar kurma fırsatları doğacak; bu, sizi heyecanlandıracak ve yeniliklere açık hale getirecek. Amaçlarınıza ulaşmak için yaratıcı çözümler üretebilir, aynı zamanda başkalarına ilham verebilirsiniz. Duygusal olarak da denge arayışında olabilir, içsel çatışmalardan uzak durarak huzurlu bir alan yaratmaya özen gösterin. Bugün, sınırlarınızı genişletme ve özgürlüğünüzü belirleme çabalarınız pekişebilir. Unutmayın ki, yaratıcı düşünce ve bağımsızlık, sizi gelecekte daha da ileri taşıyacak.
Duygusal derinliklerin ön planda olduğu bir gün. İçsel dünyanda yolculuk yaparak, kendini tanıma fırsatı bulacaksın. Yaratıcılığın artarken, sanatsal projelere odaklanmak için elverişli bir zaman. Hayal gücünün sınırlarını zorlayarak, çevrendekilere ilham verecek fikirler geliştirmek mümkün. İlişkilerinde ise empati ve anlayış ön planda; sevdiklerinle kuracağın duygusal bağlar, aranızdaki ilişkiyi güçlendirecek. Ancak, karamsar düşüncelerin gününü olumsuz etkileyebilir. Zihnindeki olumsuz düşünceleri bir kenara bırakmalı ve olumlu yönlere odaklanmalısın. Kendini ifade etme biçimin, başkalarının gözünde farklı bir ışık yaymana neden olacak. Bugün, hayatındaki değişimlerin köklü olmasını sağlayacak adımlar atabilirsin. Kendine zaman ayırmayı unutma; içsel huzurunu bulmak, ruhunu beslemek için önem taşıyor.
