1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün enerjin zirve yapacak. İçindeki macera arzusunu özgür bırakabilirsin. Kendini cesur hissettiğin anlar, yeni başlangıçlara kapı aralayabilir. Sosyal bağlarda sıcaklık ve çekicilik ön planda. Arkadaşlarınla geçmişte yaşadığınız güzel anıları paylaşmak, ilişkilerinizi güçlendirebilir. İş veya projelerle ilgili yenilikçi fikirlerin öne çıkarken, başkalarını da ikna etme yeteneğin artacak. Ancak, aceleci davranmamaya özen göster. Duygusal ilişkilerde ise ani tepkiler verme riski var; sabırlı olman faydalı olabilir. Kalbindeki tutku, seni motive ederken, geleceğe dair planlarını netleştirme zamanı. Diligentce ilerle, ancak önünü görmek adına biraz geri çekilmeyi de ihmal etme. Kendini ifade etme arzun güçlenebilir; bu, yaratıcılığını artırıp, seni daha iyi bir versiyonuna dönüştürebilir.
Güçlü bir kararlılık ve sabır içinde güne başlayabilirsin. Bugün, mali konularda atılımlar yapmak için doğru bir zaman dilimindesin. İçsel huzurunu ararken, estetik ve sanatla ilgili yeni projelere yönelmekte fayda var. Duygusal ilişkilerde samimi iletişim kurma ihtiyacı hissedebilirsin; bu, bağlarını güçlendirecek. Sağlığa dikkat etmelisin; meditasyon veya doğada zaman geçirerek ruhsal enerjini tazelemek iyi gelecek. Sadece çevrendeki uyumdan keyif almakla kalmayıp, aynı zamanda kendi ihtiyaçlarına da odaklanmalısın.
Bugün iletişim becerilerin parlayacak, düşüncelerini başkalarıyla paylaşmaktan keyif alacaksın. Farklı perspektiflerle karşılaşmak, zihin açıcı olabilir. Sosyal ortamlarda dikkat çekeceksin; çevrendekilerle derin sohbetler yapma fırsatı bulabilirsin. Aynı zamanda, merak duygun seni yeni bilgilerin peşine yönlendirebilir. Çalışma hayatında ise takım çalışmasına dayalı projelere katılmak, daha etkili sonuçlar elde etmene yardımcı olacak. İçinde bulunduğun durumlar, beklenmedik durumlara karşı esneklik ve uyum sağlama yeteneğinle daha kolay üstesinden gelebilirsin. Önemli kararlar almadan önce, duygusal ve mantıksal yönlerini dengelemeye çalış. Sevgiliyle veya yakın arkadaşlarla yapılan konuşmalar, ilişkinin derinleşmesine zemin hazırlayabilir; içtenlikle paylaşımda bulunmak, aranızdaki bağı kuvvetlendirecek. Kıskançlıklara veya geçmiş anlaşmazlıklara takılı kalmamakta fayda var, esnek ve açık görüşlü kalmayı ihmal etme.
Duygusal derinliğin bugünün en belirgin teması. İçsel huzuru bulmak için kendi ihtiyaçlarına odaklanmalısın. Aile üyeleriyle olan ilişkilerin, destekleyici ve güven verici bir atmosfer yaratma potansiyeline sahip. Kendini savunmasız hissettiğin anlarda, sevgi dolu bir ortamda olmak sana iyi gelecek. Geçmişteki anılar, şimdiki hislerini şekillendirmekte, bu nedenle bazı konuları gözden geçirmek isteyebilirsin. Duygusal zekânı kullanarak başkalarıyla daha derin bağlantılar kurma fırsatı var. Bu dönemde, içsel yolculuğuna yönelmek, daha iyi bir anlayış ve yaşam dengesi sağlayabilir. Unutma, koruma içgüdün sadece kendine değil, sevdiklerine de ışık tutabilir. Sakin bir akşam geçirerek kendine zaman ayırmak, günün karmaşasından uzaklaşmana yardımcı olacak.
Bugün, içindeki ilgi çekme ve parlayarak öne çıkma arzusuyla dolup taşıyorsun. Özgüvenin zirveye çıkarken, çevrendekilerin dikkatini çekmekte zorlanmayacaksın. Yaratıcılığını ortaya koymak için harika bir fırsat var; bu, bir proje ya da sanatla ilgili olabilir. Takım çalışmasında liderlik vasıflarını göstererek, grup dinamiklerini avantaja çevirebilirsin. Aşk hayatında ise romantizm dolu anlar seni bekliyor. Partnerinle arandaki bağı güçlendirmek için samimi paylaşımlar yapabilirsin. Bekar isen, karşına çıkan yeni birinin çekiciliği seni etkileyebilir, kalbine hitap eden birisiyle keyifli zamanlar geçirebilirsin. Sağlığın açısından hareket etme isteğin artarken, spor yapmak için iyi bir gün. Fakat aşırıya kaçmamaya dikkat etmelisin. Aynı zamanda, duygusal olarak kendini rahatlatacak aktivitelere yönelmek, iç huzurunu bulmana yardımcı olabilir.
Detaylara olan düşkünlüğün, gün içinde karşına çıkacak fırsatları daha iyi değerlendirmene yardımcı olacak. Ayrıntılara dikkat ettiğin sürece iş ve kişisel hayatında ilerleme kaydedebilirsin. Kendine güvenin artacak ve bu, başkalarını etkileme gücünü güçlendirecek. İletişimde samimi ve net olman, ilişkilerindeki bağları güçlendirecek. Sağlığınla ilgili konularda atılacak adımlar, uzun vadede faydalı sonuçlar doğurabilir. Kendi ihtiyaçlarına ve isteklerine odaklanmayı ihmal etme; bunun yanında sevdiklerine zaman ayırmak da önem taşıyor. Duygusal dengeyi sağlamak, ruhsal olarak rahatlamana yardımcı olacak. Unutma, her şeyin bir zamanı var; sabırlı ol ve sürecin tadını çıkart.
Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin ön planda. Bugün, dostlarınla yapacağın sohbetler ve planlar kafanda yeni fikirler doğurabilir. Duygusal denge arayışın, ilişkilerinde daha hassas bir yaklaşım sergilemeni sağlayabilir. İkna gücün yüksek, bu yüzden düşüncelerini başkalarına aktarmak konusunda başarılı olacaksın. Estetik algın güçlü, sanatsal bir faaliyetle uğraşmak sana iyi gelebilir. Kendini ifade edebilmek için yaratıcı yollar bulmak isteyebilirsin. Fakat, her zaman durumu dengeleyerek ilerlemek unutma, aşırı duygusal tepkiler vermemeye özen göster. Şu anki etkiler, içsel huzuru bulmanı kolaylaştırabilir.
Duyguların derinleşiyor. İçsel bir keşif sürecine girebilirsin. Etrafındaki insanlarla olan iletişimin, senin için kritik bir öneme sahip. Gizli hislerini açığa çıkarmak için doğru zamanı bekliyor olabilirsin, ama rahatlık alanından çıkmanın faydasını göreceksin. Karşılaştığın zorluklar, sana güçlü bir motivasyon kaynağı sunacak. Samimi ve cesur ol; karşındaki kişilere gerçekten ne hissettiğini ifade etmek, bağlarını derinleştirebilir. Kendi iç dünyanla barışık olmaya çalış, çünkü bu, başkalarıyla olan ilişkilerine de olumlu yansıyacak. Bugün, geçmişten gelen anıların, yeni kararlar almanda etki edebilir. Lafta kalmayan, gerçekçi hedefler belirlemeye odaklan. İçsel gücünü keşfetmekte olduğun bu süreç, sana yeni bir perspektif kazandıracak.
Özgürlük arayışı içinde olduğun bir dönemdesin, yeni deneyimler seni heyecanlandırıyor. Sosyal ortamlarda daha fazla vakit geçirerek ilham alabilir ve yeni insanlarla tanışabilirsin. Öğrenme isteğin artacak, özellikle yabancı kültürlere ve felsefi konulara ilgi duyacaksın. İçsel bir keşif yolculuğuna çıkabilirsin; kendini yeni düşüncelerle genişletmek için harika bir fırsat. İletişimde cesur ol, kendini ifade etmekten çekinme. Bugün, yaratıcı projelere yönelmek ve sezgilerini dinlemek için mükemmel bir zaman. Hayal gücünü kullan ve yeni fikirlere açık ol; bunlar, seni ilerletecek kapılar açabilir. Aynı zamanda, yakın çevrenle olan ilişkilerde dengeyi sağlamak önem kazanacak. Anlayış ve sabır göstererek, bu güçlü bağları daha da güçlendirebilirsin. Sevdiklerinle vakit geçirmek, keyifli anılar biriktirmene sebep olacak. Kendine karşı nazik olmayı da unutmamalısın.
Duygusal derinliklerinizle yüzleşmek için uygun bir gün. Kendinize dönmek, içsel dünyanızı keşfetmek ve belki de unutulmuş bir tutkunuzla yeniden bağlantı kurmak isteyebilirsiniz. Etrafınızdaki insanların etkisi altında kalmadan kendi kararlarınızı sorgulamak önem taşıyor. İş ve özel yaşam arasında bir denge kurma arayışı içindesiniz. Uzun vadeli planlarınıza odaklanmak, size güç katacak. Duygusal bağlarınızı güçlendirmek için sevdiğiniz insanlarla açık iletişim kurmaya özen gösterin. Bugün kendinize bir mola vermeyi ve hayatın tadını çıkarmayı ihmal etmeyin; rahatlama ve yenilenme, zihinsel sağlığınıza katkı sağlayacak. Eylemlerinizdeki kararlılık, sizi hedeflerinize daha da yaklaştıracak. Unutmayın, bazen en iyi ilerlemeler sessiz düşünce anlarında ortaya çıkar.
Sosyal ilişkilerinde ilginç bağlantılar kurabileceğin bir dönemdesin. Arkadaşlarınla derinlemesine sohbetler yapabilir, yeni projeler üzerinde birlikte çalışmaya başlayabilirsin. Önündeki fırsatlar, kişisel görüşlerini ifade etme anlamında seni daha da cesaretlendirecek. Ancak, özgürlüğüne düşkünlüğünü de göz önünde bulundurarak, başkalarının beklentileri ile kendi isteklerin arasında bir denge kurmaya çalışmalısın.İletişim gezegeni seni sürprizlerle buluşturabilir, bazı duygusal durumlarını tekrar gözden geçirmen gerekecek. İçsel huzurunu korumak ve kendine alan tanımak önem kazanacak. İnovatif fikirlerinle bulunduğun çevrede dikkatleri üzerine çekmek için harika bir fırsat var. Aşk hayatında heyecan verici gelişmeler mümkün, mevcut ilişkini bu dönemde yeniden değerlendirmek isteyebilirsin.Duygusal bağların güçlenmesine yönelik atacağın adımlar, uzun vadede olumlu sonuçlar getirebilir. Kendine güvenini tazelemen gereken bir dönemde olduğunu unutma. Farklı bakış açılarına açık olman, zihin açıcı deneyimlerin kapısını aralayabilir. Özgünlüğünle parıldadığın bu süreçte, kalbini dinlemeyi ihmal etme ve içsel sesine kulak ver.
Duygusal derinliklerin su yüzüne çıkacağı bir gün içindesin. Hislerin, sezgilerin ve içsel sesin daha da belirginleşiyor. Başkalarıyla empati kurmak ve onların duygusal ihtiyaçlarını anlamak için mükemmel bir zaman. Yaratıcılığın, sanatsal yeteneklerin ve hayal gücün, beklenmedik yollarla sizi yönlendirebilir. İçindeki ruhsal farkındalığı besleyecek aktiviteler bulmak, meditasyon veya doğada kısa bir yürüyüş yapmak faydalı olabilir.İlişkilerde ise, karşındaki kişinin duygularını anlamak için çaba harcamalısın. Yalnızsan, sosyal bir ortamda karşılaşacağın biri sana çekici gelebilir; ancak, mantığın duygularınla çatışabilir. Aşk hayatında daha önce fark etmediğin dinamikler gün yüzüne çıkabilir, bu da derin bir bağlılık hissi yaratabilir.Finansal konularda dikkatli olman gereken bir dönemdesin. Harcamalarını kontrol et ve bütçeni gözden geçir. Gelecek için planlar yaparken, duygusal kararlar vermekten kaçınmalısın. Sağlığın konusunda, stres seviyeni yönetmek ve rahatlama teknikleri uygulamak önem taşıyor. Kendine zaman ayırmayı unutma; ruhsal ve fiziksel sağlığını dengede tutmak, günün anahtarı olacak.
