1
Bir ustayı tiyatroda sahnede seyretmenin keyfini tarif etmek zordur. Müthiş bir heyecan. “Ağaçlar Ayakta Ölür” adlı oyunda rol alan ve uzun bir aradan 11 yıl sonra sahneye çıkan Nevra Serezli, bizi hem gülümsetti hem de ağlattı. Oyunda Serezli’ye yine ustalardan Gökhan Mete eşlik ediyor.
Oyun pandomim yapan bir oyuncu ve bir palyaço ile başlıyor. Çocuk seslerinin kayıttan verildiği oyunun başında biraz şaşırdık. Çocuk oyunu formatında başlayan oyun, kısa bir süre sonra ustalar geçidine dönüştü. Bu duygusal komedinin yazarı Alejandro Casona’nın dünya klasikleri arasında yer alan eseri; iyilik ve sevgi kavramında yoğunlaşıyor. Aslında çok tanıdık olan ve her döneme uygun olan oyunda herkes kendinden bir şey buluyor. Oyunda torununun özlemiyle yaşayan Serezli’nin canlandırdığı bir babaannenin etrafında şekilleniyor.
Oyunun müzikleri ve dekoru bizi geçmişe götürüyor. Oyunun dekorları oldukça başarılı, bir köşkün salonunda geçen oyunda sahneye giriş ve çıkışlar yani oyunun akışı bir ritim ile ilerliyor. Genç oyuncular ile ustaları birleştiren oyunun yönetmeni Nedim Saban, metin üzerinde kendine has ufak dokunuşlar yapmış. Daha önce Macide Tanır’ın yorumuyla sahnelenen oyunun metninden esinlenen bir senaryo yazılmış ve bu film Yıldız Kenter ve İzzet Günay’ın başrolde olduğu bir sinema klasiği olmuştu. Nedim Saban ise oyunu farklı bir zaman ve mekâna taşıyarak yeni bir yorum getiriyor hikâyeye.
Oyunun konusuna gelirsek; dağılan aileyi bir araya getirmek için büyük bir risk alan bir adamın karısına yapmaya çalıştığı iyilik ve gerçekle yüzleşmenin ağır bedeli ve mutluluğu yalan üzerine kurmanın büyüsü anlatılıyor. Sezon sonuna kadar sahnelenecek oyunda ayrıca, Meral Asiltürk, Önder Atakanlı, Emre Erol, Meltem Özlevent, Mehmet Selin Sağdıç da rol alıyor. Son olarak Serezli, oyunun finalinde attığı tirad ile tüm seyirciyi ağlattı. Oyunu mutlaka seyredin, kaçırmayın derim.
Bu yılki Dünya Tiyatro Günü Uluslararası Bildirisi, ABD’den ünlü tiyatro ve opera yönetmeni Peter Sellars tarafından yazıldı. 2022 Dünya Tiyatro Günü Ulusal Bildirisi’ni ise Seçkin Selvi kaleme aldı.
Sevgili Dostlar,
Tüm dünyanın pür dikkat haberleri takip ettiği bu günlerde, yaratıcılar olarak hepimizi izninizle kendi epik zaman, epik değişim, epik farkındalık, epik düşünce, epik bakış alanımıza ve perspektifimize davet etmek istiyorum. İnsanlık tarihinin epik bir döneminden geçiyoruz ve insanların kendileriyle, birbirleriyle ve insandışı gerçekliklerle ilişkisinde gördüğümüz köklü değişiklikler algı, aktarım, izan ve ifade kabiliyetlerimizi neredeyse yetersiz kılıyor.
24 saatlik haber döngüsünde değil, zamanın bıçak sırtında yaşıyoruz. Yazılı basın ve medya yaşadığımız tecrübeyle başa çıkabilecek donanım ve durumda değil.
Deneyimlediğimiz bu derin değişimleri, kırılmaları anlamakta bize yardım edebilecek dil nerede? Hangi hareketlerden, hangi imgelerden yararlanabiliriz? Hayatlarımızın içeriğini röportajdan ziyade deneyim olarak nasıl aktarabiliriz?
Tiyatro deneyimin sanat formudur.
Muazzam basın kampanyaları, deneyim simülasyonları ve birbirinden feci felaket senaryoları ile dolup taşan bir dünyada, biteviye yinelenen sayıların ötesine geçip tek bir hayatın, tek bir ekosistemin, arkadaşlığın kutsallığını ve sonsuzluğunu, ya da garip bir gökyüzünde ışığın değerini nasıl deneyimleyebiliriz? COVID-19 iki yılda insanların duyularını köreltti, hayatlarını daralttı, oluşmuş bağları kopardı ve bizi insanlık meskeninin sıfır noktasına getirip bıraktı.
Böyle bir süreçte hangi tohumlar tekrar tekrar ekilmeli, hangi istilacı türler durdurulmalı, hatta kökünden kazınmalı? O kadar çok insan diken üstünde ki… Mantık ve beklentinin dışında, o kadar çok şiddetle karşı karşıyayız ki… O kadar çok müesses sistemin süregiden zorbalık yapıları olduğu ortaya çıktı ki…
Anma törenlerimize ne oldu? Neleri hatırlamaya ihtiyacımız var? Daha önce atmadığımız adımları artık düşünmemizi, prova etmeye başlamamızı sağlayacak ritüeller neler?
Epik bakış, amaç, iyileşme, onarma ve ilgi tiyatrosunun yeni ritüellere ihtiyacı var. Eğlendirilmemiz gerekmiyor. Bir araya gelmemiz gerekiyor. Alanları paylaşmamız ve paylaşılan alanları çoğaltmamız gerekiyor. Birbirimizi yürekten dinlediğimiz, korunaklı eşitlik alanlarına ihtiyacımız var.
Peter Sellars
Tiyatro dünyada insanlar, tanrılar, bitkiler, hayvanlar, yağmur damlaları, gözyaşları ve yeniden doğuş arasında bir eşitlik alanı yaratılmasıdır. Eşitlik ve yürekten dinleme alanı, tehlike, itidal, akıl, eylem ve sabrın derin etkileşimiyle canlı tutulan gizli bir güzellik tarafından aydınlatılır.
Buddha Avatamsaka Sutra’da insan ömründeki on büyük sabır türünü sayar. En etkileyici sabırlardan biri her şeyi bir serap olarak algılama sabrıdır. Tiyatro bu dünyadaki hayatı hep bir serap gibi sunmuş, özgürleştiren bir netlik ve güçle insani yanılsamanın, yanılgının, körlüğün, inkârın ötesini görmemizi sağlamıştır.
Neye baktığımızdan ve bakış şeklimizden o kadar eminiz ki alternatif gerçeklikleri, yeni ihtimalleri, farklı yaklaşımları, gözle görülmez ilişkileri ve zamansız bağlantıları göremiyor, hissedemiyoruz.
Zaman aklımızı, duyularımızı, hayalgücümüzü, tarihlerimizi ve geleceklerimizi derinden canlandırma zamanıdır. Bu, birbirinden uzakta, tek başlarına çalışan insanlarla yapılacak bir iş değildir. Bunu birlikte yapmalıyız. Tiyatro, bu işi birlikte yapmaya davettir.
Çalışmalarınız için canı gönülden teşekkür ederim.
Bildiriyi Yazan: Peter Sellars, ABD. Tiyatro ve Opera Yönetmeni,
Festival Direktörü
İngilizce aslından çeviren:
Eylül Doğanay
Merhaba dostlar,
Binlerce yıl önce her türlü araç gereçten yoksun mağara insanı dünyanın rahmine tutunup doğanın adlandıramadığı güçlerine karşı yaşam savaşı verdi. Teknolojinin bütün olanaklarına sahip olan günümüz insanları ise, kendi yarattıkları araç gereçlerle, maddi manevi hırslarına tutunarak dünyayı ve doğayı yok etme yoluna gidiyor ve birbirlerine karşı yaşam savaşı vermek zorunda bırakılıyorlar.
Mağaradaki insan gündüz yaptığı avı akşam duvarlara resimler çizerek ve bedenini kullanarak diğerlerine anlatıyordu. Tiyatronun doğuş öyküsünü o günlere bağlıyoruz; çünkü o insanlar hareketle anlatma yoluyla bir kültürü kendilerinden sonraki kuşaklara aktarıyorlardı.
Çünkü tiyatronun asıl işlevi anlatmaktır, insanların mutluluğu, refahı, sağlığı ve en önemlisi barışı için deneyimlerini, bildiklerini, gördüklerini kendi çağının kültürüyle yoğurarak sonraki kuşaklara aktarmaktır.
Çünkü tiyatro, metni ile edebiyatı, koreografisiyle bale ve dansı, dekoru kostümüyle resim, heykel gibi görsel sanatları, müziği, kısacası tüm sanatları kendisinde bütünleştirerek insanlığa ulaştıran tek sanat dalıdır.
Çünkü tiyatro, düşünce özgürlüğünü yok etmek isteyen baskıları, ırkçılığı, ister çocuk yaşta evlendirerek ister öldürerek işlenen kadın cinayetlerini, işkenceyi, devlet hazinesinden başlayan soygunların vatandaşların cebine kadar uzandığı düzenleri, doğaya ve doğanın düzenine yapılan saldırıları insanlığın gözleri önüne serme işlevini üstlenir.
Çünkü tiyatro insanlığın dünyaya açılan gözüdür. Tiyatronun kapanması demek dünyaya gözümüzü kapatmak demektir; kültürlerin aktarım zincirini kırıp atmak demektir. İki yılı aşkın bir süredir, Covid-19 pandemisi yüzünden tiyatrolar aylarca kapalı kaldı, bu durum yalnızca dünyaya gözümüzü kapatmakla kalmadı, ekonomik nedenlerle birçok tiyatro, hem de en genç, en umut veren, en yaratıcı topluluklar perdelerini kapatmak zorunda kaldılar.
Seçkin Selvi
Dünya Tiyatro Günü’nün yer aldığı Mart ayı ise dünyanın çeşitli yerlerinde yıllardır sürdürülen savaşların acılarına Karadeniz kıyılarından gelen bomba sesleriyle bebek çığlıklarını ekledi. Tarihteki büyük savaşlar, 1. ve 2. dünya savaşları, Vietnam savaşı, Bosna savaşı, sayısız kurtuluş savaşı ve savaşımı nasıl tiyatro aracılığıyla insanlığın ortak belleğine işlendiyse, hiç kuşkusuz yeni savaşlar ve saldırılar da bir gün sahnede yerini alacaktır. Çünkü tiyatro o ortak belleği sürdürebilmek için bütün bunları anlatmak zorundadır. İnanıyorum ki tiyatronun da katkısıyla ortak belleği besleyerek, insanlarla, halklarla, ülkelerle el ele tutuşup omuz omuza vererek insanca yaşanan ortamlarda dünya sanatçılarını alkışlamaya devam edeceğiz.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü o umut ve inançla kutluyorum.
Seçkin Selvi
Bugün kendinizi son derece enerjik ve kararlı hissedeceksiniz. Hedeflerinizi belirlemek ve bunlara ulaşmak için ilham alabiliyorsunuz. Çevrenizdekilerden destek bulmak, sizi daha da motive edecek. İletişim tanışmalarında cesur olmak, yeni bağlantılar kurmanıza yardımcı olabilir. Ancak, düşüncelerinizi ifade ederken dikkatli olmalısınız; ani çıkışlar yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Biraz sabırlı olmanız, ruh halinizi dengelemenize yardım edecek. Kendinize zaman tanıyın ve neyin gerçekten önemli olduğuna odaklanın. Özellikle kişisel projelere yönelmek için uygun bir gün; yeteneklerinizi sergilemekten çekinmeyin. Sevgi açısından, samimiyet önemli; duygusal derinlikte, ortak paydalar bulabileceğiniz biriyle aranızda güçlü bağlar kurabilirsiniz.
Bugün kararlılığını ve sabrını en iyi şekilde test edebilirsin. Günün ilk saatlerinde bazı belirsizlikler seni rahatsız edebilir, ancak içsel huzurunu yeniden bulmak için gerekli adımları atman önemli. Maddi konularda dikkatli olmalı, harcamalarını gözden geçirmelisin. İkili ilişkilerde ise uyum arayışın bir adım daha ileriye gidebilir; bu, duygusal bağlarını güçlendirmek için harika bir fırsat. Taze başlangıçlar için açık kapılar gözetmelisin. Aşk hayatında, partnerinle birlikte geçireceğin zamanlarda daha derin bir anlayış ve kabul etme duygusu ortaya çıkabilir. Kendini ifade ederken hassas olmalısın, zira doğru kelimeleri bulmak her zamankinden daha önemli. Bugün, kendine yapacağın küçük yatırımlar, gelecekte beklenmedik kazançlar getirip seni mutlu edebilir. Enerjini pozitif düşünce ve sağlam adımlara yönlendir; kararlılığın, seni başarıya ulaştıracak olan en büyük güç.
Bugün, zihinsel enerjinin yüksek olduğu bir dönemdesin. Farklı fikirlerle dolup taşacak, yeni bağlantılar kurma konusunda hevesli olacaksın. Sosyal ortamlar seni çekiyor; güçlü iletişim becerilerinle etrafındakilere ilham verebilirsin. Ancak, dikkatini dağıtacak pek çok uyaran var. Hızlı düşünceler arasında kaybolmaktan kaçınmalısın. Esnek ol, çünkü sürprizlerle dolu bir gün seni bekliyor. Yaratıcılığını konuşturabileceğin projeler ortaya koyabileceksin; ilham kaynaklarını gözlemle. Anlık duygu değişimlerine dikkat et, başkalarının fikirlerine karşı açık olmak sana fayda sağlayacak. Kısa seyahatler veya iletişimsel aktiviteler keyifli bir nefes almanı sağlayabilir. Unutma, merak duygusunu beslemen, ruhunu canlandıracaktır.
Duygusal derinliklerin ön planda olduğu bir gün. İçsel hislerin seni yönlendirecek ve bazı duygusal bağlantılar yeniden gözden geçirilebilir. Ebeveynlerle olan ilişkilerine özen göster, empati kurarak karşı tarafın duygu dünyasına adım atmak önemli olacak. Evde kalmak ve sevdiklerinle vakit geçirmek sana huzur verebilir. İş yerinde ise, iş arkadaşlarınla iletişiminde dikkatli olmalısın; yanlış anlaşılmalar gündeme gelebilir. Finansal konularda temkinli olman gereken bir dönemdesin; harcamalarını kısıtlama zamanı. Sağlığına da özen göstermeyi unutma, kendine zaman ayırmalısın. Kreatif projelere yönelmek, düşüncelerini somutlaştırmak için harika bir dönemdesin. Kendini dışa vurmanın yeni yollarını keşfetmek, içsel huzurunu artıracak.
Kendine olan güvenin bugün zirveye çıkıyor. Çevrendeki insanlar senin enerji ve kararlılığından etkilenecek. Yeni girişimler veya projeler için harika bir zaman, cesaretle adım atabilirsin. Sosyal hayatında canlılık ve hareketlilik var; dostlarınla keyifli zamanlar geçirebilir, yeni bağlantılar kurabilirsin. Kendini ifade etme ve yaratıcılığını sergileme fırsatları karşına çıkacak. Duygusal açıdan ise içsel huzurun ön planda. Kendi ihtiyaçlarına odaklanmak ve içsel dengeyi sağlamak, sıkı bir çalışma ve sosyal yaşam arasında dengeyi bulmana yardımcı olacaktır. Kendin için biraz zaman ayırmayı unutma; bu, daha sonraki mücadelelerin için güç toplayacak.
Analitik düşüncelerinin ve detaylara olan dikkatin, bugün işlerindeki verimliliği artıracak. Küçük detayları gözden kaçırmamaya özen göster, zira bu, beklenmedik fırsatlar yaratabilir. İletişim becerilerin, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerini güçlendirecek. Özellikle iş ortamında, takım çalışmalarında ortaya koyduğun katkılar, takdirle karşılanabilir. Hayatındaki bazı rutinlere yenilik katma arzusunda olabilirsin; bu, sana taze bir enerji verecek. Duygusal ilişkilerde, karşındaki insanların hislerine duyarlılığın, bağları daha sağlam hale getirecek. Sağlığın konusunda yapılan ince ayarlar, long-term faydalar sağlayabilir. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme; zihnini dinginleştirmen, yaratıcılığını artıracak. Kısacası, bugünü fırsatlarla dolu bir gün olarak gör, her anını değerlendir.
Bugün, ilişkilerde denge arayışında olacaksın. Aşk hayatındaki iletişimi güçlendirmek için açık ve net olmanın ne kadar önemli olduğunu anlayacaksın. Sevdiğinle yapacağın konuşmalar, eski meselelerin üstesinden gelmene yardımcı olabilir. Arkadaşlarınla vakit geçirerek keyifli anlar biriktirebilirsin; bu sosyal bağlantılar, ruh halini yükseltecek. İş hayatında ise yaratıcı bir projeye yönelmek, sana gereken motivasyonu sağlayabilir. Özellikle sanatsal yönlerini keşfetmek, verimli bir gün geçirmene yardımcı olacak. Duygusal karmaşalarla baş ederken, içsel huzuru sağlamak için biraz zamana ihtiyacın olabilir. Unutma, dengeye ulaşmanın yolu bazen kendine dönmekten geçer.
Gizli güçlerin ve içsel sezgilerin devrede olduğu bir dönemdesin. Sonsuz bir derinlik ve tutku hissi, ilişkilerinde belirgin bir şekilde ortaya çıkabilir. Kalbinin sesine kulak ver, duygularının akışına kapılmaktan korkma. Eski bağların revisited edilmesi, geçmişle yüzleşmen ve içsel dönüşüm yaşaman adına önemli bir fırsat sunuyor. Ayrıca iş hayatında, derin düşüncelerin ve stratejik planların meyvesini almaya başlayabilirsin. Maddi konularda daha cesur adımlar atmak için uygun bir zaman dilimi. Kendine olan inancının yükselmesi, başkaları üzerinde de olumlu bir etki yaratacak. Unutma, karanlığın içindeki ışığa odaklanmak, seni hedeflerine daha da yakınlaştıracak.
Macera arayışında olduğun bir gün. Hayatına farklı deneyimler katmak için içsel bir istek duyuyor olabilirsin. Yeni bir yere gitme, yeni insanlarla tanışma arzusu ruhunu canlandırıyor. Düşüncelerinin özgürlüğü seni özgüven dolu bir hale getiriyor. Öğrenme isteğin artmış ve bu, keyifli sohbetler ya da ilham verici kitaplarla pekişecek. Ancak dikkat, aşırı iyimserlik bazen yanlış anlaşılmalara yol açabilir. İletişimlerinde açık ve net olmalısın. Kararlarında dikkatli ol. İçinde bulunduğun durumları ve insanları iyi incelemen önemli. Macera arayışın yanı sıra, denge ve sorumluluk da önem kazanıyor. Maddi konularda da adım atmak istiyorsan, gerektiğinde mantıklı düşünmeye özen göstermelisin. Aşk hayatında da heyecan verici gelişmeler söz konusu. Kendini ifade etme konusunda cesur ol, duygularını dile getirmenin tam zamanıdır. Keşfetme arzusunu, içsel huzur arayışınla dengelemeyi unutma.
Hedeflerine ulaşma konusunda kararlı bir tutum sergileyeceğin bir gün. İş hayatındaki çabaların, başkaları tarafından takdir edilecek. Teyit edilmesi gereken bazı bilgiler, dikkatini gerçekten vermeni gerektiriyor. İletişim kurma yeteneğin sayesinde etrafındaki insanlarla daha derin bağlantılar kurabilirsin. Bu, gelecekteki birlikte çalışmalara kapı açabilir.Kendine bir mola vermek isteyebilirsin, ama zihin hep işte olacak. Ayrıca ilişkilere dair derin bir içgörü kazanabilirsin, bu sayede hem romantik hayatında hem de arkadaşlık ilişkilerinde denge sağlama fırsatın var. Kendini güvende hissetmek önemli, ama değişime açık olmak da seni daha da güçlendirecek. Duygusal olarak sağlam kalmak ve içsel sorunlarla yüzleşmek, hem kişisel hem de profesyonel olarak büyümeni hızlandıracak. İçsel sesini dinlemeyi unutma.
Gelecekle ilgili hayallere dalabileceğin, yaratıcı projelere yönelmenin peşinde koşabileceğin bir gün. Arkadaşlarınla yapacağın sohbetler, taze fikirler ve ilham kaynakları sunabilir. Bağımsızlığın önem kazandığı bu dönemde, sınırlarını zorlamaktan korkma. Sıradanlıktan uzaklaşmak, sana yeni kapılar açacak. Duygusal derinlikten ziyade mantığını kullanman gereken bir zaman. Sosyal çevrenle olan iletişiminde daha önceki sorunları geride bırakmanın yollarını aramalısın. Yenilikçi ve sıradışı düşüncelerinle çevrendekilere ilham verebilirsin. Herhangi bir topluluk veya grup çalışmasında ön planda olabilirsin, bu da sana özgüven katacak. Kendine güven, ilerlemene yardımcı olacak. Unutma ki, değişim her zaman yenilik getirir.
Duyguların derinliklerinde dolaşırken, içsel sezgilerin daha da güçleniyor. Manevi bir yolculuğa çıkma arzusu sarabilir seni. Hayal gücün, sanatsal yaratıcılığını beslerken, hayallerini gerçekleştirmek için ilham alabileceğin fırsatlarla dolu bir gün. İnsanlarla kurduğun bağlantılar, empati yeteneğin sayesinde derinleşiyor. İçgörülerine güven; sorunların üstesinden gelmek için gereken içsel gücü bulabilirsin. Kendini ifade etme yolu olarak sanata veya yazıya yönelmek sana iyi gelebilir. Ayrıca, sevdiklerinle geçireceğin zaman, duygusal bağlarını güçlendirmen için bir fırsat sunuyor. İleriye dönük adımlar atmak için cesaret toplayabilirsin. Kendi iç dünyana dönmek, huzuru bulmanın anahtarı olabilir. Unutma, dengeyi kurmak ve kendine özen göstermek bugün önceliğin olmalı.
