1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Bugün enerjinin yüksek olduğu bir gün. İçsel motivasyonuyla harekete geçmek, yeni başlangıçlar yapmak için ideal. İkna kabiliyetin ile çevreni etkileme gücün artıyor; bu, iş ve sosyal ilişkilerde fırsatlar yaratabilir. Aceleci kararlar verme eğiliminde olabilirsin; bu nedenle, düşünmeden hareket etmekten kaçınmak faydalı olur. Kendini ifade ederken biraz daha sabırlı olman, iletişimde anlaşmazlıkları önleyebilir. Sağlığına özen göster ve dinlenmeyi de unutma; zira enerjin her şeyin anahtarı. Kendine güvenmenin getirdiği cesareti, yeniliklere açık bir zihinle birleştirerek harika işler başarabilirsin.
Duygusal ve maddi güven arayışında denge sağlamak için doğru adımlar atma zamanı. Bugün, içinde bulunduğunuz ortamda kendinizi ifade etmekte zorlanabilir ve başkalarının beklentileriyle çatışma yaşayabilirsiniz. Duygularınızı ve arzularınızı net bir şekilde tanımlamak, gereksiz gerilimleri ortadan kaldıracaktır. Maddi konularda aniden gelen fırsatlar karşınıza çıkabilir; değerlendirmek için bir adım geri atmak, muhtemel risklerden kaçınmanızı sağlayabilir. Gün boyunca çevrenizdeki insanlarla kuracağınız sağlam ve içten bağlantılar, ruh halinizi iyileştirecek ve sizi destekleyecek. Kendinize zaman ayırmayı unutmayın; doğayla iç içe olmak, düşüncelerinizi netleştirmenize yardımcı olabilir. Bugün, değişim rüzgarları esiyor; sadece dışarıda değil, içsel yolculuğunuzda da hayatınızı şekillendirme fırsatları sizi bekliyor. Geçmişte yaşadığınız deneyimlerden ders almak ve geleceğe odaklanmak için harika bir zaman.
Bugün zihinsel enerjin yüksek. Fikirlerin rüzgar gibi esip geçecek, etrafındaki insanları etkilemekte zorlanmayacaksın. Sosyal ortamların senin için oldukça verimli. Yeni kişilerle tanışmak ya da eski dostlarla buluşmak için harika bir zaman. Ancak, ikili ilişkilerde dikkatli olmalısın; biraz daha sabırlı ve anlayışlı olmak, beklenmedik sorunların önüne geçebilir. İçsel huzurunu bulmak için kendine zaman ayırmayı unutmamalısın. Kendini ifade etme konusunda çok yaratıcı olabilirsin. Sanatsal veya yazınsal projeler için harika fikirler aklına gelebilir. Bugün, özgür ruhunu ve çok yönlü düşünce yapını sergilemek için cesur ol!
Duygusal yoğunluk ve içsel dünyanıza dair derinlemesine keşifler yapma isteği ön planda. Hassasiyetinizi koruyarak, sevdiklerinizle olan bağlarınızı güçlendirecek adımlar atabilirsiniz. Geçmişten gelen anıların öne çıkması, size bazı dersler sunabilir. Kendi duygusal ihtiyaçlarınıza odaklanmak, huzurunuzu artıracak. Ailevi ilişkilerde iletişim kanallarını açık tutmak önemli. Birikmiş hisleri paylaşmak, içsel bir rahatlama sağlayabilir. Aynı zamanda, besleyici tabiatınızla çevrenize sevgi ve destek sunmanız, karşılıklı ilişkilerinizi derinleştirecektir. Bu süreçte kendinizi açıkça ifade etme cesareti göstermek, hem sağlığınıza hem de ruh halinize olumlu katkılar sağlayacak. Unutmayın ki, duygusal dengeyi sağlamak için kendinize zaman ayırmak ve içsel huzurunuzu bulmak kritik bir öneme sahip.
Bugün, kişisel gücünüzü ve karizmanızı ön planda tutacak etkilerle dolu. Sahne sizin, kendinizi ifade etme zamanı. İçsel ışıltınız çevrenizdekileri etkileyecek. Kendinizi güçlü ve kararlı hissedeceksiniz; bu, zorluklara karşı daha cesur adımlar atmanıza olanak tanıyacak. Yaratıcılığınız zirveye ulaşacak ve bu, sanatsal projelerde veya kişisel hobi alanlarında somut sonuçlar doğurabilir. Ayrıca, sosyal etkileşimler de dikkat çekici olacak, yeni insanlarla tanışma fırsatları karşınıza çıkabilir. Bu günlerde, kalabalıklar içinde bile kendinizi yalnız hissetmeyeceksiniz. Sizi destekleyecek arkadaşlarınız ve sevdiklerinizle vakit geçirmek ruh halinizi yükseltebilir. Önceliklerinizi belirleyin, hedeflerinize odaklanın; zira bu dönem kararlı adımlarla ilerlemeniz için fırsatlar sunacaktır. Unutmayın, içsel gücünüzü sergilemek, hayallerinize ulaşmanızda önemli bir anahtar.
Detaylara verdiğin önem, bugün kendini ön plana çıkaracak. İş yerinde ya da eğitim hayatında küçük ama etkili adımlar atabilirsin. Dikkatini dağıtan unsurlardan uzak durmak, yaratıcı çözümler bulmana yardımcı olacak. Arkadaşlarınla olan iletişimin de güçlenecek; paylaşımlarınızda derin bir anlayış geliştirebilirsiniz. Ayrıca kişisel bakım ve sağlığına özen göstermek için harika bir zaman. Bu süreçte kendine yapılan yatırımların geri dönüşü oldukça faydalı olacak. Unutma ki, elemelerin ve titizliğinin keyfini sürmek, hayatına katacağın yeni dokunuşlarda büyük yarar sağlayabilir. Kendini özgür hisset ve düşüncelerini cesurca ifade et.
Dengeleri sağlamak için özen göstereceğin bir gün. Sosyal ilişkilerde gece yarısı bile sürebilecek derin konuşmalara hazır ol. İçsel huzuru bulmak için biraz yalnız kalmak isteyebilirsin; huzurun kaynağı, kendinle barışık olmaktan geçiyor. İş veya projelerle ilgili yaratıcı fikirlerin var; bu ilhamı not almayı unutma. Sevgi ve romantizmde tatlı sürprizler gündemde; eşin ya da partnerinle aranızda güzel bir bağ güçlenebilir. Ancak, başkalarının beklentilerine karşı kendi isteklerine öncelik vermeyi ihmal etme. Pozitif enerjin etrafındakileri saracak; samimiyetin ve zarafetinle dikkat çekeceksin. Hazır ol, yeni fırsatlar kapını çalabilir.
Duygusal derinlikler bu dönem seni etkisi altına alabilir. İçsel yolculuğa çıkma isteğin artarken, başkalarıyla olan etkileşimlerin de oldukça yoğun geçecektir. İçinde birikenleri dışa vurmak, belki de en doğru yol olacaktır. Gizli kalmış duyguların açığa çıkabilir; bu durum hem ilişkilerini güçlendirebilir hem de sana yeni bakış açıları kazandırabilir. Ancak dikkat etmen gereken bir husus var; tutkularını kontrol edebilmek önemli. Aksi halde, kıskançlık ya da aşırı sahiplenme gibi hissiyatlar yüzünden yaşanacak çatışmalar söz konusu olabilir. Kendini yeniden keşfederken, çevrendeki insanların duygularına da dikkat etmen gerekecek. İçsel dönüşüm ve yenilenme süreci, sana hem cesaret hem de güç verecek. Unutma ki, bu yolculuk yalnızca kendini anlamana değil, başkalarıyla olan derin bağlarını da güçlendirmene yardımcı olacak. Kendinle barışık kalmayı ihmal etme.
Serüven arayışın pekişiyor, yeni deneyimler peşindesin. Bugün, cesur adımlar atma isteğin artacak, içindeki tutku seni yönlendirecek. Sosyal ortamlarda daha fazla yer alabilir, ilginç insanlarla tanışabilirsin. Fikirlerini paylaşma konusunda hevesli olacaksın, bu da çevrendekilere ilham verecek. Ancak, aşırı iyimserlik bazı durumları göz ardı etmene neden olabilir. Dikkatini dağıtan şeyler yerine, hedeflerine odaklanmayı unutma. Seyahat veya farklı kültürlerle ilgili fırsatlar kapını çalabilir. İçsel keşifler yaparak, seni mutlu eden şeylere yönelmeyi dene. Kalbindeki serüven tutkusu, senin en büyük rehberin olacak.
Bugün, hedeflerine odaklanma gücün ön plana çıkıyor. Uzun vadeli planlarının üzerinde düşünmek ve stratejik adımlar atmak için mükemmel bir zaman. Kararlılığın sayesinde zorlukların üstesinden gelebilir, projelerinde ilerleme kaydedebilirsin. İletişim kurduğun kişilerden ilham alabilir, yeni perspektifler kazanabilirsin. Ancak, başkalarının görüşlerine kulak verirken, kendi iç sesini de dinlemeyi unutma. Sağlık konularına özen göstermek, genel iyilik halin için önem taşıyor. Günün sonunda, amacına doğru attığın o sağlam adımları görmek seni mutlu edebilir.
Bugün, özgür ruhun ve yenilikçi düşüncelerin ön planda olacak. Farklı fikirler ve alışılmadık projeler konusunda ilham dolu anlar yaşayabilirsin. Sosyal çevrenle iletişimlerin güçlenecek; belki de beklenmedik bir arkadaşlık ya da işbirliği kapını çalacak. Duygusal anlamda bağımsızlık arayışın, ilişkilerinde yeni dinamikler yaratabilir. Özgürlük ihtiyacını iyi dengelemeli, sevdiklerinle olan bağlarını da ihmal etmemelisin. Anlık kararlar vermekten kaçın; düşüncelerini netleştirmek için bir süre durup kendine zaman ayırmak faydalı olabilir. Gözlemlerin ve sezgilerin bugün seni doğru yöne yönlendirecek. Yaratıcılığını ortaya koymak için harika bir zaman. Unutma, en sıradan anlar bile senin için heyecan verici deneyimlere dönüşebilir.
Duygusal derinliklerin su yüzüne çıkacağı bir gün. İçsel sezgilerin güçleniyor; bu, çevrendekilerle olan bağlarını daha da derinleştirmeni sağlayabilir. Hayal gücün, yaratıcı projelerini besleyecek yeni fikirlerinle seninle olacak. Sanat ya da yazma gibi faaliyetlere yönelmek, ruhunu canlandırabilir. Kalbinin sesine kulak vermek, sana doğru yönde rehberlik edecek. İlişkilerde anlayış ve empati ön planda olacak; bu, sosyal çevrendeki insanlarla sıcak ve samimi bağlar kurmana yardımcı olabilir. Kendini ifade etme biçiminde daha cesur olabilir, bu da yeni kapılar açmana vesile olabilir. Gün sonuna yaklaşırken, iç huzurunu sağlamak için meditasyon veya doğada vakit geçirmek faydalı olabilir. Sezgi ve hayallerin peşinden git, çünkü bu dönemde içsel bilgelik sana yol gösterecek.
1
2
3
4
5
6
