1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Bugün yeni fırsatlarla karşılaşabilirsin, bu da seni heyecanlandıracak. İçsel motivasyonun artarken, cesur adımlar atma isteğin yükselebilir. Sosyal çevrende dikkat çekici bir karizma sergileyeceksin, bu da etkileşimlerini güçlendirecek. Ancak, ani tepkiler vermekten kaçınmalısın; duygusal tepkilerin seni yanıltabilir. İş yerinde ya da projelerinde beklenmedik gelişmeler olabilir, bu durumlarda sakin kalmak ve mantığını kullanmak önemli. Ayrıca, ilişkilere yönelik duygu yoğunluğu artacak, sevgi ve bağlılık arayışında olabilirsin. Kendinle ilgili sorgulamalar yaparak içsel bir yolculuğa çıkma isteği uyandırabilir. Bugün, hedeflerine yönelik atacağın adımların gelecekteki başarıların için temel oluşturabilir, bu fırsatları iyi değerlendir.
Mali konularda dikkatiniz dağılabilir, bu yüzden harcama planlarınıza sadık kalmaya özen gösterin. Girişimcilik ruhunuz, yeni fırsatlarla sizi sınayabilir. İş yerinde, takım çalışmasına daha fazla odaklanmanız gerekecek; ortaklarla olan ilişkilerinizi güçlendirirseniz, başarıya ulaşmanız kolaylaşır. Duygusal alanda derin düşüncelere dalabilir, ilişkilerinizdeki dinamikleri sorgulayabilirsiniz. Sağlığınızla ilgili kendinize daha fazla özen göstermek, bedensel ve zihinsel dengeyi sağlamanıza yardımcı olacaktır. Bir hobi edinmek veya sanatsal bir aktiviteyle uğraşmak, ruh halinizi olumlu etkileyecektir. Bugün, içsel sesinizle daha fazla bağlantı kurmanız gereken bir gün; hislerinize güvenerek ilerlerseniz, kendinizi daha güçlü hissedeceksiniz.
İletişim gezegeni Merkür'ün hareketleri, zihninizin aktif olacağı ve bilgi paylaşımının ön planda olacağı bir gün vaat ediyor. Sosyal çevrenizle olan etkileşimlerinizde canlılık ve enerji hissedeceksiniz. Yeni bağlantılar kurabilir, eski arkadaşlarla tekrar bir araya gelebilir ve keyifli sohbetlere dalabilirsiniz. Fikirlerinizi cesurca ifade etme isteği, çevrenizdekileri etkilemeniz için güzel bir fırsat sunacak. Ancak, dikkatli olun; düşüncelerinizi ve duygularınızı ifade ederken abartılı olmaktan kaçınmalısınız. Akşam saatlerinde, küçük sürprizler ve keyifli anlar sizi bekliyor. Eğitim veya kişisel gelişimle ilgili bir konu üzerinde yoğunlaşmak, zihinsel olarak size fayda sağlayabilir. Yeniliklere açık kalmayı unutmayın; çünkü hayatınızda beklenmedik fırsatlar kapınızı çalabilir. Gözlerinizi ve kalbinizi açık tutun!
Duyguların ve sezgilerin güçlü olduğu bir gün. Ailevi meseleler ve ev ortamındaki dinamikler ön planda. Sevdiklerinle birlikte vakit geçirerek açığa çıkan hislerini paylaşmak, bağlarınızı güçlendirecek. İçsel gücünü hissettiğin anlar, karşına çıkan zorluklarla başa çıkmanda yardımcı olacak. Rahatlamaya ve kendine zaman yaratmaya dikkat etmelisin. Ayrıca, yaratıcı projelere yönelmek için harika fırsatlar var. Sırtındaki sorumlulukları bir kenara bırakıp, kendini ifade etme biçimlerini keşfetmek için bu şansı değerlendirmelisin. Empati yeteneğin, ilişkilerde anlaşmazlıklara köprü kurmanda önemli bir rol oynayacak. Genel olarak, kalpten gelen hisler ve sezgisel anlayışla dolup taşacağın bir dönemdesin.
Yaratıcılığın ve özgüvenin zirveye ulaşacağı bir gün. Kendini ifade etme şeklin, çevrendeki insanları etkileme gücünü arttıracak. İçindeki lider ruhu, yerinde duramayacak kadar hareketli hissettirebilir. Sosyal ilişkilerde, karizmanla göz önünde olabilirsin; bu durum, kalabalık ortamlarda dikkat çekmene neden olacaktır. Ancak bu yoğun etkileşim, duygusal açıdan seni yıpratabilir; bu yüzden kendine zaman ayırmayı unutma. Yeni projelere atılmak için uygun bir zaman, arkadaş çevrenle planlar yapabilir, ilgi alanlarını genişletebilirsin. Fevri davranışlardan kaçınarak, sabırlı ve düşünceli hareket etmen, hem kişisel hem de profesyonel hayatında olumlu sonuçlar doğuracak. Bugün, içsel motivasyonun yüksek; hedeflerine ulaşmak için gereken adımları cesurca atabilirsin. Sevgide ise, duyguların daha güçlü bir şekilde yüzeye çıkıyor, partnerinle aranızda derin bir bağ kurmak için özel anlar yaratabilirsin. Unutma, enerjin etrafındakileri etkileyecek; bu yüzden ışığını paylaşmaktan çekinme.
Organize olma yeteneğin ve detaylara olan düşkünlüğün, bugün seni daha da öne çıkaracak. Günlük işlerindeki titizlik, başkaları tarafından takdir edilecek. Doğru planlama ve zaman yönetimi, hedeflerine ulaşmanda önemli bir rol oynayacak. İş veya projelerle ilgili planların, içsel sezgilerinle desteklendiğinde daha verimli sonuçlar doğuracak. İletişimde netlik sağlamak için çaba göster; dikkatli kelimeler seçmek, belirsizlikleri gidermene yardımcı olacak. İlişkilerde ise, başkalarıyla olan etkileşimlerinde empati gücünü kullanmak, anlamlı bağlar kurmana vesile olabilir. Kendine küçük ama keyifli molalar vererek enerjini yenilemekte fayda var; zihnini dinlendirmek, daha yaratıcı düşünmene olanak sağlayacak. Unutma, mükemmeliyetçilik bazen seni geride tutabilir; bu nedenle esnek olmayı öğrenmek, yaşamındaki tatmini artıracak.
Denge arayışında olduğun bir dönemdesin. İlişkilerin, özellikle de yakın bağlantıların, sana huzur verecek. Çatışmalardan kaçınmak, aradığın dengeyi bulmanı sağlayacak. Karşılıklı anlayış ve uzlaşma, bugün için anahtar niteliğinde. Estetik ve sanatsal yönlerine odaklanmak, ruhunun derinliklerine inmeni sağlayacak. Başkalarıyla olan etkileşimlerin, kendini ifade etme biçimini derinleştirecek. Yeni projeler için hevesli hissedebilirsin; bunun için başkalarının katkıları da önemli olacak. Kendi ihtiyaçlarını göz ardı etmemek, sağlıklı bir denge yaratmana yardımcı olacak. Unutma, her şeyin bir uyum içinde ilerlemesi sana daha fazla memnuniyet getirecek.
Tutkulu ve derin düşüncelere dalacağın bir gün. Duygularının yoğunluğu, ilişkilerinde kendini ifade etmek için yeni yollar aramanı sağlayabilir. İçsel bir dönüşüm sürecine girmekte olduğun bu dönem, parçası olduğun sosyal çevre ile olan bağlarını sorgulamana yol açabilir. Kendi ihtiyaçlarını başkalarınınkiyle dengeleme çabası içinde olabilirsin. Anahtarı elinde tutuyorsun; cesaretini kullanarak, seni gerçekten ilgilendiren konulara yönelmekten çekinmemelisin. Gizli kalmış yeteneklerin ve tutkuların, belki de beklenmedik fırsatlar sunabilir. Bugün, intuitif kararlar vermek için mükemmel bir zaman. İç sesine kulak vermek, seni doğru yolda ilerletecek. Kendini açtığında, hayal gücün ve sezgilerin izlediğin yolu aydınlatacak.
Hayata karşı duyduğunuz heyecan ve enerji her zamankinden daha yoğun. Macerayı kucaklamak için mükemmel bir zaman. Yeni deneyimlere açık olun, cesaretinizle çevrenizdekileri etkiliyorsunuz. Zihninizdeki sınırları zorlayın, ilgilendiğiniz konularda derinleşmek için fırsatlar doğabilir. Sosyal çevrenizden alacağınız destekle, hedeflerinize ulaşmanız daha da kolaylaşacak. Ancak, dikkatli olun; biraz dikkatsiz bir tavır bazı ilişkilerde sorun yaratabilir. Pozitif enerjinizi yayıp insanlara ilham vermek için kollarınızı sıvayın. Aşk hayatınızda samimi ve dürüst iletişim, güçlü bağlar kurmanıza yardımcı olacak. Kendinize güvenin, bu dönemde intuition'unuz size rehberlik edecek.
Son derece disiplinli ve kararlı bir yaklaşım içinde olacaksın. Hedeflerine odaklanmakta zorlanmayacak, oldukça sistematik bir şekilde ilerleme kaydedeceksin. Kalabalık ortamlardan uzak, yalnız kalmayı tercih ederek içsel dinginliğini yakalayabilirsin. İçsel motivasyonun bu dönemde yüksek olacak, böylece uzun zamandır ertelediğin projelere yeniden yoğunlaşma fırsatı bulacaksın. İlişkilerinde ise dikkatli olman önem taşıyor; belirsizlikler canını sıksa da, sabırla hareket ettiğinde çözümler bulabileceksin. Maddi konulara yönelik sağlam adımlar atmak için uygun bir zaman dilimi içindesin. Yatırımlarında temkinli olmalı, risk almaktan kaçınmalısın. Kendini güvende hissetmek için planlarını netleştirerek hareket etmek seni istenmeyen sürprizlerden koruyacaktır. İç huzurunu sağlamak için spor veya meditasyon gibi ruhsal pratiklere yönelmek, duygusal dengeyi bulmanda yardımcı olabilir. Bugün, genel olarak istikrarlı ve güven dolu bir gün geçirmen mümkün.
Bugün özgürlük arayışın ön planda. Sosyal çevrende yenilikçi fikirlerle dikkat çekebilirsin, bu sayede birçok insanı etkileyebilirsin. Kendini ifade etmek için yaratıcı ve sıradışı yöntemler aramak isteyebilirsin. İlginç projelere yönelmek, seni daha da heyecanlandıracak fırsatlar getirebilir. Aşk hayatında ise, geleneksel kalıpların dışına çıkmak hoşuna gidecek. Sevdiklerinle olan iletişimini güçlendirecek sürprizler bekleyebilirsin. Ancak, başkalarının görüşlerine de saygı göstermek önemli; bu, ilişkilerini derinleştirebilir. Sağlık konularında da kendine dikkat etmeli, yenilikçi yaşam tarzlarına adım atabilirsin. Bugün, içsel huzurunu sağlayacak ortamlara yönelmek, zihnini ve ruhunu besleyecek.
Hayallerinin peşinden koşma arzusuyla dolu bir gün seni bekliyor. İçsel sezgilerin oldukça güçlü. Duygusal derinliklere inmeye ve içsel dünyanı keşfetmeye hazır ol. Bu dönem, yaratıcılığını artıracak fırsatlar sunabilir. Sanatsal yönlerini ortaya koymak için harika bir zaman.İlişkilerde empati ve anlayış ön planda; sevdiklerinle derin bağlar kurabilir, onlarla duygularını paylaşabilirsin. Ancak kendi sınırlarını korumakta dikkatli ol. Kendine alan tanı ve başkalarının beklentileriyle boğulmamaya çalış. Finansal konularda bazı belirsizlikler olabilir; bu nedenle masraflarını kontrol altında tutmakta fayda var. Gelecek hedeflerin üzerinde düşünmek için içsel bir sakinlik bulabilirsin. Bugün, seni etkileyebilecek sürprizlerle dolu. Hayatın sunduğu küçük mucizelere açık ol ve iç sesini dinlemeyi unutma. Kendi ihtiyaçlarına saygı göstermek, zihinsel ve duygusal dengen için önemli olacak.
1
2
3
4
5
6
