1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Enerji dolu ve cesur adımlar atmaya hazır bir gün seni bekliyor. İçsel motivasyonun yüksek, bu da seni yeni projelere başlamaya itiyor. Kararlılığın sayesinde önündeki engelleri aşabileceksin. İletişim becerilerin de artıyor; bu, iş veya sosyal çevrende etkili bağlantılar kurmana yardımcı olacak. Sıra dışı ve yaratıcı fikirlerinle dikkat çekebilirsin, bu nedenle düşüncelerini cesur bir şekilde ifade etmekten çekinme. Ancak aceleci davranma; bazı durumlarda sabırlı olman gerekebilir. Başkalarının görüşlerini dinlemek, seni yeni perspektiflerle buluşturabilir. Duygusal ilişkilerde ise samimi ve açık iletişim önem taşıyor. Sevdiğin kişilerle arandaki bağı güçlendirmek için küçük sürprizler yapabilirsin. Kendine güven ve içsel cesaretinle, bugünü en iyi şekilde değerlendireceksin.
Bugün güven arayışının ön planda olduğu bir dönemdesin. Maddi konulara olan ilgin artabilir; yatırım yapmayı ya da finansal durumunu gözden geçirmeyi düşünebilirsin. Sakin ve temkinli bir yaklaşım benimsemen, karşına çıkabilecek fırsatları değerlendirmeni kolaylaştıracak. Duygusal ilişkilerde ise samimi ve sıcak bir iletişim öne çıkacak. Sevdiğin kişilerle değerli zamanlar geçirebilir, derin sohbetler yaparak bağlarını güçlendirebilirsin. Kendine olan güvenin artarken, çevrendeki insanlarla uyum sağlama yeteneğin de dikkat çekici olacak. Unutma, bu süreçte sabırlı olman ve aceleci davranmaman önemli. İlerleyen saatlerde sürpriz gelişmeler karşısında esnek bir tutum benimsemen faydalı olabilir. Kendine özgü yöntemlerle sorunların üstesinden gelerek keyifli bir gün geçirebilirsin.
Bugün yaratıcı fikirlerin havada uçuştuğu bir gün. Sosyal etkileşimlerin artacağı, yeni bağlantılar kurma fırsatlarının doğabileceği bir döneme adım atıyorsun. İletişim yeteneklerin, özellikle iş ve özel yaşamında, seni öne çıkaracak. Merakın ve öğrenme isteğin, yeni bilgileri hızla sindirmene yardımcı olacak. Ancak dikkat etmen gereken bir konu, düşüncelerini ifade ederken başkalarının duygularını göz ardı etmemek. Bugün yapacağın bir konuşma, ileride beklemediğin sonuçlar doğurabilir; bu nedenle incelikle yaklaşman yararına olacak. Sadece sözler değil, aynı zamanda beden dilin de etrafındakilerle olan etkileşimini derinleştirecek. Kendine güvenin artıracak olan bu etkileşimler, sosyal çevreni genişletirken aynı zamanda ruh halini de pozitife taşıyacak. İkizler, yeniliklere açık ol ve fırsatları yakala!
Duygusal derinliklerin ön planda olduğu bir gün. İçsel hislerinle yüzleşirken, sevdiklerinle arandaki bağları güçlendirme fırsatı bulacaksın. Sıradan günlerin dışına çıkmak ve yeni deneyimler yaşamak isteyebilirsin. İçinde biriken duyguları dışa vurmak, sana kendini daha hafif hissettirecek. Geçmişle barışma sürecinde önemli adımlar atabilirsin. Anlayışın ve empati yeteneğin, kişisel ilişkilerde güçlü bir destek olacak. Bu dönemde, iç huzuru sağlamak adına sakin ortamlarda bulunmak sana iyi gelecek. Kendini ifade etmekten çekinme, yazmak ya da yaratıcı faaliyetlerde bulunmak ruhunu besleyecek. Rahatlamak için doğayla bağlantı kurmak, yaşam enerjini artıracak. Kendine karşı nazik olmayı unutma; bu, kendini yeniden inşa etmek için gereken temel.
Güçlü bir aydınlanma dönemine adım atıyorsun; içindeki liderlik vasfı belirginleşiyor. Bugün, çevrendekiler üzerinde etkili olma fırsatını yakalayacaksın. Hayal gücünü harekete geçirerek yaratıcı projeler üzerinde çalışmak için mükemmel bir zaman. Fakat dikkatli ol, sabırsızlık ve yüksek beklentilerin bazı ilişkilerini zorlayabilir. Kendine olan güvenin, başkalarının da seni takdir etmesini sağlayacak. İletişiminde cömert ve samimi ol; bu, insanlarla kurduğun bağları güçlendirecek. Kendi ihtiyaçlarını önceliklendirmeyi unutma, dengeyi sağlamak önemli. İleride karşına çıkacak fırsatları değerlendirmek için hazırlığını yap. Unutma, içsel gücünle büyük değişimlere öncülük edebilirsin.
Bugün, sosyal etkileşimler ön planda olacak. Diğer insanlarla kurduğun bağlantılar, ruh halini önemli ölçüde etkileyecek. Barış arayışındaki doğan, dost çevrendeki insanların çıkışlarıyla zıt bir deneyim yaşayabilir. Dikkatini dağıtan faktörler olabilir, bu nedenle karar alırken temkinli olmanda fayda var. Estetik ve sanatla ilgilenen yönlerin serpilip gelişebilir, yaratıcılığını ifade etmek için mükemmel bir gün. Duygusal dengeyi korumak için kendine zaman ayırmayı unutma. Sözlerinle başkalarına ilham verebilir, onların ruh hallerini olumlu yönde etkileyebilirsin. Sağlığına özen göster, kendini yorgun hissedebilirsin, ufak bir yürüyüş bile ruhunu canlandırabilir. İlişkilerde uzlaşmacı tavrın, çatışmaları ortadan kaldırmana yardımcı olacak. Pozitif enerjilerin etrafındaki insanlara yayılacak ve bu da sosyal aktivitelerini canlandıracak.
Duygusal derinlikler ön planda. İçsel rahatlama arayışında olabilirsin. İlişkilerdeki dinamiklere dikkat et. Manipülasyon ve güvensizlik hisleri ile boğuşabilirsin. Duygusal patlamalardan kaçınmakta fayda var. Kendine dön ve içsel huzuru bulmaya çalış. İş veya özel yaşamında gizli kalmış konular gündeme gelebilir, bu durum güncel durumunu etkileyebilir. İletişimde kendini ifade etme biçimine özen göster, zira yanlış anlaşılmalar söz konusu olabilir. Transformasyon ve yenilenme fırsatları kapıda; cesur ol, bu değişimi kucakla.
Bugün, özgür ruhunu daha da keşfetme fırsatı buluyorsun. Yeniliklere açık olman, beklenmedik sürprizlerle dolu bir gün geçirmeni sağlayabilir. İçsel huzurunu artıracak olan yaratıcı projelere yönelmek, ruhunu besleyecek. Sadece fiziksel değil, zihinsel genişleme peşinde koşabilirsin. Seyahat isteği yoğundur; yeni yerler keşfetmek, sana taze bir bakış açısı kazandırabilir. Sosyal çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin güçlenecek; dostlukların, sana yoldaşlık edecek. Sakin kalmaya özen göster, çünkü bazı durumlar sabrını zorlayabilir. Kendini ifade etme şeklin, başkalarını etkileyebilir; bu nedenle, içindekileri cesurca paylaşmakta bir sakınca yok. Gözlerin ufukta; yapman gereken, içsel sesine kulak vermek ve yeteneklerini sergilemek.
Zihnini toparlama ve hedeflerine odaklanma fırsatların artıyor. Duygusal olarak biraz daha kararlı hissediyorsun, bu da iş ve sosyal hayatında daha sağlam adımlar atmanı sağlayacak. Kariyerine dair yeni projelere başlama isteği duyabilirsin; bu, seni daha ileriye taşıyacak cesur bir adım olabilir. Ailevi bağlarla ilgili konular da senin için ön planda. Sevdiklerinle zaman geçirmek, aranızdaki bağı güçlendirebilir. Sağlığına dikkat etmeli, stres altında kalmamaya çalışmalısın. İleriyi görebilme yeteneğin sayesinde kararlarını hızla alacaktır. Gözlemlerine dikkat et, bazı fırsatlar elinin altında olabilir. Başkalarının görüşlerine açık kalmayı unutma; bu, sana yeni bakış açıları kazandırabilir. Gelecek için plan yaparken, gerçekçi olmaya özen göster. Kendine güven, hedeflerine ulaşmak için gereken adımları atmakta kararlı ol.
Kendinizi özgür hissedeceğiniz, yeniliklere açık bir gündesiniz. Sosyal çevrenizle olan ilişkileriniz güçlenebilir, bu da yeni fırsat kapıları aralayabilir. Yaratıcılığınızın zirveye ulaşacağı bu dönemde, sıradışı düşünceler ve farkındalıklar ön plana çıkacak. Kendi tutkularınızı keşfetmek için mükemmel bir zaman, içsel sesinize kulak verin. Duygusal anlamda derin bağlantılar kurma isteği içinde olacaksınız, bu da ilişkilerinizi gözden geçirmenize yol açabilir. Bazı zorlukların üstesinden gelmek için ekip ruhunu ön plana çıkarabilir, kolektif projelere yönelmeniz gerektiğini hissedebilirsiniz. İçsel dengeyi bulduğunuzda, sizi rahatsız eden durumları geride bırakabileceksiniz. Kendinizi ifade etmekten çekinmeyin, sesinizi yükseltmek, hayallerinizi gerçeğe dönüştürmek için cesaret edin. Sonuç olarak, kendinizi yeniden bulduğunuz ve potansiyelinizi açığa çıkardığınız bir dönemdesiniz.
İçsel dünyanda derin bir sezgi tonu hakim. Duyguların dalgalanabilir, ama bu, içsel gücünü keşfetmen için bir fırsat. Yaratıcılığın arttığı bir dönemdesin; sanatsal projelere yönelmek için mükemmel bir zaman. Başkalarıyla duygusal bağlar kurmak, ruhsal derinlikte anlamlı deneyimler sunabilir. Ayrıca, hayal gücünü kullanarak problem çözme yeteneğin de ön planda. Kendini ifade etme biçiminde samimi ve içten olabilirsin. Ancak, gerçeklikten uzaklaşmamaya özen göstermelisin; hayallerin seni yolda tutabilir ama aynı zamanda dikkatli adımlar atmak önemlidir. Duygusal olarak hassas hissedebilirsin, bu yüzden kendine nazik olmayı unutma. Kalp bağlantılarına ve arkadaşlık ilişkilerine zaman ayırmak, sana iyi gelecektir. İçsel huzuru bulmak için doğayla bağlantı kurma fırsatlarını değerlendir. Unutma, sezgilerin seni doğru yola yönlendirecektir!
