1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Bugün, kararlılığın ve enerjin ile öne çıkıyorsun. Hedeflerine ulaşma konusunda son derece hırslı ve tutkulu hissediyorsun. Kendine güvenin artacak; bu da çevrendekilere ilham verecek. Yeni başlangıçlar için mükemmel bir zaman diliminde olabilirsin. Ancak, aceleci davranmaktan kaçınmalısın, her adımını dikkatlice düşünmek sana fayda sağlayacak. İletişim kurarken sözlerine özen göster, zira fikirlerin başkalarını etkileyebilir. Sosyal ilişkilerin güçleniyor; dostlarınla yapacağın keyifli buluşmalar ruhunu besleyecek. Aşk hayatında da cesur adımlar atabilirsin; kalbinin sesine kulak ver. Kendini ifade etme biçimini keşfetmen, beklenmedik fırsatlara kapı aralayabilir. Bugün, içsel tutkularını dışa vurma zamanı ve bunu yaparken kendini sınırlamayarak özgürleşmelisin.
Bugün kararlılığın ve sabrının ön planda olması gereken bir gün. Hayatındaki bazı belirsizlikler, seni huzursuz edebilir; ancak bu durumlar, karşına çıkacak fırsatları görmek için bir test niteliğinde. İlişkilerinde anlaşmazlıklar meydana gelebilir, duygularını net bir şekilde ifade etmek önem kazanıyor. Para konularında temkinli olmalı, harcamalarını kontrol altında tutmalısın. Yeni bir projeye başlamadan önce tüm detayları gözden geçirmen faydalı olacaktır. Başkalarının beklentilerine fazla kulak vermeden, kendi istek ve ihtiyaçlarına odaklanmalısın. Bugün, içsel bir denge ve huzur bulma arayışın daha da önemli hale gelecek. Kendine dönüp neye ihtiyacın olduğunu sorgulaman gereken bir zaman dilimindesin. Unutma, naif duyguların güçlenmesine ve kişisel gelişimini destekleyecek kararlar almana yardımcı olacak.
Bugün iletişim ve sosyal etkileşim konusunda oldukça hareketli bir gün geçireceksin. Düşüncelerini ve fikirlerini başkalarıyla paylaşma arzun artacak. Bu süreçte karşına çıkan yeni insanlarla tanışmak ve merak ettiklerin hakkında derinlemesine konuşmak keyif verebilir. Yakın çevrendeki bazı ilişkilerin yeniden değerlendirilebilir, eski bir arkadaşla beklenmedik bir karşılaşma yaşanabilir. Bu tür anlar, geçmişteki pek çok meseleyi aydınlatma fırsatı sunar.Kendini ifade etme yeteneğin ve zeka dolu analizlerin, çevrendeki insanları etkileyebilir. Yaratıcı düşünme becerilerin sayesinde, iş veya kişisel projelerde yenilikçi çözümler bulabilirsin. Ancak, alacağın bazı geri bildirimlere dikkat etmen gerekebilir; eleştirileri yapıcı bir şekilde değerlendirmen önemli. Gelecek günlerde karşına çıkabilecek fırsatlar için bugün attığın adımlar oldukça etkileyici sonuçlar doğurabilir. Kendini açma ve paylaşımda bulunma cesaretini göster, bu dostlukları güçlendirecek ve yeni kapılar aralayacaktır.
Duygusal derinliklerinize dalmak için harika bir gün. İçsel dünyanızda gezinirken, sezgilerinizi dinleyerek bazı önemli keşifler yapabilirsiniz. Ailenizle veya yakın arkadaşlarınızla geçirilen zaman, ruhunuzu besleyecek ve güvenli bir alan yaratmanıza yardımcı olacak. Anlayış arayışınız, ilişkilerinizde daha da derinleşmenize yol açabilir. Duygusal bağlarla ilgili konularda kendinizi açmak, karşı tarafla daha güçlü bir iletişim kurmanızı sağlayacak. Kreasyon ve yaratıcılığın hakim olduğu bir atmosferdesiniz, bu yüzden sanatsal projelere yönelmek için ilham bulabilirsiniz. İçsel huzurunuzu sağlamak için meditasyon veya doğada zaman geçirme gibi ruhsal aktiviteler faydalı olacaktır. Kendinize karşı nazik olun, ihtiyaçlarınıza dikkat edin ve hayatın tadını çıkarın.
Bugün kendinizi sahnenin ortasında gibi hissedebilir, ilgi merkezine odaklanmış hissedebilirsiniz. Enerjiniz yüksek, yaratıcılığınız ve karizmanız etrafınızdaki insanları etkileyebilir. Sosyal ilişkilerinizde güçlü bağlar kurma fırsatı bulacaksınız; çevrenizdeki kişilerle derin ve anlamlı iletişimler kurmaya yönelik bir istek duyabilirsiniz. İş veya projelerle ilgili yenilikçi fikirler geliştirmek için doğru bir zaman. Ancak, abartılı bir özgüven ya da kibirden kaçınmalısınız; alçakgönüllülük ile zarafet bir araya geldiğinde daha kalıcı etkiler yaratabilirsiniz.Ailevi veya yakın ilişkilerde sürpriz gelişmeler gündeme gelebilir. Duygusal paylaşımlarınız, ilişkilerinize derinlik katabilir. Kendinizi ifade ederken içten olmanız, başkalarını etkileme yeteneğinizi pekiştirecektir. Kendinize olan güveniniz günün ilerleyen saatlerinde artarken, hedeflerinize ulaşmak için gereken cesareti gösterebilirsiniz. Unutulmamalı ki; tüm bu enerjiyi olumlu bir şekilde yönlendirmek, başarıyı getirecek anahtar olacaktır. Doğru anı beklemekten çekinmeyin ve karşınıza çıkan fırsatları değerlendirin.
Detaylara olan düşkünlüğün seni bu gün güçlü bir analiz yapmaya yönlendirebilir. Belki de iş veya günlük sorumluluklar içerisinde bazı karmaşık durumları çözmek için yaratıcı yollar bulabilirsin. İçsel huzurunu sağlamak adına küçük ama etkili değişiklikler yapmak isteyebilirsin. Kendini ifade ederken dikkatli ol, bu gün başkalarının düşüncelerine daha kolay kapılabilirsin. Sağlığına özen göster, günlük rutininde basit hareketler ya da doğa yürüyüşleri sana iyi gelebilir. İlişkilerde ise karşındakini anlamak için empati yapman gereken anlar olabilir. Zihnindeki sorgulamalar seni derin düşüncelere yönlendirebilir ama kaygılarından uzak durman gerek. Kendine karşı daha nazik olmalı ve mükemmelleştirme çabalarını yavaşlatmalısın.
Harmoni arayışında olduğun bir gün. İlişkilerin üzerinde yoğunlaşabilir, sevdiğin insanlarla duygusal bağlarını derinleştirme fırsatları yakalayabilirsin. Sosyal ortamlarda insanlarla olan etkileşimlerin seni besleyecek ve ruhuna dinginlik katacak. Sanatsal ve estetik konulara yönelmek, yaratıcılığını ortaya çıkarmanı sağlayabilir. Duygusal dengenin ön planda olduğu bu dönemde, içsel huzurunu sağlamak için meditatif aktivitelere yönelmek faydalı olacaktır. Ayrıca, hayatında dengeyi sağlamak için önemli kararlar alabilir, bazı ilişkilerini gözden geçirebilirsin. Kendini ifade etme yeteneğin yükselirken, düşüncelerini paylaşmaktan çekinme. Bugün, kendin ve çevren arasındaki dengeyi sağlama adına atacağın adımlar, ilerleyen günlerde önemli sonuçlar verebilir.
Duygusal yoğunluğun artacağı bir dönemdesin. İçsel derinliklere dalış yapma ve kendini keşfetme fırsatını değerlendirebilirsin. Gizli kalmış hislerin gün yüzüne çıkabilir, bu da ilişkilerini sorgulamana yol açabilir. Yaşamın karmaşasında kendini bulmak adına içsel huzuru sağlamaya yönelik adımlar atabilirsin. İletişimlerinde dikkatli ol, zira bazı söylenenler, düşündüğünden daha fazla derin anlam taşıyabilir. Kararlılık ve cesaret göstereceğin bir gün; bu, hedeflerine ulaşmanda büyük bir motivasyon kaynağı olacak. Kendi sınırlarını zorlayarak, çevrendeki insanlara ilham verebilirsin. Duygusal bağların güçlenebilir, sevdiklerinle daha derin sohbetler yapma fırsatı yakalayabilirsin. Kendine zaman ayırmayı unutma, ruhsal dengeyi sağlamak için solitude anları yaratmak faydalı olacaktır.
Macera arayışındasın; bu, ruh halini besleyen bir enerji yayıyor. Haftanın getirdiği yeniliklere açık ol, karşına çıkacak fırsatlar beklediğinden daha ilginç olabilir. Sözsüz iletişimlerin güçleniyor, bir bakışla bile derin hislerini paylaşabileceğin insanlarla bir araya gelme ihtimalin yüksek. Hedeflerine ulaşmak için duyduğun motivasyon, seni etkileyici projeler üretmeye yönlendirecek. Kendine güven; sezgilerin çok güçlü. Doğa ile iç içe olabileceğin anlar, ruhunu besleyecek ve iç huzurunu artıracak. Esneklik göster; bazı planlarının beklemediğin şekilde biçimlenmesi mümkün. Duygusal derinlikte daha ziyade yüzeyde gezindiğin biri olabilirsin, bu yüzden hislerine iniş yapmayı denemelisin. İlişkilerde açık olmak ve samimi bir iletişim kurmak, aranızdaki bağı güçlendirecek.
Dikkatini toplamak için harika bir gün. Hedeflerine ulaşmak için gereken disiplini ve kararlılığı hissedeceksin. İş ve kariyer konularında cesur adımlar atabilirsin. Gelen yenilikler, seni daha ileri taşıyacak fırsatlar sunabilir. Sosyal ilişkilerin ön planda, bazı insanlarla derin bağlar kurma şansın var. Ancak, çevrendeki insanlarla iletişim kurarken dikkatli olmalısın; sözlerin yanlış anlaşılabilir. Özel yaşamında ise, samimi ve içten paylaşımlar gününü güzelleştirecek. Zihnini dinlendirmek için biraz zaman ayırmayı unutma. Kendine olan güvenin artacak ve bu da çevrendekilere pozitif bir etki yaratacak. İş-özel hayat dengeni koruma konusunda dikkatli olman gereken bir zaman. Geçmişten gelen bazı hatıralar seni düşündürebilir; bu anılar sana yeni bir perspektif kazandırabilir. Hayatının her alanında sağlam adımlar atmak için, önce kendine inanmalısın.
Bugün özgürlüğüne olan düşkünlüğün daha da ön planda. Kendi alanlarını yaratmak ve kendini ifade etmek için yeni yollar arayabilirsin. Sosyal etkileşimlerde ilginç bağlantılar kurmak, yaratıcı fikirlerin ortaya çıkmasına zemin hazırlayabilir. Düşüncelerini dile getirirken cesur olman, çevrendekileri etkilemekte başarılı olmana yardımcı olacak. Aynı zamanda, beklenmedik durumlarla karşılaşabilir, esnekliğinle bu durumları avantaja çevirebilirsin. Kendinle ve çevrenle olan iletişiminde dürüst ve samimi olmanın getireceği olumlu enerjiyi hissetmende fayda var. İçsel bir keşif yapmak, seni daha da derin bir anlayışa taşıyabilir. Unutma, yeniliklere açık olmak, ilerlemeni sağlayacak.
Bugün, sezgilerin yüksek bir düzeye ulaşacak, derin duygusal bağlantılar kurma arayışında olacaksın. İç huzurunu sağlamak için kendine zaman ayırmalısın. İlişkilerde sabırlı olman gereken bir dönemdesin. İletişimde, özellikle sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirecek sözler kullanmalısın. Maddi konularda beklenmedik gelişmeler yaşayabilirsin; harcamalarına dikkat et. Yaratıcılığın ön planda olacak, bu nedenle sanatsal bir faaliyet ya da yeni bir hobiye yönelmek seni canlandırabilir. Hayallerine odaklan ve onları gerçeğe dönüştürmek için gereken adımları atmaktan çekinme. Duygusal derinliklerde kaybolmamak için kararlılığını korumalısın. Kendini iyi ifade etmenin yollarını bul; bu, içsel sıkıntılarını hafifletmekte sana yardımcı olacaktır. Keskin, ama yapıcı bir analiz yeteneğiyle, ailene ve arkadaşlarına destek olma konusunda etkili olabilirsin.
