1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Bugün enerjin yüksek ve cesaretinle çevrendekileri etkileyebilirsin. Yeni girişimler için harika bir zaman; fikirlerini hayata geçirme konusunda kararlı hareket etmelisin. Duygusal ilişkilerde açık sözlülüğün önem kazanıyor; hislerini ifade etmekte çekinmemelisin. Ancak, aceleci davranmaktan kaçınmalısın; düşüncelerini netleştirmeden karar vermek, seni gereksiz zorluklarla karşılaştırabilir. Sağlık konusunda, fiziksel aktivitelere yönelmek faydalı olacak. Kendine dönük bir yolculuğa çıkmak, ruhunu dinlendirmene yardımcı olabilir. Başarıların için kendini kutlamayı ihmal etme; küçük zaferler bile önemlidir. Aşk hayatında heyecan verici sürprizlerle karşılaşabilirsin; bu fırsatları değerlendir. Hayatındaki olumlu değişimleri kabullenmek, seni daha ileriye taşıyacak.
Bugün, kararlılığın ve sabrının ön plana çıkacağı bir gün. İlişkilerinde samimiyet ve güven arayışın, yakın çevrendeki insanlarla daha derin bağlar kurmanı sağlayacak. Maddi konularda, yapıcı adımlar atma dürtüsün artacak; belki de yeni bir yatırım fırsatı kapını çalabilir. Kendini geliştirmek adına, ruhsal ve zihinsel uğraşlara yönelmek isteyebilirsin. Kendini ifade etmekte zorlandığın bazı konuları, küçük adımlarla aşmak mümkün. Özellikle kişisel alanına yönelik yapacağın düzenlemeler, iç huzurunu pekiştirecek. Yüreğinin sesine kulak vermeni öneririm, içsel sezgilerinle daha sağlıklı kararlar alacaksın. Kendi değerini bilmekten çekinme; bugün bu bilincin bütün ilişkilerine olumlu yansıyacak.
İletişim trafiğinin hızlanacağı bir dönemdesin; entelektüel konuşmalara açık ol. Düşüncelerini paylaşmaktan çekinme, fikirlerin çevrendekiler üzerinde olumlu bir etki yaratacaktır. Sosyal çevrende yeni insanlarla tanışma fırsatları karşına çıkabilir; bu, sana ilham verecek ilginç bağlantılar sağlayabilir. Ancak, karar alırken dikkatli ol. Karşıt görüşler seni düşündürmeli ve senin de bakış açını yenilemeni sağlayacak dönüşümler gerektirebilir. Enerjin ve merakın sayesinde çeşitli konulara bir yenilik katabilirsin. Gün içinde dikkatini dağıtan küçük zorluklar olsa da, bu zorlukları eğlenceli bir şekilde aşabileceksin. Hem zihinsel hem de sosyal alanlarda tatmin edici gelişmeler yaşayabilir, yeni projeler için heyecan duyabilirsin. Duygusal yanını ifade etmekten çekinme; bu, ilişkilerinde derinlik katacak.
Duygusal derinliklerin ve içsel dünyanın gün yüzüne çıkabilir. Bugün, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek isteyebilirsin. İçsel huzurunu bulmak için kendine zaman ayırmanın önemi vurgulanıyor. Saf, samimi duygularla hareket edebilirsin; bu durum, ilişkilerine pozitif bir etki yaratacaktır. Anılar ve geçmişle hesaplaşmalar yapma isteği artacak, belki eski bir dostla iletişim kurma fırsatı doğabilir. Yaratıcılığın ön planda, sanatsal yönlerini keşfetmek ve ifade etmek için ideal bir zaman. Risk almaktan çekinme, yeni bir projeye başlamanın heyecanını yaşa. Hayatındaki dengeyi sağlamak için duygularını dinle ve kendine karşı nazik ol. Kendine olan güvenin, çevrendekilere ilham verecek.
Bugün içindeki liderlik ruhu daha da ön plana çıkıyor. Yeteneklerinizi sergilemek için mükemmel bir zaman. Başkaları üzerinde etki bırakma konusunda doğal bir cazibeniz var. çevrenizdekilerle olan iletişiminiz olumlu bir ivme kazanabilir, yeni başlangıçlar için cesaret bulabilirsiniz. Kendinizi ifade ederken içtenliğinizi korumayı unutmayın; böylece daha anlamlı bağlantılar kurabilirsiniz. Hayalleriniz ve hedefleriniz konusunda kararlı adımlar atmak isteyebilirsiniz, bu konuda güçlü bir motivasyon duyuyorsunuz. Ancak, aceleci davranmamaya özen gösterin. Zaman zaman kendinizi baskı altında hissedebilirsiniz, bu durumda derin nefes alıp hedeflerinizi gözden geçirmeniz faydalı olacaktır.Aşk hayatında sürpriz gelişmeler söz konusu olabilir. Duygularınızı açıkça ifade etmek için ideal bir zaman. Eğer bir ilişkideyseniz, sevdiğiniz kişiyle derin sohbetler yaparak aranızdaki bağı güçlendirebilirsiniz. Eğer yalnızsanız, sosyal ortamlarda karşınıza çıkan fırsatları değerlendirmek adına cesur olun.Finansal konularda dikkatli olmanızı öneririm; harcamalarınızı kontrol altında tutmalısınız. İş hayatında yeni projeler için ilham alabileceğiniz bir dönemdesiniz, yaratıcı fikirlerinizi hayata geçirme arzunuz yüksek. Kendi potansiyelinizi fark etmek ve bunu kullanmak için harika bir gün.
Detaylara olan düşkünlüğün, bugün seni öne çıkaracak. Kararların ve analiz yeteneğin sayesinde, karmaşık bir durumu çözme fırsatı bulabilirsin. Yapıcı eleştirilerinle çevrendekilere ilham verebilir, onların gözünde saygı kazanabilirsin. İletişim kurma konusundaki yüksek becerin, sosyal ilişkilerini güçlendirmene yardımcı olacak. Aynı zamanda kişisel alanında yapmak istediğin değişiklikler için mükemmel bir zaman; yenilikçi fikirlerin seni hedeflerine daha da yaklaştırabilir. Gün içinde karşılaşabileceğin küçük engeller, motivasyonunu düşürmemeli. Sabırlı ve kararlı kalırsan, üstesinden gelebileceğin her şey elinin altında. İleriye dönük planlarını gözden geçir; şimdiye kadar elde ettiğin deneyimlerin, yeni fırsatların kapısını aralayabilir. Unutma, tüm bu süreçte kendine nazik davranmak, zihinsel dengeni korumak adına büyük önem taşıyor.
Bugün sosyal çevrenizle olan ilişkilerinizde dengeyi sağlamak ve uzlaşmacı bir tutum sergilemek önemli olacak. Ancak, başkalarının isteklerini göz ardı ederek kendi ihtiyaçlarınıza da yer açmalısınız. Güzel bir tartışma fırsatı, sizi düşündürten yeni bir bakış açısı kazandırabilir. Estetik ve sanatsal yönleriniz ön plana çıkarken, yaratıcılığınızı ifade etmek için ideal bir zaman. Romantik ilişkilerde ise karşılıklı anlayış ve hoşgörü, ilişkinizin derinleşmesine yardımcı olabilir. Kalbinizin sesini dinleyin, çünkü sezgileriniz güçlü bir şekilde sizi yönlendirecek. Güçlü ikili ilişkiler geliştirmek için cesur adımlar atabilirsiniz.
Duyguların derinliği ve içsel dönüşüm için mükemmel bir gün. Zihninde, duygusal olarak seni etkileyen meseleleri sorgulamak ve çözmek için güçlü bir arzu var. Karşına çıkan zorlukları aşma yeteneğin, gizli güçlerin ve sezginle birleştiğinde, önemli bir dönüm noktası yaratabilir. Bu dönemde insanlarla olan ilişkilerinde daha samimi ve derin bağlar kurma isteği içinde olabilirsin. Ancak, başkalarının hislerine karşı duyarlılığın artıyor, onları dikkate almakta fayda var. Gizli kalmış konular veya sırlar açığa çıkabilir, bu da seni daha önce fark etmediğin yönlerinle yüzleştirebilir. Kendine güven duymak, içsel huzurun ve dengeyi bulmanın anahtarı. İçsel keşifler yapmak ve ruhsal deneyimlere açık olmak, seni daha güçlü biri haline getirecek. İlişkilerinde netlik arayışında olabilirsin; bu, hayatındaki önemli kişilere karşı duygularını ve düşüncelerini ifade etmek için iyi bir fırsat sunuyor.Bugün, güçlü sezgilerin ve içsel ateşinle, seni destekleyen bir yolculuğa çıkabilirsin. Duygusal zekanı kullanarak, kendini daha iyi anlamış olacak ve önem verdiğin konularda daha sağlam adımlar atabileceksin. İçsel huzur ve denge arayışında gereken adımları atmak için başlamaktan çekinme.
Bugün enerjilerin yüksek olduğu bir gün. Sosyal çevrenizle olan ilişkilerinizde samimi ve neşeli bir iletişim kurma fırsatınız var. Davetler, buluşmalar ve yeni tanışmalar için harika bir zaman dilimi. İçsel yolculuğunuzda bazı sorulara yanıt bulmaya çalışacak, var olan inançlarınızı gözden geçireceksiniz. Farklı bakış açıları, sizi zenginleştirecek ve ufkunuza yeni kapılar açacak. Geçmişteki deneyimlerinize dayanan bir karar verme süreci başlayabilir; bu nedenle, hislerinize kulak vermek önemli. Tam olarak ne istediğinizi netleştirip, bunu hayata geçirmek için cesaret bulacaksınız. Avantajınızı kullanarak, cesur adımlar atmak için hazır olduğunuzu hissediyorsunuz. Yine de, aşırı iyimser bir tutum takınmamaya özen gösterin. Dengede kalmak, gerçekçi hedefler koymanızı sağlayacak. Kısa seyahatler, ufak tatiller veya doğayla iç içe aktiviteler ruh halinizi tazeleyecek. Unutmayın, içsel huzurunuza ulaşmak, dış dünyadaki tüm deneyimlerinizi olumlu yönde etkileyecek.
Bugün, içsel motivasyonunu ve kararlılığını artıracak enerjilerle dolusun. Etrafındaki sorumluluklar seni biraz bunaltabilir, ancak bu durum seni geri adım attırmamalı. Üstünde durduğun projelerde disiplinli ve azimli yaklaşımın sayesinde büyük ilerlemeler kaydedebilirsin. İş veya eğitim hayatında, detaylara verdiğin önem sayesinde küçük başarılar, seni daha büyük zevklere taşıyabilir. Sabırlı ve kararlı olman, sonucun tatmin edici olmasını sağlayacak. Kişisel ilişkilerde ise, samimiyet ve açıklık ön planda. Fikirlerini net bir şekilde ifade etmeye çalış. Ailevi konular üzerinde durmak için harika bir zaman. Birlikte geçireceğiniz anlar, sürpriz mutluluklar getirebilir. Geleceğe dair planlarında sağlam adımlar atmak için uygun bir dönemsin, hedeflerin doğrultusunda emin adımlarla ilerlemeye devam et.
Bugün, özgürlük arayışın kendini daha da belirgin hale getirebilir. Sıradanlıktan uzaklaşıp özgün fikirlerin peşinden gitme isteği içinde olabilirsin. Sosyal çevrende ilginç insanlarla tanışma ihtimalin yüksek. Bu tanışmalar, sana yenilikçi fikirler konusunda ilham verebilir. İçsel bir denge arayışında olabilirsin; grup aktivitelerinde yer almak, sana aidiyet hissi kazandıracak. Ancak, bazı durumlarda başkalarının beklentileri arasında kalmaktan kaçınmak önemli olacak. Duygusal ilişkilerinde ise açıklık, karşılıklı anlayışı artırabilir. İç sesini dinlemek, kalbini yönlendirmek için en doğru yol olacaktır. Yaratıcılığını serbest bırak; bu dönem, çeşitli projeler üzerinde çalışmak için ideal bir zemin sunuyor. Kendine güven ve cesaretle adımlar at!
Duygusal derinliklerin ve sezgilerin su yüzüne çıkabilir. İçsel bir huzur arayışındasın ama bu, çevrendeki meselelerle çatışma yaşayabileceğin anlamına geliyor. İletişimde biraz daha dikkatli olmalısın; içsel düşüncelerini açıkça ifade ettiğinde yanlış anlaşılmalara sebep olabilirsin. Sanat ve yaratıcılığa yönelmeli, belki de bir hobi edinmelisin. Kendini ifade etmenin yeni yollarını bulabilirsin, bu süreçte ruhsal olarak yenileneceksin. Gözlemleme ve dinleme kabiliyetin güçlü; başkalarının hissettiklerine duyarlılığın artabilir, bu da hem ilişkilerinde derinlik katabilir hem de başkalarına destek olma fırsatı sunabilir. Kendi ihtiyaçlarına da dikkat etmeyi unutma; zaman zaman kendine de alan tanımalısın. Taze havada yürüyüş yapmak veya doğada vakit geçirmek, zihnindeki karmaşayı dağıtmanı sağlayabilir. Yaratıcı düşünceler, alışılmadık yollarla sorunlarını çözüme kavuşturmanı sağlayacak. Keşfi ve içsel sorgulamaları artacak.
