1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Bugün, içindeki cesaret ve enerji patlamasıyla yeni başlangıçlar yapma isteği duyacaksın. Kendini daha atılgan ve özgüven dolu hissedeceksin, bu da çevrendekileri etkileyecek. Fakat, sabırsızlık ve düşünmeden hareket etme eğilimine dikkat etmelisin; bu, bazı yanlış anlamalara ya da çatışmalara yol açabilir. İkili ilişkilerinde açık iletişim, problemleri çözmende anahtar bir rol oynayacak. Kariyerinle ilgili yeni fırsatlar kapını çalabilir; cesaretini topla ve fırsatları değerlendir. Aynı zamanda, fiziken kendine dikkat etmen gerektiğini unutma, dinlenmeyi ve yenilenmeyi ihmal etme.
Bugün içsel huzur arayışında olabilirsin. Sakin ve huzurlu bir ortamda vakit geçirmek, sana enerji verecek. Maddi konularda daha dikkatli olman gereken bir dönemdesin. Harcamalarına dikkat et ve bütçeni gözden geçir. İlişkilerinde derin bir bağ kurma isteği, yakın çevrenle olan iletişimini güçlendirebilir. Ancak, duygusal açıdan duyarlı olman gereken bir zaman dilimindesin; hislerini açıkça ifade etmekten çekinmemelisin. Kendine olan güvenin artacak ve bu da kararlarını daha sağlıklı bir şekilde almanı sağlayacak. İlerde karşına çıkacak fırsatları değerlendirmek için esnek kalmalısın. Sanatsal faaliyetlere yönelmek, yaratıcılığını ortaya çıkarman için iyi bir yol olabilir. Unutma, doğanın tadını çıkarmak da ruhunu besleyecektir.
Sosyal etkileşimlerin yoğunlaşacağı, iletişimin akıcı ve etkili olacağı bir gün desek yeridir. Yaratıcılığın yüksek olduğu anlar, düşüncelerinizi özgürce ifade edebilmenizi sağlayacak. Fikirlerinizi paylaşmaktan çekinmemeli, başkalarının görüşlerine de açık olmalısınız. Beklenmedik sürprizlerle karşılaşabilir, bu durumlar yeni fırsatlar kapısını aralayabilir. İçsel merakınızı besleyecek yeni bilgiler öğrenmeye hevesli olmalısınız. Gereksiz tartışmalardan uzak durmaya özen göstermeniz, akış içinde kalmanızı sağlayacak. Bu dönem düşüncelerinizi netleştirmek için meditasyon veya yazma etkinlikleri faydalı olabilir. Duygusal bağlarınızda da derinleşme, sevginizin daha çok değer kazanacağı durumlar göz önünde. Kendi içinizdeki sesle bağlantı kurmak, hayatın tadını çıkarmanıza yardımcı olacak.
Duygusal derinlikler içinde yüzmektesin, hislerin yüzeye çıkarken iç çekişmelerin de artabilir. Evin, ailen ve sevdiklerinle olan ilişkilerin ön planda, bu bağları kuvvetlendirmek için fırsatlar bulabilirsin. İçsel huzur arayışında, geçmişte yaşadıklarınla yüzleşmek, seni daha güçlü kılacak. Yaratıcılığın artarken, sanatsal projelere yönelmen seni zihinsel olarak besleyecek. Aynı zamanda, şefkatini paylaşmanın da tadını çıkarmalısın. Kendine kararlı bir şekilde hedefler koymak, duygusal bağımlılıklardan kurtulmanı sağlayabilir. Doğa ile iç içe olacağın bir aktivite ruhunu canlandırabilir ve sana yeni bakış açıları sunabilir. Unutma, duygularını ifade etmekten çekinme; bu, hem kendini tanımanı kolaylaştıracak hem de çevrendekilerle bağlarını güçlendirecek.
Bugün, içindeki yaratıcılığı ve liderliği serbest bırakma isteği ön planda. Sosyal çevrendeki insanlar senin fikirlerine ve düşüncelerine daha fazla değer vereceği için iletişim becerilerini ön plana çıkarmak için harika bir zaman. Güne başlarken, kendini oldukça enerjik hissedeceksin; bu, projelerin için yeni fırsatlar yaratmanı sağlayabilir. Kendine olan güvenin, başkalarını etkilemek için güçlü bir araç olacak. Ancak, sabırsızlık ve aşırı rekabetçilik gibi aşırılıklara dikkat etmelisin; başkalarının fikirlerine de açık olmayı unutmamalısın.Etrafındaki insanlarda ilham kaynağı olman mümkün. Bu, grup çalışmalarında veya sosyal etkinliklerde liderlik üstlenerek kendini gösterebileceğin bir fırsat sunuyor. Sanatsal yönlerini ortaya çıkarmak için fırsatlar da karşına çıkabilir. Ayrıca, kişisel gelişime dair yeni bir kitap veya kursa yönelmek için oldukça uygun bir dönemdesin. Duygusal ilişkilerde ise karşılıklı anlayış, daha derin bağlar kurmanı sağlayacaktır. Bugün, duygusal zekanı kullanmak, ilişkilerini güçlendirmek için seni destekleyecektir.
Detaylara olan düşkünlüğün, bugün fırsatların kapısını açabilir. Gün içerisinde küçük ama önemli ayrıntılara dikkat etmek, işlerini daha verimli bir şekilde yürütmene yardımcı olacak. Sağlığınla ilgili atacağın adımlarda da dikkatli olmalı, kendine zaman ayırmalısın. Yakın çevrendeki insanlarla olan iletişimini güçlendirmek, ruhsal olarak rahatlamanı sağlayabilir. Sözleşmeler veya finansal konular üzerinde yoğunlaşarak olumlu sonuçlar alabilirsin. Kendini ifade etme biçimin, karşındaki insanları etkileyebilir; bu fırsatı iyi değerlendir. Yaratıcılığın artış gösterebilir, bu yönünü geliştirmek için harika bir zaman.
Sosyal bağlantıların güçlendiği, uyum ve denge arayışında olduğun bir dönemdesin. Çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin, seni daha fazla olumlu yönde etkileyebilir. Bugün, başkalarıyla fikir alışverişlerinde bulunmak sana yeni perspektifler kazandıracak. Estetik ve sanatsal konularda ilham dolu anlar yaşayabilirsin. İçsel huzurunu sağlamak adına, sevdiğin aktivitelere yönelmek ve kendine zaman ayırmak da faydalı olacak. Duygusal dengeyi sağlamak adına, akışta kalman ve esneklik göstermen gereken durumlar ortaya çıkabilir. Farklı bakış açılarıyla zenginleşeceğin, keyifli görüşmeler yapabileceğin bir gün seni bekliyor.
Duygusal derinliklerin ve gizemlerin ortaya çıkacağı bir gün. Kalpteki hislerle yüzleşmek, içsel bir dönüşümü tetikleyebilir. İletişim kurarken daha dürüst olma ihtiyacı hissedebilirsin; bu, ilişkilerini güçlendirecek bir fırsat. Ani duygusal dalgalanmalar yaşarken, sezgilerin sana rehberlik edebilir. Ortak projelerde liderlik yapma cesaretini göster; fikrin önemseniyor. Kendine güven, gizli yeteneklerini sergile. Sosyal çevrende dikkatleri üzerine çekecek bir olay yaşanabilir. Enerjini olumlu yönlere kanalize et ve içsel huzuru bulmak için meditasyon gibi rahatlatıcı aktiviteleri ihmal etme. Her şeyin ötesine geçip, ruhsal derinliklerde yol alman gereken bir zaman. Bağlantı kurduğun kişileri daha iyi anlama fırsatı bulabilirsin.
Macera arayışın, içsel olarak tatmin olmana yardımcı olacak fırsatlar sunabilir. Yeni deneyimlere açık olman, sınırlarını zorlayarak sana ilham verecek. Sosyal çevrende bazı sürpriz gelişmelerle karşılaşabilir, seni şaşırtan insanlarla tanışabilirsin. Yaratıcılığın yüksek, bu da projelerine katkı sağlayacak. Ancak detaylara dikkat etmekte fayda var; bazı konularda aceleci davranmaktan kaçınmalısın. İletişimde samimiyet ön planda olmalı. Eğer duygusal bir meseleyle ilgileniyorsan, açık bir diyalog kurmak önemli. Kendini ifade etme biçimin, ilişkilerinde olumlu bir etki yaratabilir. Enerjini doğru yönlendirdiğin sürece, dolu dolu bir gün seni bekliyor.
Bugün, hedeflerine ulaşmak için kararlılıkla ilerlemen gerekecek. İçsel motivasyonun oldukça yüksek, bu nedenle işyeri projelerine yoğunlaşmak ve sorumluluklarını üstlenmek için mükemmel bir zaman. Ancak, yapıcı eleştirilere açık olman önemli. Takım arkadaşlarınla olan iletişimini güçlendirirsen, iş yerinde daha uyumlu bir atmosfer yaratabilirsin. Özel hayatında ise duygusal derinliklere inmeye hazır hissediyorsun. Partnerinle bağınızı kuvvetlendirecek samimi sohbetler yapma fırsatı doğabilir. Bekar Oğlaklar için ise yeni bir ilişkiye adım atma cesareti, hayatlarına taze bir soluk katabilir. Sağlığın konusunda daha fazla özen göstermen gereken bir dönemdesin. Fiziksel aktivitelere yer açarak hem zihinsel hem de bedensel olarak enerjini artırabilirsin. Yaratıcılığını beslemek için küçük hobiler edinmen faydalı olacak. Unutma, azim ve sabırla ilerlediğinde tüm hayallerini gerçekleştirme yolunda büyük adımlar atabilirsin.
Bugün zihin açıcı fikirler ve yaratıcı projeler için oldukça verimli bir gün. Sosyal çevrenizle olan etkileşimlerinizi artırarak ilham alabilir, yeni dostluklar kurabilirsiniz. Sizi sıkıntıya sokan bazı meselelerden uzaklaşmak için farklı bakış açıları denemek isteyebilirsiniz. Kendinizi yeniliklere açma isteğiniz, çevrenizdekilerin de dikkatini çekecek. Sürpriz gelişmelere hazırlıklı olun, özellikle beklenmedik bir arkadaş tavsiyesi ya da ilginç bir iş teklifi gündeme gelebilir. Duygusal olarak daha özgür hissetme arayışı içerisindesiniz; bu nedenle geçmişteki kısıtlamaları geride bırakmanın yollarını aramak isteyeceksiniz. Unutmayın, kendi özgürlüğünüzü yaratmak için adım atalım.
Duyguların derinliklerine dalmaya hazır ol. İçgüdülerin güçleniyor ve sezgisel bir döneme giriyorsun. Hayal gücün ve yaratıcılığın, seni ilham dolu projelere yönlendirebilir. Karşılaştığın zorluklara karşı duyarlılığın artarken, başkalarının hislerini daha iyi anlama yeteneğin de gelişiyor. Bugün, sosyal çevrendeki bazı kişilerle duygusal bağlarını güçlendirmek isteyebilirsin, bu nedenle empati göster ve samimi paylaşımlarda bulun.İç dünyanda huzur arayışı içinde olabilirsin; meditasyon veya doğada zaman geçirmek, iç rahatlamanı ve dinginliğini artırabilir. Aynı zamanda, sanatsal aktivitelerle kendini ifade etme ihtiyacı hissedebilirsin. İlişkilerde daha fazla anlayış ve şefkat göstermeye özen göster, bu, güçlü bağların pekişmesine katkıda bulunabilir. Hayal ettiğin projeleri hayata geçirme arzun içindeki parlak bir ateşi besliyor, cesaretini topla ve içindeki yaratıcı gücü serbest bırak. Unutma, bazen akışta kalmak, en iyi sonuçları getirebilir.
