1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Bugün içsel motivasyonun oldukça yüksek, cesaretin ve kararlılığın çevrendeki insanlara ilham verebilir. İlişkilerinde daha açık ve samimi olmak, bazen risk almak gerektiğini gösterebilir. Yeni projeler için harika bir gün; enerjini doğru yönlendirdiğinde, sürpriz fırsatlar kapını çalabilir. Sağlık konusunda, bedenine iyi bakmak ve dinlenmek için zaman ayırmak, zindeliğini artıracaktır. Duygusal olarak da, geçmişteki deneyimlerin seni daha güçlü kılıyor. Kendini ifade etme biçiminde özgüvenin artabilir. Bu dönemde karşına çıkan engelleri birer basamak olarak değerlendirmek, seni daha yükseklere taşıyacak.
Bugün, huzur arayışın ön planda. İlişkilerinde uyum sağlamak için daha fazla çaba gösterebilir, sevgi dolu anlar yaşayabilirsin. İçsel bir dinginlik bulmak adına kendine zaman ayırmak önemli. Sanat ve estetikle ilgili aktiviteler, ruhunu besleyecek. Maddi konularla ilgili dikkatli olman gereken bir süreçte olduğun söylenebilir. Dikkatini dağıtan unsurları minimize et, böylece sıkıntılardan uzak durabilirsin. Ayrıca, kendini ifade etme biçiminde yenilik arayışında olabilirsin; yazmak, müzik yapmak ya da yeni bir hobi edinmek için ideal bir zaman. Unutma ki, kararlılığın ve dayanıklılığın seni her zaman hedeflerine daha da yaklaştıracak.
Bugün iletişim becerilerinizi parlatma zamanı. Sosyal çevrenizle yapacağınız etkileşimler, yeni fikirlerin tohumlarını atmanıza yardımcı olacak. Zihninizin açık ve meraklı olduğu bir dönemdesiniz, bu nedenle yeni bilgiler edinmek ve farklı bakış açıları ile tanışmak için mükemmel bir fırsat. İkili ilişkilerde samimiyet ön planda, çevrenize duyduğunuz ilgi ile onları daha da yakınınıza çekebilirsiniz. Ancak, yüzeysel tartışmalardan uzak durmalısınız; derin sohbetler, sizi ve karşınızdaki kişiyi daha fazla geliştirecektir. İçsel enerjinizi doğru yönlendirmek, yaratıcı projelerinizi hayata geçirmek için elverişli koşullar sunuyor. Unutmayın, sezgilerinize güvenmek, sizi daha iyi yerlere taşıyabilir. Bazı ani değişimler kapıda, fakat esnek kalmayı başarabilirseniz, bunlardan olumlu bir şekilde yararlanabilirsiniz. Kısa geziler ve yeni insanlarla tanışmak, size ilham verebilir. Göz alıcı bir gün sizi bekliyor!
Duygusal derinliklerinle yüzleşme zamanı. İçsel huzuru sağlamak için kendine alan yaratmalısın. Ailevi bağlar, günün en önemli teması. Sevgi dolu bir atmosfer içinde hissetmek isteyeceksin. Anlayış ve yardımlaşma, ilişkilerinde ön plana çıkacak. Geçmişte yaşanan anıları yeniden değerlendirmek, içsel yolculuğunu zenginleştirebilir. Duygusal açıdan kendini güvende hissetmek için sevdiğin insanlarla daha fazla zaman geçirebilirsin. İş ve kariyer alanında, daha fazla sorumluluk üstlenme isteği doğabilir. Ancak, bu dönemde hislerini de ifade etmekten çekinmemelisin. İşbirlikleri ve ortak projelerde samimi yaklaşımın sayesinde mükemmel sonuçlar elde edebilirsin. Kendini yenileme, yeni başlangıçlar yapma arayışında imkânlar bulacak, bunları değerlendirmek isteyeceksin. Dikkatini, içsel zenginliğe ve duygusal dengeye yönlendirmelisin. Her şeyin bir denge içerisinde gerçekleştiğini unutmadan, kendini yeniden inşa etme fırsatını iyi değerlendir.
Bugün, kendinizi sahnede gibi hissedeceksiniz; tüm dikkatlerin üstünüzde olması sizin için enerji kaynağı olacak. Yaratıcılığınızın doruk noktalarına ulaşabileceği bir gün. İçsel motivasyonunuzla birlikte başkalarına ilham verme gücünüz artabilir. Sosyal ilişkilerde kararlılık ve liderlik sergilemek, çevrenizdeki insanlara güven verecek. Fakat, çevrenizdeki dengeyi sağlamak adına empati kurmayı unutmayın; zaman zaman paylaşımda bulunmak, bağlantılarınızı kuvvetlendirebilir. Duygusal konularda ise, içsel hislerinize güvenmek faydalı olacak. İçsel sesinize kulak verin, sizi yönlendirmesine izin verin. Bugün, hedeflerinize ulaşmak için gereken kararlılığı sergilemeniz mümkün. Önemli adımlar atmak için kendinizi hazır hissediyorsunuz; bu motivasyonunuzu iyi değerlendirin.
Bugün detaylara odaklanma isteğin artıyor. İş yerinde veya günlük işlerinde mükemmeliyetçi yönlerin ön plana çıkabilir. Zihinsel olarak oldukça aktif olacağın bir zaman dilimindesin; ince eleyip sık dokuma arayışında olabilirsin. Etrafındaki insanlarla olan iletişiminde ise daha dikkatli olmanda fayda var. Eleştiriler yaparken, yapıcı bir dil kullanmak önem taşıyor. Duygusal konularda daha keskin ve net kararlar almak isteyebilirsin, ama içsel hislerine kulak vermeyi unutma. Kendini geliştirme fırsatlarıyla karşılaşabilirsin; yeni bir hobi edinmek veya bir kursa katılmak için uygun bir dönemdesin. Sağlığınla ilgili konulara da odaklanmak, yaşam kaliteni artıracak. Kendi ihtiyaçlarına önem vermek, seni daha güçlü hissettirecek.
Bugün, sosyal ilişkilerde ve işbirliklerinde uyum arayışın ön planda. Çevrenle olan iletişimin akıcı geçeceği bu dönemde, yeni bağlantılar kurma fırsatları doğabilir. İçsel denge arayışın, başkalarının ihtiyaçlarını anlamanla birleştiğinde, birçok sorunun üstesinden gelmene yardımcı olacak. Duygusal tarafın, karşı tarafla empati kurma yeteneğinle birleşince, derin ve anlamlı diyaloglar ortaya çıkabilir. Kendi ihtiyaçlarını göz ardı etmemeye dikkat etmelisin; zira bu, içsel huzurunu tehlikeye atabilir. Kendine bir sınır koymayı dene. Ayrıca, sanat alanında yapacağın faaliyetler sana ilham verecek ve ruhunu besleyecek. İkili ilişkilerde ise, sabırlı olman fayda sağlayabilir; duyguların dengesi, günün akışını olumlu yönde etkileyecektir.
Bugün içsel duyguların derinliklerinde bir keşfe çıkabilirsin. Kendini sorgulamak ve ruhsal bir dönüşüm yaşamak için uygun bir zaman. İlişkilerde yaşanan gizli duyguları açığa çıkarma arzusu, içinde patolojik bir merak uyandırabilir. Duygu yoğunluğuyla başa çıkmak zor olabilir, bu yüzden korkularınla yüzleşmekten çekinme. Kendine olan güvenin, zorlukların üstesinden gelmende büyük rol oynayacak. İş yerinde veya sosyal çevrende, güç ve kontrol temalarının ön plana çıkması muhtemel. Yaratıcı projelere yönelmek, içsel tüm bu savaşların ve karmaşanın yatışmasına yardımcı olabilir. Unutma, değişim her zaman kolay değil ama hayata dair büyük dersler getirebilir. Kendi iç sesini dinlemeye, sezgine güvenmeye açık ol. Bugün her şeyi görebilmek için farklı bir bakış açısı geliştirmek faydalı olacak.
Macera ruhun canlanıyor, yeni deneyimlere açılmak için harika bir zaman. Yalnız olmadığını, çevrende sana destek verecek insanlarla kuşatıldığını hissedeceksin. Farklı bakış açıları edinmek, ufkunu genişletmek için harika fırsatlar söz konusu. Bu dönem, kişisel gelişimin adına yapacağın girişimler için ideal. Geçmişteki tecrübelerini değerlendirerek bunları avantaja çevirebilirsin. Duygusal olarak cesur ve açık ol, kalbini yeniden heyecanlandırmak için yer aç. Yeni bir yolculuğa çıkma isteği yoğunlaşacak; belki bir seyahat planı veya yeni bir bilgi edinme arzusu seni bekliyor. Hayallerini gerçekleştirmek için cesur adımlar atmak, içindekini ortaya çıkarmak son derece tatmin edici olacak. Kendine güven, içsel rehberliğine kulak ver ve sağlam adımlarla ilerle.
Bugün, kararlılığın ve azmin en yüksek seviyelere ulaşabileceği bir gün. İş hayatında yeni fırsatlarla karşılaşabilirsin; bu fırsatlar, uzun vadeli hedeflerine ulaşmana yardımcı olacak. İletişim becerilerin, yönlendirme almak ve ekip çalışması yapmak için oldukça etkili olacak. Sorumluluklarını yönetmekteki başarın, başkalarına ilham verebilir.Kendine olan güvenin artarken, içsel motivasyonunu güçlendirecek olan yeni projelere yönelme isteği duyabilirsin. Ancak, detaylara dikkat etmen gereken anlar öne çıkabilir; aceleci davranmamak ve olaylara dikkatle yaklaşmak, olası hataların önüne geçecektir.Gün içinde duygusal ilişkilerde de dikkatli ol. Aldığınız geri bildirimlere açık olman, sevdiklerinle daha sağlıklı bir iletişim kurmana yardımcı olabilir. Eğer duygusal açıdan sıkışmış hissediyorsan, bu konuları çözümlemek için adımlar atmak isteyebilirsin. Kendine zaman ayırabilmek ve ruhsal dinginlik sağlamak için kısa molalar vermek de faydalı olacaktır.Biraz huzurlu bir köşede olmak ve doğanın tadını çıkarmak sana iyi gelebilir. İçsel dengeyi sağlamak ve zihnini rahatlatmak için doğaya yönelmek, yaratıcılığı artırabilir. Bugün, hem kariyerinde hem de kişisel yaşamında dengeyi bulmak için önemli fırsatlar sunuyor. Unutma, kararlılığın en büyük gücün!
Bugün, sosyal çevrenizle olan etkileşimlerinizde canlı ve dinamik bir enerji hissedebilirsiniz. Arkadaşlarınızla bir araya gelmek, ilginç sohbetler yapmak ve yeni fikirler paylaşmak için harika bir zaman. Beklenmedik yeniliklerle karşılaşabilir, ilham verici insanlarla tanışabilirsiniz. Farklı bakış açıları, düşünce sınırlarınızı genişletecek ve sizi yeni projelere yönlendirecek. Ancak, özgür ruhunuzun kısıtlanmasına karşı dikkatli olun; başkalarının beklentileriyle sınırlandırılmaya çalışıldığınızda, kendi kimliğinizi koruma ihtiyacı hissedebilirsiniz. İçsel bir ses, sizi daha derin bakış açıları keşfetmeye teşvik edebilir. Kendinizi ifade etmekte özgür olun, ilhamınızı yansıtmaktan çekinmeyin. Bugün içsel huzuru sağlamak ve dengeyi bulmak adına sessiz bir zaman dilimi yaratmak da iyi bir fikir olabilir. Meditasyon veya doğada kısa bir yürüyüş, düşüncelerinizi netleştirmek için faydalı olabilir. Gözlerinizin çevrenizdeki güzelliklere ve fırsatlara açık olmasına dikkat edin. Bu enerji, yaratıcılığınızı arttıracak ve potansiyelinizi gerçekleştirmeniz için gereken cesareti bulmanızı sağlayacaktır. İnanın, yenilikler ve değişim için açık bir zihinle yaklaşmak, bugün size büyük kazançlar sağlayabilir.
Duyguların derinliklerinde yol alırken, içsel sezgilerin bugün güçlü bir şekilde öne çıkacak. Yaratıcılığın ve hayal gücün, seni sıradanlığın dışına taşıyabilir. Duygusal ilişkilerde hassas bir denge kurman gerekebilir; sevgi dolu ama aynı zamanda net sınırlar koymak önem taşıyor. Belki de birine yardım etme arzun, seni ayrı bir huzura yönlendirecek. Kendini ifade etme konusunda cesur ol; sanatsal bir proje, kendini bulmana yardımcı olabilir. İçsel bir huzur arayışindasın ama dış dünyadaki karmaşa bu huzuru zorlayabilir. Kendi iç sesine kulak vererek, gerçek hislerini anlamaya çalış. Sosyal çevrendeki kişilerin duygusal destek arayışında olduğunu hissediyor olabilirsin, onlara el uzatman ya da onları dinlemen aranızdaki bağı güçlendirebilir. Bu süreçte, zarif bir tutum sergilemen ve şefkatini esirgememen büyük önem taşıyor. Değişime açık ol; yeni fırsatlar karşına çıkabilir, ama bunları değerlendirmek için önce kalbini dinlemen gerekebilir. Unutma ki, senin sezgilerin seni doğru yola yönlendirecektir.
