1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Bugün enerjilerin yüksek olduğu bir gün. Cesaretin ve kararlılığın ön planda olacak. Yeni projelere başlamak için mükemmel bir zaman. İçsel motivasyonun oldukça güçlü; bu, hedeflerine ulaşma konusunda seni destekleyecek. İletişim becerilerini kullanarak çevrendeki insanlarla güçlü bağlar kurabilirsin. Ancak acelecilikten kaçınmaya çalış. Duygusal tepkilerin seni yanıltabilir. Kişisel sınırlarını koruma konusunda dikkatli ol, zira başkalarının beklentileri seni sıkıştırabilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; ruhsal olarak yeniden şarj olma ihtiyacın var. Seçimlerini yaparken iç sesine kulak ver. Bu dönem, büyüme ve gelişim için oldukça elverişli. Edge'inde dur, açık fikirliliğini koru ve yeni fırsatları değerlendir.
Bugün, kararlılığınız ve sabrınız ön plana çıkıyor. İlişkilerde sağlam adımlar atma arzusu içindesiniz. Sevdiklerinizle daha derin ve samimi bağlantılar kurabilirsiniz. Maddi alanlarda bazı fırsatlar gündeme gelebilir, dikkatli değerlendirmeler yapmalısınız. İçsel huzurunuzu bulmak için doğayla veya sanatsal faaliyetlerle vakit geçirmek faydalı olacaktır. Hayal gücünüzü besleyen aktivitelere yönelmek, ruhsal denginizi korumanıza yardım eder. Ancak, aşırı hırslı veya inatçı davranışlardan kaçınmalısınız; esneklik, birçok şeyin üstesinden gelmenizi kolaylaştırır. Bugün yeni fikirler veya projeler üzerinde çalışmak için uygun bir zemin var; yaratıcılığınızı ortaya koymaktan çekinmeyin.
İletişim becerilerin bugün ön planda, fikirlerinle dikkat çekebilirsin. Sosyal ortamlarda aktif ol ve yeni insanlarla tanış. Zihnini aç, yeniliklere ve farklı bakış açılarına şans tanı. Karşılaşacağın durumlarda esnek kalmak, başarıyı getirecek. Kısa yolculuklar veya yazışmalar gününe renk katabilir. Duygusal olarak biraz dalgalanan bir ruh haline kapılabilirsin, bu yüzden içsel dengenin kıymetini bilmek önemli. Meraklı ruhun sayesinde çevrendeki gizemleri keşfetme fırsatı bulabilirsin, bu da sana ilham verecek. İletişimde açık ve net olman, bazı sorunları hızla aşmanı sağlayacak. Kendini ifade ederken samimi ve içten olmaya dikkat et; bu, ilişkilerinde derinlik katacak. Eğitim veya öğretim konularında kayda değer gelişmeler olabilir. Yaratıcılığınla ilgili projelerde ilerleme kaydedebilirsin, bu nedenle tutkularının peşinden gitmekten çekinme.
Duygusal derinliklerinle yüzleşme zamanı. İçsel huzurunu bulmak için kendine zaman tanımalısın. Aile ve yakın dostlarla olan ilişkilerin ön plana çıkacak; samimi sohbetler, kalp bağlantılarını güçlendirebilir. Geçmiş anılar aklını meşgul edebilir. Eski yaraların iyileşmesi için adımlar atmalısın. Kariyerinde, içgüdülerine güvenerek önemli kararlar alabilirsin; bu, seni doğru yola yönlendirecek. Yaratıcılığını ifade etme fırsatı bulabilirsin, bu süreçte kendini özgür hissetmek önem taşıyor. Duyusal deneyimlere açıksan, küçük mutluluklar günlük rutininin renklenmesine yardımcı olacak. Kendine nazik davranmayı unutma; bu, ruhsal dengeyi sağlamana katkıda bulunur.
Bugün liderlik vasıflarının ön plana çıkacağı bir gün. İnsanlar senin kararlılığını ve özgüvenini fark edecek. Sosyal ortamlarda doğal bir çekim alanı oluşturacak ve çevrendekileri etkileme gücünü kullanabileceksin. Yaratıcılığını konuşturmak için çok uygun bir dönemdesin; ilham dolu fikirlerin üzerine gitmekten çekinme. Kalabalıklarda parlamak için sabırsızlanıyorsan, kendini ifade etme şansı bulabilirsin. Ancak dikkat etmen gereken bir nokta, egona kapılmamak ve düşüncelerini başkalarına dayatmaktan kaçınmak. İçten bir iletişim kurmak seni daha da güçlü kılacak. Bugün, ilişkilere dair duygusal derinliği keşfetme ve paylaşımda bulunma temaları öncelikli hale gelebilir. Yalnız olmadığını hissetmek ve güven dolu bağlar kurmak önemli olacak. Kısacası, ışıltını yaymak için harika bir zaman dilimindesin; içinde bulunduğun anın tadını çıkar!
Günün getirdiği enerjilerle en küçük detaylara bile dikkat etme arzusu içinde olacaksın. Pratik aklın, iş yerindeki zorlukları aşmana yardımcı olurken, iş arkadaşlarınla olan iletişiminin de güçlendiğini hissedeceksin. Başarı odaklı düşüncelerin, planlarına odaklanmanı sağlayacak. Sağlığına dikkat etme zamanı. Bunaltıcı bir dönemden geçiyorsan, kendine bir mola vermek iyi gelecek. Duygusal ilişkilerde, samimiyetin ve dürüstlüğün önem kazanıyor; açık iletişim kurmaktan çekinme. Yaratıcılığını ön plana çıkaracak fırsatlar da kapını çalacak. Hayatına yeni bir şeyler katma isteğin, seni keşiflere sürükleyebilir. Kendine güven ve içsel huzuru bulma arayışında, içsel sesini dinlemek senin için çok değerli olacak. Her şeyin bir zamanı var; sabırlı kalmaya özen göster.
Bugün ilişkiler ön planda. Sosyal çevrendeki insanlarla derin sohbetler yapma şansın var. Etrafındaki uyum ve denge, içsel huzurunu arttırıyor. Ancak bazı konularda kararsızlık yaşamaya eğilimli olabilirsin; kendi iç sesini dinlemeye çalışmak, seni doğru yolda ilerletir. İş veya projelerde grup çalışmalarında etkin olacaksın, fikirlerin başkaları için ilham kaynağı olabilir. Duygusal meselelerde ise açıklık ve dürüstlük sana fayda sağlayacak. Kendini ifade ederken nazik ama net olmalısın. Afrodit’in enerjisi, aşk hayatında sürprizlere neden olabilir; belirsizlikler, sevgi dolu bir anla dönüşebilir. Kendine zaman ayırmayı unutmamalı, meditatif aktivitelerle ruhunu dinlendirmelisin. Estetik bir şeylere yönelmek, yaratıcılığını canlandırır; sanat veya hobi projelerine odaklanabilirsin. Bugün, dengeni korumak adına birbirinden farklı alanlarda kendini keşfetmek için harika bir gün.
Gizli tutkuların ve derin duyguların yüzeye çıkma zamanı. İçsel yolculuğuna odaklanırken, etrafındaki insanlarla kurduğun bağlantıların derinleşeceği bir dönemdesin. Duygusal zekan ve sezgilerin, ilişkilerindeki karmaşayı çözmende sana rehberlik edecek. Kendini ifade etme biçimlerinde cesur olmalısın; içindeki derin hisleri paylaşmak, sevgi dolu bir ortam yaratmana yardımcı olacak. Maddi konular ve yatırımlar üzerinde de düşünme zamanıdır. Risk almak isteyebilirsin ama iyi araştırma yapmadan karar verme. Bugün, duygusal ve ruhsal dengeyi bulmak için meditasyona veya doğaya çıkmaya vakit ayırmak iyi gelebilir. Unutma, karanlıkla yüzleşmek her zaman sana ışık ve yeni bir bakış açısı kazandırır.
Hareketli bir gün seni bekliyor. Yeni başlangıçlara açık olmalı ve cesaretini kullanmalısın. Düşüncelerini özgürce ifade edebilmenin getirdiği ferahlık, çevrendeki insanlarla olan iletişimini güçlendirecek. Sosyal ortamlarda daha fazla yer almak, ilginç bağlantılar kurmana ve yeni fırsatlarla karşılaşmana olanak tanıyacak. İçsel merakını beslemelisin; öğrenmeye ve keşfetmeye yönelik olan tutkun, yeni beceriler edinmene yol açabilir. Finansal konulara dikkat et; harcamalarını kontrol altında tutmak senin için önemli olacak. Kalabalıklar içinde kaybolmamaya özen göster, kendi iç dünyana da zaman ayırmalısın. Sevgi dolu ilişkilerin, duygusal tatminini artıracak; anı yaşa ve bağlantılarını derinleştirmek için çaba göster. Bugün, hayatın sunduğu sürprizlerle dolu bir gün olabilir; gözlerin açık olsun!
İş yaşamında kararlılık ve disiplin gerektiren bir gün. Hedeflerine ulaşma isteğin, seni doğru adımlar atmaya yönlendirecek. İçsel motivasyonunu yüksek tutmak, zorlukların üstesinden gelmene yardımcı olacak. İletişim kurarken dikkatli ol, yanlış anlaşılmalara sebep olmamak için net olman önemli. İlişkilerde, sevdiğin kişilere karşı daha anlayışlı olmak, aranızdaki bağı güçlendirebilir. Sağlık konularında bireysel ihtiyaçlarına öncelik vermeyi unutma; kendine zaman ayırmak, enerjini tazeleyecek. Fırsatları değerlendirmek için anı yakalaman gereken bir dönemdesin; kararlılığını ve özgüvenini korumalısın.
Bugün, toplumsal bağlantılar kurmak ve yeni fikirlerle dolup taşmak için harika bir fırsat var. Kendinizi ifade ederken daha cesur ve yaratıcı olabilirsiniz. Düşüncelerinizi başkalarıyla paylaşmaktan çekinmeyin; zira fikirleriniz, beklemediğiniz bir şekilde karşılık bulabilir. En yakın arkadaşlarınız ya da ortak projeler üzerinde çalıştığınız kişilerle yapılan iletişim, sizi heyecanlandıracak yeni kapılar açabilir.İnovatif bir yaklaşım benimsemek, sizi kalabalıkların arasından sıyıracak ve kendi yolunuzu çizmenize yardımcı olacak. Ayrıca, grup aktivitelerine katılmak ya da sosyal bir etkinlik düzenlemek için mükemmel bir gün. Ancak, başkalarının düşüncelerine saygı göstermek de önemli; empati yeteneğinizi ön planda tutmak, ilişkilerinizi güçlendirecektir.Duygusal anlamda ise, sevdiğiniz ve alıştığınız ortamdan uzaklaşarak yenilikler aramak isteyebilirsiniz. Kendinizi keşfetmek ve duygusal derinliklere inmek için uygun bir zaman. Ancak, değişim rüzgarlarının getirebileceği belirsizliklerden korkmamakta fayda var. Hayatınızdaki eski kalıpları kıracak cesareti bulmaya hazır olun. Kendi özgürlüğünüzü ve bireyselliğinizi kutlamak için gerçek bir fırsatla karşı karşıyasınız.
Duygusal derinlikler içinde kendini bulduğun bir gün. İçsel düşüncelerine dönebilir, hayal gücünün sınırlarını zorlayabilirsin. Belki meditasyona yönelmek ya da sanatsal bir aktiviteyle uğraşmak zihnindeki karmaşayı hafifletebilir. Başkalarıyla kurduğun bağlantılarda samimi ve içten olmak, ilişkilerini güçlendirecek. Duygusal hassasiyetin artmışken, başkalarının hislerine karşı duyarlı olman kalp kapılarını açmana yardımcı olacak. Anlayış ve empati, bugün varlığını hissettirirken, belki de sen de diğerlerine ilham verebilirsin. Unutma, sezgilerinle hareket etmek, seni doğru yolda ileriye taşıyabilir.
