1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Bugün enerjin yüksek ve cesaretinle çevrendekileri etkileyebilirsin. Yeni girişimler için harika bir zaman; fikirlerini hayata geçirme konusunda kararlı hareket etmelisin. Duygusal ilişkilerde açık sözlülüğün önem kazanıyor; hislerini ifade etmekte çekinmemelisin. Ancak, aceleci davranmaktan kaçınmalısın; düşüncelerini netleştirmeden karar vermek, seni gereksiz zorluklarla karşılaştırabilir. Sağlık konusunda, fiziksel aktivitelere yönelmek faydalı olacak. Kendine dönük bir yolculuğa çıkmak, ruhunu dinlendirmene yardımcı olabilir. Başarıların için kendini kutlamayı ihmal etme; küçük zaferler bile önemlidir. Aşk hayatında heyecan verici sürprizlerle karşılaşabilirsin; bu fırsatları değerlendir. Hayatındaki olumlu değişimleri kabullenmek, seni daha ileriye taşıyacak.
Bugün, finansal konular oldukça belirgin bir şekilde dikkatini çekebilir. Gelirlerin ve harcamaların arasında denge sağlamak için mantıklı adımlar atmalısın. Yarım kalmış projelere yeniden odaklanmak, verimliliğini artırabilir. Sosyal ilişkilerde ise daha açık ve iletişimsel olman gereken bir dönemdesin. Yakın çevrendeki insanlarla olan bağlarını güçlendirmek, sana huzur verecek. Romantik ilişkilerde ufak sürtüşmeler yaşanabilir; sabırlı ve anlayışlı kalmak, olumsuz duyguları ortadan kaldıracaktır. Kendine yönelik bakım ve ruhsal dinginlik arayışın, gün boyunca kendini yeniden değerlendirmeni sağlayabilir. İçsel bir huzur ile dış dünyada uyum sağlamak için zamana ihtiyacın var. Eğitim veya kişisel gelişim konusunda yeni adımlar atmak için harika bir zaman. Hedeflerine ulaşmak için kararlılıkla ilerlemeli ve atılımlarını cesur bir şekilde gerçekleştirmelisin.
Bugün iletişim becerilerin ön planda olacak. Fikirlerini açıkça ifade etmenin ve başkalarıyla etkileşim içinde olmanın önemini hissedeceksin. Sosyal ortamlarda dikkat çekici ilişkiler kurabilir, ilginç bireylerle tanışabilirsin. Esnek düşünme yeteneğin, sorunları hızlıca çözmene ve yeni fırsatlar yaratmana yardımcı olacak. Gün boyunca dikkatini çeken bir konuda öğrenmeye aç ol; bu, zihnini besleyecek ve yeni bakış açıları kazanmanı sağlayacak. Ayrıca, kısa seyahatler planlayabilir ya da ilginç bir bilgi paylaşımı yapabilirsin. İş ve sosyal alandaki etkileşimlerin, gelecek projelerin için faydalı bağlantılar oluşturabilir. Kendini ifade ederken biraz daha cesur olmalısın; bu, hem kişisel hem de çevresel değişimlere kapı açacaktır. Ayrıca, günlük rutininde yenilikler yapmayı da değerlendirebilirsin. Bu değişim, yaşamına canlılık ve enerji katacak.
Duygusal derinlikler ve hassasiyet ön planda. Ailevi bağlar ve sevdiklerinle olan ilişkilerin, belirsizliklerin üstesinden gelmene yardımcı olacak. İçsel dünyanda yaşadığın dalgalanmalar, sana güçlü bir sezgi sunuyor; bu sezgiye güvenmek önemli. Gün, geçmişle yüzleşmek ve geçmişteki anıları canlandırmak için uygun. Kendini korkularınla yüzleştirirken, koruma içgüdün güçlenebilir. Belki yeni projelere başlamak veya hayallerin için adım atmak isteyeceksin, ama önce içsel huzuru bulmalısın. Duygusal destek alabileceğin bir arkadaşla derin bir paylaşım, ruhsal olarak seni besleyebilir. Hayatın getirdiği değişimlerle başa çıkmak için içsel dengeyi sağlaman gerekiyor; bunun için sağlıklı sınırlar koymayı unutma.
Bugün enerjinin yüksek olduğu bir gün. Kendini ifade etme konusunda cesur adımlar atabilirsin. Özellikle sosyal ortamlarda dikkat çekmek, ilgi odağı olmak senin için oldukça kolay olacak. Yaratıcılığın ön planda; bu durum sanatsal projelerde ya da hobilerinle ilgili yeni fırsatlar ortaya çıkarabilir. Ancak, çevrendekilerle olan iletişimine özen göstermelisin. Bazı tartışmalara girmekten kaçınmak, ilişkilerini daha sağlam temellere oturtmana yardımcı olur. Bugün, içsel gücünü hissetmek sana kendine güven konusunda fayda sağlayacaktır. Kendi değerini bilmek ve bu değerle hareket etmek, karşına çıkan fırsatları değerlendirmende büyük rol oynayacak. Kendine ve hayallerine odaklan, başarı seni bekliyor.
Detaylara olan düşkünlüğün, bugün seni öne çıkaracak. Kararların ve analiz yeteneğin sayesinde, karmaşık bir durumu çözme fırsatı bulabilirsin. Yapıcı eleştirilerinle çevrendekilere ilham verebilir, onların gözünde saygı kazanabilirsin. İletişim kurma konusundaki yüksek becerin, sosyal ilişkilerini güçlendirmene yardımcı olacak. Aynı zamanda kişisel alanında yapmak istediğin değişiklikler için mükemmel bir zaman; yenilikçi fikirlerin seni hedeflerine daha da yaklaştırabilir. Gün içinde karşılaşabileceğin küçük engeller, motivasyonunu düşürmemeli. Sabırlı ve kararlı kalırsan, üstesinden gelebileceğin her şey elinin altında. İleriye dönük planlarını gözden geçir; şimdiye kadar elde ettiğin deneyimlerin, yeni fırsatların kapısını aralayabilir. Unutma, tüm bu süreçte kendine nazik davranmak, zihinsel dengeni korumak adına büyük önem taşıyor.
Dengeler üzerinde yoğunlaşma zamanı. İlişkilerdeki uyumu ve estetiği ön planda tutmak isteyeceksin. Sosyal ortamlarda daha fazla görünürlük kazanabilirsin. Ancak, bazı tartışmaların çıkabileceği durumlarla karşılaşabilirsin. Adalet duygun her zamanki gibi baskın olacak, hak ve haklılık arayışın seni önemli keşiflere yönlendirebilir. Kendine zaman ayırıp, içsel dengeyi bulmak için meditasyon veya sanatla uğraşmak faydalı olabilir. Ortak projelerdeki işbirliklerin güçlenecek ve beklenmedik destekler alabilirsin. Unutma, açık iletişim her şeyin anahtarı. Kendi değerini bilmek ve başkalarına da bu perspektiften yaklaşmak, tüm dinamikleri olumlu yönde etkileyecek.
Bugün yoğun duygular içinde olabilir, içsel bir derinlik hissedeceksin. Gadgetlerin, özellikle teknoloji ile ilgili olanların, beklenmedik bir güncelleme ya da hata ile karşına çıkabilir. Bu durum, işlerinle ilgili planlarını etkileyebilir. Ancak bu belirsizlik, seni yeni çözümler bulmaya itebilir, yaratıcılığını ön plana çıkarabilirsin. İkili ilişkilerinle ilgili kafa karışıklıkları söz konusu; güven duygusu bir anda sarsılabilir. Duygularını ifade etme konusunda cesur olmalısın, açık iletişim sorunların üstesinden gelmene yardımcı olabilir. Kendine güven ve kararlı duruş, başkalarına da ilham verecektir. Bugün, içsel sezgilerine kulak ver; ruhsal yönünü besleyen aktiviteler, senin için huzur kaynağı olacak. Gözlemlerine dikkat et, yüzeyin altında yatan gerçekleri fark etmek, sana önemli bilgiler sunabilir. Unutma ki zamanla her şey yerine oturacaktır.
Serbest ruhun bugün yeni maceralara atılma arzusuyla dolup taşabilir. Seyahat planları yapabilir, farklı kültürleri keşfetme isteğin artabilir. İçsel huzurun için yeni bir kurs veya atölyeye katılmak faydalı olabilir. İkili ilişkilerde ise açık iletişim ve dürüstlük önemli hale geliyor; hislerini paylaşmaktan çekinme. Karşılaştığın engelleri aşmak için yaratıcı düşünme yeteneğini kullanabilirsin. Aynı zamanda, inandığın değerlere sıkı sıkıya bağlı kalmak sana güç verecek. Bugün, hayallerine giden yolda cesaret alabileceğin fırsatlar önüne çıkabilir; bunları değerlendirmekten çekinme. Özgürlüğün, çağrının peşinden gitme zamanı; kalbinin sesini dinle.
Bugün kararlılığın ve disiplinin ön planda olacak. Hedeflerine ulaşmak için doğru adımları atma fırsatını değerlendirebilirsin. İş hayatında alacağın sorumluluklar seni daha da güçlendirecek; bu süreçte liderlik vasıflarını göstermekten çekinme. Duygusal ilişkilerde biraz mesafeli olabilirsin, ancak sevgi dolu bir iletişim kurmaya özen gösterirsen kalpten kalbe bağların daha da derinleşecek.Kendini biraz yorgun hissedebilirsin, bu yüzden sağlığına özen göstermeyi unutma. Zihnindeki karmaşayı gidermek için doğada vakit geçirmek veya meditasyon yapmak sana iyi gelecek. Sosyal açıdan yeni insanlarla tanışma şansı bulabilirsin, bu fırsatları değerlendirip olasılıkları genişletmekte fayda var. Unutma ki, sabrın ve kararlılığın her türlü engeli aşmana yardımcı olacak.
Bugün, özgürlük arayışın kendini daha da belirgin hale getirebilir. Sıradanlıktan uzaklaşıp özgün fikirlerin peşinden gitme isteği içinde olabilirsin. Sosyal çevrende ilginç insanlarla tanışma ihtimalin yüksek. Bu tanışmalar, sana yenilikçi fikirler konusunda ilham verebilir. İçsel bir denge arayışında olabilirsin; grup aktivitelerinde yer almak, sana aidiyet hissi kazandıracak. Ancak, bazı durumlarda başkalarının beklentileri arasında kalmaktan kaçınmak önemli olacak. Duygusal ilişkilerinde ise açıklık, karşılıklı anlayışı artırabilir. İç sesini dinlemek, kalbini yönlendirmek için en doğru yol olacaktır. Yaratıcılığını serbest bırak; bu dönem, çeşitli projeler üzerinde çalışmak için ideal bir zemin sunuyor. Kendine güven ve cesaretle adımlar at!
Duygusal derinliklerinle yüzleşmek için harika bir gün. İçsel sezgilerin güçleniyor, bu yüzden içgüdülerine güvenmekten çekinme. Sanat veya yaratıcılık gerektiren projeler için ilham bulabilirsin. Meditasyon veya doğa yürüyüşleriyle ruhunu beslemek, dingin bir zihin havası yaratmana yardımcı olacak. Sosyal ilişkilerde ise içten yakınlık ve empati kurmak, bağlantılarını güçlendirebilir. Aşk hayatında duygusal bir yoğunluk hissedebilir, sevdiklerinle açık ve samimi iletişim kurmak olumlu sonuçlar verebilir. Kendini ifade ederken korkularını geride bırakıp, kalpten gelen hislerini paylaşmak önemli. Her ne olursa olsun, kendin olmayı ve içsel sesini dinlemeyi unutma.
