1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Bugün hedeflerinize ulaşmak için harika bir enerjiye sahipsiniz. Kararlılığınız ve cesaretiniz, karşılaştığınız zorlukları aşmanıza yardımcı olacak. Çevrenizdeki insanlarla iletişiminizde açık olun; düşüncelerinizi ve fikirlerinizi paylaşmak size beklediğinizden daha fazla destek getirebilir. Bir süredir ertelediğiniz projelere başlamak için mükemmel bir zaman. İçsel motivasyonunuz yükseldikçe, yaratıcılığınızı ortaya çıkaracak fırsatlar karşınıza çıkabilir. “Ben yaparım” yaklaşımınız, zorlukları aşmanıza ve beklenmedik başarılar elde etmenize olanak tanır. Kendinize güvenin ve bu fırsatları değerlendirmek için cesur adımlar atın. Unutmayın, engeller yerine hedeflerinize odaklandığınız sürece, başarı sizi bekliyor olacak. Hem bedensel hem de ruhsal sağlığınıza özen göstermeyi ihmal etmeyin; bu dönemde kendinize biraz dinlenme ve yenilenme zamanı ayırmak faydalı olacaktır.
Bugün, içsel huzur arayışınız ön planda. Gözlerinizi dış dünyadan daha çok içe çevirecek, ruhsal bir derinleşme deneyimleyeceksiniz. İçsel sesinize kulak vermek, sizi önemli bir karar aşamasına yönlendirebilir. İkili ilişkilerde duygusal derinlikleri keşfetmek, kalbinizi ağırlaştıracak gibi görünse de, uzun vadede sizi güçlü kılacak gelişmelere kapı aralayacak. Maddi konularda tutumlu olmanız gereken bir döneme giriyorsunuz; harcamalarınızı gözden geçirip tasarruf yapma gerekliliği hissedebilirsiniz. Öte yandan, doğanın tadını çıkarmak, zihninizi canlandıracak ve sizi yenileyecek. Kendinize zaman ayırmayı unutmayın, bu gün sonunda tatmin edici bir deneyim yaşamanıza yardımcı olacaktır.
Bugün zihnindeki yaratıcı düşünceler ve fikirlerle çevrendeki insanları etkileyebilirsin. İletişim becerilerin ön planda olacak, bu sayede sosyal ortamlarda kendini rahatça ifade etme şansın artacak. Arkadaşlarınla yapacağın sohbetler, merak ettiğin konular üzerinde ilginç tartışmalara yol açabilir. Yeni insanlarla tanışma ve farklı bakış açıları edinme fırsatların var. Yalnız kalmamaya dikkat et, etrafındakilerin enerjisi seni besleyecek. İş veya eğitim alanında önüne çıkacak yeni fırsatları değerlendirmek için cesur olmalısın. İki yönlü düşünme becerin, karmaşık durumlar karşısında seni doğru yola yönlendirebilir. Bugün kendine ve hayallerine dair belirgin hedefler koymak için ideal bir zaman. Unutma, dış dünyayla kurduğun bağ, içsel dünyanı da besleyecektir.
Duygusal derinliklere inme, içsel huzur arayışı bugünün temalarını oluşturuyor. Sevdiklerinle geçen zaman kalbinin sıcaklığını artırırken, duygu paylaşımlarında samimiyet arayışın artabilir. İçsel sesini dinleyip, sezgilerini takip ettiğinde, gizli kalmış ihtiyaçlarını daha net görebilirsin. Rahat bir ortam yaratmaya çalışmak, seni ve sevdiklerini ruhsal olarak besleyecek. İletişimde özenli olman gerekebilir; bazı durumlarda empati göstermek, karşındakiyle daha güçlü bağlar kurmana yardımcı olacaktır. Anlık keyifleri kucaklama, küçük mutlulukları değerlendirerek kendine iyi bakma zamanıdır. Geçmişte kalan duygularla yüzleşmek için uygun bir gün. Ancak, geçmişin yükünden kurtulmayı seçmek, geleceğe daha umutla bakmanı sağlayacaktır.
Bugün kendini oldukça yaratıcı ve enerjik hissedebilirsin. İçindeki coşkuyu çevrenle paylaşmak, yeni projelere adım atmak için harika bir zaman. Sosyal ilişkilerde dikkat çekiciliğin artacak, çevrendeki insanları etkileme kabiliyetinle göz dolduracaksın. Fakat, biraz daha sabırlı olman ve aceleci davranmaman önemli. Bazı hedeflere ulaşabilmek için adım adım ilerlemen gerektiğini hatırla. Özgüvenin yüksek, ancak başkalarının düşüncelerine de saygı göstermeyi unutma. Aşk hayatında, romantik bir iletişim seni bekliyor; hislerini açıkça ifade etmekten çekinme. Kendine güvenerek attığın adımlar, hem kişisel gelişimine hem de ilişkilerine olumlu yansıyacak. Bugün aynı zamanda sağlık konularına dikkat etme zamanı; bedenine biraz daha özen göstermen gerekebilir. Yaratıcılığı besleyecek aktivitelerde yer alarak ruh halini iyileştirmek için fırsatlar bulabilirsin.
Dikkat ve titizlik gerektiren konular üzerinde yoğunlaşma zamanı. İş ve sorumluluk alanlarında yüksek bir performans sergilemek mümkün. Amaçların netleşiyor, bu da seni ilerlemeye yönlendiriyor. Gözlemlerine güven, ayrıntılara odaklanmak, başkalarının fark etmediği fırsatları yakalamanı sağlayabilir. İletişim konularında dikkatli ol, başkalarının hislerine duyarlı olmak, mevcut ilişkilerini güçlendirecektir. Sağlık ve günlük rutininle ilgili konulara önem vermen gerekebilir; belki de bir düzen oluşturma veya yeni alışkanlıklar edinme zamanıdır. Kendi içsel huzurunu bulmak için, doğadayken veya sakin ortamlarda zaman geçirmek faydalı olabilir; bu seni tazeleyecek ve daha pozitif bir bakış açısı kazandıracaktır. İçsel sezgilerin bu dönemde oldukça kuvvetli; kalbini dinle ve aklınla birlikte onu takip et. Bu, seni isabetli kararlar almaya yönlendirecek. Kendine güven, doğru yolda olduğundan emin ol.
Duygusal denge ve uyum ön planda. Sosyal ilişkilerde samimiyet arayışında olacaksın; mevcut dostluklarına yenileri eklemek isteyebilirsin. Ortak projelerde görünümün artıyor, bu da seni stratejik düşünmeye yönlendirecek. Estetik ve sanatla ilgili konulara ilgi göstermek, içsel huzuruna katkı sağlayabilir. Karar vermekte zorlanabilirsin; bu, daha fazla seçenek sunarak seni düşündürecek. Zihnini açacak yeni bilgiler edinmeye fırsatlar çıkabilir. Kendini yalnız hissetmemen için samimi bir arkadaşla vakit geçirmek iyi gelecektir. Ancak, dış dünyayla olan etkileşimini sağlıklı bir dengeyle sürdürmekte fayda var. Kalp sağlığına özen göster, stresli durumlar üzerinde daha dikkatli olmalısın. Aşk konusunda sürprizlere açık ol, kalbinin sesine kulak vermek keyifli anlar yaşatabilir.
Derin sezgilerle dolu bir gün. İçsel huzuru bulmak için sakin anlar yaratmak isteyebilirsin. Duygusal derinliklere inme arzusu, ilişkilerinde daha çok anlayış ve empati geliştirmene olanak tanıyacak. Bu süreç, başkalarının hislerini daha iyi kavramana yardımcı olurken, kendi içsel motivasyonlarını da gözden geçirmeni sağlayacak. Gizem ve tutkuyla dolu projelere yönelmek, yaratıcılığını artıracak. Ancak dikkatli ol; karanlık düşüncelere kapılmadan ilerlemek, sana güç katacaktır. İkili ilişkilerde ani tepkilerden kaçınmak, iletişimyı sağlamlaştırmana yardımcı olacak. İlerleyen saatlerde karşına çıkacak fırsatlar, senin için yeni kapılar açabilir, bu yüzden sezgilerine güvenmekte fayda var. Kendin ol, tüm potansiyelini yansıt.
Yeni başlangıçlara hazır hissedebilirsin. Yaratıcılığın ve özgür ruhun, bugün sosyal çevrende dikkat çekmeni sağlayacak. İletişim becerilerin artacak; insanlarla kuracağın derin ve anlamlı sohbetler, yeni bağlantılar kurmana yardımcı olabilir. Seyahat veya macera arayışın artabilir; bu isteğin, ruhsal olarak yeniden doğmana vesile olacak. İçsel bir keşif dönemine adım atıyorsun. Eski kalıpları geride bırakabilirsin. Yalnızsan, yeni bir karşılaşma ihtimali mevcut; bu, hayatında önemli bir dönüm noktası olabilir. Enerjini doğru yönlendirmeyi unutma, hislerine güven.
Bugün, hedeflerine ulaşmak için kararlılığın ve disiplinin ön planda. Uzun zamandır ertelediğin bir projeye başlamak için doğru bir zaman. Çevrendeki insanlarla olan ilişkilerini gözden geçirip, iletişimini güçlendirme fırsatı bulabilirsin. Kariyerinde bir atılım yapma isteği uyanabilir; bu, doğru adımlar atman durumunda oldukça verimli geçecektir. Kendine dürüst ol ve hislerine kulak ver. İçsel motivasyonun artıyor; bu da seni yeni fikirlere yönlendirebilir. Bilinçli tercihler, gelecekteki başarıların kapılarını sonuna kadar açabilir. Önceliklerini belirle ve hedeflerine odaklan. Başarının anahtarı, sabrın ve özverinle birleştiğinde seninle olacak.
Sosyal bağlantıların güçlendiği bir dönemdesin. Arkadaş çevrenle daha fazla zaman geçirmek ve yeni insanlarla tanışmak için uygun bir zemin oluşmuş. İnovatif fikirlerinle dikkat çekebilirsin; bu, iş veya hobi projelerinde yeni kapılar açabilir. Merak duygunuz seni harekete geçirecek, öğrenme arzun yüksek. Bireysel özgürlüğüne verdiğin önem, ilişkilerde dengeleri sorgulamana neden olabilir; bazı anlarda bağımsızlığını savunmaya çalışabilirsin. Duygusal derinliklere inmekten çekinme, bu sana hem kendini anlama hem de başkalarıyla daha samimi bağlar kurma fırsatı verecektir. Hedeflerin hakkında daha ciddiyete yönelmek isteyebilirsin; bu, sana tatmin edici bir yön haritası sunacak.
Duygusal derinlikler içinde yol alırken, sezgilerin seni yönlendirecek. İçsel huzur arayışında, anlık keyiflerin yanı sıra ruhsal bağların önem kazanmaya başlayacak. Aynı zamanda, yaratıcılığını ifade etmek için uygun bir zaman dilimi. Sanatsal projeler veya hobi olarak düşündüğün şeylere yönelmen, içindeki potansiyeli açığa çıkarabilir. Sosyal ilişkilerde daha açık ve samimi olmalısın; bu, yeni dostluklar kurmanın kapısını aralayabilir. Diğer insanlara karşı duyduğun merhamet, seni daha da parlatacak, unutma ki bu, karşılıklı güven inşa etmenin temelini oluşturur. Unutulmaması gereken, kendi sınırlarını belirlerken başkalarına destek olmanın da mümkündür. Sakin kal ve içindeki büzülmeyi bir kenara bırak, çünkü evren seni güzel fırsatlarla ödüllendiriyor.
