1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Enerjin yüksek, tutkuların peşinden koşmak için mükemmel bir zaman. Yeni başlangıçlar için motivasyonun artmış durumda. Beklenmedik fırsatlarla karşılaşabilirsin, cesaretini toplayarak harekete geçmekte tereddüt etme. Sosyal ilişkilerin canlanıyor; dostluklar güçlenebilir, yeni bağlantılar kurabilirsin. Ancak, sabırsızlık ve acelecilik senin en büyük düşmanın olabilir. Yavaşlamak ve düşünmekte fayda var. İçgüdülerine güven; kalbinin sesini dinlemek, doğru seçimler yapmana yardımcı olacak. Kendine inanmaya devam et, çünkü bu dönem hedeflerine ulaşmak için önemli adımlar atma fırsatı sunuyor. Duygusal enerjin de yükseliyor, sevgi ilişkilerinde derin bağlar kurmak için uygun bir dönemdesin. İletişim becerilerini kullanarak isteklerini net bir şekilde ifade etmelisin.
Bugün, sabrınızı ve kararlılığınızı test eden durumlarla karşılaşabilirsiniz. İş hayatında ciddi adımlar atmak için uygun bir zaman dilimi içinde olacaksınız, özellikle maddi konulara odaklanmak size önemli fırsatlar sunabilir. Duygusal bağlarınızı güçlendirmek ve sevdiklerinizle vakit geçirmek için harika bir gün. Sabit düşüncelerden sıyrılmak, yeni deneyimlere açık olmak size yenilikler getirebilir. Sağlığınıza dikkat etmeniz gereken bir dönemdesiniz; yogaya veya meditasyona yönelmek sizi dengeleyebilir. Unutmayın, içsel huzur ve dış dünyayla uyum içinde olmak bugün en büyük kazanımınız olacak.
Bugün, iletişimin ve etkileşimlerin ön planda olduğu bir gün. Eğitim veya bilgi paylaşımı açısından oldukça verimli bir dönemdesin. Yeni insanlarla tanışma fırsatları karşına çıkabilir; sosyal ortamlarda enerji dolu ve canlı bir şekilde öne çıkacaksın. Fikirlerini açıkça ifade etme isteği içindesin, bu da yeteneklerinle başkalarına ilham verme şansını getirebilir.Düşüncelerini net bir şekilde aktarabilmek ve başkalarıyla olan etkileşimlerini güçlendirmek sana fayda sağlayacak. Ancak, ani duygusal tepkilerden kaçınmak önemli; anlayışlı ve açık fikirli kal. Aklındaki projeler veya hayaller üzerinde düşünmek için ideal bir zaman dilimindesin; yaratıcılığını kullanarak ilham verici sonuçlara ulaşabilirsin.Özellikle kardeşler veya yakın akrabalarla olan ilişkilerine dikkat et; onları ihmal etmeme konusunda özen göster. Gelişen olaylar, birkaç önemli bağlantıyı güçlendirebilir ve sonraki adımlarını şekillendirebilir. Kendine güven ve akışa kapıl; fırsatlar seni bekliyor.
Duygusal derinliklerin ön planda olduğu bir gün. İçsel huzur arayışında olabilirsin ve çevrendekilerin duygularına daha fazla duyarlılık göstereceksin. Sevdiklerinle olan ilişkilerde samimi ve destekleyici bir tutum sergilemek, tüm günü pozitif geçirmene katkı sağlayacak. Geçmişteki anılara dönmek, seni huzurlu hissettirebilir; eski dostluklar veya kayıplar üzerine düşünmek, içsel bir rahatlama deneyimlemeni sağlayabilir. Duygusal durumunu ifade etmekten çekinme, bu hem seni hem de sevdiklerini rahatlatacaktır. İçsel dünyanla bağlantı kurmak için yaratıcı aktivitelerde bulunmak, ruh halini yükseltebilir. Bu dönemde aldığın kararlar, gelecekteki mutluluğunu şekillendirme potansiyeline sahip. Kendine karşı nazik olmayı unutma; ruhuna iyi gelecek olan şeyleri keşfetmek için zaman ayır.
Yıldızlar, enerjini parlatmak ve dikkatleri üzerine çekmek için meydan okuyor. Bugün, içsel gücünü ve karizmanı sergilemek adına mükemmel bir zaman dilimi. Etkileyici bir şekilde iletişim kuracak, çevrendeki insanları büyüleyecek ve ilgi odağı olacaksın. Yaratıcılığın doruk noktada, bu yüzden sanatsal projelere yönelmek ya da yeni fikirler geliştirmek için harika bir dönemdesin. Belki de liderlik niteliklerinle bir grubun öncüsü olmalısın; diğerlerini motive etme yeteneğin, başarıya ulaşmada anahtar rol oynamakta. Sosyal ilişkilerde ise kendini göstermekten çekinme. Yepyeni fırsatlar kapıda ve bunları değerlendirmek için cesaretini topla. Ancak, kendine dikkat et; bazen fazlasıyla etkileyici olmak, diğerlerinin tepkisini alabilir. Dengeyi bulmak, hem kendini ifade etmeni hem de başkalarını dikkate almanı sağlayacak. Aşk hayatında, tutkuların oldukça yoğun. Partnerinle ya da ilgilendiğin kişiyle arandaki bağı derinleştirmek için anlamlı zamanlar yarat. Sezgilerin güçlü, kalbini dinlemeyi unutma. Bugün, tüm bu enerjileri doğru bir şekilde yönlendirmek, potansiyelini en üst seviyeye çıkarmanı sağlayabilir. Kendine güven ve kalplerin sana açılmasına izin ver!
Bugün içsel huzur arayışında, detaylara odaklanma gereksinimi hissedeceksin. Küçük şeylerin büyük anlamlar taşıdığını fark ederek, çevrendeki gelişmelere farklı bir perspektiften yaklaşabilirsin. İş veya günlük yaşam rutinlerinde sistematik bir düzen kurmak için elverişli bir zaman. Ayrıca, sosyal ilişkilerde net ve dürüst iletişim, bazı sorunların üstesinden gelmende yardımcı olabilir. İkili ilişkilerde ise, karşındakilere karşı daha anlayışlı olman, duygusal bağları güçlendirebilir. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme; doğayla iç içe olmak, zihinsel ve ruhsal sağlığını tazelemek için mükemmel bir yöntem. Detayları gözden kaçırmamak ve hayatındaki küçük mutlulukları fark etmek, günün güzelliğini artıracak.
Denge arayışı ön planda. İlişkilerdeki tutku ve uyum, ruh halini derinden etkiliyor. Sosyal ortamlarda kendini gösterme ve iletişim becerilerini kullanma fırsatı bulacaksın. Karşıt fikirler ve görüşler arasında gidip gelirken, adalet ve uyum sağlama çabalarına önem vermelisin. Aşk hayatında beklenmedik yüzleşmelere hazır ol; içsel duygularını samimiyetle ifade etmen, bağlılıkları güçlendirebilir. Ayrıca, sanatsal yaratıcılığın canlanacak; yeni hobiler edinmek veya var olan yeteneklerini geliştirmek için elverişli bir dönemdesin. Sağlık konularında dengeyi sağlamak, huzurunu artıracaktır; belki de bir meditasyon veya yoga seansı yararlı olabilir.
Duyguların derinliği, içsel tutku ve anlayışla dolup taşabilir. Bugün, kendini yenileme ve dönüşüm için güçlü bir istek hissedebilirsin. İlişkilerde daha fazla samimiyet arayışında olacaksın; mevcut bağlarını güçlendirirken, ihtiyaç duyduğun mesafeyi de rahatça koyabilirsin. Yaratıcılık ve sezgi ön plana çıkacak, sanat veya kendini ifade etme yollarında harika fikirlerle dolabilirsin. Dış dünyadaki değişimlerin seni etkileyebileceği bir dönemdesin; içsel gücünü keşfettikçe, gelişim alanlarında daha cesur adımlar atabilirsin. Gizli kalmış bir konunun ortaya çıkma ihtimali, sana önemli dersler sunabilir. Fakat, her şeyi kontrol altına almaya çalışmaktansa, akışa bırakman durumları daha kolaylaştırabilir. Bugün, içsel rehberliğini dinlemek ve kalpten gelen sesin peşinden sürüklenmek en faydalı yol olacak.
Yeni fırsatlarla dolu bir gün seni bekliyor. Öğrenmeye ve keşfetmeye açık olacağın bu zamanda, fikirlerini geliştirecek insanlarla bir araya gelebilirsin. Seyahat tutkusu içindeki enerjini yükseltirken, farklı kültürlerle etkileşime geçmek sana ilham verecek. İçsel huzurun ön planda olduğu bir döneme giriyorsun; meditasyon veya doğada vakit geçirmek zihin açıcı olabilir. Sosyal ilişkilerinde şeffaflık ve dürüstlük önemli olacak; samimi konuşmalar, güçlü bağlar kurmana yardımcı olacak. Olumsuz düşüncelerden uzak dur ve pozitif enerjiyi yay. Kendine güven, hedeflerine ulaşmak için adım atmakta tereddüt etme. Bu süreçte içindeki maceracı ruhu serbest bırak, yaşadığın her anı neşeyle karşıla.
Bugün, kararlılığın ve azmin ön planda olduğu bir gün. Hedeflerine ulaşmak için gereken adımları atmak için içsel motivasyonunu bulabilirsin. İş hayatında, sana güvenenlerin beklentisini karşılamak üzeresin; bu durum, özgüvenini artıracak fakat baskı da yaratabilir. Bir sonraki aşama için net ve mantıklı bir plan yapman gerekiyor. Kendi sınırlarını zorlamadan, zamanı iyi kullanmalısın.Sosyal ilişkilerinde korumacı bir tavır takınmak isteyebilirsin; bu, sevdiğin insanlarla olan iletişimini etkileyebilir. Duygusal derinliklerini paylaşma ihtiyacı duyabilirsin fakat bunun için doğru anı beklemekte fayda var. Kendine karşı nazik olmayı unutma, tüm bu sorumlulukların arasında kendine alan aç.Akşam saatlerinde yaratıcı yönlerin öne çıkabilir; bir hobi veya sanatsal bir aktivite ile ilgilenmek, içsel huzurunu bulmana yardımcı olacaktır. Doğru dengeyi sağlarsan, stresini de azaltabilirsin. Unutma, adım adım ilerledikçe ulaştığın noktalar daha da anlam kazanacak.
Bugün, yenilikçi düşüncelerinin ve sıra dışı yaklaşımlarının ön plana çıkacağı bir gün. Başkalarına ilham verecek fikirler bulabilirsin. Sosyal çevrenle olan ilişkilerin güçlenecek; arkadaşlarınla ortak projeler üzerinde çalışmak, seni motive edecek. Ancak, kişisel alanına duyduğun ihtiyacı unutmamalısın. Kendi içsel sesine kulak vermek, yaratıcılığını besleyecek. Yeniliklere açıksın; bu fırsatları değerlendirirken, sezgilerine güvenmekte tereddüt etme. İçinde bulunduğun ruh hali, çevrendekilerle olan etkileşimlerini dönüştürebilir. Beklenmedik, heyecan verici olaylar gündeme gelebilir. Sosyal bağlantılarını güçlendirirken, farklı bakış açılarına açık olmak, seni daha da yenilikçi bir konuma getirebilir. Kendi değerin ve ilgi alanların üzerinde düşünmek, nihayetinde daha sağlıklı bir denge bulmana yardımcı olacak.
Duygusal derinlikler seni sarıp sarmalayacak, içgüdülerinle hareket etme zamanı. İlişkilerinde samimiyet vurgusu ön planda, duygularını yansıtmaktan çekinme. Sanatsal yaratıcılığın açığa çıkacağı bir gün, ilham perilerin seninle olacak. İçsel dünyanla bağ kurmak için meditasyon ya da doğa yürüyüşleri harika bir seçim olabilir. Bazı hayallerin, gerçekçi olmayan hayaller de olsa, cesaretinle öne çıkacak. Kendinle bağlantını güçlendirirken, çevrendeki insanlara da dokunmayı unutma. Sıcak kalpliliğin ve anlayışın başkalarına ilham verebilir. Unutma, kalbindeki sevgi her şeyi iyileştirebilir, bu yüzden sevgi dolu kalmaya özen göster.
