1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Güçlü bir enerjiye sahipsin; bu enerji, çevrendeki insanlara da yansıyacak. Cesur adımlar atmak ve yeni fırsatları değerlendirmek için ideal bir zaman. İçsel gücünü kullanarak kararsızlık yaşamadan ilerleme kaydedebilirsin. İletişim becerilerin sayesinde insanları etrafında toplayabilir, projelerine destek bulabilirsin. Ayrıca, sosyal ortamlar ve grup etkinlikleri, seni yeni insanlarla tanıştırabilir. Kişisel hedeflerin açısından rekabetçi bir ruh sergileyeceksin; bu da başarıyı getirebilir. Sağlığına dikkat et; enerjini yönetmekte zorlanabilirsin. Kendine küçük molalar vererek stresi azaltmayı unutma. Özgürlüğüne olan düşkünlüğün, bazı ilişkilerde çatışmalara neden olabilir. Dengeyi sağlamak için empati kurmayı ihmal etme. Sezgilerin güçlü, bu yüzden içsel sesini dinlemek şimdiki durumunu anlaman için faydalı olacak. Başarılarla dolu bir gün seni bekliyor!
Sevgi ve güven arayışında derin bir tatmin duygusu hissedebilirsin. Yavaş ve kararlı adımlar atarak, istikrarı sağlamlaştırabileceğin bir dönemdesin. İş ve maddi konularda pratik yaklaşımlarını öne çıkararak, sağlam temeller inşa etme fırsatına sahip olabilirsin. Sosyal çevrendeki ilişkilerde samimiyet arayışın artarken, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirecek anlar yaşayabilirsin. Duygusal derinliklere inmekten çekinme; hislerinle yüzleşmek, kişisel gelişimini destekleyecek. Kendine zaman ayırmak, ruhsal dengeyi bulmanda yardımcı olacak. İlerlemek için adım atmakta özgürsün, acele etme. Özellikle doğaya dönmek ve huzur bulmak ruhunu besleyecek.
Bugün iletişimde akıcılık ve zeka parlayabilir. Farklı fikirlerin, beklenmedik tartışmaların kapısını aralaman mümkün. Sosyal çevren, yeni bağlantılar kurmak için mükemmel bir zemin oluşturuyor. Düşüncelerin ve yaratıcı çözümlerinin başkaları üzerinde etkileyici bir iz bırakma potansiyeli var. Ancak yüzeysel konulara takılmamayı tercih et. Derinlemesine düşünmek ve içgörülerini daha iyi ifade etmek, ilişkilerini güçlendirecektir. Bireysel projelerine odaklanmak isterken, birlikte çalışmanın getireceği sinerjiyi de göz ardı etmemelisin. Bugün, öz güveninle dikkat çekerek, fikirlerini cesurca paylaşabileceğin fırsatlar bulabilirsin. Beğenildiğinde ve ilgi çektiğinde, bu durum seni daha da motive edecektir. Unutma, her yeni bilgi seni hem geliştirir hem de çevrendekilere ilham verir.
Duygusal derinliklerin keşfedileceği bir gün seni bekliyor. İçsel dünyanı sorgulamak, geçmişle yüzleşmek ve duygusal yaralarını onarmak için harika bir zaman. Sevgi ve bağlılık arayışında, samimi ilişkilerin güçlenmesi mümkün. Ailevi meseleler ve yakın ilişkiler ön planda olacak; sevgi dolu anlar paylaşarak aradığın huzuru bulabilirsin. İş hayatında esneklik ve yaratıcılık gerektiren durumlarla karşılaşabilirsin, hangi yoldan ilerlemen gerektiğine dair içgüdülerini takip et. Kendine güvenerek yapacağın tercihler, olumlu sonuçlar getirecektir. Unutma, kendine karşı nazik olmayı ihmal etme; ihtiyaç duyduğun bakıma ve ilgiye zaman ayır.
aşırı duygusal tepkiler vermekten kaçınmalısın. Bugün, içsel dünyana yönelip kendinle barışık olursan, ruhsal bir denge yakalayabilirsin. Hayallerinin peşinden koşmak için güçlü bir motivasyon bulacaksın.
Bugün detaylara odaklanma, düşüncelerini organize etme ve günlük işlerini düzenleme arzusu yüksek. Analitik düşünme yeteneğin ön planda olacak; bu da sorunları çözmekte büyük kolaylık sağlayacak. Etrafındaki insanların ihtiyaçlarına duyarlı olman, ilişkilerini derinleştirebilir. İş ve sorumluluklarını yerine getirirken, mükemmeliyetçi tutumunu kontrol altında tutmakta fayda var. Gereksiz eleştirellik, sosyal bağları zorlayabilir. Sağlığına dikkat etmeli, bedensel ihtiyaçlarını göz ardı etmemelisin. Anlık değişimler ruh halini etkileyebilir; sakin kalıp içsel huzurunu bulmak, günün kırılma noktası olabilir. Kendine biraz zaman ayırmayı unutma; bu, yeniden enerji toplamana yardımcı olacak.
Huzur arayışında olduğun bir dönemin içine adım attın. İlişkilerde dengeyi sağlamak, kararsızlıklara son verebilmek için içsel bir motivasyona ihtiyacın var. Sosyal hayatında yeni bağlantılar kurmak, mevcut ilişkilerine derinlik katmak isteyebilirsin. Duygusal olarak kendini ifade etmekte zorlandığın anlar olabilir, ancak bunu aşacak içsel güce sahipsin. Estetik ve güzellik konularına olan ilgin, yeni baştan yaratıcılığı açığa çıkarabilir. Geçmişten gelen bazı olaylar üzerine düşünmek, ilişkilerini yeniden değerlendirmek ve kendini bulmak için uygun bir zaman. İçsel huzurunu sağlamaya çalışırken, kendine de dikkat etmeyi unutma. Tazelenmek ve yenilenmek için biraz zamana ihtiyacın var. Balansını koruyarak, zihnindeki karmaşadan uzaklaşabilirsin. Rüzgarın seni nereye götürdüğünü görmek için yelkenlerini aç.
Kendini derin düşüncelere dalmış bulabilirsin. İçsel bir dönüşüm ve yenilenme arayışı içinde olacaksın. Gizli saklı duygu ve düşünceler, yüzeyin altında kaynamaya başlayabilir. Duygusal derinlik arayışında, başkalarıyla olan ilişkilerinde dikkatli olmalısın; bazı sırların su yüzüne çıkması, beklenmedik tepkilere yol açabilir. Güçlü sezgilerinle, insanları rahatlıkla okuyabilirsin. Bu yeteneğini kullanarak çevrende olup bitenleri analiz et ve içsel huzurunu sağlamak için gerekli adımları at. Her zamankinden daha fazla öz güvenle ilerle ve karanlıktan aydınlığa geçiş yap. Duygusal ve fiziksel sınırlarını belirlemeyi unutma; böylece kendini koruyabileceksin. Bir süre sakin ve sessiz kalmak, içsel sesini duymanı sağlayacaktır. Gerçekten ne istediğini düşünmek için bu dönemi değerlendirebilirsin. Kendine güven ve içindeki gücü keşfet!
İçsel keşiflerin ve yeni deneyimlerin kapıda olduğu bir dönemdesin. Cesur adımlar atmak için hazır hissettiğin bu gün, maceracı ruhunu serbest bırakmanı sağlayacak fırsatlarla dolu. İş veya kişisel projelerdeki hedeflerine ulaşmak için yaratıcı düşünme yeteneğini kullanabilirsin. İletişim becerilerin ön planda olacak; kendini ifade etmekte zorlanmayacaksın. Özellikle sosyal ortamlarda tanıdıklıklar ve yeni bağlantılar karşına çıkabilir. Duygusal olarak geçmişe dair bazı olguların peşini bırakmadığını hissedebilirsin. Ancak, bu durum seni sınırlandırmak yerine daha güçlü bir bağımsızlık duygusu kazandırabilir. Kendine olan güvenin artmakta; iç güdülerine güvenmekte fayda var. Belirsizliklerden korkmadan, cesaretle ilerleyebilirsin. Unutma, bu süreçte eğlencenin ve neşe kaynağının peşinde olman da oldukça önemli. Kendini özgür ve neşeli hissetmek için yeni şeyler denemekten çekinme.
Duygusal derinliklere inme isteği, bu dönemde seni yoğun düşüncelere sürükleyebilir. İçsel dünyanınla barışık olmak ve kendine dürüst kalmak önem kazanıyor. İş yerinde karşılaştığın zorlukların ardından gelen çözüm arayışın, çevrendeki insanlara ilham verecek. Büyüme ve gelişme konularında daha fazla sorumluluk alman gerekebilir, ama gücünü bunları aşmak için kullanabilirsin. İletişim becerilerin, senin için yeni fırsatlar doğuracak; sadece kelimelerle değil, eylemlerinle de kendini ifade etme zamanında. Bu süreçte sevdiklerinle arandaki bağı güçlendirmek, kalbinin derinliklerinde bir huzur yaratacak. Kendine güven ve hedeflerine odaklan, çünkü başarılarının başlangıcı burada yatıyor. Unutma, sabrın büyük ödüller getirebilir.
Bugün, özgürlüğe olan düşkünlüğün ve bireyselliğin ön planda olacak. Akışa bırakmak, seni daha da yaratıcı düşünmeye yönlendirebilir. Sosyal çevrendeki dinamikler seni etkileyebilir; bazı ilişkilerdeki belirsizlikler canını sıkabilir, ama sakin kalmak önemli. Yenilikçi fikirlerinle çevrendekilere ilham verebilir, toplumsal konulardaki hassasiyetini ön plana çıkararak, önemli bir fark yaratabilirsin. Hem kendinle hem de başkalarıyla olan iletişiminde özgün olmanı sağlayacak fırsatlar karşına çıkabilir. Anlık içgörülerin, gelecekteki projelerine ışık tutabilir. Unutma, farklılıkların seni güçlü kılıyor; bu enerjiyi kullanarak yeni bağlantılar kurabilirsin. Şimdi, toplumun ihtiyaçlarına duyarlı olma ve değişim yaratma zamanıdır.
Bugün, sezgilerin güçleniyor ve içsel dünyana daha çok odaklanma fırsatı bulabilirsin. Duygusal derinliklere dalmak, hem kendini anlamak hem de çevrendeki insanlarla olan ilişkilerini kuvvetlendirmek için harika bir zaman. Sanatsal yeteneklerin ön plana çıkabilir; yaratıcılığını serbest bırakmak için ilham kaynaklarını değerlendirmelisin. Ayrıca, şefkat ve anlayışla yaklaşacağın kişilerle derin bağlar kurma olasılığın yüksek. Ancak, aşırı duygu yoğunluğu seni zorlayabilir, bu yüzden dengeyi sağlamaya çalışmalısın. Sağlık konusunda kendine dikkat etmeli, yeterince dinlenmek ve ruhsal dengeni korumak için zamanı iyi değerlendirmelisin. Kendinle barışık olman, çevrendeki huzuru da artıracaktır.
