1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Bugün, enerjinin yükseldiği bir gündesin. İçindeki yenilik arzusu ve maceracı ruh, seni yeni ufuklara doğru yönlendiriyor. Hedeflerin konusunda kararlısın ve bu kararlılık, başkalarının dikkatini çekebilir. Sosyal bağlantılarında beklenmedik fırsatlar ortaya çıkabilir; bu fırsatları değerlendirirken sezgilerini dinlemek önemli. Ancak acele etmemen, adımlarını dikkatlice atman büyük bir avantaj sağlayacak. İletişim kurduğun kişilerin düşünceleri ve fikirleri seni zenginleştirebilir. Duygusal ilişkilerde açık ol, hislerini paylaşmakta tereddüt etme. Kendine güvenen tavrın, çevrendeki insanları etkileyebilir, bu da ilişkilerinde derinleşmeyi sağlayabilir. Bugün içsel gücünü sergilemek için ideal bir fırsat sunuyor. Kendine güvenmeyi unutma!
Bugün, huzur ve konfor arayışında derin bir içsel yolculuğa çıkabilirsin. Maddi güvenliğin ve duygusal istikrarın ön planda. Kariyerinle ilgili bazı fırsatlar karşına çıkabilir; bunları değerlendirirken mantıklı ve sabırlı olmalısın. Sosyal ilişkilerde daha fazla empati ve anlayış gösterme ihtiyacı hissedebilirsin, bu da başkalarıyla olan bağlarını güçlendirecek. Kendine zaman ayırıp, doğayla iç içe olabileceğin bir ortamda dinlenmek ve yenilenmek sana iyi gelecek. Sevgi hayatında ise samimiyet ve derinlik arayışı içinde olabilirsin; sevgini ifade etmekte tereddüt etme ve hislerini özgürce paylaş.
Bugün sosyal çevrenizle kurduğunuz iletişimler oldukça önem kazanacak. Duygusal derinlikleriniz, yüzeysel konuşmalardan ziyade, anlamlı ve samimi bağlantılar kurma isteğinizi artırabilir. Hem eski hem de yeni tanıştığınız insanlarla güçlü bir bağ kurma fırsatı bulacaksınız. Fikirlerinizi açıkça ifade edebilmek için kendinize alan yaratırsanız, tartışmalardan ve sohbetlerden beslenerek kişisel gelişiminizi hızlandırabilirsiniz. Ancak, dikkatinizi dağılmadan odaklanmakta zorlanabilirsiniz; bu nedenle, önceliklerinizi net bir şekilde belirlemek faydalı olacaktır. Zihinsel olarak aktif olacağınız bugünde, yaratıcı projelere yönelme isteği artabilir. İlerleyen saatlerde karşılaşacağınız ufak aksaklıklar, sabrınızı test edecektir, ama bunları aşmak için esnekliğinizi kullanarak çözüm üretebilirsiniz. Unutmayın, bugün alacağınız ilham, sizi yeni fırsatlara yönlendirebilir.
Duygusal derinlikler içinde kaybolma riski taşıyan bir gün. İçsel huzur arayışın, sevdiklerinle olan ilişkilerini güçlendirebilir. Eskiden gelen anılar, belki de yarım kalan bir sohbet, bugün ani duygusal patlamalara neden olabilir. Kalabalıklar arasında kendini yalnız hissedebilirsin; bu, kendi iç dünyana yönelmenin bir çağrısı. Gerekirse duygularını ifade etmekten çekinme; içsel yüklerinden kurtulman gerektiği aşikar. Sezgilerin güçlü, çevrendekilerin hislerini anlamak için hazır ol. Ailevi konular öne çıkabilir; geçmişe dair sorular sorulabilir. Kendine alan tanı ve dengeyi sağlamak için dışarıda ol, doğanın ruhunu besle. Unutma, duygularını kabullenmek seni güçlendirecektir.
Bugün, yaratıcı enerjilerin son derece yüksek olduğu bir dönemdesin. İçindeki sanatçı ortaya çıkacak ve yaratıcı projelere yönelmek için mükemmel bir zaman dilimi. Kendini ifade etme ihtiyacı hissedeceksin; bu arzu, ailenle veya arkadaşlarınla ortak aktiviteler yaparak daha da güçlenecek. Sana ilham veren kişilerle bir araya gelmek, fikirlerini paylaşmak ve yeni şeyler öğrenmek için harika bir fırsat. İlişkilerde samimiyet arayışın artacak. Partnerinle daha derin bir iletişim kurma isteği içindesin. Kendi içindeki duygusal zenginlikleri keşfetmek, hem kendine hem de sevdiklerine fayda sağlayacak. Ayrıca, dünyevi konularda mükemmel bir sezgiye sahip olacaksın; finansal durumlarını gözden geçirip yeni fırsatları değerlendirmek için uygun bir zaman. Elindeki kaynakları akıllıca kullanarak gelecek için sağlam temeller atabilirsin. Her şeyin ötesinde, kendine olan güvenin artarken, etrafa ışık saçmanın da zamanı geldi.
Hassas ve analitik doğanla, detaylara olan düşkünlüğün bugün seni ön plana çıkaracak. Gün içerisinde karşılaşacağın durumlar, çözüm odaklı yaklaşımını ve pratik zekanı sergilemeni sağlayacak. İş yerinde veya sosyal çevrende sorumluluk alman gereken anlar doğabilir. Bu, hem kişisel hem de profesyonel ilişkilerini güçlendirme fırsatı sunuyor. Kendini ifade etmekten çekinme; fikirlerin başkaları tarafından takdir görecek. Özellikle sağlığına dikkat etmeye özen göstermelisin. Zihnini dinlendirmek için kısa molalar vermek, yaratıcılığını artıracak. Aşk hayatında ise, duygusal derinliklerin sığ sularda kaybolmamalı. Partnerinle olan iletişimini güçlendirecek küçük sürprizler üzerinde yoğunlaşmalısın. Kendine karşı nazik ol ve kendini yargılamaktan vazgeç; bu, ruhsal bütünlüğünü korumanda faydalı olacaktır. Unutma, kendi iç huzurunu sağlarsan, etrafındaki dünya da daha düzenli ve uyumlu hale gelecektir.
Denge arayışında, sosyal ilişkilerde yeni fırsatlarla karşılaşabilirsin. Bugün, çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin derinleşebilir, yeni bağlantılar kurma şansı elde edebilirsin. Sanatsal yönlerin ön plana çıkabilir; yaratıcılığını ifade edecek projelere yönelmek için ilham bulabilirsin. Karar alma süreçlerinde zihninde oluşmuş ikilemleri aşabilmek için içsel bir huzura ulaşman önemli. Duygusal dengenin sağlanması, özellikle bir ilişkin varsa, partnerinle olan iletişimini güçlendirebilir. Farklı bakış açıları sergilediğin tartışmalarda uyum sağlamakta zorlanma ihtimalin var; empati kurmakta fayda var. Bugün, hem içsel hem dışsal dünya arasındaki dengeyi kurabilmek için adımlar atmalısın.
Derin duyguların ve güçlü sezgilerin aktive olacağı bir gün. Kendini içsel bir dönüşüm sürecine girebilir, geçmişle yüzleşme fırsatı bulabilirsin. Bugün, başkalarıyla olan ilişkilerde samimiyet arayışın ön planda olacak. İnsanların iç dünyalarını anlama yeteneğin, sosyal etkileşimlerini derinleştirebilir. Kendi sınırlarını korumak önem kazanırken, bir yandan da çevrendeki insanlara destek olma arzusu duyabilirsin. Duygusal yoğunluğun yüksek olduğu bu dönemde, yaratıcılık ve sezgiler sana yeni kapılar açabilir. Kendini ifade etmenin, sanatsal ya da spiritüel alanlarda keşif yapmanın tam zamanı. Açık havada geçireceğin zaman, zihninin ve kalbinin yeniden canlanmasına yardımcı olabilir. İş veya kişisel projelerde daha kararlı ve tutkulu olacaksın; bu da seni hedeflerine bir adım daha yaklaştırabilir. Unutma ki, duygusal derinliklerindeki keşifler, seni daha güçlü bir birey haline getirecek.
Bugün hayatında yeni keşiflere yer açabilirsin; merak duygun artmış durumda. Yeni hobi veya ilgi alanları peşinde koşmak, seni oldukça besleyecek. Duygusal ve ruhsal olarak kendine dair derin bir anlayış geliştireceksin. Özellikle iletişimde yapıcı bir tutum sergilemek, çevrendeki insanlar üzerinde olumlu bir etki bırakacak. Sosyal ilişkilerinde daha samimi ve içten olma ihtiyacı hissedebilirsin, bu da bağlarını güçlendirecek. Ancak, dikkatin dağılabilir; aceleci kararlar almaktan kaçınmak, uzun vadede yarar sağlayacaktır. Keşfetme ve öğrenme isteğin seni yeni deneyimlere yönlendirebilir, bu süreçte daha önce denemediğin yollara girmekten çekinme. Bugün içinizde yatan özgür ruhu besle ve hayallerinin peşinden git!
Dikkatini toplamış durumda, hedeflerine ulaşmak için gereken azmi ve kararlılığı hissediyorsun. Gün boyunca sorumluluklar ön planda olacak; zamanını etkili kullanma fırsatına sahip olacaksın. Gün içinde karşılaşabileceğin zorluklar, seni ruhsal olarak güçlendirecek ve yeteneklerini daha iyi anlamana yardımcı olacak. İş veya kariyer alanında yeni fırsatlar doğabilir, bu yüzden açık fikirli olmanda fayda var. Sosyal çevrende yapıcı ilişkiler geliştirme ihtiyacı hissedebilirsin; işbirlikleri senin için faydalı olabilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; içsel huzuru sağlamak, bireysel başarının temel taşlarından biri. Sadık dostların, duygusal açıdan sana destek olabilir ve bu destek, motivasyonunu artırabilir. Genel olarak, sağlam adımlarla ilerleyeceğin bir gün seni bekliyor.
Bugün özgün fikirlerinle parlayacak, çevrendekilere ilham vereceksin. Sosyal ilişkilerinde daha açık fikirli olma ve yeni insanlarla tanışma fırsatları karşına çıkabilir. Yenilikçi düşüncelerin, özellikle grup çalışmaları veya ekip projelerinde değerli bulunacak. Kendi alışkanlıklarını sorgulama ve farklı bakış açıları benimseme zamanı. Bireysel özgürlüğünü vurgulayan bir tutum, sana olumlu sonuçlar getirebilir. Yaratıcılığını ifade etmek için doğru zaman. Ancak anlık tepkilerinle başkaları üzerinde beklenmedik bir etki yaratabilirsin; dikkatli ol. Aşk hayatında sürpriz gelişmeler yaşanabilir, açık iletişim her şeyin anahtarı olacak. Harekete geçmeye hazır ol!
Bugün içsel dünyana derin bir dalış yapma isteği hissedebilirsin. Duygusal yoğunluğun artması, çevrendekilerle daha samimi bağlantılar kurmana olanak tanıyacak. Empati yeteneğin yüksek, bu da başkalarının hissetiklerini anlaman konusunda sana yardımcı olacak. Bununla birlikte, kendi duygularının su yüzüne çıkmasına da izin vermelisin. Sanatsal yeteneklerin ön plana çıkabilir; belki bir yaratıcı proje ya da yeni bir hobi seni çok mutlu edecek. Sakin kalmaya çalış, çünkü bazen düşüncelerin seni karmaşaya sürükleyebilir. İçsel huzur arayışın sayesinde bazı sorulara cevap bulabilirsin. Bu gün, ruhsal olarak kendine yönelik derin düşünmelerde bulunmak için ideal. Sevgiyle ilgili güzel sürprizler kapını çalabilir; duygusal ilişkilerde daha açık ve samimi olman faydalı olacaktır.
1
2
3
4
5
6
