1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Bugün taze bir enerjiyle dolup taşacaksın, bu senin özgüvenini artıracak. Kendini yeni projeler veya başlangıçlar için cesur bir şekilde ifade etmek isteyebilirsin. Duygusal ilişkilerde samimi ve dürüst bir iletişim kurman önemli; partnerinle arandaki bağı güçlendirecek anlar yaşayabilirsin. Sağlığına yönelik adımlar atmak ve aktif olmak, hem fiziksel hem de ruhsal olarak kendini daha iyi hissetmeni sağlayacak. İş ve kariyer alanında yaratıcı fikirlerinle dikkat çekebilir, liderlik vasıflarını ön plana çıkarabilirsin. Ancak aceleci davranmaktan kaçınmakta fayda var; sabır, uzun vadede daha iyi sonuçlar almana yardımcı olacak. Kendine olan inancın, zorlukların üstesinden gelmende en büyük yardıcın olacak. Bugün, içsel motivasyonunu keşfetmek için mükemmel bir zaman. Kendine güven ve ilerlemeye devam et!
Bugün içsel dinginliğe ulaşma arayışında olabilirsin. Sakin anlar yaratmak sağlığın ve ruhsal huzurun için faydalı olacak. Kendine zaman ayırarak doğanın tadını çıkarmak veya meditasyon yapmak zihinsel berraklık sağlayabilir. İkili ilişkilerde, sevgi ve güven temelinde yürüyen diyaloglar önplana çıkacak. Karşılıklı anlayışın zedelemesine neden olabilecek her türlü tartışmadan kaçınmalısın. İş veya maddi konulardaki kararların için net bir şekilde düşünmekte fayda var; aceleci davranmak seni zor durumda bırakabilir. Empati yeteneğini kullanarak çevrendekilere destek olmak, sana manevi bir tatmin sağlayacak. İçsel huzurunuzu korumak için sizi huzursuz eden durumlarla yüzleşmekte fayda var; bu sayede yeni başlangıçlara yelken açabilirsin. Unutma, sabırlı ve kararlı bir yaklaşım her şeyi yoluna koyabilir.
Sosyal etkileşimler ve iletişim bugün hayatının merkezinde olabilir. Arkadaşlarınla ve sevdiklerinle yapacağın konuşmalar, düşüncelerini netleştirmene ve yeni fikirler geliştirmene yardımcı olacak. Kendini ifade etme isteğin artacak, bu nedenle sanatsal yönlerini keşfetmek için harika bir zaman dilimi. Farklı bakış açıları edinebilir, ilham verici insanlarla tanışabilirsin. Ancak, dikkatini dağıtan unsurlar konusunda temkinli olmalısın. Aceleci davranmamak ve her durumun derinliğine inmek, bağlantıların kalitesini artıracak. Günün ilerleyen saatlerinde, potansiyel bir fırsat kapını çalabilir; buna hazırlıklı ol ve açık fikirliliğini koru. İş veya eğitim alanında yeni projeler gündeme gelebilir, yenilikçi düşüncelerinle dikkat çekebilirsin. Kendi içsel huzurunu sağlamak adına kısa bir meditasyon veya doğada vakit geçirmek, zihnini açacaktır. Unutma, bugünkü duygu ve düşüncelerini açıkça ifade etmek, ilişkilerini güçlendirmenin anahtarıdır.
Duygusal derinliklerin ve içsel hislerin güçlü bir şekilde ön plana çıkacak. Aşk ve aile ilişkilerinde duygusal bir yoğunluk hissedebilirsin. Sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek için özel anlar yaratma isteği içinde olacaksın. İçsel dünyanda bir sarkaç gibi hareket edeceksin; mutluluk ve melankoli arasında gidip gelebilirsin. Önüne çıkan zorluklar karşısında sabırlı olmalı ve duygularını dengelemeye özen göstermelisin. Kendini ifade ederken açık ve net olmayı tercih etmelisin, anlık tepkilerden kaçınarak düşüncelerine zaman tanımak sana fayda sağlayacak. İş yerinde veya sosyal çevrende sürpriz gelişmelere açık ol. Güçlü sezgilerin sana doğru yolu gösterecek; iç sesine kulak vermekten çekinme.Finansal konularda harcama yapmadan önce düşünmek, gereksiz kaygılardan uzaklaşmanı sağlayacak. Geleceğe dair planlarını şekillendirmek için uygun bir zaman. Bu süreçte kendine sınırlar koymayı ve hayallerin doğrultusunda sağlam adımlar atmayı ihmal etme.
Bugün, içindeki yaratıcı enerjiyi serbest bırakmanın tam zamanı. Kendini ifade etme konusunda daha cesur davranabilirsin. Sosyal çevrendeki etkileşimler, sürpriz bağlantılar ve ilginç tanışmalar getiriyor. Farklı bakış açılarına açık olmalısın; bu, kendi projelerine de yeni bir soluk katacaktır. Kendine olan güvenin artarken, başkalarına ilham verme yeteneğin de göz dolduracak. Ancak dikkatli ol, egonun senin yerine kararlar almaya çalışmasına izin verme. İçsel dengeyi korumak, seni daha güçlü ve kararlı kılacak. Aşk hayatında, sevgi dolu bir atmosfer yaratma ihtimalin yüksek; tutkulu bir sohbet günün renklerini artırabilir. Kendi ihtiyacın olan dikkati ve takdiri bulduğunda, karşındakilere de aynı sıcaklığı sunmayı unutma. Bugün, liderlik niteliklerini öne çıkarabilirsin; yeni projeler ve hedeflerle ilgili cesur adımlar atmak için mükemmel bir zaman.
Detaylara olan düşkünlüğün ön planda. Gün boyunca bilgelik arayışın seni derin düşüncelere yönlendirebilir. İletişim becerilerin güçleniyor, çevrendekilerle fikirlerini daha açık bir şekilde paylaşabilme fırsatın var. Sağlık ve bakım temaları önem kazanabilir; kendine yönelik küçük ama etkili değişiklikler yapabilirsin. Özellikle düzenli bir yaşam tarzı seni destekleyecek. Ancak, ele aldığı konularda mükemmeliyetçilik tuzağına düşmemeye dikkat et. Bazen akışa bırakmak ve anı yaşamak, senin için de faydalı olabilir. Etrafındakilerin ihtiyaçlarına duyarlı olman, ilişkilerinde yeni kapılar açabilir. Duygusal derinliğin, içsel huzurunla birleştiğinde, seni güçlü kılacak.
Harmanlanan düşünceler, uyum arayışında yaratıcılığını artırıyor. Sosyal ilişkilerde derin anlamlar ortaya çıkabilir, başkalarıyla kurduğun bağlar güçleniyor. Bugün empati yeteneğin zirveye çıkmışken, başkalarının hislerine duyarlı yaklaşmak, sorunların kolayca çözülmesine yardımcı olacak. İçsel dengeyi koruyarak, kararlı adımlar attığın takdirde, karmaşık durumları kolayca yönetebilirsin.İletişim konusundaki yeteneklerin öne çıkıyor, bu nedenle fikirlerini paylaşmak veya tartışmalara katılmak için mükemmel bir zaman. Yeteneklerini sergilemekten çekinme, başkalarının takdirini kazanman an meselesi. Özgüvenin yüksek, bu da karşına çıkarılan fırsatları değerlendirme konusunda cesaretlendiriyor.Maddi konularda ise dikkatli olman gerektiğini hatırla. Ani harcamalar, bütçeni sarsabilir. Disiplinli bir yaklaşımla ilerlemek, finansal güvenliğini sağlamak için önemli. Kendine zaman tanı, düşüncelerin yoğunlaşırken, sezgilerin sana doğru yolu gösterecektir.Kendini ifade etme konusunda daha özgür hissettiğin bir gün. Sanatsal aktiviteler veya hobi edinme konusunda cesur olabilirsin. İçsel dünyanı zenginleştiren deneyimlere kapı aralamak, ruhsal tatmin sağlayacak. Unutma, hayatın dengesi seni çağırıyor; yapman gerekenler arasında içsel huzurunu bulmak da var.
Derin hislerin ve sezgilerin seni sarıp sarmalayacak. İçsel dünyanınla yüzleşmek için harika bir zaman. Gizli kalmış hislerin, bu dönemde yüzeye çıkabilir. Bu durum, ilişkilerinde daha açık ve samimi olmanı gerektirebilir. Yakınlarınla olan bağlarını güçlendirmek için iyi bir fırsat var. Aynı zamanda, biraz yalnız kalıp düşünmek, içsel huzurunu bulmana yardımcı olabilir. Kariyerinde ise, odaklanman gereken projeler var. Başarıya giden yol, dikkat ve sabır gerektiriyor. Destek ihtiyacın olursa, sevdiklerine güvenebilirsin. Olumsuz düşüncelerin üstesinden gelmek, başarının anahtarı olacak. Kazanma arzusunun yüksek olduğu bir dönemdesin, fakat bu süreçte kendini ve diğerlerini unutmamalısın. Duygusal derinliklerini keşfetmek, kişisel gelişimine katkı sağlayacak. Sezgilerini dinlemeyi ihmal etme; onlar seni doğru yöne yönlendirebilir. Ancak, başkalarını aşırı sorgulama eğiliminde olabilirsin; bu, ilişkilerine zarar verebilir. Dengeli olmak, seni daha güçlü kılacak. Samimiyet ve içtenlik, bugün için anahtar kelimeler. Kendine zaman ayırmayı da ihmal etme!
Bugün, macera arayışın ve yeni deneyimlere olan iştahın yüksek. Yüksek enerji seviyenle, iletişimde daha açık ve samimi olabilirsin. Sosyal ilişkilerde olumlu etkileşimler seni memnun edecek, yeni insanlarla tanışma fırsatları doğabilir. Seyahat planları yapma isteği içindesin; küçük bir kaçamak ya da uzun bir yolculuk için adım atmaya hazır hissediyorsun. Aynı zamanda, kişisel gelişime yönelik fikirler gün yüzüne çıkabilir. Bilgiye açlığın seni yeni kaynaklar keşfetmeye yönlendirebilir. Ancak, zaman zaman dikkatin dağılabilir; bu nedenle önemli detaylara odaklanmakta zorlanabilirsin. İçsel huzurunu korumak için, doğal alanlarda zaman geçirmeye çalışmak faydalı olabilir. Uzun vadeli hedeflerine yönelik tutkulu bir yaklaşım içinde olman, önemli faydalar sağlayacak. Bugün, kararlılıkla hareket ettiğinde, istediğin değişimleri gerçekleştirmek elinde.
Bugün kariyer odaklı düşüncelerin ön planda olduğu bir dönemdesin. Çalışkan ve disiplinli yapın, uzun vadeli hedeflerine ulaşma konusunda sana büyük avantaj sağlayacak. İlişkilerde ise, otoriteni koruma arzun, bazen iletişim sorunlarına neden olabilir. Duygusal olarak daha açık olman, başkalarıyla olan bağlarını güçlendirebilir. Bir yenilik veya değişim arayışında isen, cesur adımlar atman gereken bir zaman dilimindesin. Geçmişte yaşanan tecrübeler, yeni fırsatları değerlendirmende sana ışık tutabilir. Şu anki belirsizliklerin geçici olduğunu unutma, sabırlı kalmalısın. Akşam saatlerinde sevdiklerinle geçireceğin zaman, ruhunu dinlendirmeni ve stresi azaltmanı sağlayacak.
Sürükleyici fikirlerinle çevrendekileri etkilemeye hazırlıklı ol. Yenilikçi bakış açılarının, alışılmadık çözümler bulmana yardımcı olacak. Bugün sosyal bağlantıların güçlenecek; ilginç insanlarla karşılaşabilir ve sıra dışı diyaloglar kurabilirsin. Duygusal ilişkilerde açıklık ve dürüstlük ön planda olacak; hislerini paylaşmaktan kaçınmaman önemli. Kendini toplumsal meselelere daha fazla duyarlı hissedebilir, topluluk projelerine katılmak isteyebilirsin. Düşüncelerini ifade ederken cesur ol, özgürlüğünü savunmaktan çekinme. Kendi içsel değerlerine sadık kalman, bu dönemde seni güçlendirecek. Kafandaki soruları cesur bir şekilde sorma ve açık bir iletişim kurma fırsatını iyi değerlendir. Yıldızlar, senin yaratıcılığını ve özgünlüğünü destekliyor; bu fırsatları kaçırmamalısın. Bugün kendini biraz farklı hissetsen de, bu, potansiyelinin açığa çıkması için bir çağrı olabilir.
Duyguların dalgalandığı bir gündesin ve içsel dünyana daha fazla odaklanmak isteyebilirsin. Senin için önemli olan bağları güçlendirme çabası, sevdiklerinle olan ilişkilerini derinleştirebilir. Hayal gücün ve sezgilerin bu dönemde güçlü olacak, yaratıcılığını ifade etme konusunda kendini rahat hissedeceksin. Yalnız kalma hissi, ruhsal dengenin sarsılmasına neden olabilir. Kendine zaman ayırmak ve içsel huzuru bulmak için doğa yürüyüşleri veya meditatif aktiviteler faydalı olabilir. Şimdi, hislerine güvenmek ve içsel sesini dinlemek, kaybolmuş olan yerde bulmanı sağlayabilir. Ayrıca, birkaç sürpriz de kapını çalabilir; beklenmedik bir destek, projelerine ivme katabilir. Rahat ol ve akışa güven, evren senin yanındadır.
