1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Bugün enerjinin yüksek olduğu bir gün. İçsel gücünü hissedecek ve çevrendeki insanlara ilham vereceksin. Yeni projelere başlamak için mükemmel bir zaman. Cesaret ve tutku, girişimlerini güçlendirecek. Ancak aceleci davranmamaya dikkat et. İletişim becerilerin, ikili ilişkilerde sorunları çözmende anahtar rol oynayacak. Çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerinde samimiyet ön planda olacak; bu, derin bağlar kurmanı sağlayabilir. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme, zihin dinlendirici bir aktivite bul. Sakinleştiğinde, yaratıcı düşüncelerin ortaya çıkacak. Bu süreçte, içsel sesini dinlemek sana yol gösterici olabilir.
Bugün, içsel huzuru bulma arayışında olacaksın. Yakın çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin ön planda, duygusal bağlarını kuvvetlendirmek isteyebilirsin. Hedeflerine giden yolda sabırlı olmanın önemini daha iyi anlayacaksın. Maddi konular üzerinde düşünmek, geleceğe dair sağlam adımlar atmak için ilham verici bir dönemdesin. Yeni fırsatlar kapını çalabilir; bunu değerlendirmek için hazır ol. Duygularının ve sezgilerin güçlü olduğu bu zaman diliminde, içten gelen sesi dinlemek seni doğru yola yönlendirecek. Kendinle ilgili bazı farkındalıklar kazanabilir, yeni bir bakış açısı geliştirebilirsin. Doğayla iç içe olmak, ruhunu dinlendirebilir ve sana enerji verebilir. Unutma, senin sabrın ve kararlılığın başarılarının anahtarı olacak.
Fikirlerin bir kıvılcımla alevleneceği bir gün seni bekliyor. Doğa, etrafındaki insanlarla derin ve anlam dolu iletişim kurma fırsatları sunabilir. Gözlem yeteneğin oldukça dikkat çekici olacak; insanların duygularını ve düşüncelerini anlama konusunda eşsiz bir kapasiten var. İçsel bir merak duygusu seni yeni bilgilere ve deneyimlere yönlendirebilir. Kıvrak zekânla sorunlara yaratıcı çözümler üretmekte zorlanmayacaksın. Gün boyunca sosyal etkileşimlerin artabilir, yeni bağlantılar kurmak için cesur olmalısın. Bazı konuşmalar senin için oldukça öğretici ve ilham verici olabilir. Duygusal olarak da tatmin arayışın artacak; belki de içsel dünyanı keşfetmene yardımcı olacak deneyimler yaşayacaksın. Hayatın sunduğu küçük anları değerlendirmek sana büyük bir mutluluk verebilir. Şu anki ruh hali, yaratıcılığını tetikleyecek ve kendini ifade etmek için en uygun fırsatları yaratman konusunda seni cesaretlendirecek. İçindeki tutkulara yönel, yeni projelere atılmaktan çekinme. Farklı düşünceler ve görüşler arası denge kurmak senin için kolaylaşacak; bu da etrafındaki insanlarla uyum içinde olmanı sağlayacak. Kendine güven, hayallerinin peşinden koşman için gereken adımları atmanda sana güç verecek.
Duygusal derinliklerinle yüzleşmek, içsel dünyanı keşfetmek için harika bir zaman dilimindesin. Sevdiklerinle olan iletişimini güçlendirebilir, kendini daha açık ifade edebilirsin. İnandığın değerlere sıkı sıkıya bağlı kalırken, karşındakilerle olan bağların da derinleşecek. Sakin bir yer bulup, düşüncelerini netleştirmek isteyebilirsin; meditasyon veya doğada kısa bir yürüyüş bu bakış açını açacak. Aynı zamanda, aniden gelişen durumlar karşısında esnek olma yeteneğin, seni daha zorlu anlardan geçirmek için önemli bir yardımcı olacak. Kendine olan güvenini artırıcı fırsatlar karşına çıkabilir, bunun tadını çıkar. Akşam saatlerinde ise, sevdiklerinle birlikte vakit geçirmek, huzurlu bir enerji yaratmana yardımcı olacak. Evin içinde yaratacağın sıcak ve samimi atmosfer, birlikte anı biriktirmenin en güzel yolu.
Bugün, iç enerjini en üst düzeye çıkaracak fırsatlarla dolu bir gün. Işığını etrafa yaymaktan çekinmeyeceksin. Sosyal ilişkilerinde dikkat çekici bir etki yaratabilirsin; insanları etrafında toplamaya hazır ol. Yaratıcılığın zirveye çıkıyor, bu da yeni projelere başlama isteği uyandırabilir. Kendinle ilgili sorgulamalar yaparken, güçlü bir özdeğerlendirme süreci yaşayacaksın. İçsel dengeyi bulmak için biraz yalnız kalma ihtiyacı hissedebilirsin. Ancak bu süreç sonunda güçlü bir dönüşüm gerçekleşebilir. Sevdiklerinle duygu dolu anlar paylaşmak, aranızdaki bağı güçlendirecek. Bugün cesaretini toplayarak, yeni bir adım atmak için doğru bir zaman. Kişisel hedeflerine odaklanmalısın; bu, seni daha ileriye taşıyacak bir adım olabilir. Unutma, senin enerjin etrafındakilere de ilham verebilir.
Bugün, detaylara olan düşkünlüğünüz ve analitik düşünce yapınız öne çıkıyor. İş yerinde dikkatli olmanız gereken durumlarla karşılaşabilirsiniz; bu, sorunları daha kolay çözmenizi sağlayacak. Ayrıca, gün içinde iletişim kurduğunuz kişilerle aranızda daha yakın ve sıcak bağlar kurma şansınız var. Küçük bir yardım, büyük bir etki yaratabilir. Sağlığınıza da özel bir önem vermeniz, ruhsal ve fiziksel dengeyi yeniden sağlamanıza yardımcı olacak. Kendinize biraz zaman ayırmayı ve sevdiğiniz şeylerle ilgilenmeyi unutmayın. Bu, zihninizin tazelenmesine ve yaratıcılığınızın artmasına katkıda bulunacak. İş ve günlük sorumluluklarınızı dengelemekte zorlanabilirsiniz, ancak sabrınız ve azminiz sayesinde her şeyi başarabileceksiniz. Kendinize olan güveninizi artıracak durumlar yaşanabilir; bu fırsatlardan yararlanın ve yeteneklerinizi sergilemekten çekinmeyin.
Dengede kalma arayışın daha da belirginleşiyor. Sosyal ilişkilerin ön planda olacak, etrafındaki insanlarla olan bağlantıların güçlenecek. Yeni tanışmalar ve eski dostlukların tazelenmesi için harika bir dönem. İçsel huzurunu sağlamak adına yaratıcı projelere yönelmek isteyebilirsin; bu, ruhunu besleyecek. Çevrendeki insanlarla uyum içinde olmayı hedefle ve cömertliğini paylaş. Ancak, çok fazla kişiyle ilgilenirken kendi ihtiyaçlarını unutma. Kalp ve zihin dengesini kurmak, bu süreçte sana büyük fayda sağlayacak. Kendi sınırlarını çizmekten çekinme ve bunu yaparken nazik bir dil kullanmaya özen göster. Bugün, kendine bir iyilik yaparak içsel sesine kulak vermek için zaman ayırmalısın.
Bugün, duygularınız derinleşebilir ve sezgileriniz oldukça güçlü hale gelebilir. Başkalarının anlayamadığı, sizin için önemli olan duygusal deneyimlere yönelmek, benzersiz bir içsel keşif yaşamanıza olanak tanıyabilir. İlişkilerdeki bağlantılarınızı derinleştirme arzusu içindesiniz; gizlilik ve samimiyet, sizin için önemli temalar haline gelebilir. Kimi zaman karamsar düşünen zihninizle baş etmek zor olsa da, bu süreçlerde kendinize karşı nazik olmalısınız. Kendinize güvenin ve durup derin bir nefes alın; bu süre zarfında içsel huzur ve dönüşüm konusunda büyük adımlar atabilirsiniz. Hayatta görmek istediğiniz değişimlerin sadece bir adım ötenizde olduğunu unutmayın, harekete geçmekte tereddüt etmeyin. Yaratıcılığınız ve sezgisel yetenekleriniz, sizi ilham verici projelere yönlendirebilir. Kendi içsel dünyanızı keşfetmek ve yeniliklere açık olmak, gününüzün anahtarı olacak.
Maceracı ruhun ve keşfetme arzun bugün oldukça ön planda. Yeni deneyimlere açık olmalısın; bu, seni beklemediğin fırsatlara sürükleyebilir. İletişimde cesur olman, çevrendeki insanlarla daha sağlam bağlar kurmana yardımcı olacak. Belki de uzun zamandır ertelediğin bir seyahat planı yapmak için uygun bir zaman. İçsel tutkularına kulak ver; yaratıcılığını serbest bırakman gereken bir dönemdesin. Kariyerindeki yenilikler heyecan verici gelişmelere yol açabilir. Kısa süreli hedefler belirlemek ve bunlara odaklanmak, seni daha güçlü bir geleceğe yönlendirecek. Kendine olan güvenin artıyor; bu, hem özsaygını güçlendiriyor hem de çevrendeki insanların seni takdir etmesini sağlıyor. Aşk hayatındaki sürprizler, tutkulu anlar yaşamanı mümkün kılacak. Bugün, hayallerinin peşinden koşmak için cesaretini topla.
Disiplin ve kararlılık bu dönemde en büyük yardımcıların olacak. Hedeflerine odaklanmak için harika bir gün. Kendini finansal konularda güçlü hissedeceksin, bu, bazı fırsatları değerlendirmek için seni cesaretlendirebilir. Aynı zamanda, ailevi ilişkiler ön planda; sevdiklerinle daha fazla vakit geçirmenin önemini anlayabilir, geçmişteki tartışmaların üstesinden gelebilirsin. Kendini duygusal olarak daha dengede bulabileceğin bir gün. Sevgi ve destek arayışındaysan, çevrendeki insanlar sana gereken desteği sunacaktır. İçsel düşüncelerin ve sezgilerin, ruh halini şekillendirmekte önemli bir rol oynayacak. Kendi değerlerini sorgulamak yerine onlara sahip çıkmayı öğrenmelisin. Yaratıcılığını ortaya çıkarmak için uygun bir zaman; sanatsal veya hobisel çabalarına yönelmek, içindeki potansiyeli keşfetmene yardımcı olabilir.
Bugün, kendini ifade etme arayışın ön plana çıkıyor. Farklı düşüncelerin ve yenilikçi bakış açılarının seni diğerlerinden ayıracak. Sosyal çevrende ilham kaynağı olabilirsin; fikirlerini cesurca paylaşmaktan çekinme. Ancak, başkalarının görüşlerine saygı göstermeyi unutma. Belki de sürpriz bir karşılaşma seni bekliyor, bu da sosyal hayatına renk katabilir.Duygusal açıdan, kişisel sınırlarını koruma isteğin artıyor. Kendi ihtiyaçlarına odaklanmak sana iyi gelecek. İleriye dönük hayallerin üzerinde düşünmek için harika bir dönemdesin; planlarını somut hale getirmekte kararlısın. İçsel huzur arayışında meditasyon veya doğada vakit geçirmek faydalı olabilir.Finansal konularda dikkatli olman gereken bir gün. Harcamalarını kontrol altında tutmak, uzun vadede kazanç sağlamana yardımcı olabilir. İş yaşamında, alışılmışın dışına çıkmak ve yenilikler denemek senin için kazançlı olabilir. Kendine güven, çünkü ilhamını bulacağın anlar kapıda.
Duygusal derinlikler ve hayal gücü bugünün ana teması. İçsel dünyana yönelmek, hislerinle yüzleşmek için güzel bir fırsat. Yaratıcılığını beslemek adına ilham verici bir atmosfer var; sanat, müzik veya yazı gibi ifade biçimlerine yönelebilirsin. İletişim kurarken sezgilerin çok güçlü olacak, bu da başkalarıyla bağlarını kuvvetlendirebilir. Duygu ve düşüncelerini paylaşmak, samimi konuşmalar yapmana neden olacak. Aile ve arkadaşlarınla bir araya gelmek, ruh halini canlandıracak. Karşındaki insanın duygusal ihtiyaçlarına duyarlılık göstermek, ilişkilere derinlik kazandıracak. Ancak aşırı duygu yoğunluğu bazen seni zorlayabilir; sınırlarını belirlemekte fayda var. Kendine zaman ayırmak, meditasyon ya da doğa yürüyüşü gibi aktivitelerle ruhunu dinlendirmek iyi gelecek. Bugün ruhsal olarak yenilenme ve yeniden doğma hissi taşıyabilirsin.
