1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Bugün, enerjinizin temposu oldukça yüksek. İçinizdeki cesareti ve motivasyonu kullanarak yeni hedeflere yönelmek için güzel bir zamanı işaret ediyor. Ani kararlar almak isteyebilirsiniz; ancak derinlemesine düşünmek de faydalı olabilir. Sosyal çevrenizle olan etkileşimlerinizde samimiyetiniz ön planda olacak, bu da bazı güzellikler doğurabilir. Duygusal bağlantılar kurmak ve ilişkilerinizi güçlendirmek için fırsatlar çıkabilir. Biraz sabırlı olmak gerekebilir, zira anlık heyecanlar sizi yanlış yönlendirebilir. Sağlık konularına dikkat ederken, fiziksel aktivitelere yönelmek zihinsel dengeyi sağlamanıza yardımcı olacak. Cesaretinizle yola çıkın ve kararlı adımlar atın; bunun keyfini çıkarın.
Bugün, maddi konulara odaklanarak güvenliğinizi sağlama alma isteğiniz ön planda. İkili ilişkilerde duygu yoğunluğu artabilir; sevgi ve bağlılık arayışınız derinleşiyor. Sanatsal yönlerinizi keşfetme fırsatları karşınıza çıkabilir, yaratıcılığınızı ifade etmek için ideal bir zaman. Endişelere kapılmadan sabırlı ve kararlı adımlar atmanız gereken bir gün. Fiziksel sağlığınıza dikkat etmeli, aşırı yüklenmelerden kaçınmalısınız. İçsel huzurunuzu korumak için size iyi gelecek aktivitelerle ilgilenmek isteyebilirsiniz. Başkalarına karşı duyulan özveri, karşılıklı anlayış ve destekle pekişiyor; bağlarınızı güçlendirme fırsatını değerlendirin.
Sosyal ilişkilerinde dinamik bir gün seni bekliyor. İletişim becerilerin sayesinde çevrendeki insanlarla derin bağlar kurabilirsin. Yeni fikirler ve yaratıcı projeler üzerinde düşünmek için ideal bir zaman. Düşüncelerini ifade etmekte zorlandığın anlarda, yazılı iletişim seni destekleyecektir. Yakın arkadaşlarınla gerçekleştireceğin sohbetler, yeni bakış açıları kazandırabilir. İçsel olarak kararsızlık hissi yaşayabilirsin; bu da karar verme süreçlerini yavaşlatabilir. Kendine karşı nazik olmalı ve üzerindeki baskılardan kurtulmak için zaman ayırmalısın. Zihnini dinlendiren aktivitelerle gün boyunca dengeyi bulabilirsin. İş yerinde veya eğitim alanında yeni fırsatlar kapını çalabilir; bu fırsatları değerlendirmeyi unutma. Sevgi dolu bir ortamda kalmak, ruh halini pozitife çevirecektir. Olumlu düşüncelerin, çevrendeki insanlara da yansıyacak.
Duygusal derinliğin artış gösterdiği bir dönemdesin. İçsel huzuru bulmak için biraz zamana ihtiyacın olacak. Yakın ilişkilerin, geçmişle bağlantılı duyguları tetikleyebilir. Anlayış ve şefkatle yaklaşmalısın. Ailevi konular, tamir edilmesi gereken yaraların açığa çıkmasına neden olabilir. Kendini ifade etmekte zorlanma ihtimali var, bu yüzden düşüncelerini yazmak iyi bir seçenek. Küçük ama anlamlı günlük ritüeller, ruhunu beslemek için fayda sağlayacak. Maddi konularda temkinli olmalısın; abartılı harcamalardan kaçınarak bütçeni koruman önemli. Ayrıca, kişisel projelerine odaklanmak, seni motive edecek. Kalbine kulak ver ve kendine karşı nazik ol.
Bugün, kendine güvenin zirve yapacak. Yeteneklerin ve yaratıcılığın etrafındakilere ilham verecek. Sosyal ortamlarda parlayacak, çekiciliğinle dikkatleri üzerine çekeceksin. Fakat, ne kadar baskın bir şekilde sahnede olsan da, başkalarının fikirlerine de açık olmalısın. İş hayatında, önemli bir karar süreci içindesin; sezgilerine güvenmekte fayda var. Kendini ifade etme biçimini gözden geçir ve duygu durumunu paylaşma konusunda cömert ol. Aşk hayatında heyecan verici gelişmeler yaşanabilir; kalpten gelen bir dürtüyle hareket etmen, ilişkinin derinleşmesine yardımcı olabilir. Bugün, sevdiklerinle kaliteli zaman geçirerek, aranın daha da güçlenmesine olanak tanıyabilirsin. Unutma ki, içindeki ateş, karşına çıkan fırsatları değerlendirme konusunda seni yönlendirecektir.
Bugün detaylara olan düşkünlüğün seni önemli bir noktada öne çıkarabilir. Çevrendeki insanların ihtiyaçlarına duyduğun hassasiyet, ilişkilerinde derin ve kalıcı bağlar kurmana yardımcı olacak. Disiplinin ve çalışkanlığın, özellikle iş hayatında takdir toplayacak. Yaratıcılığı ve analitik düşünceyi birleştirerek yeni projelere yönelmek için harika bir zaman. Sağlığına dikkat etmen gereken bir dönemdesin; beslenme alışkanlıklarını gözden geçirip kendine özen gösterme zamanı. Duygusal zekânı kullanarak karamsar düşünceleri geride bırakabilirsin. İçsel huzurunu sağlamanın ve kendini yeniden keşfetmenin önemi artıyor.
Duygusal denge arayışın derinleşiyor. İlişkilerde uyum sağlamak adına attığın adımlar, karşılıklı anlayışı güçlendirecek. Sosyal çevrende yeni bağlantılar kurmak için ilginç fırsatlar karşına çıkacak. Özgünlüğünü ve estetik anlayışını ifade etmekten çekinme; yaratıcılığın sayesinde dikkatleri üzerine çekebilirsin. Bugün, kararlılık gerektiren durumlarla karşılaşabilirsin; içsel huzurun, doğru seçimler yapmanda sana rehberlik edecek. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme. Venüs'ün etkisi, romantizm için sürpriz gelişmelere de açık kapı bırakıyor. Anlık heyecanların tadını çıkarmak, ruhunu canlandırabilir.
Duyguların derinliklerine dalmak için mükemmel bir zamandasın. İçsel hislerin, sezgilerin güçlü bir şekilde gündeme gelecek. Güvendiğin kişilere açılmak, kalbindeki düşünceleri paylaşmak, hem seni hem de etrafındakileri derinden etkileyebilir. İkili ilişkilerde sıcak, tutkulu bir atmosfer oluşacak, bu da daha yakın bağlar kurmanı sağlayacak. Ancak dikkat, karamsar düşüncelerin seni esir alabilir; bunları aşarak daha olumlu bir bakış açısı geliştirmek faydalı olacak. İş hayatında ise görünmeyen engellerle karşılaşabilirsin, ancak sezgilerini takip ederek bu durumu avantaja dönüştürme şansın pekala mümkün. Kendi içsel gücünü hatırlamak ve bu gücü dışarıya yansıtmak için doğru bir zaman dilimi. Kendine güven, kararlılıkla ilerle ve değişim rüzgarlarını kucakla.
Bugün, macera arayışın ve özgür ruhun bir parça daha parlayacak. Yeni fikirler keşfetmek ve bildik alanların dışına çıkmak için ilhama açıksın. Sosyal çevrenle kurduğun bağlar derinleşip, dostlukların güçlenecek. Ancak, biraz daha sabırlı olman gereken durumlar söz konusu. Aceleci kararlar almak yerine, durumu gözlemlemek ve düşünmek sana daha fazla fayda sağlayacak. Seni çekici kılan cesaretin, başkalarını da etkilemekten uzak kalmayacak. İçsel huzurunu bulmak için anı yaşamak önemli. Yeni bir aktivite veya hobi denemek için harika bir zaman dilimi. Kendini ifade etme biçiminde yeniliklere açık ol. Bu süreç içinde seyahat planları, kısa kaçamaklar veya eğitim fırsatları gündeme gelebilir. Sadece akışa bırakmak yeter, evrene güven.
İş ve kariyer konularında olumlu gelişmeler yaşanabilir. Sorumluluk duygun her zamankinden daha belirgin olacak; bu da başkaları üzerinde güvenilir bir imaj oluşturmanı sağlayacak. Özellikle ekip çalışmalarında liderlik pozisyonuna yükselebilir, fikirlerinle dikkat çekebilirsin. Ancak kişisel yaşamındaki dengeyi korumaya dikkat etmelisin. Ailevi konularda ufak gerilimler oluşabilir, bu nedenle iletişimde dikkatli olman faydalı olacaktır. Maddi konularda ise yapıcı adımlar atmak için uygun bir dönemdesin, yatırımlarını gözden geçirebilir ya da yeni fırsatları değerlendirebilirsin. İçsel huzurunu sağlamak için biraz yalnız kalmak ve düşünmekte de fayda var. Kendi ihtiyaçlarına daha fazla odaklanmalısın.
Son zamanlarda sahip olduğun özgür ruh, bugün daha da belirginleşecek. Kendini ifade etme isteği içindeki örneğin, sosyal çevrenle olan etkileşimlerinde dikkat çekici olacak. Farklı düşüncelerin, yenilikçi fikirlerin, başkalarını etkilemen için bir fırsat oluşturabilir. Sıra dışı bir projeye veya gruba katılmak için içsel bir arzu hissedeceksin. Arkadaşlarınla yapacağın bir konuşma, seni bazı önemli kararlar almaya yönlendirebilir.Duygusal açıdan, bağımsızlık arayışın bu dönemde seni biraz huzursuz hissettirebilir. Duygularınla başa çıkmak için, kendine zaman ayırmak önemli. İçsel sesini dinlemeli, kalabalıklardan uzaklaşarak düşüncelerini toparlamak için yalnız kalmalısın. Mesleki alanda, yaratıcı çözümler bulma yeteneğin öne çıkıyor. Geleneksel yaklaşımları bir kenara bırakıp, yenilikçi yollar denemek için güzel bir dönemdesin. Bunun sonucunda, ekip arkadaşlarınla arandaki sinerji artabilir ve daha etkili sonuçlara ulaşabilirsin. Unutma ki, kıvrak zekân ve geniş perspektifin, karşına çıkan zorlukların üstesinden gelmene yardımcı olacak. Bugün, hayal gücünü serbest bırak ve potansiyelini keşfetmek için cesur adımlar at.
Bugün duygusal derinliklerinle yüzleşme fırsatı bulabilirsin. Hayal gücün ve sezgilerin oldukça güçlü. İçsel sesine kulak vermek, seni doğru kararlar almaya yönlendirecektir. Sanatsal çalışmalar veya yaratıcı projeler ilgini çekebilir; bu alanlarda kendini ifade etme isteği artabilir. Sosyal ilişkilerde daha anlayışlı ve empatiktin. Ancak, güvendiğin kişilere karşı dikkatli olmalısın; bazı kişiler senin iyi niyetini kullanma niyetinde olabilir. İç huzurunu korumak adına sessiz anlara ihtiyacın var. Meditasyon, doğa yürüyüşleri veya ruhsal çalışmalar, dengenin sağlanmasına yardımcı olur. Aynı zamanda, beklenmedik sürprizler, ruh halini olumlu yönde etkileyebilir. Sevgi ve arkadaşlık alanında, derin bağlar kurmak için uygun bir atmosfer var. Bu akşam, sevdiklerinle geçireceğin zaman, kalbini besleyebilir. Duygu yoğunluğu yaşarken, hüsranlardan uzak durmaya özen göstermen önem taşıyor.
