1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Enerjik ve cesur bir gün seni bekliyor. İçsel motivasyonun yüksek olacak, bu da yeni projelere veya fikirlerine kapı aralıyor. Sosyal ilişkilerde akıcı bir iletişim söz konusu; arkadaşlarınla derin sohbetler yapabilir, yeni bağlantılar kurabilirsin. Fakat dikkat etmen gereken nokta, düşüncelerini ifade ederken biraz da empatiyle yaklaşmak. Anlık öfke ve sabırsızlık, ilişkilerini olumsuz etkileyebilir. Kendine zaman tanı ve aceleci davranma. Fiziksel aktivitelere yönelmek, enerjini dengelemene yardımcı olacak. Aldığın kararları içgüdülerinle destekle, yüreğini dinlemeyi unutma. Bugün seni bekleyen fırsatlara açık olmalısın; cesaret ve kararlılıkla ilerlediğinde, başarı kendini gösterecektir.
Güçlü, kararlı bir duruş sergilediğin bir gün. İçsel huzurunu korumak için sakin anlara ihtiyacın var. Çevrendeki enerjiye karşı duyarlılığın artabilir; bu nedenle kendine zaman tanımak önemli. Genellikle temkinli ve pratik olan yaklaşımın, bazı anlarda cesarete dönüşebilir. Maddi konularda dikkatli olman gereken bir zaman dilimindesin, harcamalarını gözden geçir. İlişkilerde güven arayışın artmışken, sevdiğin insanlarla derin bir bağ kurmak isteyebilirsin. Kendi değerlerini keşfetmek, ilişkilerinde daha sağlam temeller atmanı sağlayabilir. Kendine karşı nazik olmayı unutma; dengeni bulmak için doğanın güzelliklerine yönelmek, ruhuna iyi gelecektir.
Bugün, meraklı zihninin derinliklerinde gezinirken, yeni bilgiler edinme konusunda istekli olacaksın. Sosyal etkileşimlerin yoğunlaşacak, çevrendeki insanlarla bağlantı kurmak için can atıyorsun. Bu, düşüncelerini paylaşmak ve yeni görüşleri kabul etmek için mükemmel bir zaman. Ani değişikliklere açık ol ve sıra dışı fırsatlarla karşılaşabilirsin. İletişim becerilerin ön plana çıkacak, kendini ifade etme konusunda cesur adımlar atabilirsin. Ancak, dağınık düşüncelerden kaçınmalısın; odaklanmak, hayal gücünü gerçekliğe dönüştürmek için elzem olacak. İçsel motivasyonun yüksek, hedeflerine ulaşmak için kararlılıkla ilerle ve gücünü kendi sözlerinle destekle. Kısa seyahat planları veya yeni bir öğrenim fırsatı kapıda olabilir. Kendini ifade etme konusunda yaratıcı yöntemler bulabilirsin; bu, hayal gücünün sınırlarını zorlamak için harika bir fırsat.
Duygusal derinliklerin üzerinde yoğunlaşıyorsun. İçsel huzurunu sağlamak için kendine zaman ayırmak önemli. Güven arayışın, ilişkilerinde daha fazla empati geliştirmene neden olabilir. Ailene olan sevgi ve bağlılık, bugün ön plana çıkacak; onların yanındayken huzur bulabilirsin. İş yerinde bazı tartışmalara tanık olabilirsin, sakin kalmayı dene ve kendi düşüncelerini ifade etmekten çekinme. Hayal gücün bu dönemde oldukça etkileyici; yaratıcılığını kullanarak ilginç projelere başlayabilirsin. Kendine karşı nazik ol ve iç sesini dinle.
Bugün kendini sahnede hissetmek, ışığı üzerinizde hissetmek için harika bir zaman. Yaratıcılığınız zirveye çıkmışken, hayal gücünüzü kullanarak ilham verici projelere imza atabilirsiniz. Sosyal ortamlar, dostluklar ve ilişkiler açısından keyifli sürprizlerle dolu. Dikkat çekmeyi seviyor olabilirsiniz; bu, başkalarıyla olumlu etkileşimler kurma şansınızı artırır. Ancak, biraz hassas ve gururuna düşkün olacağınız dönemde, başkalarının sözlerine aşırı duyarlı olmaktan kaçının. Kendi değerlerinizi ve sınırlarınızı belirleyerek, kontrolü elinizde tutmalısınız. Kalbinizden gelen sezgilere güvenin; bu, önemli kararlar almak için size rehberlik edecektir. Kendinizi yüksek enerjilerle dolmuş ve hayata karşı hevesle yaklaşırken bulabilirsiniz. Özellikle sanatsal faaliyetlere yönelmek, ruh halinizi olumlu yönde etkileyecek. Kendi potansiyelinizi keşfetmek ve parlamak için fırsatları değerlendirin, bu gün sadece sizin değil, çevrenizdeki kişilerin de keyif alacağı bir gün olacak.
Bu dönemde detaylara odaklanman son derece önemli. Etrafındaki dağınıklık ve karmaşadan rahatsızlık hissedebilirsin. Kendine bir düzen oluşturmak, düşüncelerini netleştirmek için harika bir fırsat. Ancak, mükemmeliyetçilik tuzağına düşmeden, yapman gerekenleri gerçekleştirmek için adım atmalısın. İletişim konularında dikkatli ol. Bazı sözlerin yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Duygusal ilişkilerde ise daha fazla empati göstererek, çevrendeki insanlarla olan bağlarını güçlendirebilirsin. Kendine zaman ayırmayı unutmamalı ve ruhsal sağlığına özen göstermelisin. Bu açıdan meditasyon veya doğada zaman geçirmek iyi gelebilir. Hayatındaki küçük mutlulukları fark etmeye çalış. Bugün, içsel huzuru bulmak için atacağın küçük adımlar büyük değişimlere yol açabilir. Enerjini yenile ve olumlu düşünmeye odaklan.
İlişkilerde denge arayışında olacaksın. Sosyal çevrendeki insanlarla uyumlu iletişim kurarak, var olan meseleleri tatlı dille çözmeye odaklanmalısın. Sanat ve estetik konularına olan ilgin artacak, belki yeni bir hobi edinebilir veya mevcut bir yeteneğini geliştirmek için adımlar atabilirsin. Kendini ifade etme biçiminde daha özgün ve yaratıcı olma isteği, yaptığın şeylere farklı bir boyut katabilir. Bugün karşına çıkan fırsatları değerlendirirken, içsel sezgilerine güvenmekte fayda var. Genel olarak, huzur ve mutluluk ararken, hayatın sana sunduğu güzellikleri de görmeyi unutma.
Bugün derin duyguların ve içsel düşüncelerin ön planda. Kendini keşfetmek için harika bir zaman. Çatışmaların içsel bir dönüşüm süreci olarak değerlendirilebilir. İlişkilerde dürüstlük ve açıklık rüzgarı esecek; bu, sizi daha güçlü kılacak. İş ve kariyer alanında alacağınız kararlar, geleceğinizi şekillendirebilir. Kendinize güvenin, sezgilerinizi dinleyin. Hedeflerinizi netleştirmek ve önceliklerinizi belirlemek için mükemmel bir dönemdesiniz. Duygusal derinliğiniz, çevrenizdekilerle bağlantı kurmanızda anahtar rol oynayacak. Yenilikçi fikirler ve yaratıcı projeler, sizi ileriye taşıyabilir. Unutmayın, eski kalıplardan kurtulmak için cesaret gerekecek. Bu, dönüşüm ve yeniden doğuş için mükemmel bir fırsat.
Bugün keşfetme arzusunun zirveye ulaştığı bir dönemdesin. İçinde bir macera ruhu taşıyorsun ve bu, yaşamına heyecan katacak fırsatlar doğurabilir. Yeni insanlarla tanışmak, farklı kültürleri deneyimlemek veya ilginç bir hobi edinmek için mükemmel bir gün. İletişim becerilerinle çevrendeki insanları etkileyebilirsin; fikirlerini açıkça ifade et ve tartışmalara katıl. Eğitimle ilgili konular veya seyahat planları gündeme gelebilir, bunlar üzerine düşünmekte fayda var. İleriye dönük hedeflerinle ilgili ilginç düşüncelere dalabilirsin. Bugün kendini özgür hissetmek, tıpkı bir kuş gibi gökyüzünde süzülmek isteyeceksin. Zihnindeki sınırları kaldırıp yeni ufuklara doğru açılmanın tam zamanı!
Bugün, kararlılığın ve disiplinin öne çıkacağı bir gün. Hedeflerine ulaşma konusunda ilginç fırsatlar karşına çıkabilir. Görüşmeler yaparken, mantığını ön planda tutmak faydalı olacak. İş alanında yapacağın planlamalar, uzun vadede önemli getiriler sağlayacak. Özellikle finansal konularda dikkatli olmanı öneririm; ani harcamalardan uzak durmak, bütçeni koruman adına kilit bir öneme sahip.Kişisel ilişkilerde ise daha fazla empati göstermek, sevdiklerinle arandaki bağı kuvvetlendirebilir. Duygularını ifade etme konusunda çekinmemek, karşılıklı anlayışı artırmanı sağlayacak. Sağlığına da özen göstermelisin; düzenli beslenmek ve hareket etmek, enerjini yükseltecek. Kendi içsel huzurunu bulmak için bugünü kendine ayırmayı unutma, bir yürüyüş yapmak veya meditasyon gibi aktiviteler, zihninde tazelenme yaratabilir.
Bugün, yenilikçi fikirlerin zirveye çıkacak, toplumla olan iletişimlerin güçlenecek. Sosyal çevrenden alacağın destekler sayesinde, daha önce ertelediğin projelere yeniden odaklanmak için ilham bulabilirsin. İçinde bir tutku var ve bunu dışa vurmanın tam zamanı. Kendini ifade etmek, özgürlüğüne düşkünlüğünle birleştiğinde, yaratıcı yönlerin açığa çıkacak.Hayatında bazı sürprizlerin kapıda olduğuna dikkat et. Beklenmedik kişilerle karşılaşabilir, yeni bağlantılar kurabilirsin. Aşk hayatında da heyecanlı bir döneme adım atabilirsin; içten gelen duygularını sıradanlıkla sınırlandırma. Kendini diğerlerinden ayıran özelliklerini kabul etmek, hem sana hem de sevdiklerine kendini ifade etme fırsatı tanıyacak.Kendi içsel dünyanı keşfetmek için bireysel zaman yaratmayı unutma. Meditasyon veya doğa yürüyüşleri, zihnini arındırmaya ve enerjini dengelemeye yardımcı olacak. Bugün, pozitif düşüncelerle harmanlanmış bir gün seni bekliyor; bu nedenle hayata umutla yaklaşmayı tercih et.
Suyun derinliklerinde kaybolmuş bir hayalperest gibi hissedebilirsin. Bugün, sezgilerin yoğun ve derin. Duygularınla bağ kurmaya çalışırken, ruhsal olarak yenilenme fırsatlarını yakalayacaksın. İletişim kurduğun insanlarla aranda güçlü bir bağ oluşabilir; bu, seni hem destekleyecek hem de yeni bakış açıları kazandıracak.Kendini ifade etmekte zorluk çekebilirsin; bu durumda, içsel hislerine güvendiğin sürece yolunu bulabilirsin. Yaratıcılığın sınırsız. Sanatsal faaliyetler ya da meditatif uygulamalar, ruhunun derinliklerine ulaşmana yardımcı olabilir. Aynı zamanda, geçmişle ilgili konular yeniden gündeme gelebilir. Unutma, geçmişten öğrendiğin dersler geleceğini şekillendirmene yardımcı olmalı.Bağlılık hissettiğin kişilerle olan ilişkilerinde, duygusal derinlikler keşfedebilirsin. Belki de bazı sırlar veya duygular, bu ilişkilerde daha fazla açık bir biçimde ortaya çıkacak. Hayatındaki doğa ile olan bağlantın, bugün derin bir huzur getirebilir. Kendine zaman ayırmak, ruhuna iyi gelecek. Hayallerine yön vermek için gerekli atılımları yapmaktan çekinme; evren senin yanında.
1
2
3
4
5
6
