1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Bugün enerjinin yüksek olduğu bir gün. Yeni başlangıçlara adım atmak için ideal bir zaman dilimindesin. Kendine olan güvenin artmış durumda; bu da başkalarına ilham veriyor. İş hayatında atacağın adımlar ön plana çıkacak, cesaretinle dikkat çekeceksin. İletişim konusunda dikkatin dağılmasın, net ol. Aşk hayatında belirsizlikler varsa, duygusal açık ve yapıcı bir şekilde konuşmak, ilişkinin geleceği için faydalı olacak. Sağlık açısından enerjini dengede tutmaya çalış, aşırıya kaçmak seni yavaşlatabilir. İçsel huzurun için doğayla vakit geçirmek iyi gelebilir. Yaratıcılığını ortaya koy, sanatsal faaliyetler seni daha da besleyecek.
Hayatında denge arayışın ön planda. Maddi konularda kararlı adımlar atabilir, iş yerinde sağlam ilişkiler geliştirebilirsin. Bugün yaratıcı projeler için ilham dolu bir gün, içindeki sanatsal yönü ortaya çıkarmaya çalışmalısın. Yakın arkadaşlarınla geçireceğin zaman, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Güven arayışın, sevgi ilişkilerine yansıyabilir; bu da duygusal bağlarını güçlendirecektir. Sağlığına dikkat etmen gereken bir dönemdesin, özellikle beslenmene özen göstermelisin. İçsel huzurunu bulmak için doğayla bağlantı kuracak aktiviteler öneriliyor. Bu, zihnindeki ve kalbindeki stresi hafifletecektir. Unutma, kendine olan güvenin her şeyden daha değerli.
Bugün zihin açıcı bir gün seni bekliyor. Sosyal çevrenle yapacağın etkileşimler, yeni fikirlerin kapılarını aralayabilir. Kendini ifade etme arzun, yazılı veya sözlü iletişimde yaratıcı projeleri ortaya çıkarmanı sağlayacak. Hızla gelişen olaylar arasında yön bulmak, esnek düşünme yeteneğin sayesinde kolaylaşacak. Yerinde duramayan ruh halin, seni keşifler yapmaya yönlendirebilir. Ancak, bir süre yavaşlamayı ve olaylara daha derin bir bakış açısıyla yaklaşmayı da düşünebilirsin. Yanında olan insanlarla olan ilişkilerini güçlendirmek için samimi ve açık olmayı unutma. Kendine olan güvenin artarken, başkalarına ilham verme potansiyelin yüksek. Origami gibi karmaşık durumları çözüme kavuşturacak olan yaratıcılığını kullanmayı dene. Birsürekli düşüncelerini yazıya dökmek, kalbine ve ruh haline iyi gelebilir.
Duygusal derinlik içinde yüzme zamanı. Aile bağları ve ev içindeki huzur, günün ana temalarını oluşturacak. Sevdiklerinizle geçireceğiniz anlar, kalbinizde sıcak bir yuva oluşturacak. Belki de geçmişe dönük anılar canlanacak, nostaljik düşünceler baskın çıkacak. İçsel huzurunuzu güvenli bir çevrede bulacaksınız.Bugün, hassaslığınızı korumanız gereken bir gün. Duygusal yönlerinizi belirgin bir şekilde hissetmenizi sağlayacak olaylar yaşanabilir. Bu durum, eleştiri ve uzaklaşma korkularınızı tetikleyebilir. Kendinizi koruma içgüdünüz harekete geçebilir. Duygularınızı ifade ederken dikkatli olun; sözleriniz, karşınızdakilerle olan ilişkilerinizi derinleştirebilir ya da zedeleyebilir.Kendinize biraz zaman ayırmak, zihninizin ve ruhunuzun yenilenmesine yardımcı olacak. Meditasyon ya da doğa yürüyüşleri, içsel dinginliği bulmanıza yardımcı olabilir. Spiritüel yönlerinizi keşfetmek için harika bir gün. Kendi iç dünyanızı derinlemesine incelemek, yeni farkındalıklar kazanmanızı sağlayabilir.Parasal konularda ise dikkatli olmanız gereken bir dönemdesiniz. Bütçenizi gözden geçirip, gereksiz harcamalardan kaçınmalısınız. Maddi güvenliğinizi sağlamak için stratejik düşünebilirsiniz. Bu, sizi gelecekte daha huzurlu kılacaktır.Gün sonunda, size kalan düşünceler ve hisler üzerine derinlemesine bir değerlendirme yaparak, bir adım geriye çekilmek faydalı olacak. Gelecek için umut dolu düşünceler besleyin; her şeyin zamanla çözüme kavuşacağını unutmayın.
baskın tavırların bazı ilişkilerde sürtüşmelere yol açabilir. Dikkatini dengelemek, empatiyle yaklaşmak ve dinlemek bu süreçte sana büyük fayda sağlayacak. Aşk hayatında ise, samimiyetin ve özgüvenin, partnerinle arandaki bağı güçlendirecek. İhtiyaçlarını açık bir şekilde ifade etme fırsatın var. Bekar olanlar için ise sürpriz romantik gelişmeler kapıda. Bugün enerjin etrafında manyetik bir alan yaratıyor; fırsatları değerlendirirken sezgilerine güvenmeyi unutma. Duygusal deneyimlerin seni büyütecek, yaşama sevincini artıracak ve içsel bir dönüşüm sağlayacak.
Bugün, detaylara ve düzenlemeye olan doğal yatkınlığın seni başarıya götürecek. Günün, planlarını yeniden gözden geçirmek ve önceliklerini belirlemek için mükemmel bir fırsat sunuyor. Gözün, hayalindeki projelere odaklanabilir; bu durum, kariyerinde ilerleme kaydetmene yardımcı olabilir. Ayrıca, çevrendeki insanlarla olan iletişimini güçlendirerek, belirsizliklerin üstesinden gelmek için destek arayışında olabilirsin. Kendine güven duy ve hislerine kulak ver; bu, seni doğru yola yönlendirecek. Küçük ama anlamlı değişikliklerle yaşam alanını güzelleştirmek isteyebilirsin. İçsel huzuru bulmaya çalış ve zihnini dinlendir. Unutma ki, her şey bir süreçtir ve sen ideal sonuçlar elde etmek için gereken sabrı gösterebilirsin.
Denge ve uyum arayışında olduğun bir gün. İlişkilerdeki tatlı çatışmaların çözülmesi, iç huzurunu bulmana yardımcı olabilir. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin, insanlarla kurduğun derin bağlar sana ilham verecek. Duygusal olarak kendini ifade etme arzun artacak; bu da yaratıcı projelere yönelmeni sağlayabilir. İş ya da günlük sorumluluklar konusunda özenli olman gereken bir zaman dilimindesin. Kararlarını alırken iç sesini dinlemeyi unutma; seni yönlendiren içsel hislerin doğru bir pusula olacaktır. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme, bu dönem kişisel gelişimin için bir fırsat sunuyor. Gelecek bakış açını genişletmek, yeni deneyimlere açık olmak için harika bir fırsat.
Gizli hislerin ve duyguların yüzeye çıkma isteği, bugünün kendine özgü enerjisiyle birlikte artabilir. İçsel bir keşif sürecine girmeye hazır ol; kendini anlama ve kabullenme zamanı. Belki de, geçmişte kenara ittiğin bazı anıları yeniden gözden geçirmek isteyebilirsin. İlişkilerinde samimiyetin ve derinliğin önemini hissettiğin bir gün olacak. Karşılaştığın insanlarla empati kurmak, bağlarını güçlendirebilir. İş veya projelerle ilgili keskin sezgilerin, seni doğru yöne yönlendirebilir. Kendine güven ve içsel motivasyonunu besleyerek hareket et. Duygusal derinliklerin, seni başkalarına da yönlendirebilir; harika bir dinleyici olmayı unutma. Ancak dikkat et, kıskançlık ve sahiplenme hissi bazen kontrolsüz bir hale gelebilir. Bunlarla başa çıkabilmek için, kendinle barışık olmalı ve sabırlı kalmalısın. Stressiz bir gün geçirmek adına, ruhunu besleyici aktivitelerde bulunman faydalı olacaktır.
Yeni maceralara açılan kapılar aralayacak, geleceğe dair umutların tazelenecek. Hayata olumlu bir bakış açısıyla yaklaşmak, çevrendeki insanlara ilham verebilir. İçsel özgürlüğünü aramak adına yeni yollar denemek isteyebilirsin. İletişim becerilerin güçlenirken, sosyal ortamlarda dikkatler üzerinde olacak. Yeni bağlantılar kurulabilir, ilginç sohbetler gerçekleşebilir. Ancak, ani kararlar almaktan kaçınmakta fayda var; düşüncelerini netleştirip planlamak, hedeflerine ulaşmanda etkili olabilir. İçsel motivasyonun yüksek, ruhsal olarak da kendini yenilenmiş hissedebilirsin. Geleceğe dair hayallerini gerçeğe dönüştürmek için gereken adımları atmaktan çekinme. Kendini ifade etme biçimini geliştirmek ve ilgi alanlarını genişletmek için iyi bir dönemdesin.
Sorumluluklar ön planda, disiplinle ilerleyeceğin bir dönemdesin. Hedeflerine ulaşmak için kararlılıkla adım atman gerekebilir. İşyerindeki ilişkilerin, otorite figürleriyle olan etkileşimlerin dikkatlice yönetilmesi gereken bir süreçten geçiyor. İkili ilişkilerde ise sağlam temeller üzerinde durmak, güveni pekiştirmek önemli. İçsel huzurun, başarılarının getireceği ödüllerle artabilir. Kendine koyduğun hedeflerin dışındaki fırsatları da gözden kaçırmaman faydalı olacak. Öğrenmeye açık ol, bu dönem yeni bilgilerle seni geliştirebilir. Sağlık konularına özen göstermeyi, bedenine saygı duymayı unutmamalısın.
Bugün, yenilik ve özgürlük arayışında olacağın bir gün. Sıra dışı fikirlerin, çevrendekiler üzerinde ilham verici bir etki yaratacak. Sosyal bağlantıların güçlenirken, yeni insanlarla tanışma fırsatları kapını çalmaya başlayacak. Bu süreçte, kendi değerlerini ve inançlarını net bir şekilde ifade etmekte tereddüt etme; içindeki yaratıcı enerjiyi keşfetmek için mükemmel bir zaman. Eski alışkanlıklarını geride bırakıp, geleceğe dair daha cesur adımlar atabilirsin. İlginç projeler veya grup çalışmaları seni heyecanlandırabilir. Kalbinin sesini dinlerken, içsel huzurunu bulmayı da unutma. Jüpiter'in olumlu etkileri ile geniş bir perspektife sahip olmanın getirdiği yararları hissedeceksin. Sadece zihnini değil, duygularını da serbest bırak ve bu süreçte kendine güven. Unutma, değişim senin için kaçınılmaz bir yolculuk.
Duygusal derinliğin ve sezgisel yeteneklerinin ön planda olduğu bir gün. İçsel huzur arayışında olabilirsin, bu nedenle sakin ve sessiz zaman geçirmeye ihtiyacın var. Yaratıcılık akışında, sanatsal projeleri başlatmak için mükemmel bir dönemdesin. Kendinle ilgili yeni farkındalıklar kazanabilir, ilişkilerde daha anlayışlı ve merhametli bir tavır sergileyebilirsin. Duygusal bağların güçlenmesi, sezgilerinle hareket ettiğinde daha da derinleşecek. Kendi ihtiyaçlarını göz ardı etmeden başkalarına destek olmaya açık olmalısın. Karşılaşılan zorluklar, içsel büyüme ve olgunlaşma fırsatları sunuyor. İlerlemek ve değişime açık olmak, ruhunun gelişimi için hayati önem taşıyor. Yıldızlar, sana duygusal sağlığını güçlendirecek olanaklar sunuyor; gereken zamanı kendine ayır.
