1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Bugün dinamik bir enerji içinde olacaksın. Cesaretin ve kararlılığın, istediğin hedeflere ulaşmanı kolaylaştırabilir. Yeni projelere başlamak için mükemmel bir zaman; hayallerini gerçeğe dönüştürmek için içindeki ateşe güven. Sosyal çevrende seni destekleyen önemli kişilerle etkileşimde bulunmak seni daha da motive edebilir. Duygusal ilişkilerde daha açık ve samimi olman, iletişimde güçlenmeni sağlayacak. Bunların yanı sıra dikkat etmen gereken bir konu, düşüncelerini ifade ederken ani ve fevri tepkilerden kaçınmak. Ansızın gelişen durumlar, ki sabrını zorlayabilir. Ancak, huzur arayışında dengeyi sağlamayı başarırsan, tüm bu taleplerin üstesinden gelebilirsin. Bugün, içsel gücünü keşfetmek ve özgüvenini artırmak için harika bir fırsat var.
Bugün, güven arayışın daha da yoğunlaşabilir. İçsel dinginliğini sağlamak ve huzur bulmak adına kendine zaman ayırmalısın. Maddi konularda dikkatli olman gereken bir gün. Harcamalarını kontrol altında tutmak, gereksiz risklerden kaçınmanı sağlayacaktır. İlişkilerde sağlam temeller üzerinde durmak isteyeceksin; sevdiklerinle daha derin bağlar kurmak için paylaşımın önemini kavrayacaksın. Sabırlı ve kararlı tavrın, zorlukların üstesinden gelmeni kolaylaştıracak. Kendini ifade ederken, duygularını açığa çıkarmaktan çekinmemelisin. Yeniliklere kapalı olmamalı, esnek düşünmeye çalışmalısın. Bugün, geçmişin izlerini silmek ve yeniliklere adım atmak için ideal bir gün. Doğanın tadını çıkarmak ve içsel huzurunu beslemek için açık hava yürüyüşlerine zaman ayırmalısın. Kendi ihtiyaçlarına odaklanmak, sana güç katacaktır.
Bugün zihninizin aktif olduğu bir gündesiniz; düşüncelerinizi ve fikirlerinizi paylaşmak için harika bir zaman dilimi. Sosyal ilişkilerdeki dinamikler, ilginizi çeken yeni bağlantılarla zenginleşebilir. İletişim becerilerinizin ön plana çıktığı bu süreçte, kalabalık ortamlarda kendinizi rahat ve özgüvenli hissedeceksiniz. Ancak, anlaşmazlıkların doğabileceği durumlar için dikkatli olmanızda fayda var; karşınızdaki kişinin ruh halini iyi analiz edin. Hızlı düşünme yetiniz sayesinde sorunları kolaylıkla çözebilir, bazen yüzeysel kalmış temaları derinlemesine araştırmak isteyebilirsiniz. Yenilik arayışınız, sizi şaşırtıcı ve heyecan verici deneyimlere yönlendirebilir. Bunlarla birlikte, parasal konularda mantıklı adımlar atmak, gelecekteki refahınız için önemli bir yer tutacak. Rahatlayın ve akışa bırakın; hayatın sunduğu fırsatları değerlendirin.
Duyguların derinliklerinde bir dalgalanma hissedebilirsin. Ailenle ve sevdiklerinle olan bağların ön planda olacak; onlarla geçirdiğin zaman, ruhunu besleyecek. İçsel olarak huzuru yakalamak isteyeceksin, bu yüzden hayatının güvenli alanlarını yeniden yapılandırmaya odaklanabilirsin. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme; sadece dinlenmek bile seni yeniden enerji dolu hissettirecek. Duygusal zekanla sorunları daha kolay aşabileceksin. İleriye dönük adımlar atarken, sezgilerine güvenmeyi unutma. İş hayatında bazı yeni başlangıçlara açık olup olmamak senin elinde. Unutma, sevgi ve güven içinde yaşamak, ruhunu besleyen temel unsurlar. Başkalarının hislerine duyarlılığın, sosyal ilişkilerini güçlendirebilir. Kendini ifade etme biçimin, etrafındaki kişileri derinden etkileyebilir. Bu gün, kendini keşfetme süreçlerinin bir parçası.
Ateş ve kararlılıkla parlayacaksın. Bugün yaratıcılığın zirveye ulaşacak, bu da seni çevrendeki insanların dikkatini çekmene yardımcı olacak. Sosyal ilişkilerinde cesur ve cömert bir tutum sergileyerek etrafındaki insanları etkileyebilirsin. Kendine güvenin tam; bu, karşına çıkacak olan fırsatları değerlendirmende belirleyici olacak. Ayrıca, gün içinde ani sürprizler yaşayabilirsin. Geçmişte yaşadığın olumsuz deneyimlerin üzerinden gelmek için harika bir fırsat doğacak. İletişimde diplomatik olman ve duygularını sağduyulu bir şekilde ifade etmen, önemli bir meseledeki sorunları çözmene yardımcı olabilir. Kendin olmanın, yani içindeki güçlü aslanı serbest bırakmanın zamanı. Riski göze al, hayat seni tatmin edecek teklifler sunabilir!
Mükemmelliyetçilik duygusu bugün daha da belirginleşebilirken, ayrıntılara dikkat etme isteği artış gösterecek. Gün içinde karşılaşacağın küçük aksaklıklar, sabrını zorlayabilir; fakat bu anları birer fırsat olarak değerlendirmek faydalı olacaktır. Bir arkadaşınla veya iş arkadaşlarınla yapacağın açık ve net iletişim, olası yanlış anlamaların önüne geçecektir. Ayrıca, duygusal olarak kendini daha güvende hissetmen, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirebilir. Sağlık konularına yönelik hassasiyetin artabilir, bu nedenle hem bedenin hem de zihnin için kendine zaman ayırmalısın. Günü planlı ve düzenli bir şekilde geçirmek, hem ruh halini olumlu yönde etkileyecek hem de hedeflerine ulaşmanda seni motive edecektir. Detayları göz önünde bulundurmak ve düzenli kalmak, başarıyı peşinden sürükleyecek.
Bugün ilişkilerde önemli bir denge bulma arzusu içindesin. Sosyal çevrende, insanlarla kurduğun temaslarda duyduğun enerji, samimi ve çekici yanlarınla birleşerek harika etkileşimler sağlayabilir. Diğerleriyle olan iletişiminle, kendini ifade etme biçimin arasındaki uyum öne çıkacak. Estetik ve güzelliğe olan tutkun, sanatsal bir etkinlik veya yaratıcı projeye yönelmeni sağlıyor. İçsel huzurunu destekleyen kendini ifade etme yöntemlerini bulmak için ideal bir zaman. Özellikle sevdiğin birinin yanında olmanın getireceği mutluluk, duygusal tatminini artıracak. Ancak, başkalarının beklentileriyle kendi isteklerin arasında bir denge kurmaya çalışırken zorlanabilirsin. Kendine karşı nazik olmayı ihmal etme; ihtiyaçlarını bir kenara atmadan, aynı zamanda başkalarına da yer vermenin yollarını bulmalısın. Zihnindeki çatışmaları çözümlemek ve içsel huzurunu sağlamak için zamanı iyi değerlendir. Bugünün sunduğu fırsatları yakalamak, ilişkilerine yeni bir perspektif kazandırabilir.
Gizli tutkuların ön plana çıkabilir; içsel derinliklere inmeye yönelik bir istek duyabilirsin. Bu süreçte sezgilerin güçlenirken, bazı sırların ortaya çıkması heyecan verici olabilir. İkili ilişkilerde daha samimi ve cesur bir yaklaşım sergilemek, bağlarını derinleştirebilir. Emotions beneath the surface may bubble up, leading you to reassess your desires. İş ortamında yeteneklerini sergilemek için mükemmel bir fırsat sunulabilir; kendine güvenmen bu süreçte anahtar rol oynayacak. Duygusal ve yaratıcılığına yönelik yeni bir ilgi alanı keşfetmek için cesaret bulabilirsin. Ancak, sabırlı olmak ve ani tepkiler vermemek önemli. Kendi iç yolculuğunda keşfedecek çok şey var; bu zaman dilimi dönüşüm için ideal.
Macera ruhu kabaracak, yeni deneyimlere açılırsın. Fikirlerin tazeleniyor, farklı bakış açıları seni besleyecek. İletişim yeteneklerin öne çıkacak, çevrendekilerle bağlantıların güçlenecek. Sosyal ortamlarda ve grup aktivitelerinde yer almak, ruhunu canlandıracak. İçsel bir keşif yolculuğuna çıkabilirsin; tutkuların ve hayallerin doğrultusunda ilerlemek için cesaret bulacaksın. Duygusal olarak, geçmişle yüzleşmek ve öğrendiğin derslerden faydalanmak önemli olacak. Kalbine odaklan, sezgilerine güven ve kendini ifade etmekten çekinme. Hayatın sunduğu fırsatlar seni bekliyor, onları değerlendir!
Bugün, hedeflerinle ilgili önemli adımlar atma şansı yakalayabilirsin. Karşılaştığın engeller, aslında seni daha güçlü kılacak fırsatlarla dolu. İş alanındaki sorumluluklarını yerine getirirken, dikkatini dağılmaktan koruman faydalı olacak. Özellikle ekip içindeki iletişim, projelerin ilerlemesi açısından kritik bir öneme sahip. Güçlü bir liderlik sergilemek için içsel motivasyonunu diri tutmalısın. Ayrıca, günlük yaşamında küçük mutluluklara yer açmayı unutma; bu, zihninde denge sağlamana yardımcı olacaktır. Duygusal ilişkilerde ise, daha derin bir bağ kurmak için samimi konuşmalar yapmanın tam zamanı. Sevdiğin kişiye duyduğun güven, ilişkiniz için yeni bir boyut kazandırabilir. Fakat aşırı ihtiyatlı olmaktan kaçınmalısın; bazen risk almak, güzel sürprizleri beraberinde getirebilir. Bugün, içsel rehberliğini dinlemek, atacağın adımlarda sana ışık tutacak.
Zihinsel enerjinin yüksek olduğu bir döneme giriyorsun. Farklı düşünceler ve perspektifler, sosyal çevrendeki insanlarla olan iletişimini güçlendirecek. Yenilikçi fikirlerle dolup taşarken, başkalarına ilham verme fırsatın var. İlişkilerinde samimiyet ve dürüstlük ön plana çıkıyor; bu, yanlış anlamaları ortadan kaldırmana yardımcı olabilir.Bugün, beklenmedik olaylar seni yeni deneyimlere yönlendirebilir. Esnek ol ve alıştığın rutinin dışına çıkmaya çalış. Hedeflerine ulaşmak için koalisyonlar kurabilir, iş birlikleri gerçekleştirebilirsin. Ancak aceleci davranmaktan kaçınmalısın; kararlarını verirken mantığın ve sezgilerin arasında bir denge kurmaya dikkat et. Aşk hayatında, partnerinle derin ve anlam dolu konuşmalar yapma fırsatı bulabilirsin. Bu, ilişkinizi daha da güçlendirecek bir etkileşim yaratabilir. Duygularını açıkça ifade etmek, samimiyeti artıracak ve aranızdaki bağı sağlamlaştıracaktır. Gün boyunca karşına çıkacak fırsatları iyi değerlendir ve spontane bir yaklaşım sergile. Unutma, özgürlüğün ve bireyselliğin, kişisel mutluluğun anahtarıdır.
Duygusal derinliğin gün yüzüne çıkıyor. İçsel dünyanda yeni keşifler yapma arzusuyla dolsun. Yaratıcılığını besleyecek aktivitelerle meşgul olmak, ruhunun beslenmesine yardımcı olacak. Belirsizlikler içinde kaybolma hissi sana yön gösterebilir, bu nedenle sezgilerini dinleyerek adım atmalısın. İletişim kurma arzusu içindesin; sevdiklerinle kuracağın bağlar çevrendeki enerjiyi pozitif hale getirecek. Hayal gücünü serbest bırak ve ilham kaynaklarına yönel. Kendini ifade etme yollarını bulmak, ilişkilerinde derinlik oluşturabilir. Unutma, ruhsal yolculukların her zaman dışarıda bir şeyler keşfetmekten ibaret değil; kendi içindeki dengeyi bulmak da önemli. İyimser ve sevgi dolu bir tutum, sana birçok kapı açabilir. Aynı zamanda kendine zaman ayırmak, zihnini rahatlatmana ve yenileşmene yardımcı olabilir.
