1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Bugün enerjin oldukça yüksek ve motivasyonun dolup taşıyor. Yeni projelere ve fırsatlara girişmek için harika bir zaman. Sadece aceleci davranmamaya dikkat et; bazen düşünmeden hareket etmek seni yanlış yollara yönlendirebilir. İletişim becerilerin etkileyici bir şekilde öne çıkıyor, arkadaşlarınla yapacağın sohbetler seni ve fikirlerini daha iyi anlama fırsatı sunacak. Aşk hayatında da heyecan verici gelişmeler yaşanabilir; samimi duygular ifade etmekten çekinme, karşındaki kişi de aynı hisleri paylaşıyor olabilir. Bugünü, sosyal etkinlikler ve yeni insanlarla tanışarak değerlendirmek, hayatına taze bir soluk katabilir. Sağlık konularında dikkatli ol, enerjini dengeli kullanmaya özen göster. Günün ilerleyen saatlerinde içsel huzurunu bulmak için biraz yalnız kalmak iyi gelebilir. Kendini sorgula ve isteklerin doğrultusunda yeni hedefler belirle.
Bu dönemde kararlı ve pratik bir yaklaşım sergilemek oldukça faydalı olacak. Finansal konularda daha dikkatli olmalı ve harcamalarını gözden geçirmelisin. İkili ilişkilerde ise sabırlı ve anlayışlı olman, olası çatışmaların önüne geçecektir. İş yerinde liderlik vasıflarını ön plana çıkarabilir, ekip arkadaşlarınla işbirliği yaparak verimli sonuçlar elde edebilirsin. Kendine dönüp içsel huzurunu sağlamanın yollarını aramalısın, belki doğaday vakit geçirmek sana iyi gelecektir. Ayrıca, sanat veya estetik konularına bir göz atmak, duygusal dengenin güçlenmesine yardımcı olabilir. Unutma, kaybettiğin zamanları geri kazanmak için kendine bir fırsat yaratman gerekebilir.
Bugün sosyal etkileşimlerde kendinizi oldukça güçlü hissedeceksiniz. Arkadaşlarınızla yapacağınız sohbetler, yeni fikirlerin ortaya çıkmasına ve ilham verici tartışmalara zemin hazırlayabilir. İletişim becerilerinizin zirveye ulaşması, sizi arzu ettiğiniz hedeflere bir adım daha yaklaştıracak. Farklı bakış açılarını gözlemleme isteğiniz, girdiğiniz ortamlarda dikkat çekmenizi sağlayacak. Aşk ve ilişkilere dair yaşamınıza yeni bir soluk getirecek noktalara dikkat etmelisiniz. Heyecan verici insanlarla karşılaşma olasılığınız yüksek. Ancak, duygusal durumları analiz etmeden hareket etmemeye özen gösterin; yüzeydeki çekicilikler yanıltıcı olabilir. İş hayatında sürpriz gelişmelere açık olun. Yapmak istediğiniz projelerin detaylarını gözden geçirmeniz, ileride karşınıza çıkabilecek zorlukların üstesinden gelmenizde yardımcı olacak. Yeniliklere açık kalmak, sizin için faydalı fırsatları kapınızda belirtebilir. Eğlence ve kendinize vakit ayırma fırsatlarını değerlendirmeyi unutmayın!
Duygusal derinliklerinize inme zamanı. Bugün, sevgi ve aile bağları ön planda. Sevdiklerinizle iletişimde samimiyet ve anlayış arayışındasınız. İçsel huzurunuzu bulmak için yalnız kalma ihtiyacı hissedebilirsiniz; kendinizi yenilemek için bu fırsatı değerlendirin. İş yerinde ya da sosyal ortamlarda zorluklar varsa, sabırlı ve empatik bir yaklaşım sergileyin. Duygularınıza güvenin, kalbiniz doğru yolda sizi yönlendirecektir. Kendinizi ifade etme ihtiyacı hissettiğiniz konularda cesur olun; içtenlikle paylaşımlar yapın. Kalbinizin sesini dinleyin, bugün özellikle sezgisel yönleriniz güçlü. Bu, gelecekteki ilişkilerinizin derinleşmesine olanak tanıyacak. Unutmayın, güven ve bağlılık inşa etmek zaman alır ama bunun meyvelerini toplayacaksınız.
Bugün alev alev parlıyorsun ve karizman etrafındakileri büyüleyecek. Yaratıcılığın zirve yaparken, sanatsal ifade biçimlerini keşfetmek için harika bir zaman. Kendine güvenin artıyor, fikirlerini cesurca paylaşabilirsin ve bu, başkalarının dikkatini çekmek için mükemmel bir fırsat. Sosyal ilişkilerinde de ön planda olacaksın; yeni insanlarla tanışmak ve mevcut dostlukları kuvvetlendirmek için ideal bir zaman dilimi.Finansal konularda risk almak isteyebilirsin, ama dikkatli ol. Hızla cazibe duysan da, mantıklı kararlar almak önem taşıyor. Sezgilerin güçlenebilir, duygusal ilişkilerde ise samimiyet arayışı içinde olacaksın. Kalbinin sesine kulak ver, ancak düşkünlükten kaçınmalısın. Aşk hayatında, tutku ve derin hisler ön plana çıkabilir. İçsel gücünü keşfetmek için bu duygulara teslim olabilirsin ama dengeni bulmaya özen göster.Bugün kendine dön ve içsel motivasyonlarını sorgula. Gelecek hedeflerin için yeni stratejiler geliştirmek adına kendini ifade edebileceğin projelere zaman ayır. Kısacası, cesur hamleler ve içsel keşifler günün ana temasını oluşturacak. Unutma, parlayan yıldız sensin ve bu parıltıdan faydalanmalısın.
Bugün, detaylara olan düşkünlüğünle parlayacaksın. Birlikte çalıştığın insanlarla olan ilişkin, işbirliği adına verimli sonuçlar doğurabilir. Planladığın işler için kendini organize etme konusunda harika bir enerjiye sahip olacaksın. Ancak, mükemmeliyetçi yönlerin seni bazı konularda geride bırakabilir; bu yüzden kendine bir parça tolerans tanımalısın. kişisel gelişim alanında yeni bir şeyler öğrenmek, hayatına anlam katabilir. Seyahat planları veya kısa bir kaçamak, ruh halini tazeleyecek ve yeni bakış açıları kazandıracaktır. Sağlığına özen gösterirken, içsel huzurunu da korumayı unutmamalısın. Bugün, öz disiplininle büyük adımlar atabilir, başkalarına ilham kaynağı olabilirsin.
Dengeler, ilişkiler ve estetik anlayışın ön planda olduğu bir dönemdesin. Bugün, çevrendeki insanlarla olan iletişimini güçlendirme fırsatına sahipsin. Sosyal ortamlarda karşına çıkacak olan yeni fırsatlar, kişisel gelişimine katkıda bulunabilir. Kendini ifade etme şeklinle, başkalarının gözünde farklı bir iz bırakabilirsin. Özellikle güzellik, sanatsal etkinlikler ve estetik konularına yönelim gösterebilirsin. Ancak, bazı durumlarda karar vermekte zorlanabilirsin; duygusal dengeyi sağlamak için içsel bir değerlendirme yapmalısın. Sevgi ve uyum arayışın, seni daha derin bağlar kurmaya yöneltebilir. Duygusal ilişkilerdeki tutumun, bugün daha fazla ön plana çıkacak. Kendi ihtiyaçlarına saygı gösterirken, başkalarının duygularını da dikkate alman önem taşıyor. Güçlü bir etkileşim içinde olabileceğin bu gün, yaşamına yeni pencereler açabilir. Kendine güven ve içsel dengeni bulmalısın.
Bugün içsel dünyana yönelme ve derin düşünceler içerisinde kaybolma zamanı. Duygularının yoğunluğu, seni hem zayıf hem de güçlü hissettirebilir. Başkalarıyla olan ilişkilerinde sırların ve gizliliklerin ön planda. Kendini ifade etme ihtiyacında olduğun bu dönemde, hislerinle yüzleşmek önem kazanıyor. Belirsizlikler içerisinde kaybolmuş hissedebilirsin; ancak bu durum, aslında büyüme ve dönüşüm fırsatlarını barındırıyor. İç güdülerin seni doğru yolda yönlendirecek. Kendini yenilemek için risk almaktan çekinme; bu, ilişkilere veya kariyerine yeni bir bakış açısı kazandırma potansiyeli taşıyor. Kendine güven ve hislerini takip et. Hayatındaki derinlikleri ve karanlıkları kabullenmek, seni daha da güçlü kılabilir.
Maceraperest ruhun bugün zirveye çıkıyor; yeni deneyimlere ve keşiflere açık ol. Yolculuk arzusu içindesin, bilinmeyen yerlere gitmek ya da yeni sohbetler yapmak sana ilham verecek. Enerjin yüksek, bu nedenle yaratıcılığını ifade etme fırsatlarını değerlendirmelisin. Sosyal ilişkilerin önem kazanıyor; arkadaşlarınla birlikte geçireceğin zaman, duygusal olarak güçlenmeni sağlayabilir. Ayrıca içsel huzurunu bulmak için kendine biraz zaman tanımalısın. Sorgulayıcı doğan, seni yeni düşünce ve bakış açıları ile tanıştırabilir. Olumlu düşüncelerle dolu olmayı sürdür, karşına çıkacak fırsatlar seni bekliyor.
Bugün, kararlılık ve disiplinin ön planda olduğu bir gün. Hedeflerinle ilgili sağlam adımlar atmak için kendine güven duygusu yükseliyor. İçsel motivasyonun seni yönlendirirken, başkalarının fikirlerine daha fazla açık olabilirsin. Dikkatini dağılmadan, planlarını hayata geçirmen gereken bir zaman dilimindesin. Çevrende güvenilir destekçiler bulman mümkün. Maddi konulara daha fazla odaklanmak, seni olumlu sonuçlara götürebilir. Duygusal ilişkilerde, samimiyet ve derinlik arayışındasın. Ailevi konulara da yönelerek, köklerine daha yakınlaşabilirsin. Kendine sağlam bir zemin oluşturmak için sabırlı olmalısın; her şeyin zaman alacağına dair inancını kaybetme.
Bugün, özgürlüğüne duyduğun özlem daha da belirginleşebilir. Başkalarının beklentilerine karşı koyarak kendi yolunu çizmeye odaklanmalısın. Yenilikçi düşüncelerin ve sıradışı bakış açın, etrafındaki insanları etkilemene vesile olabilir. Sosyal ilişkilerdeki dinamikler, sürpriz gelişmelere açık olabilir; eski arkadaşlarla bir araya gelme fırsatları yakalayabilirsin. Hayal gücünü kullanarak, yaratıcı projelerinle ilgili adımlar atmak için harika bir zaman. İçsel barışını sağlamak için biraz yalnız kalma, meditasyon yapma veya doğada vakit geçirme isteğin artabilir. Anlık zevkleri değerlendirmekten çekinme; belki de hayatına renk katacak küçük kaçamaklar yapmak isteyeceksin. Gelecek planlarını revize etmek, yeni hedefler belirlemek için ilham dolu bir gün seni bekliyor. Duygusal derinliklere inmeye imkan tanıyan karşılaşmalar yaşanabilir. İç sesine kulak vererek, bu süreçte kendine olan inancını tazele.
Duygusal derinliklere inmeye hazır bir gün seni bekliyor. İçsel yolculuklar, sezgisel güçlerinle birleşerek seni daha da derin düşüncelere yönlendirebilir. Sanatsal yaratıcılığın canlanabilir; belki bir resim yapma, müzik besteleme ya da yazı yazma isteği duygularını dışa vurmanı sağlayabilir. Sosyal ilişkilerde empati ve anlayışa dayalı bir iletişim sabırsızlığını yatıştırabilir. Kendine güvenini artıracak, başkalarının övgüleri ve takdirleriyle dolup taşabilirsin. Ancak, başkalarının sorunlarına çok dalmamak, kendi sınırlarını korumak için önemli. İçsel huzurun ve kişisel dengeyi sağlamak için yalnız kalma fırsatını değerlendirmek, meditasyon ya da doğa yürüyüşleri yapmak faydalı olacaktır. Hayallerin ve hedeflerin arasında bir denge kurarak, geleceğe dair umut dolu düşündüğünde daha da ışıldıyorsun.
