1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Bugün, içsel enerjinin yüksek olduğu bir dönemdesin. Cesaretin ve kararlılığınla yeni adımlar atmaya hazırlık hissediyorsun. Fakat, ani tepkiler vermekten kaçınmakta fayda var; sabırlı ol ve düşüncelerini netleştir. İletişim konularında dikkatli olmalısın; yanlış anlaşılmalara yol açabilirsin. Sosyal çevrenle daha fazla vakit geçirmek, enerjini artıracak. Spor yaparak bu yüksek enerjiyi sağlıklı bir yolla değerlendirmek için harika bir zaman. Aşkta ise, açık ve dürüst iletişim, ilişkinin derinleşmesine yardımcı olabilir. Kendini ifade etmekten çekinme, hislerini açıkça paylaş. Bugün, içsel motivasyonunla hayallerinin peşinden gitmek için mükemmel bir fırsat.
Bugün, içsel denge ve huzur arayışında olabilirsin. Duygusal olarak kendini güvende hissetmek önem kazanacak. Maddi konulara olan bağlılığın artabilir, yeni yatırımlar yapmak veya mevcut kaynaklarını gözden geçirmek için uygun bir zaman. İkili ilişkilerde sabırlı olman gerekebilir; bazen kalbinin sesine kulak vermek, bazen de mantığın rehberliğine ihtiyaç duyabilirsin. Sanatsal yönlerin açığa çıkacak, yaratıcılığını ifade etmenin yollarını bulabilirsin. Kendine zaman ayırmayı unutma, doğa ile buluşmak ruhsal açıdan tazelenmene yardımcı olacaktır. Yavaş ama kararlı adımlarla ilerle, sağduyun seni doğru yola yönlendirecek.
Zihninin aktif olduğu bir zaman dilimindesin. Fikirlerin akışkan, sembollerle dolu ve yenilik arayışındasın. Sosyal etkileşimler ön planda; arkadaş çevrenle yapacağın sohbetler sana ilham verebilir. Yeni bağlantılar kurmak, fırsatlar yaratmak için güzel bir dönemdesin. Merakın seni farklı alanlara yönlendirebilir, öğrenmeye açık olmak sana çok şey katacak. Kısa seyahatler ve iletişim konularında beklenmedik gelişmeler de yaşanabilir. Duygusal olarak ise, biraz daha derin düşüncelere dalabilirsin; içsel huzuru bulmak adına kendine zaman ayırmak oldukça önemli. Sezgilerine güven, hislerin seni doğru yönlendirecek.
Duyguların derinleştiği bir gün. Sevdiklerinle olan ilişkilerini gözden geçirip onlara daha fazla zaman ayırma isteği içinde olabilirsin. İçsel bir huzur arayışındasın ve bunun için ruhunu besleyecek aktiviteler yapmak önemli. Karşılaştığın zorluklarda sabırlı kalmalısın; zaman her şeyin ilacıdır. İş veya kişisel projelerde dikkatli kararlar almaya özen göster. Sezgilerin güçlü, bu yüzden içsel sesine kulak vermen faydalı olacak. Kendi ihtiyaçlarına yönelik bir tür öz değerlendirme yapabilir, gelecek için bir yol haritası çıkarabilirsin. Aşk hayatında ise duygusal derinlikler ön planda; samimi ve açık iletişim her şeyin anahtarı. Kendini ifade etmekte zorlanıyorsan, yazmak ya da yaratıcı bir faaliyet içinde bulunmak ruh halini iyileştirebilir. Unutma, kendine gösterdiğin özen, çevrendekilere de yansıyacaktır.
Bugün enerjinizi yüksek tutmak, kendinizi ifade etmek ve yaratıcı projelere yönelmek için harika bir zaman dilimindesiniz. İçsel gücünüz ve karizmanız çevrenizdeki insanlar üzerinde güçlü bir etki yaratabilir. Sosyal ortamlarda parlamak, ilgi çekmek ve insanları etkilemek için mükemmel bir fırsat. Ancak, kendinizi fazla öne çıkarmaktan kaçınmakta fayda var; bazen başkalarının görüşlerine de kulak vermek, dengeyi sağlamanıza yardımcı olabilir. Öğle saatlerinde bazı sürprizler yaşayabilirsiniz, bu da gününüzü daha da renklendirebilir. Aşk ve ilişkiler alanında tutkulu bir iletişim sağlayabilir, kalbinizin sesine kulak vermek konusunda cesur adımlar atabilirsiniz. Kendi değerlerinizi ve hedeflerinizi daha iyi anlamak, sizi gelecekteki başarılara hazırlayacak. Yaratıcılığınızı besleyecek aktivitelerde bulunmayı unutmayın; bu, ruh halinizi iyileştirecek ve daha da motive olmanızı sağlayacak. Kendinize güvenin ve hayallerinizin peşinden koşmaktan çekinmeyin.
Detaylara olan düşkünlüğün, bugün seni birçok alanda daha dikkatli ve düzenli olmaya yönlendirecek. Duygusal anlamda kendini daha dışa dönük hissedeceksin, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin güçlenebilir. Hatta bazı yapıcı eleştiriler, iş ilişkilerine yeni bir soluk getirebilir. Projelerin üzerinde çalışırken, analitik düşünme yeteneğini en üst düzeye çıkararak en ince ayrıntılara odaklanmak seni başarılı kılacak. Ancak, aşırı eleştirel ve mükemmeliyetçi tavırlarından kaçınmak, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Kendine ayırdığın zaman, zihnindeki karmaşayı hafifletmek için oldukça faydalı olacak. Sorunları çözmeye yönelik pratik yaklaşımların sayesinde, kariyerinde ilerlemeler kaydedebilirsin. Günü, küçük zevklerle zenginleştirmen, enerji seviyeni yükseltirken, kendini daha huzurlu hissetmene yardımcı olacak. Unutma ki, küçük adımlarla büyük değişimler yaratmak senin elinde.
İlişkilerde uyum ve denge arayışın yoğunlaşacak. Sosyal çevrenle olan iletişiminde, başkalarıyla empati kurarak daha derin bağlar geliştirme fırsatların var. Bir davet veya etkinlik seni bekliyor olabilir; bu durum, yeni bağlantılar kurmanı kolaylaştıracak. Dikkatini toplamakta zorlanabilir, detaylara hakim olmakta biraz yavaş kalabilirsin. Ancak bu, yaratıcılığını besleyen anlık ilhamlar getirebilir. Kendini iyi ifade edebileceğin bir ortamda bulunmak, iç dünyanı dışa açmana yardımcı olacak. Duygusal dengenin sağlanması için biraz zaman ayırmayı ihmal etme, kendi ihtiyaçlarına odaklanmak seni daha enerjik hissettirecek. Ayrıca finansal konularda dikkatli olman gereken bir dönemdesin; harcamalarını kontrol altında tutmaya çalışmalısın.
Gizli kalmış duygular gün yüzüne çıkabilir. Derinlemesine düşünme isteğin artarken, ilişkilerinde daha kararlı adımlar atma zamanıdır. İçsel dönüşüm sürecin hız kazanıyor; eski kalıpları yıkma ve yeniliklere açık olma fırsatını yakalayabilirsin. İş hayatında dikkatli olman, detaylara odaklanman gereken bir dönemdesin. İnişli çıkışlı duygusal dalgalanmalar yaşayabilirsin; bu nedenle kendine karşı nazik olmalı, başkalarıyla olan iletişiminde sabırlı davranmalısın. Sezgilerin güçlü; bu dönemde içgüdülerine güvenmek, doğru kararlar almanı sağlayabilir. Yenilikler için cesaretlendiğinde, pek çok kapının sana açıldığını göreceksin. Kendi potansiyalini keşfetmek için harekete geçme zamanı!
Bugün macera arayışındaki ruhun, seni farklı deneyimlere yönlendirebilir. Yalnız kalmak istemeyecek, sosyalleşmek için fırsatlar yaratacaksın. Kendini ifade ederken, içten ve samimi olmaya özen göster. Yeni insanlarla tanışmak, ilham verici fikirler edinmene yardımcı olabilir. Yeteneklerini sergilemek için harika zamanlar. Bunun yanı sıra, geleceğe dair planlarını gözden geçirmek isteyebilir, hedeflerini netleştirmek için içsel bir motivasyon bulabilirsin. Ancak dikkat etmen gereken noktalar var; dikkatsizlik ve aceleci davranışlar seni beklenmedik durumlarla karşılaştırabilir. Anlık kararlar vermek yerine, düşünerek ilerlemek daha faydalı olacaktır. Özgür ruhun ve iyimserliğin, çevrendekilere de ilham verecek. Bugünün, kendini keşfetme ve sınırlarını aşma fırsatı sunuyor.
Özenli ve disiplinli yapın, bugün kariyer alanında sizi bekleyen fırsatlarla dolu. Çalışma arkadaşlarınızla olan iletişimlerinizde dikkatli ve sabırlı olun. Yaratıcılığınızı ifade etme şansını elde edebilir, kendinizi yeni projelerde bulabilirsiniz. Sosyal çevrenizle olan ilişkilerinizdeki dengeyi sağlamak, uzun vadede olumlu sonuçlar getirecek. İkili ilişkilerde, samimiyetin ve güvenin önemi artarken, bazı gerilimlerin üstesinden gelmek için empati yeteneğinizi kullanmalısınız. Kendinize zaman ayırmayı ihmal etmeyin; ruhsal ve fiziksel sağlığınıza özen göstermek, enerjinizi yükseltecek. Unutmayın, hedef netleştikçe adımlarınızı sağlam atmak daha kolay olacak.
Sosyal bağlantılarında büyük bir canlılık ve enerjik bir etkileşim bekleniyor. Arkadaşlarınla olan ilişkilerin güçlenebilir; yeni projelere birlikte adım atma isteği ortaya çıkabilir. İlginç insanlarla tanışman, farklı bakış açıları edinmene olanak tanıyacak. Yaratıcı düşünme kabiliyetin, alışılmışın dışına çıkmanı sağlayarak yenilikçi çözümler bulmana yardımcı olacak. Ancak, özgürlüğüne olan düşkünlüğün bu süreçte bazı çatışmalar yaratabilir, bu dengeyi sağlamaya özen göster. İçsel olarak kendinle barışık olman, bu yoğun iletişim döngüsünde daha net kararlar almanı sağlayacak. Hedeflerine odaklanırken, akışın getirdiklerine de uyum sağlamayı unutmamalısın. Bugün, belirsizliklerden ziyade, hayatı akışına bırakmanın, ruhsal huzur açısından önemli olduğunu deneyimleyeceksin.
Duygularının derin sularında yüzmeyi tercih ederken, bugün sezgilerin güçlü bir şekilde devreye girecek. İçsel sesine güvenmek, hatalarından ders almak ve geçmişle yüzleşmek için bir fırsat yaratıyor. Bu süreçte kendini sorgulamak, transformasyonun kapılarını aralayabilir. Sanat ve yaratıcılıkla ilgili projeler gündeme gelebilir; bu alanda yeteneklerini sergileme fırsatı bulabilirsin. İlişkilerde empati kurmak, sevdiklerinle arandaki bağları güçlendirebilir. Sorunların çözümünde başkalarının bakış açılarına açık olmak, daha geniş bir anlayış geliştirmene yardıma edecek. Bugün, iç huzurunu bulma çabasında sessiz anlar yaratmak önem taşıyor. Kendine zaman ayırmayı unutmamalısın.
