1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Enerjinin yüksek olduğu bir gün. İlerlemek istediğin projelerde cesur adımlar atabilirsin. İçsel motivasyonun, seni alışılmışın dışında riskler almaya itiyor. Sosyal ilişkilerde beklenmedik gelişmeler yaşanabilir; dost çevrendeki dinamikler değişebilir. Aynı zamanda, kendine olan güvenin arttığı için liderlik vasıflarını ön plana çıkarabilirsin. Aşk hayatında ise tutku ve heyecan ön planda olacak. Duygularını ifade etme konusunda kiminle olursan ol, açık ve dürüst olman önemli. Sağlık konularında dikkatli olmalı, aşırıya kaçmaktan kaçınmalısın. Günün sonlarına doğru, içsel huzurunu bulmak için bir süre yalnız kalmak iyi gelebilir. Bu ruhsal dinlenme, zihninde yeni fikirlerin doğmasına vesile olabilir.
Duygusal dayanıklılık ve kararlılık ön planda. Bu dönemde finansal konulara odaklanmak, kazançlarını artırman için harika bir fırsat sunuyor. Uzun süreli planlarını gözden geçir, belki de mülk veya yatırım konusunda yeni bir adım atma zamanı gelmiştir. İlişkilerde ise daha derin bir bağ kurma arzusu, sevgi dolu anların çoğalmasını sağlayabilir. Başkalarına karşı sabırlı olmalı, anlayışlı bir tavır sergilemelisin. Kendi ihtiyaçlarını fark et ve bunları önceliklendir. Ayrıca, fiziksel sağlığına dikkat etmeli, doğayla iç içe zaman geçirmeyi unutmamalısın. Bu süreçte ruhsal dinginlik bulmak sana iyi gelecek.
Bugün iletişim becerilerini sergilemek için mükemmel bir zaman. Sosyal ortamlarda karşına çıkacak fırsatları değerlendirmekten çekinme. Zihninin keskinliği sayesinde ilgi çekici ve yaratıcı fikirlerle dolup taşacaksın. Kendi düşüncelerini ifade ederken son derece etkili olabilirsin; bu da çevrendeki insanlarla derin, anlamlı sohbetlere yol açabilir.Aşk hayatında ise sürprizler seni bekliyor. Partnerinle yeni bir aktivite planlamak, ilişkinizdeki heyecanı artırabilir. Bekar isen, farklı sosyal ortamlarda yeni tanışmalar yaşayabilirsin. Duyguların hızlı değişkenlik gösterebilir; esneklik gerektiren durumlarda sabırlı olmak önemli.İş hayatında yenilikçi yaklaşımlar benimsemek, projelerinde daha başarılı olmanı sağlayabilir. Ancak, başkalarının fikirlerine de açık olmak, işbirliklerini güçlendirebilir. Dikkatini dağıtan unsurlara karşı dikkatli olman faydalı olacak.Finansal konularda dikkatli olmalısın. Ani harcamalar ve hoşlandığın şeylere karşı duyduğun çekim, bütçeni zorlayabilir. Akıllıca planlar yaparak çıkmazlardan uzak durmakta fayda var. Yaratıcılığını ön plana çıkarabileceğin alanlarda dikkat çektiğin bu dönemde, yalnız kalmamak için etrafındaki insanlarla olan bağlantılarını güçlendirmeyi unutmamalısın.
Sevgi ve şefkat dolu bir gün seni bekliyor. Duygusal derinliğinle çevrendekilere destek olabilirsin. İlişkilerinde bağların güçlenmesi, kalbindeki sevgi ve anlayışla mümkün olacak. Aile üyeleriyle olan iletişimin ön planda. Geçmişte yaşanan anılar, bugünlerde gündeme gelebilir ve bu durum duygusal bir nostalji yaratabilir. Kendini açıkça ifade etme ihtiyacı duyabilirsin, korkma. İçsel huzurunu bulmak için kendi ihtiyaçlarına da dikkat etmen gerekir. Finansal konularda temkinli olmalı, ani harcamalardan kaçınmalısın. Bugün, cesaret ve kararlılıkla hareket ettiğinde hayatındaki değişikliklerin kapını çalacağını hissetmeye başlayabilirsin. Kendin için alan yaratmayı unutma, içsel tatminin yolu bazen yalnız kalmaktan geçer. Kendini iyi hissetmek adına yapacağın küçük aktiviteler, tükenmişlik hissini ortadan kaldırabilir.
Bugün, içsel gücünüzün yükseldiğini hissedeceksiniz. Kendinize olan güveniniz sayesinde çevrenizdekilere ilham kaynağı olabilirsiniz. İletişim becerileriniz ön plana çıkarken, fikirlerinizi etkili bir şekilde paylaşma fırsatları doğabilir. Sosyal ortamlarda dikkatleri üzerinize çekmek için doğru bir zaman. Ancak, aşırı özgüven bazı çatışmalara yol açabilir; bu nedenle dikkatli olmakta fayda var.Yaratıcılığınızı ortaya koymak için uygun fırsatlar bulacaksınız. Sanat, ifade ya da hobi alanında yeni projelere yelken açmak, içinizdeki tutkuları dışarıya çıkarmanın bir yolu olabilir. Aşk hayatıyla ilgili gelişmeler heyecan verici olabilir; romantik sürprizler gününüzü renklendirebilir. Ancak, duygusal dengeyi korumak için açık iletişimde kalmaya özen gösterin.Bir dost veya sevdikle yapacağınız samimi bir konuşma, ilişkilerinizi güçlendirebilir. Bu dönemde sağlığınıza özen göstermeyi unutmayın; enerji seviyeniz yüksek, ancak dinlenmeye de ihtiyaç duyuyorsunuz. Kısa bir yürüyüş ya da meditasyon yapmak, zihninizi tazelemek için ideal bir yol olabilir. Bugün kendiniz için yaptığınız küçük ama anlamlı şeyler, gelecekte büyük farklar yaratabilir.
Bugün, detaylara odaklanmayı ve sistematik bir yaklaşım benimslemeyi gerektiren durumlarla karşılaşabilirsin. İlişkilerde aniden ortaya çıkan sorunlar, dikkatli bir iletişimle çözülebilir. İş yerinde ya da kişisel projelerinde bir şeyleri yeniden gözden geçirmek faydalı olacak. Mükemmeliyetçi tavrınla, başkalarının beklentilerini aşabilirsin. İçsel huzurunu sağlamak için kendine küçük bir mola vermeyi unutma; doğada veya bir hobiyle ilgilenmek, zihnini rahatlatacak. Sağlık konularına yönelik duyarlılığın artabilir, bu nedenle bedenini dinlemeye özen göstermen gerekiyor. Kendini ifade etmede yaratıcı yollar bulabilirsin; bu, hem stresini azaltacak hem de kendini daha iyi hissetmeni sağlayacak. Özellikle duygusal ilişkilerde açık olabilmek, kalbindeki yükleri hafifletecek ve sevdiğin insanlarla arandaki bağı güçlendirecek.
Bugün sosyal ilişkilerinde belirgin gelişmeler gözlemlenebilir. Çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Arkadaşlarınla veya sevdiklerinle bir araya gelmek, hoş anılar biriktirmeni sağlayabilir. Ancak, karar verme aşamasında dikkatli olmalısın; çünkü bazı durumlar göründüğünden daha karmaşık olabilir. İçsel huzur arayışın ön planda, bu nedenle kendi ihtiyaçlarına odaklanmak, duygusal dengeyi bulmana yardımcı olacak. Estetikle ilgili bir uğraş, yaratıcı yönlerini ortaya çıkarma fırsatı sunabilir. Bugün, karşına çıkabilecek yenilikçi fikirler, hayal gücünü harekete geçirecek. Kendine zaman ayırmayı da unutma; bu, zihinsel ve ruhsal yorgunluğun üstesinden gelmende etkili olacaktır. Dikkatini yönlendirdiğin konularda şans seninle, bu fırsatları değerlendirmeyi ihmal etme.
Duygusal derinlikler ve içsel keşifler ön planda. Bugün, başkalarıyla olan ilişkilerinde daha fazla empati gösterme fırsatı bulacaksın. İletişim becerilerin artıyor, bu nedenle duygularını açıkça ifade etme ve başkalarının hislerine duyarlı olma konularında cesur olabilirsin. Karmaşık durumlar karşısında sezgilerin güçlü bir rehber olacaktır. Sıkı bir sınavdan geçiyorsan, sabrını ve kararlılığını korumalısın. Gizli kalmış sırların ortaya çıkması, ilişkilerinde önemli değişimler getirebilir. Parasal konularda dikkatli olman gereken bir dönemdesin; harcamalarını gözden geçirip gereksiz risklerden kaçınmalısın. Kendine olan güvenini tazelemeli, yaratıcı fikirlerini hayata geçirebilmek için cesaret bulmalısın. İlginç içsel dönüşümlere açık ol, bu süreç seni daha güçlü birine dönüştürebilir.
Yay, özgürlüğe ve maceraya olan tutkusuyla dolup taşıyor. Yeni deneyimlere açık ol, ruhsal olarak kendini zenginleştirecek fırsatlar karşına çıkabilir. Bugün yapacağın küçük bir seyahat, beklenmedik bir ilham kaynağı olabilir. Sosyal çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin derinleşiyor; kalabalık ortamlarda kendini rahat hissedecek, samimi sohbetlerin keyfini çıkaracaksın. İçsel huzurunu artırmak için zaman zaman yalnız kalmayı da unutmamalısın. Bu anlar, düşüncelerini netleştirmeni sağlayacak. İş veya eğitim konularında önemli adımlar atabilirsin, biraz cesaret ve güvenle ilerlemen gereken bir zaman dilimindesin. Bugünü, hayallerini gerçeğe dönüştürmek için bir fırsat olarak değerlendirmeyi unutma.
Bugün sorumlulukların ön planda olacak, belki de üzerindeki yükümlülükleri yeniden değerlendirme ihtiyacı hissedeceksin. İş ve özel yaşam dengesini sağlamak, ruh halini olumlu yönde etkileyebilir. Uzun zamandır ertelediğin projelere yönelmek için doğru bir zaman. Planlarını gözden geçirip, daha verimli bir yol haritası oluşturabilirsin. İletişimde dikkatli olmalısın; bazen en iyi niyetle bile kırıcı olabileceğini unutma. Duygularını ifade etme şeklin, karşındakilerde farklı yansımalar yaratabilir. Duygusal anlamda destek arayışında olabilirsin. Kendi ihtiyaçlarını göz ardı etmemek, dengeni bulmana yardımcı olacak. Kendine zaman ayırmayı da ihmal etme. Taze bir nefes almak için doğada vakit geçirmeyi düşünebilirsin. Düşündüklerin ve hissettiklerin hakkında derinlemesine düşünmek, içsel huzurunu artırabilir. Hedeflerine odaklı ol, ama esnek olmayı da unutma. Senin için dönüşüm zamanı, yeni fırsatlar kapını çalabilir.
Bugsun yenilik arayışları ön plana çıkıyor. Kendini ifade etme ve alışık olmadığın fikirlere açık olma zamanı. Sosyal çevrenle olan bağlantıların derinleşebilir, fakat bu süreçte bazı yanlış anlaşılmalar yaşanabilir. Duygusal açıdan özgürlüğüne düşkün hissediyor, beklenmeyen başlangıçlarla dolu bir gün geçirmek isteyebilirsin. İletişimde açık olman gerektiğini unutma, içindeki yaratıcılığı serbest bırakmak için fırsatlar doğabilir. Eğlenceli aktiviteler ya da arkadaşlarınla yapılan planlar, ruh halini olumlu yönde etkileyerek enerjini yükseltebilir. Kendine güvenerek atacağın adımlar, ileriki günlerde anlam kazanmakta. Ancak sağlığına da dikkat etmen önemli; düzenli beslenme ve dinlenme, seni daha zinde hissettirecek. Unutma, hayatın akışı hızlanıyor, bu hızda dengeyi bulman şart.
İçsel dünyana daha fazla odaklanma zamanı. Duygusal derinliklerin, seni en güzel yönlerinle buluşturacak. Hayal gücünün sınırlarını zorlayarak yeni projelere yelken açabilirsin. Sanatsal yönlerin öne çıkacak, yaratıcılığını özgürce ifade etme fırsatları doğacak. İlişkilerinde duygusal bağların güçlenmesi, sevdiklerinle olan iletişimini derinleştirecek. İçinde barındırdığın merhamet ve empati, çevrendeki insanlara önemli destekler sunmana olanak sağlayacak. Kendini yenilemek için biraz yalnız kalmak isteyebilirsin; bu, ruhsal sağlığın açısından kıymetli bir zaman dilimi. Kendine karşı nazik ve sabırlı ol, içsel sesini dinlemek, zamanla sana yarar sağlayacaktır. Kişisel sınırlarını korumayı unutma; bu, başkalarıyla olan etkileşimlerinde dengenin sağlanmasına yardımcı olacak.
