1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Bugün enerjilerin oldukça güçlü olduğu bir gün. İçsel motivasyon duygun yüksek, bu da seni harekete geçirecektir. Yenilikçi fikirlerinle çevrendekilere ilham verebilirsin. Kendine olan güvenin tam, bu sayede zorlu görevlerin üstesinden rahatlıkla geleceksin. Ancak düşüncelerini başkalarıyla paylaşmadan önce biraz sabırlı olman gerekebilir. Ani kararlar verme eğiliminde olabilirsin, bu yüzden önemli seçimleri yapmak için biraz daha zaman harcamayı düşünebilirsin. Aşk hayatında da heyecan verici gelişmeler yaşanabilir. Hislerini açığa çıkarmakta tereddüt etme; samimiyetin karşılığında güzel sürprizler seni bekliyor. Sosyal ilişkilerdeki uyum, grup aktiviteleri ve arkadaşlarınla geçireceğin zaman sana enerji katacaktır. Kendini ifade ederken duygu ve düşüncelerini birleştirmeye dikkat et. Günün ilerleyen saatlerinde karşına çıkabilecek fırsatları değerlendirmek için açık fikirli olman yararına olacak.
Günün, içsel huzur ve dinginlik arayışında geçecek. Kendini ifadende daha cesur olabilirsin; yaratıcı yeteneklerin bu dönemde daha fazla ön plana çıkabilir. Finansal konularda dikkatli olman gereken bir zaman. Harcamalarını gözden geçirip bütçeni dengelemek, uzun vadede sana fayda sağlayacak. İlişkiler, derin konuşmalara ve samimi paylaşımlara açık. Sevdiğin kişilerle arandaki bağlar güçlenirken, bazı yüzleşmelerde cesur olmalısın. Sorunları açık bir şekilde dile getirmen, ilişkilerini derinleştirecektir. Sağlığınla ilgili daha fazla özen göstermen gerekecek; doğada vakit geçirip ruhunu dinginleştirmeye çalışmalısın. Etrafındaki güzelliklere gözlerini açman, ruhunun gıdasını bulmana yardımcı olacak. Gün sonunda, içsel huzurun için kendine zaman ayırmayı unutma.
Bugün iletişim becerilerin ön planda olacak. Fikirlerini açık ve net bir şekilde ifade etme fırsatını yakalayabilirsin. Sosyal çevrenle olan ilişkilerin önem kazanacak; yeni bağlantılar kurmak veya eski dostlukları tazelemek için harika bir zaman. Meraklı ruh halin, seni yeni deneyimlere yönlendirebilir. Öğrenme arzusunu besleyecek aktivitelerde bulunmak, zihin açıcı ve keyif verici olabilir. Karşına çıkan fırsatları değerlendirmek için esnek ve uyumlu olmalısın. Kısa seyahat planları yapmak veya küçük bir yolculuğa çıkmak, günlük rutinden uzaklaşmanı sağlayarak tazelenmene yardımcı olabilir. Ancak dikkatli ol; fikirlerin başkaları tarafından yanlış anlaşılabilir. Dikkatini, sezgilerine ve hislerine vermek, sağlıklı iletişim kurmanı kolaylaştırabilir. Kendine güven ve düşüncelerini duyurmaktan çekinme, çünkü bugün asıl seni heyecanlandıran konular üzerinde durmak için ideal bir zaman!
Duygusal derinliklerin ve sezgisel yeteneklerin ön planda. İçsel gücünü hissedecek, çevrendeki insanlarla daha derin bağlar kurma isteği duyacaksın. Aile ve ev hayatına yönelik duyduğun sorumluluklar gün içinde seni etkileyebilir, bu nedenle kendine zaman ayırmayı unutma. İlişkilerde daha hassas bir dönemdesin; empati kurma yeteneğin artıyor. Sevdiğin insanlarla olan iletişimini güçlendirmek için keyifli ve anlam dolu anlar yaratabilirsin. Duygusal ihtiyacını karşılamak adına geçmişle yüzleşmek, seni daha güçlü bir hale getirebilir. Kendini ifade etme konusunda cesur olmalısın. Unutma ki iç dünyanın zenginliği, dış dünyanın zorluklarıyla başa çıkmanda sana rehberlik edecek.
Bugün, kendini ifade etme ve yaratıcı yönlerini ortaya koyma konusunda güçlü bir arzu hissedebilirsin. Çevrendekilere ilham verme potansiyelin yüksek. Özgüveninle başkalarını etkileyebilirsin; bu nedenle sosyal ortamlarda dikkat çekmekten çekinme. Yeni projelere başlamak veya kişisel hedeflerini gözden geçirmek için harika bir zaman. İçsel motivasyonun güçlü; hayallerini gerçekleştirme yolunda atılacak adımları rahatlıkla planlayabilirsin. Ancak dikkatli ol; başkalarıyla ilişkilerinde kibir eğilimleri yaratmamak için alçakgönüllü kalmaya özen göster. Alışılmadık durumlarla karşılaşman, bu süreçte sana meydan okuyabilir. Hızla değişen koşullara uyum sağlamak, senin esnekliğine ve kararlılığına bağlı. Bugün, içindeki liderlik ruhunu ve tutku dolu yaklaşımlarını ortaya koymak için buluşmalara katılmak veya yeni bağlantılar kurmak iyi bir fikir. Unutma, gerçek gücün içten gelen sıcaklığında yatıyor.
Özen ve titizlikle geçireceğin bir gün seni bekliyor. Günlük yaşamındaki detaylara dikkat etme arzusu artabilir; bu, çevrendekilere de yansıyacak. İş veya projeler üzerinde yoğunlaşmanın verimliliğini artırırken, belki de bazı küçük ama önemli ayrıntıları fark etme şansı bulabilirsin. Destek bekleyen bir arkadaş, yardım teklifine ihtiyacı olabilir. Sadece mükemmellik arayışında değil, aynı zamanda empati ve anlayışla da yaklaşmak ilişkilerini güçlendirebilir. Fikirlere ve önerilere açık olman, ikili ilişkilerdeki dengeni sağlamana yardımcı olacak. Özel yaşamında ise, iletişimde samimiyet ön planda; bu sayede aradaki duygusal bağı pekiştirebilirsin. Sağlık konularında da dikkatli olman, zindeliğini korumak adına faydalı olacaktır. Unutma, her şeyin başı düzen ve uyum.
İlişkilerde uyum arayışı ön planda. Sizi saran sosyal ortamlarda kendinizi daha rahat ifade ediyorsunuz. Başkalarıyla olan etkileşimleriniz, ruh halinizi yükseltecek ve ilham verecek. Duygusal dengeyi sağlamak adına bir adım atmaya hazır olmalısınız. Hedeflerinizi netleştirmek ve işbirlikleri oluşturmak için doğru bir zaman. Hararetli tartışmalarda taraf olmaktan kaçınmanız, çevrenizdeki insanlarla olan bağlarınızı güçlendirebilir. Estetik ve güzellikle ilgili projelere yönelmek ruhunuza iyi gelecek. Bugün, yeni başlangıçlar için kendinizi hazır hissedeceksiniz, içe dönüp düşünmek için de güzel bir fırsat var. Kalbinizin sesine kulak vermek, gelecekteki adımlarınızı belirlemede size rehberlik edebilir.
İçsel derinliklerinle yüzleşmek adına mükemmel bir zaman. Kendi duygularını analiz etme ve gizli kalmış düşüncelerini keşfetme isteği artıyor. Bu, kişisel gelişim için büyük bir fırsat sunuyor. İlişkilerinde samimiyeti ön planda tutmak, geçmişle barışmanı sağlayabilir. İletişimdeki açıklık, güven inşa etmenin anahtarı olacak. Kariyer konularında ise, sezgilerin gücünden faydalanmalısın; içgüdülerin doğru yolu gösteriyor. Duygusal olarak kendini güçlendirmek isteyebilir, bu nedenle meditatif ve yaratıcı faaliyetlere yönelebilirsin. Unutma, dönüşüm sürecin her aşamasında kendine yeterince sabırlı ve nazik olman gerek. Başkalarının beklentilerinden arınmak, seni özgürleştirecek. Kendi iç sesine kulak ver ve onu takip et.
Hayata olan coşkunuz ve keşfetme arzunuz bugün daha da belirginleşecek. Yeni bilgiler edinme, farklı bakış açılarıyla tanışma fırsatları kapınızı çalıyor. Sıra dışı düşüncelere açık olmalısınız; bu, yaratıcı projelerinizi geliştirmek için mükemmel bir zaman dilimi. İletişim kurarken biraz daha sabırlı ve anlayışlı olmak, çevrenizdekilerle olan ilişkilerinizi güçlendirecektir. İçsel huzurunuzu bulmak için doğadayken ya da açık havada zaman geçirirken ruhunuz yenilenecek. Eğitim veya seyahat konuları gündeme gelebilir; bu fırsatları değerlendirmek uzun vadede size kazanç sağlayabilir. Kendinize güvenin, risk almaktan çekinmeyin. Unutmayın, hayatta en büyük maceralar, cesur adımlarla başlar.
Bugün, sorumluluklarını ve hedeflerini gözden geçirmek için mükemmel bir zaman. İş yerindeki işleri yakından takip etmen, önemli fırsatların kapını çalmasını sağlayabilir. Disiplinli yaklaşımın, seni diğerlerinden ayıracak ve başarı konusunda daha da ileriye götürecek. Ailevi konularda ise vereceğin kararlar, sevdiklerinle olan ilişkilerini güçlendirebilir. Duygusal derinliklerinle yüzleşmek, seni içsel huzura bir adım daha yaklaştıracak. Sağlık konusunda ise, enerjini artıracak ve zindeliğini destekleyecek küçük değişimlere kapıyı açabilirsin. Unutma, sabrın ve azmin, seni hedeflerine ulaştıracak en iyi kılavuzlardır.
Bugün zihninde ilerici fikirler şekillenecek, özgürlük arayışın daha da kuvvetlenecek. Sosyal çevrendeki insanlarla olan iletişimin tazelenecek, kendini ifade ederken daha cesur olabilirsin. Yenilikçi ve sıra dışı projelere yönelmek için mükemmel bir zaman. İçsel sezgilerin seni yönlendirecek, bu sayede belki de daha önce hiç düşünmediğin bir yola adım atabilirsin.Farklı bakış açılarına açık olman, hem iş hem de özel hayatında yeni fırsatlar doğurabilir. Sosyal etkinlikler, grup çalışmaları, topluluk önünde kendini ifade etmek için uygun bir gün. İnsanların seni ilham verici düşüncelerin ve yaratıcıça projelerinle takip etmesi olası. Bu süreçte karşına çıkan fırsatları değerlendirmek, kişisel gelişimin için büyük katkı sağlayacak.Unutma, bulunduğun ortamda sıradışı düşüncelerinle fark yaratabilirsin. İnsanların, yenilikçi yaklaşımlarına duyduğu hayranlığı hissetmek seni daha da motive edebilir. Ancak, mevcut alışkanlıklarına dair sorgulamalar yapma şansı da bulabilirsin; bu dönem, özgürleşmek ve kendin için en iyisini bulmak için ideal. Özellikle de kalabalık ortamlarda, kendinden emin bir duruş sergilemek, başkalarına ilham verebilir.
Duygusal derinliklerin su yüzüne çıkması ve sezgilerin güçlü hale gelmesi bekleniyor. İçsel huzur arayışında olduğun bir dönemdesin; ruhsal dinginliğini sağlamak için kendine zaman ayırmalısın. Sosyal ilişkilerde samimiyet ve bağ kurma isteği ön planda. İletişimde daha açık ve dürüst olman, hem kendini ifade edebilmeni hem de başkalarıyla olan bağlarını güçlendirmeni sağlayacak.Hobilerine, yaratıcılığına yönelmen, yeni ilgi alanları keşfetmek için harika bir fırsat var. Hayal gücünü kullanarak sanatsal bir proje üzerinde çalışmak, ruhunu besleyebilir. Duygusal bağlantılar kurmak için doğru zaman; sevdiklerinle derin sohbetler yapabilir, onlarla hislerini paylaşabilirsin. Kendini güçsüz hissettiğin anlarda destek almaktan çekinme. Ailenden veya yakın arkadaşlarından alacağın destek, sana güç verecek. Kaygıların ağır basabilir; bu nedenle, zihnini rahatlatacak aktivitelerle ilgilenmek önem kazanıyor. Meditasyon veya doğa yürüyüşleri gibi uygulamalar, iç huzurunu bulmana yardımcı olabilir. Kendine karşı nazik ol; hatalarını kabul et ve büyümek için onlardan ders al. Unutma ki, her deneyim seni daha güçlü kılacak ve yeni yollar açacaktır. Sezgi gücünü dinle ve içsel pusulanı takip et; seni doğru yöne yönlendirecektir.
