1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Bugün enerjin yüksek. İçsel motivasyonun, çevrendekilere ilham verecek güce sahip. Yeni projelere atılmak için harika bir zaman, bu motivasyonu değerlendir. Ancak dikkat etmen gereken bir durum, aceleci davranmak. Kendine zaman tanı ve düşünerek hareket et. Sosyal çevrendeki bazı gerginlikler, iletişimde dikkatli olmanı gerektirebilir. Ortaklıklar ve iş birlikleri konusunda net olmaya özen göster. Aşk hayatında ise tutkulu anlar yaşama potansiyelin var, duygularını ifade etmekte tereddüt etme. İçsel sezgilerine güven, bu sana doğru yolu gösterecektir. Sağlık açısından aktif kalmayı tercih et, spor ve açık hava yürüyüşleri fayda sağlayabilir. Güne pozitif bir bakış açısıyla başlamak, tüm gününe yayılan güzel bir enerji katacak.
Bugün, içsel huzurun ve fiziksel konforun ön planda olacağı bir dönemdesin. Gündelik yaşamında basit ama etkili değişiklikler yaparak kendini yenileme fırsatı bulacaksın. Yaratıcılığın bir hayli artacak; sanatsal yönlerini keşfetmek ya da bitki bakımına yönelmek keyif verebilir. Maddi konularla ilgili sağlam adımlar atmak için uygun bir zaman. Fırsatları değerlendirirken sezgilerine güvenmek, doğru kararlar almanı sağlayacak. Sosyal ilişkilerde ise sahici ve derin bağlar kurma arzusun artış gösterebilir, samimi diyaloglarla çevrendeki insanlarla daha yakın hissedeceksin. Kendini ifade ederken dikkatli ol; sözlerin güç kazanacak. Sağlık açısından, doğayla iç içe olmak zihninde ferahlama yaratacak. Bugün, ayaklarını yere sağlam basarken hayal gücünü de canlı tutmaya çalışmalısın.
Zihinsel enerjinin yüksek olduğu bir dönemdesin. Yenilik arayışında, ilham verici fikirlere açık olacaksın. Sosyal ortamlarda kendini ifade etme yeteneğin ön plana çıkacak. İnsanlarla olan iletişimin derinleşebilir; yeni bağlantılar kurma konusunda fırsatlar seni bekliyor. Ancak, kararlarını verirken dikkatli olmalısın. Kısa vadeli heyecanlar, uzun vadeli hedeflerini saptırabilir. Duygusal olarak değişken bir gün geçirebilirsin, bu da bazı içsel çatışmalara neden olabilir. Kendini dengelemek için biraz içe dönmek ya da sakinleştirici bir aktivite yapmak iyi gelebilir. Öğrenme ve bilgi edinme isteği artacak; yeni bir hobi ya da eğitim fırsatıyla karşılaşabilirsin. Bütün bunların ışığında, cesur ve meraklı olduğun bu dönemden en iyi şekilde yararlanmalısın.
Bugün içsel dünyanızda derin bir huzur bulabilirsiniz. Duygusal açıdan kendinizi daha stabil ve huzurlu hissediyorsunuz. Sevdiklerinizle geçirdiğiniz anların kıymetini daha fazla takdir edebilir, onlarla olan bağlarınızı güçlendirecek paylaşımlar yapabilirsiniz. Ailevi ilişkilerinizde olumlu bir dönüş yaşanması mümkün. Hayal gücünüzün güçlü olduğu bir gün; projelerinizi veya yaratıcılığınızı besleyecek aktivitelerle ilgilenmek için mükemmel bir zaman. Kendinize ve ruhunuza zaman ayırmayı unutmayın. İhtiyaç duyduğunuz sınırları koyarak, sağlıklı bir denge kurmak önem kazanabilir. Duygusal derinliklerinizi keşfederek, öz değerinizi yeniden tanımlamak için fırsatlar çıkabilir. Bugün, içsel yolculuğunuz yepyeni bir boyut kazanabilir.
Bugün, enerjinizin ve tutkularınızın zirveye ulaşacağı bir gün. İlişkilerdeki olumlu etkileşimler, çevrenizdekilerle aranızdaki bağı güçlendirecek. Kendinizi ifade etme isteği ve yaratıcılığınızın artması, projelerinizi hayata geçirmek için mükemmel bir fırsat sunuyor. Hatta ilham anları yaşamanız olası, bu da sanat ve yaratıcılıkla ilgili konularda sizi ileriye taşıyabilir. Ancak, dikkatli olmanız gereken bir konu var; başkalarının duygularını anlamak ve empati kurmak, iletişimdeki uyumu artıracak. Günün ilerleyen saatlerinde, bazı sürprizlerle karşılaşabilir ve bunlar sizi olumlu şekilde etkileyebilir. İçsel gücünüzü ve cesaretinizi kullanarak, yeni fırsatları değerlendirmek için cesur adımlar atabilirsiniz. Kendinize güvenin ve kararlılıkla ilerlemeye devam edin!
Bugün detaylara olan düşkünlüğün ve pratik zeka, seni pek çok konuda avantajlı kılacak. Sorumluluk duygun yüksek, bu da iş hayatında başarı getirebilir. Yeterince çalışkan olduğun için başkalarının gözünde güvenilir biri olarak öne çıkacaksın. Kendi sağlığına dikkat etmeyi unutma, küçük önlemler büyük değişiklikler yaratabilir. Sosyal çevrende, beklemediğin bir destek alabilirsin; dostlarının sana sunduğu önerilere açık olmalısın. İçsel huzurunu korumak için zaman zaman kendine alan yaratmak faydalı olacaktır. Önemsediğin konularda net düşünceler geliştirebilir, yeni planlar yapabilirsin. Işınların ve detayların arasındaki dengeyi sağlamak, hem ruhsal hem de fiziksel sağlığını olumlu etkileyecek.
Sosyal ilişkilerde bazı karmaşalar yaşanabilir; bu dönem, uyum sağlamak adına bir denge bulma çabası gerektirebilir. Duygusal açıdan hassaslaştığın bir evrede olabilirsin, bu nedenle içsel huzurunu korumak için yalnız kalmayı düşünebilirsin. Çevrendeki insanlardan ilham alabileceğin fırsatlar doğabilir, bu da yaratıcılığını beslemek adına iyi bir zaman dilimi. Ayrıca, kişisel projelerine yön verme konusunda kararsızlık yaşayabilirsin; iç sesine kulak vermek, doğru kararları almanı kolaylaştıracaktır. Sağlık konularında ise, bedenine ve ruh haline duyarlı olman faydalı olacaktır. Bu süreçte, arkadaşlarınla geçirdiğin zamanlar sana mutluluk katacak. Aşk hayatında beklenmedik gelişmeler yaşanabilir; bu durum, duygusal dengeni sağlamak için bir şans olarak değerlendirilebilir.
Duygusal derinlikler, bugün seni saracak. İçsel bir sorgulama dönemindesin; geçmişle yüzleşmek ve hangi kalıplardan kurtulmak gerektiğini anlamak için mükemmel bir zaman. İlişkilerde ani duygusal tepkiler vermekten kaçınmalısın, bu hassas geçiş döneminin getirdiği yoğun duygular seni yönlendirebilir. İş hayatında dikkatli olman gereken bir dönemdesin; başkalarının niyetlerini sorgulamak, işbirliklerine zarar verebilir. Kendine güvenin, güçlü kararlara dönüşebilir. Sağlık konularında ise bedeninin sinyallerine kulak vermek, ruhsal ve fiziksel dengeni korumana yardımcı olacaktır. Bugün, yeniliklere açık ol, sürpriz fırsatlarla karşılaşabilirsin ve bu senin için tatmin edici bir deneyim yaratabilir. Kendi iç yolculuğuna daha derinlemesine dalmak için iyi bir zaman dilimi.
Bugün, maceracı ruhun seni heyecanlı yolculuklara ve yeni keşiflere yönlendirebilir. İletişim becerilerin güçlü olacak, çevrendeki insanlarla derin ve anlam dolu sohbetler gerçekleştirme fırsatın var. Öğrenme arzusun artarken, yeni bilgileri sindirerek zenginleşeceksin. İş veya eğitim alanında karşına çıkacak fırsatları değerlendirme konusunda cesur olmalısın. Ancak, planlarını çok fazla ayrıntıya boğmaktan kaçınmalısın; esneklik önem kazanacak. Sosyal çevrende beklenmedik bir olay yaşanabilir, bu da sana yeni insanlarla tanışma imkanı sunacak. Bugün, içindeki özgürlük arayışını besleyen olaylarla dolu. Kendine güven ve sezgilerine kulak ver; içsel bilgi kaynağını takip ettiğin sürece, her şey daha net bir hale gelecek. Güneşin ve gezegenlerin önceliklerini belirleme konusunda seni destekliyor. Sevdiğinle geçireceğin keyifli zamanlar ruh halini olumlu yönde etkileyecek, bu yüzden anın tadını çıkar.
Bugün hedeflerine ulaşma konusunda kararlılığın zirveye çıkıyor. Disiplinin ve azmin, seni büyük mücadelelerden kurtarıp başarıya her zamankinden daha yakınlaştıracak. İş yerindeki sorumluluklarını başarıyla yerine getirirken, çevrendekilerin de takdirini kazanacaksın. Duygusal açıdan, güven arayışın öne çıkıyor. İlişkilerinde samimiyete ve içtenliğe önem vermen, onları güçlendirecektir. Kendini ifade etmekten çekinme; bazı duyguların paylaşılması, kalben daha yakın hissetmene yardımcı olacak. Kendi içsel ihtiyaçlarına dikkat et ve dengeyi bulmaya çalış. Bugün, başarıların seni daha da yükseklere taşıyacak ve uzun soluklu bir tatmin hissi verecek. Hedeflerine odaklan ve her adımında kendine güven.
Bugün hayal gücünün sınırlarını zorlayacak ve cesur fikirlerle dolu bir gün geçiriyorsun. Sıradanlıktan uzaklaşmak, yenilikçi düşüncelerle dolu bir alan yaratmana olanak tanıyor. Sosyal bağların güçlenirken, çevrendeki insanları etkileyerek ilham verme potansiyelin oldukça yüksek. Beklenmedik sürprizler karşına çıkabilir; bu, yaşamına daha fazla renk katmak adına harika bir fırsat.Aynı zamanda, duygusal dünyanda dalgalanmalar hissedebilirsin. İçsel huzuru sağlamak için biraz yalnız kalmak ve kendi düşüncelerine yönelmek önem kazanacak. Duygularının derinliklerine inmekten çekinme; bu, ruhsal olarak eve dönüş yolunda önemli bir adım. Akışa bırak, spontane olayların gelişmesine izin ver. Bugün, kalbinin ve aklının beraber hareket ettiği bir denge bulma şansı sunuyor.
Bugün sezgilerin ve duyguların derinliklerine inmeye davet ediliyorsun. İçsel dünyanda bir yolculuğa çıkarak, hislerini daha iyi anlayabilir ve dışavurmanın yollarını keşfedebilirsin. Başkalarıyla kuracağın duygusal bağlar güçleniyor; empati yeteneğin, iletişimini olumlu yönde etkileyecek. Kreatif projelere yönelmek, sanatsal yeteneklerini ortaya çıkarmak için mükemmel bir zaman dilimindesin. Duygusal derinliklerin sayesinde içsel huzuru bulmak için meditasyon ya da doğayla iç içe bir zaman geçirmek sana iyi gelebilir. Senin için bu dönem, duygusal açıdan iyileşme ve kendini ifade etme fırsatlarıyla dolu. Unutma ki, hayal gücünün sınırlarını zorladıkça yeni kapılar açılıyor. Ortak projelerde iş birliği yapmak, seni daha da ileriye taşıyabilir. Kendine güvenmeli ve iç sesini dinlemelisin.
