1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Bugün enerjin zirveye çıkabilir. İçsel motivasyonuyla hareket ederken, kendine güvenin artmış hissedebilirsin. Bu, hayata karşı daha cesur adımlar atmanı sağlayacak. İletişim becerilerin güçlenecek, başkalarıyla olan etkileşimlerin bereketli geçecek. Ancak, sabırsızlık hissi senin önünü tıkayabilir; bu nedenle düşünmeden hareket etmek yerine kararlarını iyice tartman önemli. İş ortamında liderlik vasıflarını sergileyebilir, ekip arkadaşlarını etkileme şansı bulabilirsin. Kalbinde tatlı duygular besliyorsan, romantik ilişkilerin için güzel bir gün. Sevgi dolu hisler paylaşıldıkça daha da güçlenecek. Kendi isteklerine odaklanmak, içsel huzuru artırman açısından faydalı olabilir. Unutma, bugün kendine güvenmek her şeyin anahtarı!
Bugün, güven arayışın daha da belirginleşebilir. Rahat ve huzurlu bir ortam oluşturmak isteyeceksin. Aşk ve ilişkilere dair hislerin derinleşebilir; partnerinle aranızdaki bağı kuvvetlendirmek için özel çabalar içine girebilirsin. Maddi konularda daha tutucu bir yaklaşım benimsemek, sana uzun vadede fayda sağlayabilir. Birikimlerine dikkat etmen gerektiği bir dönemdesin. İçsel huzurunu bulmak için doğayla bağlantını güçlendirmek iyi gelebilir; yürüyüşe çıkmak veya doğada zaman geçirmek ferahlatıcı olabilir. Diğerleriyle uyum içinde olmayı başardığın takdirde, sosyal etkileşimlerinden keyif alabilirsin. Estetik duygun bugün bir parça canlanabilir; yaratıcılığını ifade etmenin yollarını arayabilirsin. Unutma, kararlılığın ve sabrın, karşılaştığın zorlukları aşmanda sana yardımcı olacaktır.
Bugün, iletişim becerilerin en üst seviyede olacak. Düşüncelerini etkili bir şekilde ifade etme yeteneğin, çevrendekilerle olan ilişkilerini güçlendirecek. Sosyal ortamlarda öne çıkabilirsin, bu da yeni bağlantılar kurmanı sağlayacak. Ancak, gün içinde bazı kararsızlıklar yaşayabilirsin; bu noktada iç sesine kulak vermek önem kazanıyor. Farklı bakış açılarına sahip insanlarla etkileşimde bulunmak, zihninin genişlemesine yardımcı olacak. Aynı zamanda, yaratıcılığını harekete geçirecek aktivitelerde yer almak, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Dikkatini dağıtacak unsurlardan uzak durarak, hedeflerine odaklanmak, verimliliğini artırmana yardımcı olabilir. Kendine biraz zaman ayırmayı unutma; zihin dinlendirici bir faaliyet, günlük tempoya yeni bir soluk getirebilir.
Duygusal derinliklerin ortaya çıkacağı bir gün. Ailevi bağlar ve ev hayatıyla ilgili konular ön plana çıkacak. Sevdiklerinle geçireceğin zaman, mutluluğunu ve huzurunu artıracak. Geçmişte yaşanan anılar gündeme gelebilir; bu durum, eski dostlukları yeniden canlandırma fırsatı sunabilir. Yaratıcılığını kullanmak için harika bir dönemdesin; sanat veya hobilerle ilgilenmek ruhunu besleyecek. İçsel huzurun için derin düşüncelere dalmak, ruhsal dengeyi sağlama konusunda yardımcı olabilir. Duygusal bağlantılara verdiğin önem, bu süreçte sana destek olmayı seçen insanlarla daha da güçlenecek. Kendine biraz zaman ayırmak, içsel sesini duymanı kolaylaştıracak.
Bugün, içsel kudretin ve liderlik özelliklerinin parlayacağı bir gün. Duygusal zekânı kullanarak etrafındaki insanlarla olan bağlarını güçlendirebilirsin. Yaratıcılığın ve özgüvenin, seni birçok zorluğun üstesinden gelmeye yönlendirecek. Sosyal ortamlarda dikkatleri üzerine çekebilirsin; bu ilgi, yeni fırsatları kapını çalmasına vesile olabilir.Aşk hayatında samimi ve sıcak bir iletişim hâkim. Partnerinle derin bir bağ kurabilir ya da yeni bir ilişkiye adım atabilirsin. Kendini ifade etmekten çekinme, hislerini açıkça dile getirmek, ilişkilerinde olumlu değişimlere yol açacak.Kariyer alanında göze çarpan bir başarı elde etme potansiyelin var. Yeteneklerini sergileyebileceğin ortamlar çıkabilir karşına. İnisiyatif almak ve risk almak, seni daha yükseklere taşıyabilir. Ancak dikkatli ol, hırsın bazen gözünü kör edebilir.Sağlık konularında ise, enerjini dengelemek önemli. Dinlenmeye ve kendine zaman ayırmaya özen göstermelisin. Duygusal olarak güçlü hissetmek için meditasyon veya doğa yürüyüşlerini değerlendirebilirsin. Bugünü, kendine ayıracağın bir zaman dilimi olarak kullanmayı unutma.
Bugün detaylara olan dikkatin ve analitik düşünme yeteneğin sayesinde karşına çıkan zorlukları aşabileceksin. Sorunlarına pratik bir yaklaşım benimseyip çözüm odaklı olman, çevrendekiler tarafından takdir edilecek. İş veya günlük yaşamda, sistematiğini koruduğun sürece başarılı sonuçlar elde edebilirsin. Sağlığına dikkat etmen gereken bir dönemdesin; stresle başa çıkacak yollar bulmak, ruhsal dengeyi sağlama konusunda yardımcı olacaktır. Ayrıca, sevdiklerinle vakit geçirmeye özen gösterirsen, ilişkilerin güçlenecek ve birlikte keyifli anılar biriktirebileceksiniz. Kendine güvenme ve olumlu düşünme, gününün akışını değiştirebilir. Unutma, mükemmel sonuçlar elde etmek için sürekli kendini geliştirmek önemlidir.
Aşk hayatında duygusal bir derinlik hissedebilirsin. Sevdiğin kişiyle arandaki bağları kuvvetlendirmek için güzel bir fırsat yakalayabilirsin. İletişimdeki samimiyet, aranızdaki uyumu artıracak. İş yerinde ise yaratıcılığının yükseldiği bir gündesin; yeni projelere odaklanmak için uygun bir zaman. Sosyal ortamlarda yer almak, ruhunu besleyecek ve yeni bağlantılar kurmak için ideal. Ancak, karar alırken başkalarının fikirlerine değer vermek önemli. Güçlü sezgilerinle ilerlediğin sürece, senin için her şey yolunda gidecek. Unutma, dengeyi korumak, hayatındaki her alanda başarını pekiştirecek.
Duygusal derinliklerinizin ön plana çıktığı bir dönemdesiniz. İlişkilerde yakınlık ve bağ kurma ihtiyacı duyabilirsiniz. İçsel değişim ve dönüşüm, sizi daha güçlü bir birey haline getirecektir. Zihinsel yaratıcılığınız artmış durumda, bu da size yeni projelerde veya sanatsal faaliyetlerde başarı getirebilir. Aynı zamanda, güven arayışınızın tetiklendiği bir süreçte, çevrenizdeki insanlarla daha samimi konuşmalar yapma fırsatınız var.Gizli kalmış duyguların dile gelmesi, içsel huzurunuz için gerekli olabilir ancak bu süreçte dikkatli olmalısınız; bazı sırlar cilt tonunu değiştirebilir. Yeniliklere açık olmanız, içinizdeki tutkuları alevlendirerek onları gerçekleştirme yolunda size ivme kazandıracaktır. Bugün, yenilikçi fikirler ve derinlemesine düşüncelerle dolu bir gün geçirmek, sizi anlamlı bir yolculuğa çıkarabilir. Kendinizi ifade etme çabalarınız, çevrenizdeki insanları etkileyebilir; güçlü sezgilerinizle beni dinleyip alttaki gerçekleri keşfetmeyi ihmal etmeyin.
Yeni maceralara aç olan bir zihinle güne başlayacaksın. İçsel motivasyonların yükseliyor ve keşfetme arzun, çevrendekilere ilham veriyor. Hızla değişen koşullara uyum sağlamak, yaratıcı düşüncelerini besleyecek. Sosyal ortamlarında kendini ifade etme konusunda cesur adımlar atabilirsin; bu, ilişkilerini güçlendirecek. Olaylara daha geniş bir perspektiften bakmanın faydasını göreceksin. Duygusal derinliklere inmekte çekingenlik göstermemelisin; bazı sırların açığa çıkması, sana yeni bir bakış açısı kazandırabilir. İçsel huzurunu bulmak adına, doğada vakit geçirmek veya meditasyona yönelmek faydalı olabilir. Karşılaşacağın fırsatlar, senin özgür ruhunu beslemek için kapını çalacak; bu fırsatları değerlendirirken risk almayı göze almalısın. Diğerlerinin bakış açılarına saygı duyarak, kendi görüşlerinle bir denge kurmayı ihmal etme. Bugün, içindeki maceraperest ruhu keşfetmek ve onu dışarıya yansıtmak için mükemmel bir zaman.
Gün, hedeflerinize odaklanmak için harika bir fırsat sunuyor. Disiplin ve irade gücünüz sayesinde, belki de uzun zamandır ertelediğiniz projelere başlayabilirsiniz. Kendinizi güçlü ve kararlı hissedeceksiniz. İş yerinde veya sosyal çevrenizde alacağınız olumlu geri dönüşler, motivasyonunuzu artıracak. Ancak, çevrenizdekilerin ihtiyaçlarını da göz ardı etmeyin; empati kurmak, ilişkilerinizi güçlendirebilir. Sağlığınıza dikkat etmeli, dinlenmeye zaman ayırmalısınız. Bugün, kendinizi daha sakin ve huzurlu bir ortamda bulmak, zihin dinlendirici olabilir. Kendi içsel huzurunuzu bulmak için meditasyon veya doğada kısa bir yürüyüş faydalı olacaktır. Unutmayın, her adımınız sizi hedeflerinize bir adım daha yaklaştırıyor.
Bugün, özgürlük arayışın ve yenilikçi düşüncelerin ön planda. Alışılmışın dışına çıkmak, farklı bakış açıları geliştirmek isteyeceksin. Sosyal çevrenle bağlantı kurmak, ilham verici fikirler paylaşmak için harika bir zaman. Eski kalıpları bir kenara bırakmak, yeni deneyimlere açık olmak senin için oldukça anlamlı olacak. Duygusal derinliklere inmek ve kendini tartmak, içsel huzurunu sağlamana yardımcı olabilir. Farklılıkları kutlamak, kendini ifade etmenin ve insanlarla daha derin bağlar kurmanın anahtarı. Uzaklarda bir şeyler keşfetmek isteyebilirsin; bu, kişisel gelişimine katkı sağlayacak ve ilhama boğacak. Unutma, içinde taşıdığın yaratıcılığı serbest bırakmak, başkaları için de ilham kaynağı olmana olanak tanıyacak. Kendine güven ve cesaret, seni mükemmel sonuçlara götürecek.
Duygusal derinliklerin ön planda olduğu bir gün. Hislerin, belirsizliklerle harmanlanabilir; bu da seni kararsız hissettirebilir. İçsel huzurunu bulmak için biraz zaman ayırmalısın. Sanatsal yeteneklerin, yaratıcı projelerde kendini ifade etme fırsatı sunabilir. Sosyal çevrende bulunan dostluklar, içindeki kaybolmuş hisleri gidermende yardımcı olacak. Kalbini dinlemeyi unutma; duygusal sezgilerin güçlü. Belki de düşündüğün fikirleri paylaşmak için uygun bir zaman. Güneşin batışı gibi, her şeyin bir dönüşüm sürecinden geçtiğini hatırla. Kendi ışığını parlatmakta özgürsün, cesur ol.
