1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Bugün enerjinin yüksek olduğu bir gün. İçsel motivasyonun seni harekete geçiriyor, hedeflerine ulaşmak için gerekli adımları atma cesaretine sahipsin. Aksiyon alma isteğin, çevrendekilere de ilham kaynağı oluyor. Ancak dikkatli ol; ani kararlar vermek riskli olabilir. Sözlerin, ilişkilerde yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Sevdiklerine karşı açık kalmalısın. İş yerinde yeni projelere yönelmek için uygun bir zaman. Yaratıcılığını kullanarak fark yaratabileceğin fırsatlar seni bekliyor. Kendini ifade etme ve liderlik vasıflarını ön plana çıkarma şansını iyi değerlendir. Sağlığına da dikkat et, enerjini dengede tutman gerektiğini unutma. Başarı, çaba gerektirir; bu nedenle sabırlı ol.
Bugün sabah saatlerinde kendini oldukça kararlı ve istikrarlı hissedeceksin. Bu durum, elindeki projeleri ilerletmek için mükemmel bir zaman. İş hayatında karşılaştığın zorluklar, bu dönemde daha etkili bir biçimde çözülüyor. Kendine olan güvenin arttıkça, çevrendeki kişileri de etkileyebiliyorsun.İlişkiler konusunda ise, sevdiğin kişiye karşı duygularını daha açık bir şekilde dile getirmenin önemini anlayacaksın. Empati yapma kabiliyetin, sevgi dolu anların kapılarını aralayacak. Duygusal bağlarını kuvvetlendirerek, ilişkinizi daha anlamlı hale getirebilirsin.Maddi konularda ise, harcamalarına dikkat etmen gereken bir gün. Gereksiz harcamaların seni zorlayabilir. Tasarruf yapma vurgusu, mali olarak seni güçlendirecek kararlar almanı sağlayabilir. Sağlığın da göz önünde bulundurman gereken bir diğer alan. Egzersiz yapma isteği, zihnini ve bedenini taze tutmana yardımcı olacak.Kendine zaman ayırmayı unutma; ruhsal ve fiziksel anlamda yenilenmek, potansiyelini en iyi şekilde ortaya çıkarmanı sağlayacak.
Bugün düşüncelerini ifade etme konusunda güçlü bir itici güç hissedeceksin. Sosyal etkileşimlerin canlanabilir, yeni bağlantılar kurmak için harika bir fırsat var. Karşılaştığın insanlar, senin meraklı ve zeki doğanı besleyebilir, ilgi alanlarını genişletebilir. Duygusal olarak, belki de kendini biraz huzursuz hissedebilirsin; ancak bu, yeni yollar keşfetmek için bir çağrı olabilir. Kendini ifade etme ve düşüncelerini paylaşma ihtiyacı artarken, duygularını anlaman da kolaylaşacak. Esnekliğini korumalı ve yeni fikirlere açık olmalısın. Unutma ki, önemli olan doğru kelimeleri bulmak değil, hislerini içten bir biçimde paylaşmaktır. Bugün detaylara önem vermen, karmaşık durumları daha iyi anlamanı sağlayabilir. Özellikle yaratıcılığını ortaya koymak için harika bir zaman. Güçlü iletişim becerilerin sayesinde hem iş hem de kişisel hayatında olumlu gelişmeler yaşayabilirsin.
Duygusal derinlikler, bugünlerde seni oldukça etkileyebilir. İçsel dünyanda yaşadığın hareketlilik, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerine yansıyabilir. Sevdiklerinle samimi ve derin konuşmalar yapma fırsatın var. Gözlemci ruhun, başkalarının hislerini anlamanda sana yardımcı olacak.Gereksiz kaygılar ve duraksamalar, seni duraklatmak isteyebilir; ancak bu gün, cesur adımlar atma zamanı. Kendini ifade etmekten çekinme. Yaratıcı projeler veya yeni hobi girişimleri için harika bir zaman dilimindesin. İçsel sesine kulak ver ve duygularını serbest bırak.Finansal konularla ilgili bazı belirsizlikler, zihninde kaygılara neden olabilir; ancak panik yapmadan, akıllıca kararlar alman önemli. Gizli bir alanın veya saklı bir yeteneğin gün yüzüne çıkabilir, bu da seni yeni kapılar açmaya yönlendirebilir. Yenilikçi düşün ve içsel mutluluğun için adımlar at.Kendini önceliklendirmeyi unutma. Biraz yalnız kalmak, zihnini ve ruhunu dinlendirebilir. İhtiyaç duyduğun güvenliği bulmak için içsel barış arayışına geçebilirsin. Bugün, geçmişi değerlendirmek ve geleceğe umutla bakmak için uygun bir zaman. Empati kurmayı unutma.
Bugün kendinizi etkileyici ve karizmatik hissedeceksiniz. Çevrenizdekilerle olan etkileşimlerinizde doğal bir çekim gücü sergileyeceksiniz. Yaratıcılığınız öne çıkarken, sanatsal çalışmalar yapmak için ilham bulabilirsiniz. İçsel gücünüz, sizi liderlik pozisyonlarına yönlendirebilir ve başkalarını etkilemek için harika bir fırsat sunuyor. İş yerinizdeki projelerde dikkatiniz yüksek; bu sayede ekip arkadaşlarınızı da motive edebilirsiniz. Ancak, tartışmalar sırasında katı tutumlar sergilemekten kaçının. Duygusal paylaşımlar, ilişkilerinizi derinleştirmeye yardımcı olacaktır. Kendinize güvenin ve içsel ateşinizi yakmaya devam edin. Bu gün sizin gününüz!
Bugün detaylara olan düşkünlüğün artacak, her şeyin en iyi şekilde yapılmasına yönelik bir motivasyon hissedeceksin. Kendine olan güvenin pekişiyor, bu sayede projelerinle ilgili önemli adımlar atabilirsin. İş ortamında dikkatli ve titiz çalışman takdir toplayacak, liderlik vasıfların ön plana çıkacak. Ancak, mükemmeliyetçilik bazen seni geride tutabilir; bu yüzden esneklik göstermeye çalışmak faydalı olabilir. İletişim kurduğun kişilere karşı sezgilerinin güçlü olacağı bir dönemdesin; ihtiyaçlarını anlamak ve onları desteklemek konusunda yeteneklerin artabilir. Kendini geliştirecek yeni bilgiler edinmeye açık olmalısın. Gün içinde meydana gelebilecek bazı pürüzlere karşı sabırlı kalmak, olumsuz duyguların seni sarmasını engelleyecektir. Kendi sınırlarını belirlemek, içsel huzurunu korumak için önemli olacak. Sağlığınla ilgili yapacağın küçük iyileştirmeler, uzun vadede büyük farklar yaratabilir.
Bugün sosyal ilişkilerinle ilgili derin bir farkındalık yaşayabilirsin. Karşıt fikirlerin uyum içinde bir araya geldiğini görmek, seni harekete geçirecek. Özellikle arkadaşlarınla olan paylaşımların, ruhsal yüklerini hafifletmene yardımcı olabilir. Sanatsal bir projeye yönelmek heyecan verici olabilir; elinde olan yaratıcılığı aktarma fırsatını değerlendirebilirsin. Duygusal dengenin önem kazandığı bir dönemdesin, bu nedenle öz disiplinini korumalı ve başkalarının senin üzerindeki etkilerini dengelemeye çalışmalısın. Eşitlik ve adalet arayışında daha derin bir anlayış geliştirebilirsin; bu, ruhsal anlamda tatmin sağlayacak ve insan ilişkilerine yeni bir boyut kazandıracaktır. Ancak, kararsızlık hissettiğin anlar olabilir; içsel sesini dinleyerek, en doğru yola ulaşabilirsin. Bugün, sevgi ve dostluk bağlarını kuvvetlendirmek için mükemmel bir fırsat.
Bugün içsel bir dönüşüm ve yenilik arayışı içindesin. Gizli tutkuların, duygusal derinliklerin ve gizemli zihin yapın seni çeşitli çıkmazların içine sokabilir. İlişkilerinde samimiyet arayışında olabilirsin; daha derin bağlar kurma isteği ön planda. Kendi iç dünyana dönmek, hislerini sorgulamak adına harika bir zaman. Karşılaştığın zorluklar seni güçlendirirken, kontrol edemediğin durumlar üzerinde ise işaretlerini izlemelisin. İçindeki sezgiler, seni doğru yola yönlendirecek. Aşk konusunda daha cesur adımlar atabilirsin, ancak kaynakların ve güç dinamiklerin üzerinde düşünmek, ilişkilerini sağlam temellere oturtmana yardımcı olacaktır. Unutma ki kararlılığın ve tutkun, seni hedeflerine ulaştıracak en önemli öğeler. Dikkatinin dağılmaması için kendine zaman ayırmayı unutma. Sakatlıklardan ve ani değişimlerden sakınarak yeni fırsatları değerlendirmek için hazır ol.
Yeni maceralara açılan kapılar aralayacak, geleceğe dair umutların tazelenecek. Hayata olumlu bir bakış açısıyla yaklaşmak, çevrendeki insanlara ilham verebilir. İçsel özgürlüğünü aramak adına yeni yollar denemek isteyebilirsin. İletişim becerilerin güçlenirken, sosyal ortamlarda dikkatler üzerinde olacak. Yeni bağlantılar kurulabilir, ilginç sohbetler gerçekleşebilir. Ancak, ani kararlar almaktan kaçınmakta fayda var; düşüncelerini netleştirip planlamak, hedeflerine ulaşmanda etkili olabilir. İçsel motivasyonun yüksek, ruhsal olarak da kendini yenilenmiş hissedebilirsin. Geleceğe dair hayallerini gerçeğe dönüştürmek için gereken adımları atmaktan çekinme. Kendini ifade etme biçimini geliştirmek ve ilgi alanlarını genişletmek için iyi bir dönemdesin.
İçsel hedeflerin ve kişisel arzuların arasında bir denge kurma ihtiyacı hissedebilirsin. Bugün, kariyerinle ilgili önemli kararlar almanın eşiğinde olabilirsin. Sabırlı ve kararlı tavrın, hedeflerine ulaşmanda sana büyük fayda sağlayabilir. Çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin, iş hayatında daha etkili olmanı sağlayacak destekler getirebilir. Diplomasi ve mantık yürütme becerilerini ön plana çıkarmak, seni avantajlı bir konuma getirecek. Günün ilerleyen saatlerinde huzur bulabileceğin, ruhsal olarak enerji yenileyeceğin anlar yaratmalısın. Kendi içsel sesini dinlemek, seni daha güçlü ve kararlı bir konuma ulaştırabilir. Duygusal ilişkilerinde ise samimiyet ve şeffaflık, sağlam temeller atmanızı sağlayacak. Unutma ki, zamanla her şey yerine oturuyor.
Bugün, özgürlüğe olan tutkun üst düzeyde. Sınırlarını zorlayarak, kendini ifade etme isteğin artarken, toplumsal konularda sesini duyurma arzusun da yükselebilir. Yenilikçi fikirlerin, grup çalışmaları ve arkadaş ortamlarında ilgi çekebilir. Farklı bakış açılarınla, başkalarına ilham verebilir, sıradan düşünceleri sarsabilirsin. Sosyal bağlantıların güçlenirken, eski dostlarla yeniden bir araya gelme fırsatı bulabilirsin. Ancak, içsel bir huzur arayışı içinde olabilirsin; yalnız kalma ihtiyacı hissedebilirsin. Kendini dinlendirmek ve içsel dengeni sağlamak için zaman ayırmayı unutma. Başkalarının beklentilerinden uzaklaşarak, kendi hedeflerine odaklanman gereken bir dönemde olabilirsin. Cesur adımlar atarken, içsel sesini dinlemenin önemini kavrayacaksın.
Hayal gücünün ve sezgilerinin ön planda olduğu bir gün. Derin duygular içerisinde kaybolabilir, halk arasında “içsel ses” dediğin o duygu seline kapılabilirsin. Sanatsal yönlerin açığa çıkacak ve ilham verici düşünceler seni saracak. Kendini ifade etmek adına fırsatlar karşına çıkabilir; yazmak, resim yapmak veya müzikle uğraşmak için harika bir zaman dilimindesin. Aynı zamanda, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerine dikkat etmelisin. Empati ve anlayış, bağlarının güçlenmesini sağlayacak. Ancak başkalarının duygularını üzerinize almaktan kaçınmalısın. Kendi sınırlarını belirlemek ve kendine zaman ayırmak oldukça önemli. İç dünyana yönelerek duygusal dengeyi sağlamak, geleceğin için de faydalı olacak. İçindeki huzuru bulmak adına meditasyon ya da doğayla vakit geçirmek iyi bir seçenek olabilir. Unutma, hayallerin peşinden gitmek için gereken cesareti bugünden itibaren toplayabilirsin.
