1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Enerjinin yüksek olduğu bir gün. Harekete geçmek ve hedeflerine ulaşmak için mükemmel bir zaman dilimindesin. Kararlılığın ve cesaretin çevrendekilere ilham verebilir. Yeni projeler veya girişimler için adım atmak isteyebilir, bağımsızlığını ortaya koyacak fırsatlar değerlendirebilirsin. Ancak anlık kararlar alırken dikkatli olmalısın; aceleci davranmak, sorunlara yol açabilir. Sosyal ilişkilerde samimiyet ön planda. Sevdiğin insanlarla vakit geçirmek, sana daha fazla güç katacak. Kendine güven ve sezgilerine kulak ver; içsel motivasyonun seni doğru yola yönlendirecektir. Bugün, değişim rüzgarlarını hissetmek ve cesur kararlar almak için ideal bir atmosferde olacaksın.
Bugün, huzur arayışınız ön planda olabilir. İçsel dengeye ulaşmak için kendinize zaman ayırma isteği hissedebilirsiniz. Bu, ruhsal ve fiziksel sağlığınıza odaklanmanız gereken bir dönem. Sakin bir ortamda meditasyon yapmak, yürüyüşe çıkmak veya bir hobiyle ilgilenmek zihninizi dinlendirebilir.İletişim alanında olumlu gelişmeler yaşanabilir. Aile üyelerinizle veya yakın arkadaşlarınızla derin ve anlamlı sohbetler yapma fırsatı yakalayabilirsiniz. Taşıdığınız sevgiyle, ilişkilerinizi güçlendirmek ve paylaşmak için güzel bir zaman.Finansal konularda dikkatli olmanız gereken bir gün. Harcamalarınıza özen göstererek bütçenizi korumak, ilerleyen dönemlerde rahatlamanıza yardımcı olabilir. Doğru kararlar vererek ilerlemeyi planlayın.İş ortamında sabırlı olmanız gerekebilir. İş arkadaşlarınızla uyum içerisinde çalışmak, projelerinizi daha hızlı ilerletebilir. Başkalarına yardımcı olma isteğiniz, işbirliği ruhunu güçlendirebilir. Unutmayın, sağlam adımlar atmak en iyi sonuçları getirecektir.
Yaratıcılığın ve zihin açıklığının zirve yaptığı bir dönemdesin. İletişim becerilerini kullanarak çevrendeki insanlarla anlamlı bağlantılar kurabilirsin. Sosyal ortamlarda parlayacak, fikirlerini etkileyici bir şekilde ifade edeceksin. Değişken ruh halinle birlikte, farklı ilgi alanlarına yönelmek isteyebilirsin; yeni projelere adım atmak için ideal bir zaman. Duygusal ilişkilerde ise daha anlayışlı ve empatik bir bakış açısıyla yaklaşmalısın. Kendi içsel dünyana dair derinlemesine düşünme fırsatı bulacak, belki de aşk hayatında sürpriz gelişmeler yaşayacaksın. Esnekliğini koruyarak, karşına çıkan fırsatları değerlendirmeye hazır ol; yeni deneyimler, hayatına renk katabilir. Kendini geliştirmek ve yeni bilgiler edinmek isteği içinde olacaksın, bu yönünü destekleyecek aktiviteler sana ilham verebilir. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin, sana yeni kapılar açacak ve ufkunu genişletecek.
Duygusal derinlik ve sezgi ön planda. İçsel dünyanda yaşadığın gelgitler, çevrendeki insanların hislerini anlamana yardımcı olacak. Ailevi bağlar güçleniyor; sevdiklerinle olan ilişkilerin derinleşebilir. Geçmişte kalan bir olay, bugün aydınlığa çıkabilir ve duygusal bir rahatlama hissetmene neden olabilir. Aynı zamanda yaratıcılığını ortaya koymak için harika bir dönemdesin; sanatsal çalışmalar veya yeni hobiler edinebilirsin. Kendine karşı nazik olmayı unutma, içsel huzurunu korumak için zaman ayırmak önemli. Sosyal ortamlarda daha fazla görünmeyi deneyebilirsin, bu senin için yenilikçi ve taze bir nefes olacaktır. Kendi sınırlarını zorlayarak keşifler yapmana olanak tanıyan fırsatlarla dolu bir gün seni bekliyor.
Bugün çevrendekilerle olan ilişkilerin ön planda olacak. Kendini ifade etme biçimin ve liderlik özelliklerinle dikkat çekebilirsin. Yaratıcılığınla yeni projelere imza atma fırsatları karşına çıkabilir; kalabalıklar içinde parlamak için uygun bir zaman. Ancak ego çatışmalarına karşı dikkatli olmalı ve uzlaşmacı bir tutum sergilemelisin. Sevgi hayatında sürprizler beklenmedik bir şekilde kapını çalabilir. İçsel bir yenilenme hissiyle kendine olan güvenin artacak, bu da manevi olarak seni güçlendirecek. Yine de biraz sabırlı olmalısın, her şeyin zamanla yerli yerine oturduğunu göreceksin. Sosyal ortamlarda daha fazla aktif olabilirsin, bu da yeni bağlantılar kurmanı sağlayacak. Duygusal açıdan beslenmek ve enerjini artırmak için sevdiğin aktiviteleri seç.
Detaylara fazla takılmadan önce, sezgilerine güvenmelisin. Bugün kararlarının peşinden gitmek, seni uzun vadeli başarıya götürecek yollar açabilir. İş ortamında beklenmedik gelişmelerle karşılaşabilirsin; esnek kalmalısın. Arkadaşlarınla olan ilişkilerin gün içinde önemli bir rol oynamaya başlayabilir. Kendini ifade etme şeklin, anlaşılmanı kolaylaştıracak. Boş zamanlarında, kendine ait anlar yaratmayı unutma; bu, ruh halini dengelemek için oldukça faydalı olacak. Hassasiyetin artabilir, bu da sana duygusal derinlik kazandırabilir. Sosyal ilişkilerde samimiyet arayışı içinde olabilirsin; gerçek dostluklar için zamanı iyi değerlendirmelisin. Yeni hobiler denemek için uygun bir dönemdesin; yaratıcılığını keşfetme fırsatını iyi değerlendir.
Denge arayışın ön planda. İlişkilerde uyum sağlama çabaların, insanlarla olan bağlarını güçlendirebilir. Sosyal çevrendeki etkileşimler, kendini daha iyi hissetmeni sağlayacak. Karşılaştığın zorluklar, iletişim ve diplomasi becerilerini kullanarak üstesinden gelebileceğin durumlar. Kendini ifade ederken düşüncelerini nazik bir şekilde aktarmaya özen göster. Sanat veya estetik konularına yönelmek, ruh halini olumlu etkileyebilir. İçsel huzurunu bulmak için sakinleştirici aktiviteler yapmak faydalı olur. Geleceğe dair hayallerin seni motive edecek. Bugün, içsel barış ile dış dünya arasında bir denge kurmak en önemli hedefin.
İçsel derinliklerine inmeye ve gizli kalmış duyguları yüzeye çıkarmaya olan tutkun, bugün seni harekete geçirebilir. İlişkilerinde derin bağlar kurma arzusu, karşı tarafla anlam dolu bir iletişim kurmanı sağlayacaktır. Kendi sınırlarını belirleme konusunda kararlı olmalı, başkalarının beklentileri doğrultusunda hareket etmektense, duygusal ihtiyaçlarına odaklanmalısın. İş yerinde, projelerdeki gizli dinamikleri sezebilme yeteneğin, sana avantaj sağlayacak. Risk almayı seveceğin bir gün; ancak aceleci davranmamaya dikkat et. Tamamen cesur adımlar atmak yerine, stratejik düşünmek seni daha faydalı kılacak. İçsel huzurunu bulmak için meditasyon veya doğa yürüyüşleri yapmak iyi bir fikir olabilir. Kendine dönüp bir nefes al, ruhunu dinlendirmek için bu fırsatı değerlendirmelisin.
Bugün serin bir sabah gibi hafif bir heyecan hissetmektesin. Yeni başlangıçlar için içindeki yolculuk isteği artıyor. Sosyal çevrendeki kişilerle etkileşimlerin, enerjini yükseltiyor ve ilgi alanlarını genişletme fırsatları sunuyor. Öğrenme arzun canlanırken, beklenmedik bilgiler karşına çıkabilir. Kendini ifade etme biçimin, başkalarının dikkatini çekecek ve olumlu bir etki yaratacak.Manevi konulara yönelip derin düşünmelere dalabilirsin. İçsel keşifler yapmanın, kendini yenileme fırsatı sunduğunu fark edeceksin. Yalnız kalmayı tercih edebilir, meditatif bir ortamda zaman geçirmek isteyebilirsin. İlişkilerde ise samimiyetin önem kazandığı bir dönemdesin. Beklenmedik bir yakınlık, sana huzur verebilir.Macera arayışın, seni yeni insanlarla tanıştırabilir; bu da hayatına farklı tatlar katacak. Ancak, dikkatli ol ve acele kararlar almaktan kaçın. Bu süreç, senin içsel büyümeni destekleyecek, fakat aşırı heyecanın getirdiği risklere karşı temkinli olman önemli. İleriye dönük planlar yaparken esnek kalmayı unutma; hayatın getireceği sürprizlere açık ol. Bugün, sadece zihin değil, kalp yolculuğunun da için bir kapı aralayacağı bir gün.
İş ve kariyer alanında dikkat çeken gelişmeler var. Sorumlulukların artacak, ancak bu süreçte disiplinli yaklaşımın sana büyük avantajlar sağlayacak. Göz önünde olacağın bir ortamda, liderlik vasıflarını öne çıkarabilirsin. Ancak, bu durum stresi de beraberinde getirebilir; dolayısıyla kendine zaman ayırmayı unutma.Ailevi ilişkilerinde bir huzur ve dayanışma hissi dönemine giriyorsun. Yakınlarınla olan iletişimini güçlendirecek konuşmalar yapabilir, geçmişte yaşanan bazı anlaşmazlıkları geride bırakabilirsin. Duygusal bağlarını sağlamlaştırmak adına önemli adımlar atma fırsatı bulabilirsin.Kişisel gelişim alanında, içsel dünyanınla yüzleşmek ve bu bağlamda yeni anlayışlar kazanmak için harika bir zaman. Meditasyon veya ruhsal çalışmalar, zihnini daha iyi anlamana yardımcı olacak. Ayrıca, sağlığınla ilgili bazı önemli kararlar alabilir, yaşam tarzında değişiklikler yapabilirsin.
Bugün, yaratıcı düşüncelerin ve yenilikçi fikirlerin ön planda olduğu bir gün. Sosyal çevrenle bağlantı kurmak, ilginç insanlarla tanışmak için harika fırsatlar karşına çıkıyor. Aklındaki projeleri hayata geçirme isteği artacak; bu da seni harekete geçirmek için mükemmel bir motivasyon kaynağı olabilir. İnsanların düşüncelerini ve duygularını derinlemesine anlama yeteneğin, grup çalışmalarında öne çıkmanı sağlayabilir. Aynı zamanda, sezgilerinin güçlendiğini hissedeceksin. İçsel sesine güvenmek, önemli kararlar alırken sana yol gösterebilir. İlişkilerde açıcı bir diyalog kurmak için uygun bir dönemdesin. Yaşanan gerilimleri rahatlıkla çözme yeteneği, bu süreçte sana destek olacak. Kendini ifade etme biçimin, çevrendekiler üzerinde kalıcı bir etki yaratabilir.Duygusal katmanlarda derinlik aramak için iyi bir zaman. Yalnızsan, göz alıcı bir enerjiyle dikkat çekebilir, yeni tanışmalara kapı aralayabilirsin. Kendini sevme ve kendine odaklanma zamanı. Sağlıkla ilgili adımlar atmak, zihninin dinlenmesi için faydalı olacak. Kendi iç dünyana dönüp, yeni ufuklar keşfetme isteğin yüksek. Cesur ol, bu harika fırsatları değerlendirmek için harekete geç.
Duygusal derinliklerin derinliklerine dalmak için mükemmel bir zaman. İçsel sezgilerin güçleniyor ve evrenle olan bağlantını hissediyorsun. Yeni yaratıcı projelere adım atmak veya sanatsal bir ifade bulmak için ilham alabilirsin. Hayal gücünün sınırlı olmadığını keşfedeceksin, bu da seni bambaşka dünyalara götürebilir.Başkalarıyla duygusal paylaşımlar yapmak isteyebilirsin. Empati ve anlayışın, ilişkilerin güçlenmesine yardımcı olabilir. Ancak, duygusal yükleri üstlenmekten kaçınmalısın; kendi sınırlarını korumak, başkalarına yardım ederken önemlidir. Kendine zaman ayırmayı unutma, zihninin ve kalbinin ihtiyaç duyduğu dinginlik, ruhsal olarak yenilenmene katkı sağlayacak.Kendini keşfetmek ve ruhsal yolculuğunda adımlar atmak için içsel bir huzur arayışında olabilirsin. Hislerinin ve sezgilerin, bu dönemde doğru yönü bulmana yardımcı olacak. Belki de hayalindeki bir projeye başlamak veya yeni bir hobi edinmek için cesur bir adım atmanın tam zamanı. Unutma, evren senin yanındadır.
