1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Bugün, maceraperest ruhun ön planda olacak. Yeni deneyimler ve keşifler için enerji dolusun. İlişkilerde ise samimiyet ve dürüstlük arayışın artabilir. Duygusal olarak kendini ifade etme isteğin, bazı tartışmalara yol açabilir; ancak bu, bağlantılarını güçlendirebilir.Kendine güvenin, yaratıcılığını tetikleyecek. Olumlu düşüncelerinle, karşına çıkan fırsatları değerlendirme konusunda cesaret bulabilirsin. Ancak, çevrendekilere karşı sabırlı olmalısın; senin hızına ayak uydurmak istemeyenler olabilir. İş projelerinde yenilikçi düşünceler öne çıkıyor, bu yüzden sıradanlıktan uzaklaşmak için riskler almaktan çekinme. Sağlık konularında ise esnekliğin önem taşıyor; hareket etmeyi ve yediklerine dikkat etmeyi unutma.Bugün, içsel gücünü keşfetmek ve olumlu değişiklikler yapmak için mükemmel bir zaman. İnan kendine, cesur adımlar at ve kalabalığın içinde fark edilmemek için debelenme. Senin parlaklığın, çevrendaki karanlıktan kaçış yaratacak.
Duygusal ve maddi konularda denge arayışında olabilirsin. Bu dönem, içsel huzur bulmak için kendine zaman ayırmanın önemli olduğu bir süreç. Sevdiklerinle daha fazla etkileşimde bulunmak, seni besleyecek güven dolu ilişkiler kurma isteğini artırabilir. İş ve kariyer alanında daha önceki çabalarının meyvelerini toplamaya başlayabilirsin; sabırlı olman bu süreçte fayda sağlayacak. İçinde bulunduğun ortamdaki güzelliklere ve huzura odaklanmak, ruh halini olumlu yönde etkileyecektir. Sağlık konusunda da dikkatli olman gereken bir gün; yeterince dinlenme ve beslenmeye özen göster. İçsel sesine kulak vermek, seni doğru yolda ilerletecek.
Bugün iletişim becerilerin ön planda olacak. Sosyal ortamlarda daha fazla yer alabilir ve fikirlerini paylaşma fırsatı bulabilirsin. Esnek düşünme yeteneğin sayesinde sorunları kolayca çözebilecek durumdasın. Yeni insanlarla tanışma veya eski arkadaşlarla bağlantı kurma isteği içinde olabilirsin. Yakın çevrendeki insanların düşüncelerine saygı duymak ve onların bakış açılarını anlamak, huzurlu ilişkiler kurmana yardımcı olacak. Ayrıca, öğrenmeye ve keşfetmeye açık kalmanı sağlayacak ilginç konularla karşılaşabilirsin. Ancak, bazı huzursuzluklar veya belirsizlikler içerisindeysen, içsel huzurunu korumak için sakin kalman faydalı olacak. Kendine güvenerek gerçek duygularını ifade etmekten çekinme.
Duygusal derinlikler içinde kaybolabilir, hislerinizi açıkça ifade etmekte zorluk yaşayabilirsiniz. İçsel huzurunuzu bulmak için biraz yalnız kalmaya ihtiyacınız var. Kendi dünyanıza çekilmek, kavramları sorgulamak ve duygusal yaralarınızı iyileştirmek için fırsat yaratın. Bazen kendinizi savunmasız hissedebilir, bu nedenle ihtiyaçlarınızı başkalarına iletmekte zorlanabilirsiniz. Kendinize karşı nazik olun ve hislerinize saygı gösterin. Yakın ilişkilerinizde, anlayış ve empati büyük önem taşıyor; sevdiklerinizle açık bir iletişim kurmak, bağlarınızı güçlendirecektir. Dış dünyadan uzaklaşmak, bir hobi ya da sanatsal bir faaliyetle meşgul olmak, ruhunuza iyi gelecektir. Maddi konularda dikkatli olun, bütçenizi aşmamaya çalışın. Unutmayın, her duygunun altında bir ders yatıyor. Kendinizi dinleyin ve iyileşmenizi sağlayacak adımları atın.
Ego anlaşmazlıklarına neden olmamak için, başkalarını da dinlemeye özen göster. Aşk ilişkilerinde sıcak bir atmosfer var; sevdiğinle birlikte keyifli anılar biriktirmen mümkün. Ancak, iş ortamındaki gerginliklere karşı tetikte olmalısın; bazı durumlarda sabırlı kalmak gerekebilir. Ekonomik konularda temkinli davranman fayda sağlayacak, ani harcamalardan kaçınmalısın. Bugün, içsel gücünün farkına varacak ve bunu çevrende olumlu bir etki yaratmak için kullanacaksın.
Detaylara dikkat etme yeteneğin bugün öne çıkacak. Gün içerisinde, çevrendeki insanlarla olan iletişiminde titiz bir yaklaşım sergilemek isteyebilirsin. İş ortamında karşılaşacağın zorluklar, seni daha analitik düşünmeye itebilir. Her şeyi dört bir kenarından değerlendirmek, beklenmedik çözümler bulmana yardımcı olacak. Kendini ifade ederken, hissettiklerini açıkça dile getirmekte zorlanabilirsin, bu yüzden dikkatli olmalı ve kalbini dinlemelisin. Gözlemlerinden yola çıkarak önemli kararlar alabilir, önceden düşündüğün planları tekrar gözden geçirebilirsin. Sağlığına özen göstererek, bedenini dinlendirmek için fırsatlar yaratmalısın. Sosyal ilişkilerinde ise, arkadaşlarınla yapacağın birkaç samimi sohbet, ruhunu canlandırabilir. Kendine olan güvenini taze tutmak, günün sonunda seni daha mutlu hissettirecek.
Bugün, sosyal ilişkilerin ön planda olduğu bir dönemdesin. İnsanlarla kurduğun bağlar derinleşecek, yeni dostluklar edinme fırsatları doğacak. Kendini ifade etme yeteneğin artarken, başkalarının görüşlerine de daha açık olmalısın. Duygusal zekân, karşılaştığın zorlukları aşmanda büyük rol oynayacak. Çatışmalardan kaçınmak ve uzlaşmacı bir tutum sergilemek, sana büyük avantajlar getirecek. Sanatsal yönlerin gün yüzüne çıkarken, yaratıcılığını kullanabileceğin alanlara yönelmek için harika bir zaman. Doğaya çıkarak sakinleşmek, kafandaki karmaşadan uzaklaşmana yardımcı olacak. İçsel huzurun, dışarıya yansıdığı bir dönemdesin. Negatif düşüncelerden arındıkça, daha olumlu bir bakış açısına sahip olacaksın. Kendine güvenmeyi unutma; içindeki dengeyi bulduğun sürece, her şey yolunda gidecek.
Gizli kalmış duyguların gün yüzüne çıkma ihtimali var. İçsel tutkularınla yüzleşirken, başkalarının da hislerini göz önünde bulundurmalısın. İletişimde daha açık olman, ortaklıklarını güçlendirebilir. İş veya projelerde yenilikçi fikirlerin dikkat çekebilir; yaratıcılığını serbest bırak. İnsanlarla olan etkileşimlerinde, kararlılığı ve azmi elden bırakmamalısın. Geçmiş deneyimlerden ders alarak ilerlediğinde, geleceğin için daha sağlam bir zemin hazırlayabilirsin. Kendini sorgulama ve ihtiyaçlarının peşinden gitme zamanı. Ancak, başkalarını da dinlemeyi unutma; empati, ilişkilerini daha derin bir seviyeye taşıyacaktır. Farklı bakış açıları, hayatını renklendirebilir. Duygusal ilişkilerde tutkulu ama dengeli bir tutum benimse. Kendi sınırlarını koruyarak, başkalarının da sınırlarına saygı duymalı ve bu dengeyi sağlamalısın.
Yeni keşiflere ve maceralara açık bir gün. İçinde bulunduğunuz iletişim ortamında ilginç ve heyecan verici sohbetler ortaya çıkabilir. Farklı bakış açılarıyla karşılaşmak, olaylara dair perspektifinizi genişletecek ve sizi düşündürecek. Sizi motive eden hedeflerinizin peşinden koşmaktan çekinmeyin, bu süreçte ilham verici bir dönüşüm hissedebilir, kararlılığınızla etrafınızdaki insanları etkileyebilirsiniz. Ancak dikkatli olun; aşırı iyimserlik ve dikkatsiz davranışlar, planlarınızı aksatabilir. Finansal konulardaki belirsizlikleri gidermeye yönelik yeni stratejiler geliştirmek için uygun bir zaman. İlişkilerde samimiyet ve dürüstlük üzerine vurgu yapılması, derin bağlar kurulmasına yardımcı olacak. Flört eden Yaylar için heyecan verici karşılaşmalar söz konusu, kalbiniz yeni bir maceraya hazır. Doğa yürüyüşleri veya sanatsal aktivitelerle kendinizi ifade etmek, ruh halinizi olumlu yönde etkileyecektir. Unutmayın, içsel mutluluğunuz, dış dünyada da yankı bulacaktır.
Bugün, kariyer hedeflerin üzerinde yoğunlaşma fırsatın var. Sorumluluklarını en iyi şekilde yerine getirmek için öz disiplinini kullanman gereken bir zaman dilimindesin. Zihnindeki planları hayata geçirmek için yaratıcı bir bakış açısı geliştirebilirsin. İnsanlarla olan iletişiminde netlik önemli; düşüncelerini açıkça ifade etmelisin. Geçmişteki deneyimlerin, bugünkü kararların üzerinde önemli bir etkiye sahip olacak. Duygusal olarak, kendini biraz baskı altında hissedebilirsin; bu da seni düşündürücü bir ruh haline sokabilir. Ancak, bu süreçte kendine güvenmelisin, çünkü işe yarar bir iç gözlem yapma şansı bulabilirsin. Birlikte çalıştığın kişilerle ilişkilerini güçlendirmek, uzun vadede fayda sağlayacaktır. Sağlık ve iyi olmak için kendine zaman ayırmayı unutma; zihinsel ve fiziksel dengeyi sağlamak, tüm bu çabalarında anahtar rol oynayacak.
Sosyal ilişkilerde hareketlilik, yeni tanışmalar ve ilginç sohbetler gündemde. Zihninizin aktif olduğu, yaratıcılığınızın parladığı bir dönemdesiniz. Farklı bakış açılarına açık olmanız, çevrenizdeki insanlarla olan etkileşiminizi güçlendirecek. Grup çalışmalarında veya takım projelerinde liderlik becerilerinizi sergileme fırsatı bulabilirsiniz. Duygusal olarak bağımsız olma isteğiniz, ilişkilerde bir denge arayışına dönüşebilir. Yaşantınızda yenilik arayışında olmanız, alışılmış kalıpların dışına çıkmanıza neden olabilir. Bu açıdan kendinizi ifade etmek için özgür bir ortam yaratmanız önem taşıyor. Yeni deneyimlere açık olun, karşınıza çıkan fırsatları değerlendirin. Sürpriz gelişmelere hazır olun; heyecan dolu bir gün sizi bekliyor!
Duygusal derinlikler ve sezgilerin ön planda olduğu bir gün. Hayal gücün, yaratıcılığın zirveye çıkabilir; bu da sanatsal projelere yönelmek için harika bir fırsat sunar. İç dünyana dönerek, ruhsal bir yenilenme hissi yaşayabilirsin. Başkalarının duygularına karşı son derece hassas olacaksın, bu nedenle empati yeteneğin ön plana çıkabilir; destek arayan arkadaşların için gizli birer ışık kaynağı olabilirsin.Ancak, sınırlarını korumayı unutmaman önemli. Başkalarının yüklerini taşımak isteği içinde kaybolabilirsin; bu yüzden kendine biraz zaman ayırmayı ihmal etme. İlişkilerde, derin bir anlayış ve sevgi ağı oluşturma fırsatı var. Ayrıca, bir ikili ilişki içinde, açık iletişim kurmak, bağları güçlendirebilir ve kalbinin derinliklerindeki hisleri açığa çıkarmana yardımcı olabilir.Günün ilerleyen saatlerinde, içsel huzurun giderek artacak. Meditasyon veya doğadayken geçirilen anlar, ruh halini dengelemek açısından faydalı olacaktır. Geleceğine yönelik hayallerini gözden geçirip onlara odaklanabilir, bu süreçte kendini yeniden keşfedebilirsin. Unutma, sezgilerine güvenmek ve içsel sesini dinlemek, bu dönemde seni yönlendirecektir.
