1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Bugün enerjin yüksek, çevrendekilere ilham verecek bir aura saçıyorsun. Altında yatan cesaret ve kendine güven, yeni fırsatların kapılarını aralayabilir. Ancak aceleci tavırlarından kaçın, zamana yayarak düşünmek sana daha fazla fayda sağlayacak. İlişkilerde sözlerin dikkatli seçilmeli; bazı tartışmalarla karşılaşabilirsin. İçsel sesine kulak ver, hislerinle hareket etmek seni doğru yola yönlendirecektir. Yeni projelere adım atmak için uygun bir zaman, sezgilerin rehberliğinde ilerlemelisin. Sağlığında ise enerjini dengelemek için doğada vakit geçirmeyi ihmal etme, bu senin ruhunu besleyecek.
Bugün, sebep-sonuç ilişkileri üzerinde düşünmek için harika bir zaman dilimindesin. İçsel huzurunu sağlamaya yönelik adımlar atabilirsin. Maddi konulara olan ilgini artıracak gelişmeler, sana yeni fırsatlar sunabilir. Bu süreçte sabırlı olmalısın; çünkü emeklerinin karşılığını almak için biraz beklemen gerekebilir. İlişkilerinde derinlik arayışında olabilirsin, duygusal bağların güçlenmesi için özel anlar yaratmaya çalış. Sanatsal ve estetik konular seni çekebilir, yaratıcılığını ifade etmek için fırsatlar bulabilirsin. İçsel dengeni korumak için doğadayken geçireceğin zaman, zihin ve beden sağlığına olumlu katkılar sunacak. Unutma, değişim için donanım kazandığın bu süreç, seni daha güçlü bir birey haline getirecek.
Sosyal ortamlarda kendini oldukça ifade edici bir gün. Anlayışlı ve meraklı tutumun, yeni bağlantılar kurmanda önemli bir rol oynayacak. Farklı perspektiflerle zenginleşen düşüncelerin dikkat çekecek ve insanları etrafında toplamana yardımcı olacak. Ancak, dikkatin dağılabilir; bu nedenle önemli işlere odaklanmayı ihmal etme. Geçmişte yaşanan bazı olaylar, bugün aniden önüne gelebilir; bu durum, duygusal olarak yeniden değerlendirme yapmanı gerektirebilir. İletişim becerilerin, ikili ilişkilerinde krizleri çözmende anahtar olacak. Yeni bilgileri entegre etme yeteneğin, sana fırsatlar sunabilir. Bugün, meraklı ruhunu besle ve açık kal; belki de bir konuşma, seni hayal ettiğinden daha ileriye taşıyacak. Anlık keyifler ve kısa sohbetler, ruhunu besleyecek; daha derin konulara girmeden önce, yüzeyde kalmayı tercih edebilirsin. İçsel sesine kulak vermek, seni geliştirici bir yolculuğa çıkarabilir. Dinamik ve hızlı bir gün seni bekliyor.
Duygusal derinlikler, gün boyunca yüzeye çıkacak. Hislerinizi anlamak için içe dönme zamanı. Aile ve sevdiklerinizle olan ilişkilerinizi gözden geçirebilir, onları daha da derinleştirmek için fırsatlar yaratabilirsiniz. Duygusal güvenlik arayışında olacaksınız; ev ortamında yeniden bir düzenleme yapma isteği doğabilir. Yaratıcılığınızı serbest bırakma ve içsel dünyanızı ifade etme şansı bulacaksınız. İş veya sosyal alanlarda yeni bağlantılar kurma fırsatları gündeme gelebilir, ancak şu anki ruh halinizin etkisiyle aceleci davranmamaya dikkat edin. Gölgenizdeki eski anılar belirip, sizi geçmişe dair düşüncelere sürükleyebilir. Bu anılar, gelecekteki seçimlerinizde bir ışık olabilir. Kendinize karşı nazik olun; hislerinizi kabullenmek, huzurunuzu artıracak.
Enerjiniz dolup taşıyor, çevrenizdekilere ilham kaynağı olma potansiyeline sahipsiniz. Yeteneklerinizi sergilemek ve öne çıkmak için mükemmel bir zaman. Sosyal ortamlarda karşınıza çıkan fırsatlar, liderlik vasıflarınızı göstermenin yanı sıra, başkalarının da desteğini kazanmanıza yardımcı olabilir. Kendinizi ifade etme şekliniz, hitap ettiğiniz kişilerin dikkatini çekiyor. İçsel gücünüzü keşfettiğiniz bu dönemde, yeni projelere yönelmek veya eski projelerinizi canlandırmak için cesur adımlar atabilirsiniz.Aşk hayatınızda ise tutkunuz artış gösteriyor. Sevgilinizle olan iletişiminizde derinleşme ve hislerinizi açıkça ifade etme isteği hakim. Eğer yalnızsanız, karşınıza çıkan yeni insanlardan ilham alabilir ve duygusal anlamda yönelinmesi gereken yeni keşiflere adım atabilirsiniz. Ancak, abartılı beklentiler içindeyseniz, hayal kırıklığına uğrayabileceğiniz bir durum söz konusu.Kariyer alanında, genel olarak olumlu gelişmeler yaşanabilir. İnisiyatif almak ve yaratıcı çözümler üretmek konusunda kendinizi gösterdiğiniz takdirde, birçok kapı açılabilir. Ancak, ekip çalışmasına olan yatkınlığınızı göz ardı etmeyin. Başkalarının fikirlerine değer vermek, işbirliği yapmanızı kolaylaştırabilir.Sıhhat açısından, biraz daha dikkatli olmanız faydalı olabilir. Stresten uzak durmak ve ruhsal dinginliği sağlamak için zaman ayırmalısınız. Meditasyon veya fiziksel aktivite ile kendinizi yeniden enerjilenme fırsatını değerlendirin. Unutmayın, içsel dengeyi sağlamak, genel açıdan sağlığınıza olumlu bir etki yapacaktır.
Bugün detaylara olan düşkünlüğün, sana büyük avantajlar sağlayacak. Küçük ayrıntılar gözünden kaçmadığı için karşına çıkan fırsatları değerlendirmekte zorlanmayacaksın. İş yerindeki görevlerini daha bir titizlikle yerine getirme arzusu içinde olabilirsin. Arkadaşlarınla olan ilişkilerinde ise üzerindeki baskının azalmasıyla, iletişimin güçlenecek. Duygusal açıdan daha sakin ve huzurlu bir dönemdesin. Kendine zaman ayırarak zihnini dinlendirmeyi unutma, bu ruhsal dinginlik sana yeni perspektifler kazandıracak. Sağlığına dikkat etmekte fayda var; bedenin de bu yoğun tempo içinde bir nefes almaya ihtiyaç duyuyor. Alışveriş yapmayı planlıyorsan, sezgilerin bu konuda seni yönlendirecek. Unutma, denge her şeyin anahtarı.
Bugün güzellik, uyum ve denge arayışın ön planda. İlişkilerinde daha fazla empati gösterme ihtiyacı hissedebilirsin. Başkalarıyla olan iletişimin, önemli bağlantılar oluşturmak için oldukça verimli olacak. Aynı zamanda sanatsal yönlerini keşfetmek için ilham bulabilirsin; sanat veya estetikle ilgili projeler gündeme gelebilir. Duygusal yönlerini dengelemek için sevdiğin kişilere zaman ayırmak, ruh halini iyileştirebilir. Fikirlerin konusunda kararsızlık hissedebilir, bu yüzden zaman ayırarak düşünmekte fayda var. İçsel huzurunu sağlamak adına, yalnız kalmanın ve düşünmenin yollarını bulmayı unutma. Gündelik hayatta küçük yenilikler yapmak, sana taze bir enerji katabilir. Kendine olan güvenini artıracak adımlar atabilirsin; unutmamalısın ki, dengeyi sağlamak için bazen risk almaktan çekinmemek gerekebilir. Başkalarının görünümüne dair eleştiriler, seni etkileyebilir; bu nedenle sağduyulu olman faydalı olacaktır. Kendine dön, içsel bir yolculuğa çık ve neyin gerçekten seni mutlu ettiğini keşfet.
Duyguların derinliklerine dalmak için ideal bir gün. İçsel dönüşüm süreçlerinden geçmek, ruhsal büyüme açısından fayda sağlayabilir. Gizli kalmış düşünceler ve hislerle yüzleşmek, karanlıkta gizlenmiş olan gerçeği aydınlatabilir. Başkalarıyla olan ilişkilerde daha samimi ve cesur olmanı sağlayacak fırsatlar karşına çıkabilir. Hayatında seni sıkıştıran duygusal bağların sorgulamaya açılabilir; bu, sağlıklı sınırlar koymana olanak tanır. Aniden karşılaşacağın değişimler, geçmişteki olayların yeniden gözden geçirilmesi için tetikleyici olabilir. İçsel gücünü keşfedin ve ruhsal yönlerine daha fazla odaklanın. Herkesin bildiği yüzeysel gerçeklerin ötesine geçip derinlemesine bakmak için cesur ol. İnanılmaz intuitif hislerin, doğru kararları almanda rehberlik edebilir. Bu deneyimleri, hayatının yönünü değiştirecek bir dönüm noktası olarak değerlendirmelisin. Kendine güven ve içsel bilgeliklerine kulak ver.
Bugün, maceracı ruhun kendini daha da güçlü hissetmesine sebep olacak fırsatlar karşına çıkabilir. Yeniliklere açık olmalı ve kalbinin sesine kulak vermelisin. Seyahat planları yapma isteği içinde büyüyebilir, farklı kültürlerle tanışmanın tadını çıkarabilirsin. Sosyal etkileşimlerin artacak; arkadaşların ve yeni tanıştıkların sayesinde ilham dolu anlar yaşayabilirsin. Ancak, düşüncelerini ifade ederken dikkatli olman gerek; zira insanlar arasındaki iletişimde yanlış anlamalar ortaya çıkabilir. İçsel huzurunu bulmak için doğada zaman geçirmeyi tercih edebilirsin. Bu günlerde, hayallerini gerçeğe dönüştürmek için atacağın adımlar önemli bir ivme kazandırabilir. Geleceğe dair umutların güçlenirken, senin önündeki engellerin aslında ne kadar da aşılabilir olduğunu fark edeceksin.
Bugün, sorumluluklar ve hedeflerin öncelikli hale gelecek. İş yerinde veya kişisel projelerde disiplinini korumak, başarılı sonuçlar elde etmeni sağlayacak. Ancak, aşırı çalışmaktan kaçınmak önemli; ruhsal ve bedensel sağlığına özen göstermelisin. Arkadaşlarınla olan ilişkilerin derinleşebilir, bazı beklenmedik desteklerle karşılaşabilirsin. Dikkatini sağlıklı alışkanlıklarına yönlendirmek, iç huzurunu artıracak. Kariyerinde yeni fırsatlarla karşılaşabilirsin; ama aceleci davranma. Detayları gözden geçirmek seni başarıya götürecektir. İleri görüşlülüğün ve sağlam adımların, seni hedeflerine bir adım daha yaklaştıracak. Bugün, kararlılıkla attığın her adımın kıymetli olduğunu unutma.
Bugün, sıradışı düşünce yapın ve yenilikçi bakış açınla öne çıkıyorsun. Sosyal çevrende farklılık yaratma arzusu içindesin. İnsanlarla olan iletişiminde daha özgür ve samimi bir tutum sergilemek, ilişkilerini derinleştirebilir. Kendi fikirlerine güven ve onları paylaşmaktan çekinme; bu, başkaları üzerinde olumlu bir etki yaratabilir. Ancak, ani değişimlere karşı hazırlıklı ol. Aceleci davranmamak, planlarını daha sağlam temellere oturtmana yardımcı olacak. İlham verici bir atmosferdesin; sanatsal ve yaratıcı projelere yönelmek için harika bir zaman dilimindesin. Geleceğinle ilgili hayallerini somut hale getirmek adına atılacak adımlar, sana yeni kapılar açabilir. Unutma, senin özgün bakış açın ve yenilikçi ruhun, seni bulunduğun noktadan daha ileriye taşıyacak.
Duygusal derinlikler ve içsel huzur arayışında yeni kapılar açılıyor. Bugün, sezgilerin güçlü olacak. İçsel düşündüklerin, dış dünya ile bağlantını derinleştirebilir. Kendini yaratıcı ifadelere kaptırmak için mükemmel bir zaman. Sanatsal projeler veya hobi aktiviteleri, ruhunu besleyecek. İlişkilerde hassasiyet ön planda; sevdiklerinle duygu paylaşımında açık olabilirsin. Ancak dikkat et, başkalarının duygusal yüklerini fazla üstlenmemeye çalış. Kendine zaman ayırmayı unutma; meditasyon ya da doğa yürüyüşleri, zihnini arındırmana yardımcı olur. Unutma, içsel gücün her şeyin üstesinden gelebilir.
