1
Bodrum’un simgesi Bodrum Kalesi’ne karşıdan baktığınızda bile etkilenmemek elde değil. Ülkemizin liman kenti Bodrum’da 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilen kale, 1960 yılından beri “Sualtı Arkeoloji Müzesi” olarak kullanılıyor. Geçmişte kaleye gidenler bilir tavus kuşları, bin bir çeşit bitkileri, binlerce yıllık ağaçları ve içinde bulunan Sualtı Arkeoloji Müzesi’yle tarihin sayfalarında ve fotoğraflarda yerini aldı kale. Çünkü bu saydıklarımın yerinde yeller esiyor.
Bugün bizleri “Modern Müze” adı altında karşılayan kale, sabah erken saatte açılıyor. Bakanlığın sitesinden baktığınızda gece 22.00’ye kadar gezebiliyorsunuz. Ancak kaleye gittiğinizde 21.20’den sonra bilet kesilmiyor. Kapanış ise müze çalışanları tarafından saat 21.30 diye tanımlanıyor.
Restorasyondan önce defalarca gezdiğim kaleye girdiğimde Sualtı Arkeoloji Müzesi’ni aradım yok, şövalyelerin yuvarlak masası yok, toplu mezar yeri yok, Roma gemisi replikası yok, İngiliz Kulesi’ndeki Ortaçağ Şölen Salonu yok… Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde yer alan buluntular ayrı ayrı kalelerin içinde sergileniyor. Batığın ve anforaların olduğu kısım için ise ayrıca 100 TL ödeme yapmanız gerekiyor. Hatırlayalım; Bodrum Kalesi üç yıllık restorasyon çalışmalarının ardından 2020’nin haziran ayında ziyarete açılmıştı. Öncesinde “Muğla, Bodrum Kalesi Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon, Teşhir-Tanzim ve Mühendislik Projeleri Yapımı” başlıklı proje, İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından ihale edilmiş, Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından da onaylanmıştı.
1995 yılında Avrupa’da ‘Yılın Müzesi’ özel ödülünü alan kaledeki yenileme çalışmaları halkın ve sivil toplum kuruluşlarının tepkilerine neden olmuştu. En büyük tepkiyi veren ise Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin emekli müdürü Oğuz Alpözen olmuştu.
Telefon ile ulaştığımız Alpözen, Bodrum Kalesi üzerine üç kitap yazdım diyor ve ekliyor; “Kalede ne ağaç, ne havuz, ne de yaşayan müze kaldı. Tek bir çiçek bırakmadılar. Dünyanın en büyük amfora sergilemesinin yerinde yeller esiyor. Şapelin içindeki Süleyman Demirel’in çivisini çaktığı Roma gemisi replikasını söküp attılar. Dünyada ilk defa alttan ışıklandırılan Cam Sergisi’ni yok ettiler. Üç yılda yaptığımız su altı kazısını gösteren akvaryumu söküp attılar. Karyalı Prenses’in binasını kökten yıkıp yerine ucube bir sergi yaptılar. Serçe Limanı Batığı’nın akibeti meçhul. En gözde yerlerden biri olan İngiliz Kulesi, Ortaçağ Şölen Salonu’nu yok ettiler. Alman Kulesi’nin orijinal sıvasını söküp attılar. Batı Hendeği’ndeki 500 yıllık Osmanlı duvarını yıktılar. Kulelerin özgün sıvalarını ve derzlerini hilti ile söküp akemiyle doldurdular. Hiçbir şey bırakmadılar. Oysa burada yapılan her şey bilimsel, kurul kararına dayanılarak yapılmıştı. Hiçbir şey Oğuz Alpözen’in hayalperestliğinin ürünleri değildi.” diyor ve ekliyor; “Uluburun batığı, Karyalı Prenses Salonu, Serçe Limanı Batığı, İngiliz Kulesi, Komutan Odası, Yılanlı Kule, Sikke Salonu, Anfora Sergilemesi, Doğu Roma Batığı artık hiç biri hiçbiri yok. 4 bin yıllık tarihin olduğu dokuyu, binlerce yıllık eserleri iki yılda yok ettiler”.
Kalenin Restorasyonunda Görev Yapan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent Gönültaş’a sorduk.
Bodrum Kalesi’nde yüzyıllardır orada olan ağaçlar, çiçekler, toplu mezar ve Sualtı Arkeoloji Müzesi bugün neden yok?
Bodrum Kalesi’ne ilerleyen zaman içinde yani sonraki dönemlerde orijinal yapısıyla buluşmayan beton yapılar inşa edilmişti. Etrafı ağaçlandırılmıştı ama zaman içinde o ağaçlar hem surlara zarar vermiş hem de orijinal görüntünün dışına çıkmıştı.
Bizler restorasyon için oraya girdiğimizde sonradan eklenti halinde yapılan yapılar ortadan kaldırıldı, kale orijinal haline döndü. Buluntuların yani eserlerin sergilendiği teşhir alanları ise hem kalenin hem de müzenin orijinal yapısına uygun yapıldı. Yıllar içinde konulmuş yapılar, ilgisi olmayan eklentiler eşyalar ve ağaçlar da kaldırıldı kale artık orijinal yapısına döndürüldü.
Gördüğüm kadarıyla eskiden Sualtı Arkeoloji Müzesi’nin içinde yer alan buluntular kalelerin içinde sergileniyor ve yapılan Su Altı Müzesi’ne girmek için ise ayrıca ücret ödemek gerekiyor neden?
Ayrı bir alan olan ve ekstra ücret ödenen Su Altı Müzesi için aslında biz tedbir aldık. Çok önemli sualtı buluntularımaz var. Bu bölümde, kazıdan çıkarılan buluntular işlemden geçirildikten sonra orijinal amfoların sergilendiği yer. Orada ziyaretçi yoğunluğu ısı ve nem dengesi adına yoğunluğu azaltmak için ücretli yaptık. Çünkü daha çok kişinin gelmesi demek nem oranının artması demek. Eserin kondisyonunu korumak adına ücretlendirildi. Benzerini Efes Antik Kenti’nde ve Kapadokya’da da yapıyoruz. Kesinlikle bir ek gelir mantığıyla yapılmadı. Bunun dünyada benzer örnekleri de var. Özel eserler için ziyaretçi kısıtlaması yapılır.
Kalenin içinde gezerken orijinal taşların üstüne ahşap yürüme yolları ve merdivenler yaptığınızı gördük. Bu yapılanlar orijinal taşlara zarar vermiyor mu?
Yerlere yapılan tahta döşemeler doğal yer döşemelerine doğal yapıya kesinlikle zarar vermiyor. Zaten kurul kararları doğrultusunda yapılıyor. Bunlar portatiftir. Zemine yapı blokuna zarar vermeyen bir uygulama. Aynı zamanda da ziyaretçilerin sağlık açısından ihtiyaçlarını da karşılamak zorundayız.
Bugün enerjinin yüksek olduğu bir dönemdesin, içsel motivasyonun ve cesaretinle çevrendeki insanları etkileyebilirsin. Yeni başlangıçlar için mükemmel bir zaman. İnandığın projelere yönelmek, liderlik özelliklerini sergilemek için güçlü bir ardışıklık bulabilirsin. Aşk hayatında belirsizliklerden sıyrılmak, duygularını açıkça ifade etmek için cesaretini toplayabilirsin. İş hayatında ise yaratıcı fikirlerin dikkat çekebilir, bu fırsatı değerlendirmek için kararlılıkla adım atmalısın. Sağlığın konusunda ise kendine dikkat etmeyi unutma; zihinsel dinlenmeye ihtiyaç duyabilirsin. Sosyal ortamlarda yeni tanışmalar için Açık Fikir açıklığı ile yaklaşabilir, ilginç bağlantılar kurabilirsin. Bugün, kendine güvenin ve motivasyonun en yüksek seviyede, bu enerjiyi iyi değerlendir.
Gün boyunca kararlılığın ve sabrının ön plana çıkacağı bir dönemdesin. Maddi konularla ilgili düşüncelerin yoğunlaşacak. Güçlü bir odaklanma ile hedeflerine ulaşma konusunda kendini motive hissedeceksin. Yakın çevrendeki insanlarla olan iletişimin önemli bir destekleyici faktör olacak. Farklı bakış açılarına açık olmak, sana yeni fırsatlar sunabilir. Duygusal anlamda da derinliklere inmeye hazır olduğun bir süreçten geçiyorsun. İlişkilerinde samimiyet ve bağlılık arayışında olacaksın. Ruh halini dengelemek adına doğayla daha fazla zaman geçirmen faydalı olabilir; huzur bulacak, içsel bir denge yakalayacaksın. Bugün, kendine olan güvenin sana yeni kapılar açabilir. Geleceğe dair adımlar atmak için ilham verici bir atmosferdesin.
Bugün zihnindeki fikirlerin özgürce dolaşmasına izin ver. Sosyal bağlantıların güçlenebilir ve çevrendeki insanlarla iletişimin oldukça akıcı hale gelebilir. Farklı bakış açılarıyla ufkunu genişletebilirsin; yeni projeler ya da yaratıcı çalışmalar için ilham bulman olası. Duygusal olarak daha açık ve samimi olman, bazı ilişkilerin derinleşmesine katkıda bulunabilir. Çevrendeki değişimlere duyarlı ol; yeni fırsatlar kapını çalabilir. Meraklı doğanı dinlendir, ancak dengeni korumaya dikkat et. Bugünün getirdiği enerjiyle, başkalarına ilham vermekten çekinme.
Duygusal derinliklerin yükseldiği bir dönemdesin. İçsel huzur arayışında, ailenle olan bağlarını güçlendirme arzusuyla dolabilirsin. Geçmişe dair anılar gün yüzüne çıkabilir, nostaljik düşüncelere dalabilirsin. Kendini koruma içgüdüsü ön planda; buna rağmen açılmanın ve duygularını paylaşmanın faydalı olacağı fırsatlar var. İş veya sosyal çevrendeki insanların düşüncelerine daha çok önem verebilir, destek arayışı içinde olabilirsin. Bu süreçte, sevgi dolu bir ortam yaratmak için çaba harcamak, hem sana hem de sevdiklerine iyi gelecektir. Anlayışlı ve duyarlı tutumun, etkileneceğin insanlarla güçlü bağlar kurmanı sağlayacak. Ayrıca, ruhsal olarak kendine zaman ayırmayı unutma; bu, içsel dengeni bulmana yardımcı olacak.
Bugün, içindeki yaratıcı enerjiyi ortaya çıkarmak için mükemmel bir zaman. Kendini ifade etme isteğin artarken, çevrendeki insanlara ilham verecek projelere yönelmeye eğilimsin. Sosyal çevrende dikkat çekici bir karizma sergileyebilirsin; bu, ilişkilerini güçlendirmen için fırsatlar sunacak. Venus'ün etkisiyle, sanatsal yeteneklerini geliştirmek için yeni bir hobiye yönelmek isteyebilirsin. Duygusal anlamda, sevdiklerinle olan bağların daha derinleşecek, paylaşımlarınız güçlenecek. Ancak, hayatında dengeyi sağlamaya çalışmalısın; kendine ve başkalarına karşı zaman zaman fazla cömert olabilirsin. İş hayatında yaratıcı çözümler bulma yeteneğin sayesinde belli bir başarı elde etme şansın yüksek. Korkularını bir kenara bırak ve kendine güvenle ilerle, bu sayede yeni kapılar aralayabilirsin. Bugün, kendini en iyi versiyonunla ortaya koyabilmen için gereken tüm koşullar var.
Bugün, detaylara olan hassasiyetin ve mükemmeliyetçi yaklaşımın ön planda. Günlük aktivitelerinde daha fazla organize olma ihtiyacı hissedebilirsin. Özellikle iş ve sorumluluklarınla ilgili konularda titiz davranman, başarılarını artırabilir. İletişimlerde dikkatli olmalısın; başkalarının eleştirilerine karşı daha açık ve sabırlı olman faydalı olacak. Sağlığınla ilgilenmeye yönelik kararlar alabilir, belki de yeni bir rutine geçmek isteyebilirsin. Cömertçe sunduğun öneriler ya da yardımlar, çevrendeki insanlarla ilişkilerini güçlendirecektir. Kendine yön vermek yerine, içsel hislerine güvenerek ilerlemek sana büyük fayda sağlayabilir. Kendi sınırların ve ihtiyaçların konusunda daha net olman gerektiği bir dönemdesin. Yaratıcılığını kullanabileceğin alanlarda ilham bulabilir, projelerini hayata geçirmek için bir adım atabilirsin.
Huzur dolu bir gün seni bekliyor; ilişkilerde uyum arayışına düşebilirsin, bu durumda açık iletişim çok önemli. Sosyal ortamlarında dikkat çekeceksin, çevrendekilerle olan bazı tartışmalar yaratıcılığını ön plana çıkaracak. Estetik duyarlılığın artmış durumda, sanatsal yönlerini keşfetmek için harika bir zaman. Kendine olan güvenin artacak; belki de yeni bir davranış biçimi geliştirebilirsin. Duygusal olarak denge arayışın, içsel huzuru bulmana yardımcı olacak. Zaman zaman kararsızlıklara kapılabilirsin, bu yüzden iç sesini dinlemeyi unutma. Sevdiklerinle plan yapma isteği içindesin; romantik bir sürpriz, kalbini ısıtacak. Günlük rutininde ufak değişiklikler yapmak, motivasyonunu arttıracak.
Derin duyguların ve gizemli düşüncelerin ön planda olduğu bir dönemdesin. Sırların, içsel keşiflerin ve tutku dolu anların seni saracağı bu süreçte, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin de gün yüzüne çıkacak. Üzerinde biriken sıkıntıları açığa çıkarmak için uygun bir zaman. Birinin hislerine yoğunlaşabilirsin, bu da duygusal yoğunluk yaratabilir. Kendinle barışmak ve geçmişle hesaplaşmak, ruhsal olarak hafiflemeni sağlayacak. İş ve kariyer konusunda daha hırslı ve kararlı olabilirsin; hedeflerine ulaşma konusunda şansın artıyor. Ancak, birlikte çalıştığın insanlarla olan iletişimine dikkat etmelisin. Göz önünde olmayan şeyler, derin bir alanda gelişiyor ve bu da sana evrimsel bir deneyim sunabilir. İçsel sezgilerin açık olacak, bu yüzden hislerine güvenerek önemli kararlar alabilirsin.
Bugün serüvene dair bir çağrı hissediyorsun, yeni deneyimlere açık olman gereken bir dönemdesin. İletişim becerilerin artacak, çevrendeki insanlarla derin bağlar kurma fırsatları yakalayacaksın. Kendini ifade etme isteğin artarken, yaratıcılığını en üst düzeye çıkarabilirsin. Aşk hayatında cesur adımlar atmak için uygun bir zaman; hislerini açıkça belirtmekten çekinme. Ancak dikkat etmen gereken bir nokta var; başkalarının düşüncelerine fazla odaklanmamalısın. İçsel sesine güven, yolunu bulmana yardımcı olacaktır. Finansal konularda dikkati elden bırakmamalı, ani harcamalardan kaçınmalısın. Genel olarak, özgürlük ve keşif arayışın öne çıkıyor. Kendine güven ve fırsatları değerlendirmek için harekete geç!
Bugün, hedeflerine odaklanman için güçlü bir motivasyon hissedebilirsin. Yoğun çalışma temposu, başarıya giden yolda seni destekleyecek. Disiplin ve kararlılıkla ilerlemen, başkalarının dikkatini çekecek. İş ilişkilerinde güçlü bağlar kurma fırsatları doğabilir; ekibinle daha uyumlu çalışmak, projelerin hızlanmasını sağlayabilir. Mali konularda dikkatli olman gereken bir gün. Yapıcı bir analiz yaparak harcamalarını gözden geçirmen, beklenmedik masraflardan korunmanı sağlayacak. Kişisel ilişkilerde ise duygusal derinlikler keşfedebilirsin; açık iletişim, kalbinin sesini duyurur. Kendine güven, bu süreçte en büyük destekçin olacak. Akşam saatlerinde kendini dinlendirme ve hobilerine zaman ayırma fırsatın doğabilir. Bu, moral ve motivasyonunu yeniden canlandıracak.
Bugün, kendinizi oldukça yaratıcı ve özgür hissettiğiniz bir dönemdesiniz. Farklı bakış açıları ve yenilikçi düşünceler geliştirmek için harika bir zaman. Sosyal çevrenizle yapacağınız etkileşimler, ilham verici ve heyecan dolu olabilir. Amaçlarınıza ulaşmak için özgün bir yol bulabilir, oldukça sıra dışı fikirlerle çevrenizi etkileyebilirsiniz.Sizdeki enerji, toplumsal konularda ve kendi inançlarınızda dönüşüm yaratma isteğiyle dolup taşıyor. Sizi kısıtlayan kalıpları kırmak isteyebilir ve bu çerçeve dışı düşünme biçimi sayesinde yeni fırsatlar ortaya çıkabilir. Ancak, başkalarının görüşlerine açık olmak da önemli. Duygusal olarak, ilginizi çeken konular üzerinde derinlemesine düşünmek isteyebilir, özgür düşüncenizin peşinden gitmek için cesaret bulabilirsiniz.Özellikle arkadaşlık ilişkilerinde, açık iletişim ve empati kurma beceriniz sayesinde güçlü bağlar kuracak, belki de gizli kalmış hislerinizi paylaşma fırsatı yakalayacaksınız. Bugün kendinizi iyi ifade etmenin yollarını bulabilir, kişisel gelişiminiz için önemli adımlar atma fırsatını değerlendirebilirsiniz.
Hayal gücünün sınırlarını zorladığın, yaratıcı düşüncelerinle başkalarına ilham verebileceğin bir dönemdesin. İçsel sezgilerin güçlü, bu sayede çevrendeki olaylara farklı bir perspektiften yaklaşabilirsin. Belirsizlik hissi taşımadan, derin duygularını ifade etme dürtüsünü takip ettiğin anlar seni cesaretlendirecek. İlişkilerde daha samimi ve açık olma isteği içinde bulabilirsin kendini; bu, bağlarını güçlendirecek. Kendine zaman ayırmayı unutma. Özellikle meditasyon veya doğada zaman geçirme gibi aktiviteler ruhsal yenilenmene katkı sağlayacak. İçindeki yaratıcılığı beslemek için yeni hobiler denemek veya sanatsal bir projeye yönelmek harika bir fikir. Duygusal derinliklere inmekten kaçmamalı, hislerine kulak vermelisin.
