1
12 Eylül 1980 darbesiyle ülkeyi terk etmek zorunda kalan sanatçılardan biriydi Fuat Saka… Henüz 20’li yaşlarında sürgün hayatına Almanya’da başlayan Saka, ilk kez Türkiye’ye döndüğünde ise 45 yaşına gelmişti. 20 yıl boyunca ailesini hiç görmedi. O yıllarını yazıp söylediği şarkılara tutunarak geçirdi. Cem Karaca, Melike Demirağ ve sürgündeki birçok sanatçı yakın arkadaşıydı. Avrupa turnelerine birlikte çıktılar. O yılları anlatırken “Kırgın ve küskün değilim iyi bir yurtseverim” diyen Fuat Saka 14 Anadolu türküsünün yer aldığı yeni albümü Avaz için ‘her şeye karşı bir çığlık’ yorumu yaptı. İşte usta sanatçı ile yaptığımız samimi söyleşi…
– Nasılsınız?
Bu ülkede her şey yolunda demek için çok zorlamak lazım. Sağlık sıhhat yerinde. Pandemide baya çalıştım. Avaz albümünün kayıtlarını yaptım. Datça’daki evimde stüdyoma kapandım.
SOSYAL DARBEYE DÖNÜŞTÜ
– Neler zorladı sizi?
Üzülecek çok şey var. Özellikle bu müzisyenlerin yaşam biçimleri ekonomik olarak çok etkilendi. İntihar eden müzisyenler oldu, enstrümanlarını satmak zorunda kalanlar çok üzüldük. Ben kendim zor durumdayım diyemem. Sanatçılara eşlik eden müzisyenlere çok büyük ekonomik darbesi oldu bu sürecin. Sosyal darbeye dönüştü. Ne kadar becerebiliyorsak dayanıp yıkılmayacağız. Enver Gökçe’nin meşhur şiirindeki gibi “Dayan ha yıkılma’ diyorum ben de. Türkiye’de müzik yapmak hep zor koşullarda oldu. Hala da öyle şimdi iki katı zorlaştı. Bunun nedeni de sistemin ta kendisidir. Büyük bir aşkla şevkle yaptıkları işten uzaklaşmak zorunda kalıyor müzisyenler pandemiyle birlikte.
TÜRKÜYE DUYDUĞUM SEVGİ
– Avaz albümüyle bu kez Anadolu’dan türkülerle karşımızdasınız. Çıkış noktanız Anadolu’ya özlem mi?
Beni Karadeniz müziğiyle tanır insanlar ama bu yanlış protest şarkılarım da vardı. Ahmet Arif’ten Nazım Hikmet’e çok değerli şairlerin şiirlerini besteledim. Her çalışmam içinde mutlaka bir Karadeniz ritmi ya da şarkısı koymuşumdur. İnsanlar onu daha çok sevmiştir ona bir şey diyemem. Sanatçıyı köşeye sıkıştırmamak lazım sanatçı sanatçıdır. Avaz’ın temelini daha çok Anadolu halk türkülerinden oluşturdum. Çıkış noktam türkülere duyduğum sevgi ve onara olan inancım. Her türküye değil tabii ki seçtik. 30’dan fazla türkü kayıt etim ama 14 tanesini seçtik. İnsanları kucaklayabilecek parçaları seçtik.
BUGÜN VAR YARIN YOKLAR
– Anadolu türkülerinin günümüzdeki yeri hak ettiği yerde mi diye hep tartışılır. Sizin düşünceniz nedir?
‘Popüler müzike satan müzik’ denilir. Popüler olan bugün var yarın yok. Türküler öyle değildir hayata, aşk, sevda, kin, öfke kavga her türlü hikayesi olan söylemlerdir. Anadolu’nun yüzlerce ozanı var söyledikleri bugün de geçerliliğini taşıyor. Türkülerin yok olması imkansız. Türküler kalıcıdır.
– Albümün ismi Avaz haykırmayı çağrıştırıyor gibi…
Çığlık atmak diyelim biz ona. (Gülüyor)
MUHALİF OLMAYI SEÇTİM
– Avaz neyin çığlığı?
Her şeye karşı bir çığlık. Ben hayatımda muhalif olmayı seçtim. Ülkenin sosyal ekonomik politik düzeni açısından muhalif olmak. Muhaliflik kötü bir şey değildir ayrıca. Korkulmamalı. Hatta bu ülkeyi yönetmeye çalışanlar da muhaliflere kulak vermeli. Sosyal, ekonomik, kültürel yaşama dair söyleyeceklerimiz var. Bu albümdeki türkülerimle Avaz’ın amaçlarından bir tanesi de o dur. Sistem neredeyse bize türküleri de bize unutturmaya çalışıyor. Anadolu’nun türkülerini unutmayacağız. Bu bir gelenektir. Bu geleneği taşıyanlardan biri olarak amacım türkülerimizi yaşatmak.
– Sizin aksinize sanatın siyasete karışmasını eleştirenler de var…
Politikayı sadece politikacılar mı yapacak? Biz edilgen olmamalıyız biz halkız. Halk olduğumuz için de politikanın içindeyiz. Söyleyeceklerimizi tabii ki söyleyeceğiz. Çünkü susmanın kimseye yararı yok. Ama bu ülkede ağzını açtığınızda hemen hapishanenin yolunu gösteriyorlar. Bu da insanları ürkütebiliyor. Buna baskı rejimi deriz.
– 12 Eylül darbesini yaşamış ülkesini terk etmek zorunda kalmış bir sanatçı olarak o günden bugüne neler söylersiniz?
Geçmişte 12 Eylül döneminde tabii ki baskı, zulüm, hapisler, idamlar yaşadı bu ülke. Bugün ise Anayasa’ya uyulmayan bir dönemden geçiyoruz. Bugün durum o dönemdekinden daha sert ve ürkütücü.
BİZ İYİ YURTSEVERLERİZ
– Türkiye’den ayrı geçirdiğiniz 20 yılı nasıl özetlersiniz?
Ben ve benim dostlarım biz iyi yurtseverleriz. Bu yurdu galiba en çok sevenlerin başında bizler geliriz. O nedenle düşüncelerimizi ifade ettikten sonra bu sistemin bize uyguladığı bir baskı düzeni vardı bunun sonucunda ya ülkede kalıp hapishanede olacaktık ya da özgür kalıp söylemlerimize devam edecektik. Bu yüzden yurt dışına çıktık. Sokaklarda her gün insanlar öldürülüyordu. Ama yurt dışında tabii ki benim yaptığım parçaların çoğunluğu o dönemin baskı rejimine karşı yazılmış şarkılardı. O dönemi anlatmaya çalıştım.
ÖZLEMLER ÇOK BÜYÜKTÜ
– Nasıl bir özlemdi?
Geride aileniz dostlarınız var. Ben kendi adıma söyleyeyim evli ve çocuk sahibi değildim. Ama çok gençtim 20’li yaşlardaydım ve özlemler büyüktü. İnsanına özlemimiz var. Öyle zamanlar geldi ki sokağa çıktığımda Türkçe konuşulan sokaklar aramaya başladım. Almanca ve Fransızca öğrendik. Çoğunlukla Almanya’da, 3,5 yıl da Fransa’da kaldım. 1980’de gittim.
– 20 yıl sonra döndünüz. İlk ne yaptığınızı hatırlıyor musunuz?
Trenle Edirne’ye geldim arkadaşlarım alıp İstanbul’a getirdiler. Ertesi akşam özlediğim ne varsa geldi. Türk yemekleri ve rakıyı özlemişim. Ailem Trabzon’dan bir otobüs doluşup gelmişlerdi. Annem de dahil. Babam vefat etmişti. Aynı minibüsle Trabzon’a gittik. Annem adak adamıştı. 20 yılda annem hariç ailemden kimseyi görmemiştim. Onları görünce alabora oldum. Tatlı bir stres yaşadım. Annemle de bir kez Yunanistan’ın Türkiye sınırında buluşmuştuk. Zor tabii. 45 yaşındaydım döndüğümde. Gençliğim yurt dışında geçti.
– Kırgınlıklarınız var mı?
İntikam duygusuyla yaşamadım. Yurt dışındayken öfke oluyor ama gelince bitiyor. Çünkü sistem sizi öfkelendiriyor. Ama kırgın ve küskün değilim. Sadece özgür bir ülkede yaşayabilmenin koşullarının oluşturulması lazım. Bu yoktu geçmişte. Bugün var mı? Yine yok.
– Döndükten sonra mı Datça’ya yerleştiniz?
2004 yılından beri Datça’dayım. Eşim emekli olunca ben de İstanbul’daki stüdyomu kapattım. İstanbul güzel ama yorucu bir şehir. Ege sahillerini sevdik. Datça’nın dışında bir köyde yaşıyoruz. Kedilerimiz var. Bahçemiz var. Doğal yaşıyoruz. Karadenizliler yeşilliği çok sever. Biz de ekip biçmeye çalışıyoruz.
Bugün enerji dolu bir başlangıç yapacaksın. İçindeki tutku ve motivasyon, seni yeni projelere yönlendirebilir. Sadece kendi isteklerine odaklanmakla kalma, çevrendekilerin ihtiyaçlarını da göz önünde bulundur. Yeni bir aktiviteye katılmak veya sosyal bir etkinliğe gitmek, ruh halini yükseltecek ve bağlantılarını güçlendirecek. Duygusal açıdan içsel bir yolculuğa çıkabilirsin; bu, kendini daha iyi tanımanı sağlayacak. Anlık kararlar alırken özenli ol, aceleci tavırlardan kaçınmalısın. İş veya ilişkilerde daha önce karşılaştığın zorlukların üzerine gidip, cesurca adımlar atabilirsin. Başarı ve tatmin için gereken azim seninle. Her yenilik, biraz cesaret gerektiriyor; bu cesareti bulacak güce sahipsin. Kendi sınırlarını aşmayı deneyimle.
Bugün içinde bulunduğunuz ortamda huzurunuzu koruma arzusu ön planda. İlişkilerde uyum arayışında olacaksınız. İnsanlarla olan etkileşimlerinizde, samimi ve içten bir yaklaşım sergileyerek kalpten kalbe bir bağ kurmanız mümkün. Karşılıklı anlayış ve destek arayışında olduğunuzdan, sevdiklerinizle geçireceğiniz zaman enerjinizi artıracak. Maddi konularda dikkatli olmanız, bütçenizi dengeleme fırsatı verecek. Harcamalarınızı gözden geçirerek gereksiz masraflardan kaçınmalısınız. Bu süreç, finansal güvenliğinizi sağlamanız açısından önem taşımakta. Kendinizi sanatsal faaliyetlerle ifade etmek için harika bir zaman dilimi. Yaratıcılığınızı konuşturabileceğiniz projelerde yer almak, ruhsal anlamda sizi besleyecek. Dolayısıyla, sanat ve estetik unsurları hayatınıza dahil etmekten çekinmeyin. Duygusal yönden kendinizi biraz kapalı hissedebilirsiniz. İçsel dünyanıza yolculuk yapmak, duygularınızı anlamanız için faydalı olacak. Meditasyon veya doğa yürüyüşleri gibi etkinlikler, zihninizi arındırmanıza yardımcı olabilir. Kendinize bu tür zamanlar ayırmak, tazelenmiş bir duygu durumuyla gününüzü geçirmenizin anahtarı.
Zihnindeki karmaşalar yavaş yavaş huzura ulaşmaya başlarken, karşına çıkan fırsatları değerlendirmek için hazır olmalısın. İletişim her zamankinden daha güçlü bir şekilde akıyor; bu dönemde kendini ifade etme becerin, çevrendekilere ilham verecek. Sosyal ortamlarda aktif rol almalı, fikirlerini cesurca paylaşmalısın. Sürpriz ani gelişmelere hazırlıklı kal; hayatına yeni bir renk katabilir. İçsel huzurun ve çevrendekilerle olan bağların güçleniyor; dikkatlice dinle ve kalp sesine kulak ver. Bu yoğun enerji, sana keşfetme ve öğrenme arzusunu besleyecek, yeni öğrenmelere açık ol. Unutma, dengeyi sağlamak ve içsel huzurunu korumak bu süreçte kritik olacak. Kendine zaman tanı ve yeni deneyimlere açık kal.
Duygusal derinliklerin ön planda olduğu bir gün. Aile bağları ve ev hayatına yönelik yoğun bir ilgi hissedebilirsin. Sevdiklerinle geçireceğin zaman, içsel huzurun için büyük önem taşıyor. Duygusal paylaşımlarında samimiyet arayışında olacaksın. Kendini koruma içgüdün güçlü, bu yüzden başkalarına karşı daha hassas olabilirsin. Yaratıcı projelere yönelmek için harika bir fırsat, hayal gücünü serbest bırak. Ancak, dikkatini toplamakta zorlanabileceğin bir durumla karşılaşabilirsin; bunun için sakin kalmakta fayda var. İçsel dünyanı keşfetmek, yeni anlayışlar kazandırabilir. Sevgi ve bağlılık arayışında, içten yaklaşımının karşılık bulması mümkün. Kendine dön ve hislerini anlamaya çalış, bu süreçte sabırlı olmalısın. Kendini keşfetmek ve büyümek için önemli fırsatlar çıkabilir karşına.
Bugün özgüvenin zirveye ulaşacak, etrafındakilere cesaret aşılayacaksın. Sosyal ortamlarda parlayacaksın, gözler senin üzerinde olacak. İletişimdeki yeteneklerin, projelerini destekleyen bir kitle oluşturmanda yardımcı olacak. Yaratıcılığını kullanmak için harika bir zaman; sanatsal yönlerini keşfetmek ve ifade etmek için fırsatlar yakalayabilirsin. Ancak, aşırı iddialı olmak yerine alçakgönüllü kalmaya dikkat et, bu sayede insanların daha da ilgisini çekebilirsin. Aşk hayatında, tutkuların enerjik bir şekilde ortaya çıkabilir, duygularını cesurca ifade etme isteğin artacak. Kendine ve çevrene olumlu bir atmosfer yaratmalısın. Fakat unutma ki, içsel dengeni korumak, bu enerjiyi yapıcı bir şekilde kullanmanda önem taşıyor.
Bugün, detaylara olan dikkatin ve analitik zihnin ön planda. Karşılaştığın sorunlara pratik çözümler bulmakta son derece başarılısın. Ancak içsel huzurunu sağlamak adına biraz zaman ayırmalısın. İkili ilişkilerde bir çatışma yaşanabilir; bu durumda empati kurmak önemli. Sağlık konularına yönelik göstermiş olduğun özen artıyor, ama aşırıya kaçmamalısın. Peygamber sabrını gösterdiğin anlar, en güzel yaratıcılığını ortaya çıkarabilir. Gelecek planlarına yönelik adımlar atmak için doğru zaman. Gereksiz kaygılardan uzak durmak, seni hedeflerine bir adım daha yaklaştıracak. Unutma, kendine güvenmek en güçlü silahın.
Dengenin ve uyumun arayışında olduğun bir dönemdesin. Sosyal ilişkilerinde harika fırsatlar seni bekliyor. Karşılaştığın insanlar, hayatına renk katma potansiyeline sahip. İçsel çatışmalarını çözmek için kendine zaman ayırmalısın. Duygusal derinlikte başkalarıyla bağlantı kurmak için cesur ol. Eğer bir ortaklık içerisindeysen, karşılıklı anlayış ve destekle güçlüyü yakalayacaksınız. Yaratıcılığını harekete geçirip sanatsal projelere yönelmek, seni ruhsal olarak besleyecek. Bugün aldığın kararların uzun vadede etkili olabileceğini unutma, iç sesine güvenerek ilerlemelisin. Her şeyin bir uyum içinde geliştiğini görecek, pozitif enerjinle çevrendekilere ilham vereceksin.
Gizli duyguların su yüzüne çıkması muhtemel. İçsel bir derinlikte yüzleşmeler yaşayabilirsin. Bu durum, ilişkilerinde samimiyeti artırabilir ama aynı zamanda bazı rahatsız edici gerilimler de ortaya çıkabilir. Kendi sınırlarını belirlemek ve başkalarının beklentilerini yönetmek önemli olacak.Finansal konularda fırsatlar kapında. Dikkatini doğru yönlendirdiğinde, beklenmedik kazançlar elde edebilirsin. Ancak risk almaktan kaçınma gerekliliği de var. Bilinçli ve planlı hareket ettiğinde, daha iyi bir sonuç elde edebilirsin.Kendine dönüp bakma zamanı. Geçmişteki olayları yeniden değerlendirmen, yeni hibeler ve cesaret verici adımlar atman için bir itici güç oluşturacak. Gölgenin peşindeyken, ışığını kaybetmeme çabasını da unutmamalısın. Başkalarının etkisinden uzak durup kendi içsel yolculuğunu yapmaya yönelik kararlar almak, ruhsal olarak sana taze bir nefes kazandıracak.
Bugün, geniş ufuklara açılma arzusuyla dolup taşacaksın. Yeniliklere ve farklı deneyimlere olan ilgin, seni heyecan verici fırsatlarla karşılaştırabilir. İnsanlarla kurduğun iletişimde samimiyet ve içtenlik ön plana çıkacak, bu da seni daha çekici kılacak. Eğitim veya seyahatle ilgili konularda yeni bir kapının aralanması mümkün. Esnek ve uyumlu tavrın sayesinde karşılaştığın zorlukların üstesinden gelmekte zorlanmayacaksın. İçsel olarak kendini ifade etme ihtiyacın artıyor; yazılı ya da sözlü bir yaratıcılık projesine girişmek için harika bir zaman. Duygusal anlamda ise özgürlük hissi seni saracak, geçmişe dair kısıtlayıcı düşüncelerden arınmak için iyi bir gün. Destekleyici arkadaşlar ve anlam dolu sohbetler seni bir adım öteye taşıyabilir. Bu dönem, içsel keşiflerini ve kişisel hedeflerini netleştirmek için eşi benzeri olmayan bir fırsat sunuyor. Pozitif enerjin çevrendeki insanları da olumlu etkileyecek, sosyal ilişkilerde güç kazanacaksın. Açık fikirli ol, ilham kaynaklarını iyi değerlendirmeye çalış ve bu fırsatları yakala!
Bugün kararlılığın ve disiplinin öne çıkıyor, iş hayatında dikkat çeken başarılar elde etme fırsatların var. Planlarını iyi yönetmek, seni hedeflerine yaklaştıracak. İş arkadaşlarınla olan ilişkilerine dikkat et; iletişimde açıklık ve cömertlik, sinerjiyi artıracak. Kendi içsel motivasyonunu beslemek için, biraz kendine zaman ayırmanın önemini unutma. Duygusal açıdan, bazı engelleri aşmak için cesaret bulabilirsin. Aile ile ilgili konulara çözüm bulma arzusu, günü daha anlamlı kılacak. Sağlığına önem vermek, hem fiziksel hem de zihinsel dengeni korumana yardımcı olacak. Akşam saatlerinde sevdiklerinle keyifli anlar paylaşmak, stressiz bir zihin açlığına şifa gibi gelecek. Her şeyin bir zamanlaması olduğunu unutma; sabır ve azim seni daha büyük başarılara götürebilir.
Sosyal çevrende kendini ifade etmek için harika bir gün içindesin. Farklı fikirlerin ve yaratıcı görüşlerin etrafındaki insanlarla paylaşılabilecek en iyi şekli bulacak. İnsanların ilgisi seni motive edecek ve yeni bağlantılar kurmana yardımcı olacak. Kendine güvenin artarken, yenilikçi düşünme yeteneğinle öne çıkma fırsatına sahipsin. Ancak, bazı ilişkilerde yaşanabilecek iletişim sorunlarına dikkat etmen önemli. Empati kurmak ve anlaşılır olmak, başkalarıyla olan etkileşimlerinde olumlu sonuçlar getirecektir. Kendine ayırdığın zamanı unutma, zihin sağlığına odaklanmak, yaratıcılığını besleyecek. Günü spontane kararlarla renklendirmek seni daha da özgür hissettirebilir.
Hayallerin peşinde koşmak, içsel dünyanıza yolculuk yapmak için mükemmel bir zaman. Yaratıcılığınız zirveye ulaşabilir; sanatsal projelere yönelmek veya yeni hobiler denemek için harika bir dönemdesiniz. Hislerinizi dinleyerek, sezgilerinizi yönlendirin. İlişkilerde bağları kuvvetlendirebilir, derin ve anlamlı sohbetler yapabilirsiniz. Bir dostunuzdan gelecek destek, hayatınıza olumlu yansıyabilir. Kendinize zaman ayırmayı unutmayın; meditatif aktivitelerle zihninizi dinginleştirmek, ruh halinize iyi gelecektir. Sorunları aşmanın yollarını aramakta kararlı olmalısınız, hayatta sizi geride tutan unsurların farkına varmanız önemli. Kendi sınırlarınızı belirlerken, merhametli ve anlayışlı bir tutum sergilemek, çevrenizde hayranlık uyandırabilir. İlerlemek istediğiniz yolda samimi niyetler ve içten bağlantılar, başarıyı getirecek olan anahtarlardır.
