1
12 Eylül 1980 darbesiyle ülkeyi terk etmek zorunda kalan sanatçılardan biriydi Fuat Saka… Henüz 20’li yaşlarında sürgün hayatına Almanya’da başlayan Saka, ilk kez Türkiye’ye döndüğünde ise 45 yaşına gelmişti. 20 yıl boyunca ailesini hiç görmedi. O yıllarını yazıp söylediği şarkılara tutunarak geçirdi. Cem Karaca, Melike Demirağ ve sürgündeki birçok sanatçı yakın arkadaşıydı. Avrupa turnelerine birlikte çıktılar. O yılları anlatırken “Kırgın ve küskün değilim iyi bir yurtseverim” diyen Fuat Saka 14 Anadolu türküsünün yer aldığı yeni albümü Avaz için ‘her şeye karşı bir çığlık’ yorumu yaptı. İşte usta sanatçı ile yaptığımız samimi söyleşi…
– Nasılsınız?
Bu ülkede her şey yolunda demek için çok zorlamak lazım. Sağlık sıhhat yerinde. Pandemide baya çalıştım. Avaz albümünün kayıtlarını yaptım. Datça’daki evimde stüdyoma kapandım.
SOSYAL DARBEYE DÖNÜŞTÜ
– Neler zorladı sizi?
Üzülecek çok şey var. Özellikle bu müzisyenlerin yaşam biçimleri ekonomik olarak çok etkilendi. İntihar eden müzisyenler oldu, enstrümanlarını satmak zorunda kalanlar çok üzüldük. Ben kendim zor durumdayım diyemem. Sanatçılara eşlik eden müzisyenlere çok büyük ekonomik darbesi oldu bu sürecin. Sosyal darbeye dönüştü. Ne kadar becerebiliyorsak dayanıp yıkılmayacağız. Enver Gökçe’nin meşhur şiirindeki gibi “Dayan ha yıkılma’ diyorum ben de. Türkiye’de müzik yapmak hep zor koşullarda oldu. Hala da öyle şimdi iki katı zorlaştı. Bunun nedeni de sistemin ta kendisidir. Büyük bir aşkla şevkle yaptıkları işten uzaklaşmak zorunda kalıyor müzisyenler pandemiyle birlikte.
TÜRKÜYE DUYDUĞUM SEVGİ
– Avaz albümüyle bu kez Anadolu’dan türkülerle karşımızdasınız. Çıkış noktanız Anadolu’ya özlem mi?
Beni Karadeniz müziğiyle tanır insanlar ama bu yanlış protest şarkılarım da vardı. Ahmet Arif’ten Nazım Hikmet’e çok değerli şairlerin şiirlerini besteledim. Her çalışmam içinde mutlaka bir Karadeniz ritmi ya da şarkısı koymuşumdur. İnsanlar onu daha çok sevmiştir ona bir şey diyemem. Sanatçıyı köşeye sıkıştırmamak lazım sanatçı sanatçıdır. Avaz’ın temelini daha çok Anadolu halk türkülerinden oluşturdum. Çıkış noktam türkülere duyduğum sevgi ve onara olan inancım. Her türküye değil tabii ki seçtik. 30’dan fazla türkü kayıt etim ama 14 tanesini seçtik. İnsanları kucaklayabilecek parçaları seçtik.
BUGÜN VAR YARIN YOKLAR
– Anadolu türkülerinin günümüzdeki yeri hak ettiği yerde mi diye hep tartışılır. Sizin düşünceniz nedir?
‘Popüler müzike satan müzik’ denilir. Popüler olan bugün var yarın yok. Türküler öyle değildir hayata, aşk, sevda, kin, öfke kavga her türlü hikayesi olan söylemlerdir. Anadolu’nun yüzlerce ozanı var söyledikleri bugün de geçerliliğini taşıyor. Türkülerin yok olması imkansız. Türküler kalıcıdır.
– Albümün ismi Avaz haykırmayı çağrıştırıyor gibi…
Çığlık atmak diyelim biz ona. (Gülüyor)
MUHALİF OLMAYI SEÇTİM
– Avaz neyin çığlığı?
Her şeye karşı bir çığlık. Ben hayatımda muhalif olmayı seçtim. Ülkenin sosyal ekonomik politik düzeni açısından muhalif olmak. Muhaliflik kötü bir şey değildir ayrıca. Korkulmamalı. Hatta bu ülkeyi yönetmeye çalışanlar da muhaliflere kulak vermeli. Sosyal, ekonomik, kültürel yaşama dair söyleyeceklerimiz var. Bu albümdeki türkülerimle Avaz’ın amaçlarından bir tanesi de o dur. Sistem neredeyse bize türküleri de bize unutturmaya çalışıyor. Anadolu’nun türkülerini unutmayacağız. Bu bir gelenektir. Bu geleneği taşıyanlardan biri olarak amacım türkülerimizi yaşatmak.
– Sizin aksinize sanatın siyasete karışmasını eleştirenler de var…
Politikayı sadece politikacılar mı yapacak? Biz edilgen olmamalıyız biz halkız. Halk olduğumuz için de politikanın içindeyiz. Söyleyeceklerimizi tabii ki söyleyeceğiz. Çünkü susmanın kimseye yararı yok. Ama bu ülkede ağzını açtığınızda hemen hapishanenin yolunu gösteriyorlar. Bu da insanları ürkütebiliyor. Buna baskı rejimi deriz.
– 12 Eylül darbesini yaşamış ülkesini terk etmek zorunda kalmış bir sanatçı olarak o günden bugüne neler söylersiniz?
Geçmişte 12 Eylül döneminde tabii ki baskı, zulüm, hapisler, idamlar yaşadı bu ülke. Bugün ise Anayasa’ya uyulmayan bir dönemden geçiyoruz. Bugün durum o dönemdekinden daha sert ve ürkütücü.
BİZ İYİ YURTSEVERLERİZ
– Türkiye’den ayrı geçirdiğiniz 20 yılı nasıl özetlersiniz?
Ben ve benim dostlarım biz iyi yurtseverleriz. Bu yurdu galiba en çok sevenlerin başında bizler geliriz. O nedenle düşüncelerimizi ifade ettikten sonra bu sistemin bize uyguladığı bir baskı düzeni vardı bunun sonucunda ya ülkede kalıp hapishanede olacaktık ya da özgür kalıp söylemlerimize devam edecektik. Bu yüzden yurt dışına çıktık. Sokaklarda her gün insanlar öldürülüyordu. Ama yurt dışında tabii ki benim yaptığım parçaların çoğunluğu o dönemin baskı rejimine karşı yazılmış şarkılardı. O dönemi anlatmaya çalıştım.
ÖZLEMLER ÇOK BÜYÜKTÜ
– Nasıl bir özlemdi?
Geride aileniz dostlarınız var. Ben kendi adıma söyleyeyim evli ve çocuk sahibi değildim. Ama çok gençtim 20’li yaşlardaydım ve özlemler büyüktü. İnsanına özlemimiz var. Öyle zamanlar geldi ki sokağa çıktığımda Türkçe konuşulan sokaklar aramaya başladım. Almanca ve Fransızca öğrendik. Çoğunlukla Almanya’da, 3,5 yıl da Fransa’da kaldım. 1980’de gittim.
– 20 yıl sonra döndünüz. İlk ne yaptığınızı hatırlıyor musunuz?
Trenle Edirne’ye geldim arkadaşlarım alıp İstanbul’a getirdiler. Ertesi akşam özlediğim ne varsa geldi. Türk yemekleri ve rakıyı özlemişim. Ailem Trabzon’dan bir otobüs doluşup gelmişlerdi. Annem de dahil. Babam vefat etmişti. Aynı minibüsle Trabzon’a gittik. Annem adak adamıştı. 20 yılda annem hariç ailemden kimseyi görmemiştim. Onları görünce alabora oldum. Tatlı bir stres yaşadım. Annemle de bir kez Yunanistan’ın Türkiye sınırında buluşmuştuk. Zor tabii. 45 yaşındaydım döndüğümde. Gençliğim yurt dışında geçti.
– Kırgınlıklarınız var mı?
İntikam duygusuyla yaşamadım. Yurt dışındayken öfke oluyor ama gelince bitiyor. Çünkü sistem sizi öfkelendiriyor. Ama kırgın ve küskün değilim. Sadece özgür bir ülkede yaşayabilmenin koşullarının oluşturulması lazım. Bu yoktu geçmişte. Bugün var mı? Yine yok.
– Döndükten sonra mı Datça’ya yerleştiniz?
2004 yılından beri Datça’dayım. Eşim emekli olunca ben de İstanbul’daki stüdyomu kapattım. İstanbul güzel ama yorucu bir şehir. Ege sahillerini sevdik. Datça’nın dışında bir köyde yaşıyoruz. Kedilerimiz var. Bahçemiz var. Doğal yaşıyoruz. Karadenizliler yeşilliği çok sever. Biz de ekip biçmeye çalışıyoruz.
Bugün, kendini enerjik ve cesur hissedeceksin. Yeni başlangıçlar için mükemmel bir zaman dilimindesin; içindeki tutku ve motivasyon seni cesaretlendirecek. Sosyal çevrende liderlik özelliklerini ortaya koyma fırsatları karşına çıkabilir, bu durum ilişkilerini güçlendirebilir. Ancak, acele etme ve düşünmeden harekete geçme eğiliminde olabilirsin. Önceliklerini belirlemen ve adımlarını dikkatle atman, hedeflerine ulaşmanı kolaylaştıracaktır. Duygusal ilişkilerde samimi ve duyarlı olmalısın; duygularını ifade etmemek, bazı sorunların birikmesine yol açabilir. İş hayatında, yaratıcı fikirlerinle dikkat çekebilir ve projelerinle ilgili yeni fırsatlarla karşılaşabilirsin. Bugün, başkalarına ilham vermek için iyi bir zemin hazırlanmış durumda.
Güçlü bir kararlılıkla yeni hedeflere doğru ilerlemeye hazırsın. Maddi konulara olan ilgin artarken, finansal durumunu gözden geçirmek için harika bir zaman dilimindesin. Yatırım yapmayı düşünebilir ya da var olan birikimlerini daha verimli bir şekilde değerlendirme yolları arayabilirsin. İlişkilerinde ise romantik bir havanın hakim olması, partnerinle arandaki bağı kuvvetlendirecektir. Duygusal deneyimlerin derinleşirken, gerek dostluk gerekse aşk ilişkilerinde duygusal bağlarının önemini daha çok fark edeceksin. Uğraştığın projelerde sabrın sayesinde güzel ilerlemeler kaydedeceğin bir gün seni bekliyor. Girişimciliğini ve yaratıcılığını ortaya koymaktan çekinme; bu sayede ilgi çeken fırsatlar kapını çalabilir.
İletişim becerilerinin ön planda olacağı bir gündesin. Çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin belirgin şekilde hareketlenebilir. Özellikle yeni insanlarla tanışmak, sosyal ortamlarda yer almak ve kendini ifade etmek için harika bir zaman. Zihninin açık olduğu bu süreçte, öğrenmeye ve yeni fikirler edinmeye yönelik fırsatlar seni bekliyor. Ancak, dikkatin dağılabilir ve çok fazla konuyla ilgilenmeye çalışabilirsin. Bu nedenle, önceliklerini belirlemek ve enerjini daha verimli kullanmak önemli olacak. Çevrendekilerin düşüncelerine saygı göstererek empati kurmak, farklı bakış açılarını anlamana yardımcı olacaktır. Kendine güvenerek ilerle ve cesur adımlar at; hayatında güzel gelişmelerin kapısını aralayabilirsin.
Duygusal derinlikler içinde yüzme arzusu gündemde. İçsel huzur arayışındaki kararsızlıklar, sevdiklerinle olan iletişimini etkileyebilir. Ev ve aile ortamında huzur bulma isteği, belirsizlikleri aşmanın anahtarı olabilir. Finansal konularda dikkatli olman gerek, harcamalarınla ilgili sürpriz gelişmeler yaşayabilirsin. Bugün, kendini ifade etme biçimin, çevrendekilerle olan ilişkilerine yeni bir boyut katabilir. Sanatsal yönlerini keşfetmek, iç dünyanı daha iyi anlamak için harika bir fırsat. Unutma, sevgi ve şefkat en güçlü desteklerin. Duyguların üzerinde düşünmek, önemli içgörüler sağlar. Yalnız kalma isteği, kendini bulma yolculuğunda sana rehberlik edecek.
Bugün içindeki enerjiyi dışa vurma isteği ön planda. Kendini sahnede hissetmek, yaratıcı projelere yönelmek ve çevrendekilere ilham vermek için harika bir dönemdesin. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin daha da güçleniyor; sevdiğin insanlarla derin sohbetler yapabilir, birlikte keyifli anlar geçirebilirsin. Duygularını ifade etmekten kaçınma, içindeki tutkuyu keşfetmek için fırsatlar karşına çıkacak. Maddi konularda dikkatli olmalı, gereksiz harcamalardan kaçınmalısın; bu, gelecekte daha sağlam bir güvence oluşturmanı sağlayacak. Romantik ilişkilerde ise samimiyetin ve cesaretin ilişkilerini pozitif bir yönde dönüştürebilir. Unutma ki, çekiciliğinle etrafındakileri etkilemek için doğal bir yeteneğin var!
Bugün detaylara odaklanma ve düzen sağlama isteği ön planda. Kendi standartlarınıza olan bağlılığınız, iş yerinde veya günlük yaşantınızda sizi daha verimli hale getirebilir. Ancak, mükemmeliyetçilik duygusunun aşırıya kaçmasını engellemek önemli. İlişkilerde samimi konuşmalar, aradaki anlaşmazlıkları çözmenize yardımcı olabilir. Kendinize ve sevdiklerinize zaman ayırmayı unutmayın; başkalarına yardım etmekten keyif alsanız da, kendi ihtiyaçlarınızı göz ardı etmemeniz gerekiyor. Sağlıklı yaşam konusundaki çabalarınız meyve vermeye başlayabilir, bu fırsatları değerlendirin. Bugün içsel huzur bulmak ve hayatınızı dengelemek için biraz kişisel alan yaratmayı düşünebilirsiniz.
Harmoni ve denge arayışında olduğun bir gün. İlişkilerinde önem taşıyan samimiyet duygusu, karşındaki kişilerle olan bağını güçlendiriyor. Sosyal ortamlarda bulunmak, yeni insanlarla tanışmak için fırsatlar çıkabilir. Duygusal zekân, başkalarıyla empati kurmanı kolaylaştırırken, bu sayede dostlukların derinleşiyor. Ancak içsel huzurun için bazı kararlar alman gerekebilir. Kendi isteklerini de göz önünde bulundurmak, seni daha mutlu kılabilir. Küçük anlaşmazlıkların üstesinden gelmek için ortak bir zemin bulmak, ilişkilerine katkı sağlayabilir. Kendine dön ve içsel dengeyi bulmaya çalış, çünkü bugün ruh halin başkalarına yansıyacak.
Duygusal derinlikte bir yolculuğa çıkmak üzeresin. İçsel sezgilerin seni yönlendirecek ve bilinçaltında yatan bazı kalıpları fark etmeni sağlayacak. Bugün, daha önce göz ardı ettiğin duygusal meselelerle yüzleşme fırsatı bulabilirsin. İlişkilerdeki dürüstlük, tüm bu süreçte anahtar rol oynayacak. İnsanlarla olan bağlantılarını güçlendirmek isteyebilirsin, ancak bunu yaparken kendini korumayı da unutmamalısın.Kendine karşı dürüst olmak, güvenli alanını sağlamlaştırmana yardımcı olacak. Sezgilerini dinle, içindeki sesi duymaya çalış. Olgunlaşma ve dönüşüm döneminde, karanlık düşünceleri aydınlığa kavuşturabilirsin. Haritanın derinliklerinde gizli kalmış bir güç keşfedecek ve bu güç, yaşamının her alanında sana rehberlik edecek. Gün boyunca, mevcut durumunu gözden geçirip gerektiğinde radikal değişiklikler yapmaya hazır ol. Unutma, değişim seni her zaman daha güçlü kılacaktır.
Bugün, maceraperest ruhun öne çıkabilir. Yeni deneyimlere açık olman, heyecan dolu bir günde seni bekliyor. İletişim becerilerin sayesinde çevrendeki insanlarla etkileyici bağlantılar kurabilirsin. Seyahat veya eğitimle ilgili fırsatlar karşına çıkabilir. Sosyal çevrende bir lider gibi öne çıkacak ve fikirlerini kararlılıkla savunacaksın. İçsel huzurunu bulmak ve düşüncelerini düzene koymak için biraz zaman ayırmak önemli. Unutma, hedeflerine ulaşmak için attığın her adım, sana yeni kapılar açacak. Pozitif enerji ve iyimserlik, tüm zorlukların üstesinden gelmene yardımcı olacak. Hayal gücünü serbest bırak ve yaratıcı fikirler geliştirmekten çekinme. Bambaşka bir pencereden bakmak, sana yeni olanaklar sunabilir.
Sabah saatlerinde içsel bir dinginlik bulabilir ve hedeflerinizi gözden geçirebilirsiniz. Planlı ve disiplinli yaklaşımınız sayesinde karmaşık durumları kolaylıkla çözebilirsiniz. İş yaşamında karşınıza çıkan fırsatları değerlendirmek için hazır olun; önemli bir teklif alabilirsiniz. Aile ilişkilerinize de zaman ayırarak sevgi dolu anlar yaşayabilirsiniz. Akşam saatlerinde ise duygusal derinliklerinizle yüzleşmek size yeni bir perspektif kazandırabilir. Sosyal ilişkilerde dikkatli ve temkinli olmak, olası yanlış anlamaların önüne geçmenize yardımcı olacaktır. Unutmayın, azminiz ve kararlılığınız her zorluğu aşmanızı sağlayacak.
Bugün, yenilik ve özgürlük arayışında olduğun bir zaman dilimindesin. Aklında çeşitli projeler ve fikirler var, bu sıradışı düşüncelerin seni bir adım öne taşıyacak. Sosyal çevrenle olan bağlantıların güçleniyor, ilginç insanlarla yolların kesişebilir. Belki de beklenmedik bir arkadaşlık ya da işbirliği fırsatı karşına çıkacak.Duygusal ilişkilerinde samimiyet ve güven arayışı ön planda. Sevdiklerinle olan konuşmalarında açık olmak, duygularını ifade etmek önem kazanıyor. İçsel huzurunu sağlamak adına kendi ihtiyaçlarına ve isteklerine odaklanmalısın. Şu an için esnek olmak ve değişime açık kalmak senin faydana. Hayal gücünü serbest bırak; ilham verici deneyimlerin kapını çalabilir.
Bugün, derin hislerin ve sezgilerin ön planda. İçsel dünyana dalmak ve ruhsal derinliklerde kaybolmak isteyebilirsin. Yaratıcılığın zirve yapacak; sanatsal projelere yönelmek, sevdiğin bir aktiviteye ara vermek için harika bir zaman. Bu dönemde hayal gücünün sınırlarını aşarak yeni fikirlere açık olabilirsin. İletişimde hassasiyet ve empati ön planda, başkalarının duygularına duyarlılığın artabilir. Bu durum, ilişkilerini güçlendirmek adına mükemmel bir fırsat sunuyor. Ancak, yakın çevrendeki sorunları göz ardı etmemeye çalışmalısın; karşındaki kişinin ihtiyaçlarını dinlemek, sağlıklı bir bağ kurmana yardımcı olacak.Kendine dönmek ve meditasyon, ruhunu dinlendirip, zihnini berraklaştırabilir. Ayrıca, doğadan ilham alabileceğin bir yürüyüş veya doğada zaman geçirmek, zihnini canlandırarak ruhsal dengeyi sağlamana yardımcı olacaktır. Şu anda hislerin yoğun, iç dünyanla yüzleşmek, geleceğe dair yönünü tayin etmeni kolaylaştırabilir. Unutma ki, sezgilerine güvenmek, seni doğru yola yönlendirebilir.
