1
12 Eylül 1980 darbesiyle ülkeyi terk etmek zorunda kalan sanatçılardan biriydi Fuat Saka… Henüz 20’li yaşlarında sürgün hayatına Almanya’da başlayan Saka, ilk kez Türkiye’ye döndüğünde ise 45 yaşına gelmişti. 20 yıl boyunca ailesini hiç görmedi. O yıllarını yazıp söylediği şarkılara tutunarak geçirdi. Cem Karaca, Melike Demirağ ve sürgündeki birçok sanatçı yakın arkadaşıydı. Avrupa turnelerine birlikte çıktılar. O yılları anlatırken “Kırgın ve küskün değilim iyi bir yurtseverim” diyen Fuat Saka 14 Anadolu türküsünün yer aldığı yeni albümü Avaz için ‘her şeye karşı bir çığlık’ yorumu yaptı. İşte usta sanatçı ile yaptığımız samimi söyleşi…
– Nasılsınız?
Bu ülkede her şey yolunda demek için çok zorlamak lazım. Sağlık sıhhat yerinde. Pandemide baya çalıştım. Avaz albümünün kayıtlarını yaptım. Datça’daki evimde stüdyoma kapandım.
SOSYAL DARBEYE DÖNÜŞTÜ
– Neler zorladı sizi?
Üzülecek çok şey var. Özellikle bu müzisyenlerin yaşam biçimleri ekonomik olarak çok etkilendi. İntihar eden müzisyenler oldu, enstrümanlarını satmak zorunda kalanlar çok üzüldük. Ben kendim zor durumdayım diyemem. Sanatçılara eşlik eden müzisyenlere çok büyük ekonomik darbesi oldu bu sürecin. Sosyal darbeye dönüştü. Ne kadar becerebiliyorsak dayanıp yıkılmayacağız. Enver Gökçe’nin meşhur şiirindeki gibi “Dayan ha yıkılma’ diyorum ben de. Türkiye’de müzik yapmak hep zor koşullarda oldu. Hala da öyle şimdi iki katı zorlaştı. Bunun nedeni de sistemin ta kendisidir. Büyük bir aşkla şevkle yaptıkları işten uzaklaşmak zorunda kalıyor müzisyenler pandemiyle birlikte.
TÜRKÜYE DUYDUĞUM SEVGİ
– Avaz albümüyle bu kez Anadolu’dan türkülerle karşımızdasınız. Çıkış noktanız Anadolu’ya özlem mi?
Beni Karadeniz müziğiyle tanır insanlar ama bu yanlış protest şarkılarım da vardı. Ahmet Arif’ten Nazım Hikmet’e çok değerli şairlerin şiirlerini besteledim. Her çalışmam içinde mutlaka bir Karadeniz ritmi ya da şarkısı koymuşumdur. İnsanlar onu daha çok sevmiştir ona bir şey diyemem. Sanatçıyı köşeye sıkıştırmamak lazım sanatçı sanatçıdır. Avaz’ın temelini daha çok Anadolu halk türkülerinden oluşturdum. Çıkış noktam türkülere duyduğum sevgi ve onara olan inancım. Her türküye değil tabii ki seçtik. 30’dan fazla türkü kayıt etim ama 14 tanesini seçtik. İnsanları kucaklayabilecek parçaları seçtik.
BUGÜN VAR YARIN YOKLAR
– Anadolu türkülerinin günümüzdeki yeri hak ettiği yerde mi diye hep tartışılır. Sizin düşünceniz nedir?
‘Popüler müzike satan müzik’ denilir. Popüler olan bugün var yarın yok. Türküler öyle değildir hayata, aşk, sevda, kin, öfke kavga her türlü hikayesi olan söylemlerdir. Anadolu’nun yüzlerce ozanı var söyledikleri bugün de geçerliliğini taşıyor. Türkülerin yok olması imkansız. Türküler kalıcıdır.
– Albümün ismi Avaz haykırmayı çağrıştırıyor gibi…
Çığlık atmak diyelim biz ona. (Gülüyor)
MUHALİF OLMAYI SEÇTİM
– Avaz neyin çığlığı?
Her şeye karşı bir çığlık. Ben hayatımda muhalif olmayı seçtim. Ülkenin sosyal ekonomik politik düzeni açısından muhalif olmak. Muhaliflik kötü bir şey değildir ayrıca. Korkulmamalı. Hatta bu ülkeyi yönetmeye çalışanlar da muhaliflere kulak vermeli. Sosyal, ekonomik, kültürel yaşama dair söyleyeceklerimiz var. Bu albümdeki türkülerimle Avaz’ın amaçlarından bir tanesi de o dur. Sistem neredeyse bize türküleri de bize unutturmaya çalışıyor. Anadolu’nun türkülerini unutmayacağız. Bu bir gelenektir. Bu geleneği taşıyanlardan biri olarak amacım türkülerimizi yaşatmak.
– Sizin aksinize sanatın siyasete karışmasını eleştirenler de var…
Politikayı sadece politikacılar mı yapacak? Biz edilgen olmamalıyız biz halkız. Halk olduğumuz için de politikanın içindeyiz. Söyleyeceklerimizi tabii ki söyleyeceğiz. Çünkü susmanın kimseye yararı yok. Ama bu ülkede ağzını açtığınızda hemen hapishanenin yolunu gösteriyorlar. Bu da insanları ürkütebiliyor. Buna baskı rejimi deriz.
– 12 Eylül darbesini yaşamış ülkesini terk etmek zorunda kalmış bir sanatçı olarak o günden bugüne neler söylersiniz?
Geçmişte 12 Eylül döneminde tabii ki baskı, zulüm, hapisler, idamlar yaşadı bu ülke. Bugün ise Anayasa’ya uyulmayan bir dönemden geçiyoruz. Bugün durum o dönemdekinden daha sert ve ürkütücü.
BİZ İYİ YURTSEVERLERİZ
– Türkiye’den ayrı geçirdiğiniz 20 yılı nasıl özetlersiniz?
Ben ve benim dostlarım biz iyi yurtseverleriz. Bu yurdu galiba en çok sevenlerin başında bizler geliriz. O nedenle düşüncelerimizi ifade ettikten sonra bu sistemin bize uyguladığı bir baskı düzeni vardı bunun sonucunda ya ülkede kalıp hapishanede olacaktık ya da özgür kalıp söylemlerimize devam edecektik. Bu yüzden yurt dışına çıktık. Sokaklarda her gün insanlar öldürülüyordu. Ama yurt dışında tabii ki benim yaptığım parçaların çoğunluğu o dönemin baskı rejimine karşı yazılmış şarkılardı. O dönemi anlatmaya çalıştım.
ÖZLEMLER ÇOK BÜYÜKTÜ
– Nasıl bir özlemdi?
Geride aileniz dostlarınız var. Ben kendi adıma söyleyeyim evli ve çocuk sahibi değildim. Ama çok gençtim 20’li yaşlardaydım ve özlemler büyüktü. İnsanına özlemimiz var. Öyle zamanlar geldi ki sokağa çıktığımda Türkçe konuşulan sokaklar aramaya başladım. Almanca ve Fransızca öğrendik. Çoğunlukla Almanya’da, 3,5 yıl da Fransa’da kaldım. 1980’de gittim.
– 20 yıl sonra döndünüz. İlk ne yaptığınızı hatırlıyor musunuz?
Trenle Edirne’ye geldim arkadaşlarım alıp İstanbul’a getirdiler. Ertesi akşam özlediğim ne varsa geldi. Türk yemekleri ve rakıyı özlemişim. Ailem Trabzon’dan bir otobüs doluşup gelmişlerdi. Annem de dahil. Babam vefat etmişti. Aynı minibüsle Trabzon’a gittik. Annem adak adamıştı. 20 yılda annem hariç ailemden kimseyi görmemiştim. Onları görünce alabora oldum. Tatlı bir stres yaşadım. Annemle de bir kez Yunanistan’ın Türkiye sınırında buluşmuştuk. Zor tabii. 45 yaşındaydım döndüğümde. Gençliğim yurt dışında geçti.
– Kırgınlıklarınız var mı?
İntikam duygusuyla yaşamadım. Yurt dışındayken öfke oluyor ama gelince bitiyor. Çünkü sistem sizi öfkelendiriyor. Ama kırgın ve küskün değilim. Sadece özgür bir ülkede yaşayabilmenin koşullarının oluşturulması lazım. Bu yoktu geçmişte. Bugün var mı? Yine yok.
– Döndükten sonra mı Datça’ya yerleştiniz?
2004 yılından beri Datça’dayım. Eşim emekli olunca ben de İstanbul’daki stüdyomu kapattım. İstanbul güzel ama yorucu bir şehir. Ege sahillerini sevdik. Datça’nın dışında bir köyde yaşıyoruz. Kedilerimiz var. Bahçemiz var. Doğal yaşıyoruz. Karadenizliler yeşilliği çok sever. Biz de ekip biçmeye çalışıyoruz.
Bugün enerjinin yüksek olduğu bir gün. İhtiyaç duyduğun cesareti içsel olarak hissedeceksin. Yeni fırsatlar kapında. Duygularını açık bir şekilde ifade etmekten çekinme; bu, ilişkilerini güçlendirecek. İş hayatında proaktif olman, beklenmedik olumlu sonuçlar doğurabilir. Sabırsızlık hissi, düşünmeden hareket etmeni sağlayabilir; dikkatli ol. Aşk hayatında ise tutku dolu anlar seni bekliyor; romantizmi canlı tutmak için küçük sürprizler yapabilirsin. Kendine güven, bu dönemde kararlılığın en büyük güç kaynağın olacak. Sağlığına dikkat etmeyi unutma; biraz dinlenmek iyi gelebilir.
Son zamanlarda elde ettiğin içsel huzur, yaşamına yansıyacak. Duygusal olarak daha güçlü hissedeceksin ve bu da çevrendekilere karşı daha açık olmanı sağlayacak. İlişkilerde samimiyetin artması, bağlarını güçlendirebilir. Maddi konularda ise kararların senin elinde olacak; detaylara dikkat etmekte fayda var. Belki de yeni bir gelir kaynağı araştırmak isteyebilirsin, bu süreçte sabırlı olmalı ve acele kararlar vermemelisin. Kendine biraz zaman ayırmak, ruhsal anlamda yenilenmene yardımcı olacak. Gözlemlerine ve sezgilerine güven; içsel sesin, doğru yolu bulmana rehberlik edecek. Günün ilerleyen saatlerinde, beklenmedik bir sürpriz seni heyecanlandırabilir. Huzur bulduğun alanlarda, yaşamın tadını çıkar.
İkizler, zihinlerinizi açacak ve yeni fikirlerle dolup taşacak bir gün geçirebilirsiniz. Sosyal çevrenizde hareketlilik artarken, iletişim becerilerinizi ön plana çıkarmanız gereken fırsatlar sizi bekliyor. Merak duygunuz, etrafınızdaki insanlarla derinleşebilecek sohbetlere dönüşebilir. Dinleyici rolünü benimserseniz, başkalarının deneyimlerinden önemli dersler çıkarabilirsiniz. Duygusal ilişkilerde, dürüstlük ve açıklık, aradığınız bağı kurmanın anahtarı olabilir. İçsel olarak huzursuz hissedebilir, ama bunu yaratıcı yönlerinizi keşfederek dengeleyebilirsiniz. Yeni hobiler edinebilir veya eski ilgi alanlarınıza geri dönebilirsiniz. Kendinize zaman ayırmayı unutmayın; bu, zihinsel yorgunluğunuzu hafifletecektir. Unutmayın, düşüncelerinizi anlamak ve başkalarıyla paylaşmak size büyük bir tatmin sağlayabilir.
Duyguların ön planda olacağı bir gün seni bekliyor. İçsel dünyanda derinlemesine bir keşif yapabilir, geçmişteki anıların senin üzerindeki etkilerini gözden geçirebilirsin. Ailevi ilişkilerin, sevdiklerinle olan bağların, duygusal yönünü besleyecek bir odak noktası olacak. Sakin ve şefkatli bir yaklaşım sergilemek, hem senin hem de çevrendekilerin ruh haline olumlu bir katkı sağlayabilir.Kendine biraz zaman ayırmak, duygusal yüklerini hafifletmek için faydalı olabilir. Belki bir yürüyüş, bir gün geçirmek için doğayı seçmek ya da bir hobiyle ilgilenmek iyi birer alternatif. Bugün, hayal gücünün yüksek olduğu bir dönemdesin; yaratıcılığını kullanarak kendini ifade etme fırsatı bulabilirsin. Belirsizlikler veya kaygılar içindeysen, sevdiğin kişilerin desteği sana iyi gelecektir.İletişimde dikkatli ol; hislerini açıkça dile getirmek önemli ama kelimelerini seçerken nazik bir dil kullanmak ilişkilerini güçlendirebilir. Belki de duygusal bir paylaşım yaparak aralarındaki bağları yeniden kuvvetlendirmek isteyebilirsin. Genel olarak, içsel huzurunu bulma çabası öne çıkıyor. Altında yatan duygusal dinamikleri anlamak ve kabullenmek, ilerlemeni destekleyecektir.
Etkileyici bir enerjiyle güne başlayacaksın. Karizma ve çekiciliğin bu dönemde zirve yapabilir; çevrendekilerin dikkatini çekmekte zorlanmayacaksın. Yaratıcılığın artarken, sanatsal projelere yönelmek için mükemmel bir zaman. Kendini ifade etme yeteneğin, iletişim kurduğun kişilere ilham verebilir. Özgüvenin yüksek, bu da cesur adımlar atmana olanak tanıyacak. Duygusal ilişkilerde tutkulu bir atmosfer hakim olabilir; sevgi dolu anlar yaşamak için fırsatlar karşına çıkabilir. Ancak, aşırı gururlu davranmaktan kaçınmalısın; bu, bazı çatışmalara yol açabilir. Aynı zamanda geleceğe dair hedeflerinle ilgili düşünmek ve planlama yapmak için de uygun bir zaman dilimi. Kendi potansiyelini keşfetmeye yönelik içsel bir motivasyon hissedebilirsin. Biraz kendine zaman ayırarak, içsel huzurunu sağlamak ve enerji depolamakta fayda var. Unutma, içindeki ateşi beslemek, etrafındaki dünyayı aydınlatacak.
Detaylara olan ilgin, sorumluluklarındaki titizlikle birleşince, bugün işlerindeki başarıyı artırabilir. Küçük detayların üzerine düşmek, büyük bir resmi anlamana yardımcı oluyor. Birikmiş işlerinle ilgilenmek, zihinsel olarak seni rahatlatacak ve daha verimli bir gün geçirmeni sağlayacak. Yakın çevrendeki insanlarla olan iletişimin güçleniyor; onların fikirlerine önem vererek aranızdaki bağı pekiştirebilirsin. Duygusal konularda da dengede kalmayı başarabilirsin; sevgi dolu ancak mantıklı bir yaklaşım sergilemen ilişkilerine olumlu yansıyacak. Sağlığına dikkat etmen, günlük rutininde spor veya yürüyüş yapman, enerji seviyeni yükseltecek. Yeni bir şeyler öğrenmek için mükemmel bir zaman; ilgi alanların hakkında kendini geliştirecek fırsatlar bulabilirsin. Kendine olan güvenin artarken, başkalarına da ilham verecek bir liderlik potansiyelin açığa çıkabilir.
İlişkilerde denge arayışında olacağın bir dönemdesin. Sosyal ortamlarında daha fazla dikkat çekebilir, etrafındakilerin ilgisini üzerine çekebilirsin. İletişim becerilerin gün yüzüne çıkarken, sanatsal yönlerini de ortaya koyma fırsatı bulabilirsin. Kendini yaratıcı projelerde ifade etmekten keyif alacak, hayal gücünü serbest bırakacaksın. Aşk hayatında ise duygusal derinlikler ve tatlı sürprizler seni bekliyor. Sevdiğinle yapacağınız küçük bir etkinlik ilişkinizi tazelemenize vesile olacak. Sabırlı olmalı, bazen olayların doğal akışına bırakmalısın. Parasal konularda dikkatli olmalı, harcamalarını gözetmeli, gereksiz risklerden kaçınmalısın. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme; meditasyon, yoga gibi rahatlatıcı aktiviteler zihnini dinlendirip ruhunu besleyecek. Bugün, başkalarıyla olan bağlantıların sayesinde birçok fayda elde edebilirsin. Sosyal etkinlikler, yeni insanlarla tanışmak ve sürpriz fırsatlarla dolu.
Duygusal derinlikler içinde kaybolabilirsin. İçsel bir dönüşüm sürecindesin; geçmişle yüzleşmek ve duygusal yaralarını sarma vakti. Sırtındaki yüklerden kurtulmak için cesaretini topla. İçinde birikecek hislerin, sana yeni ufuklar açacak. İkili ilişkilerde sadakat ve güven arayışında olabilirsin. Duygularını açıkça ifade etmekte zorlanabilirsin ama gerçek hislerini paylaşmak, ilişkilerini güçlendirecek. İş hayatında yeniliklere adım atmaya meyilli ol. Geleceğe dair planlarını gözden geçir; esnek ol ve fırsatları değerlendirmek için hazır bekle. Özellikle sezgilerin bugün çok güçlü. Kendi iç sesine kulak ver ve kararlarını ona göre yönlendir. Kendine zaman ayırmayı unutma, zihin ve ruh sağlığına özen göstermelisin. Günün sonunda, duygusal tatminin seni bekliyor; hissettiğin her şey, sana yeni kapılar açacak.
Macera arzun gün yüzüne çıkıyor; yeni fırsatlar kapını çalabilir, bu yüzden açık fikirli ve cesur olmalısın. Eğlenceli ve sosyal bir ortamda bulunmak, ruh halini iyileştirecek. İletişimde dikkatli olmalısın; yanlış anlaşılmalar, istenmeyen gerginlikler doğurabilir. İçsel yolculuk ve düşünme zamanı. Yeni bir şeyler öğrenmek, kişisel gelişimine katkı sağlayacak. Hayallerine odaklan ve onları gerçekleştirme yolunda adımlar atmaya başlayabilirsin. Bu dönemde keyif aldığın hobilerle meşgul olmak ruhuna iyi gelecektir. Kalp ve zihin arasında bir denge kurmalısın; hislerini anlamak, ilişkilerde daha derin bir bağ kurmanı sağlayabilir. Doğada zaman geçirmen, enerjini tazeleyecek. Hayatın tadını çıkar!
Bugün, kararlılığın ve disiplinin ön plana çıkıyor. Hedeflerine ulaşmada izlediğin strateji, diğerlerine ilham verebilir. İş yerinde sıkı bir programın var, bu da seni zamanında ve etkili sonuçlar almaya yönlendiriyor. Ancak dikkatini dağıtabilecek durumlar, seni başarıya giden yolda zorlayabilir. Duygusal olarak, kendini biraz yalnız hissedebilirsin; bu da yakın ilişkilerine dair derin düşüncelere yol açabilir. Sevdiklerinle kaliteli zaman geçirmek, ruh halini dengelemene yardımcı olacak. Para konularında dikkatli olman gereken bir dönemdesin, harcamalarını gözden geçirmen faydalı olacaktır. Kendine yatırım yapmayı unutma, zira bugün içsel gücünü artıracak fırsatlar karşına çıkabilir.
Sanat ve yaratıcılıkla dolu bir gün geçirebilirsin. İçsel bir keşif yolculuğuna çıkman, zihnindeki utangaç fikirleri serbest bırakmana yardımcı olacak. Sosyal ilişkilerinde sürprizler ve beklenmedik karşılaşmalar söz konusu. Yenilikçi fikirlerin, çevrendeki insanları etkileyecek. Bağlantılarını güçlendirmek adına cesur adımlar atmak isteyeceksin, bu da senin için büyük bir memnuniyet kaynağı olacak. Duygusal derinliklerini keşfetmek için kendine alan tanımalısın. Kendini ifade etme biçiminin farklılıklarınla daha özgün hale geleceğini fark edeceksin. Kendi sınırlarını zorlamak, potansiyelini açığa çıkartacak. Unutma, içindeki yenilikçi ruh her zaman yeni yollar yaratmana yardımcı olacaktır.
Son dönemde duygusal derinliklere dalmak isteyebilirsiniz. İçsel dünyanızda huzur arayışında olsanız da çevrenizdeki karmaşa buna engel olabilir. Hayal gücünüz oldukça güçlü çalışıyor; bu, yaratıcılığınızı besleyebilir. Sanat ve estetikle ilgilenmek, ruh halinizi iyileştirebilir. Sosyal ilişkilerinizde daha duyarlı ve anlayışlı olmaya yönelin. Başkalarının duygularını anlamak için üstün bir empati yeteneği sergileyerek, açık iletişim kurmak önemli. İçsel huzurunuzu korumak adına yalnız kalmak, meditasyon yapmak ya da doğayla zaman geçirmek iyi gelebilir. Ayrıca, sezgilerinize güvenerek bazı konularda attığınız adımlar, sizi beklemediğiniz yerlere taşıyabilir. Unutmayın, içsel dünyanızda yaşadığınız gelişmeler, dışarıda da olumlu değişimlere yol açabilir.
