1
12 Eylül 1980 darbesiyle ülkeyi terk etmek zorunda kalan sanatçılardan biriydi Fuat Saka… Henüz 20’li yaşlarında sürgün hayatına Almanya’da başlayan Saka, ilk kez Türkiye’ye döndüğünde ise 45 yaşına gelmişti. 20 yıl boyunca ailesini hiç görmedi. O yıllarını yazıp söylediği şarkılara tutunarak geçirdi. Cem Karaca, Melike Demirağ ve sürgündeki birçok sanatçı yakın arkadaşıydı. Avrupa turnelerine birlikte çıktılar. O yılları anlatırken “Kırgın ve küskün değilim iyi bir yurtseverim” diyen Fuat Saka 14 Anadolu türküsünün yer aldığı yeni albümü Avaz için ‘her şeye karşı bir çığlık’ yorumu yaptı. İşte usta sanatçı ile yaptığımız samimi söyleşi…
– Nasılsınız?
Bu ülkede her şey yolunda demek için çok zorlamak lazım. Sağlık sıhhat yerinde. Pandemide baya çalıştım. Avaz albümünün kayıtlarını yaptım. Datça’daki evimde stüdyoma kapandım.
SOSYAL DARBEYE DÖNÜŞTÜ
– Neler zorladı sizi?
Üzülecek çok şey var. Özellikle bu müzisyenlerin yaşam biçimleri ekonomik olarak çok etkilendi. İntihar eden müzisyenler oldu, enstrümanlarını satmak zorunda kalanlar çok üzüldük. Ben kendim zor durumdayım diyemem. Sanatçılara eşlik eden müzisyenlere çok büyük ekonomik darbesi oldu bu sürecin. Sosyal darbeye dönüştü. Ne kadar becerebiliyorsak dayanıp yıkılmayacağız. Enver Gökçe’nin meşhur şiirindeki gibi “Dayan ha yıkılma’ diyorum ben de. Türkiye’de müzik yapmak hep zor koşullarda oldu. Hala da öyle şimdi iki katı zorlaştı. Bunun nedeni de sistemin ta kendisidir. Büyük bir aşkla şevkle yaptıkları işten uzaklaşmak zorunda kalıyor müzisyenler pandemiyle birlikte.
TÜRKÜYE DUYDUĞUM SEVGİ
– Avaz albümüyle bu kez Anadolu’dan türkülerle karşımızdasınız. Çıkış noktanız Anadolu’ya özlem mi?
Beni Karadeniz müziğiyle tanır insanlar ama bu yanlış protest şarkılarım da vardı. Ahmet Arif’ten Nazım Hikmet’e çok değerli şairlerin şiirlerini besteledim. Her çalışmam içinde mutlaka bir Karadeniz ritmi ya da şarkısı koymuşumdur. İnsanlar onu daha çok sevmiştir ona bir şey diyemem. Sanatçıyı köşeye sıkıştırmamak lazım sanatçı sanatçıdır. Avaz’ın temelini daha çok Anadolu halk türkülerinden oluşturdum. Çıkış noktam türkülere duyduğum sevgi ve onara olan inancım. Her türküye değil tabii ki seçtik. 30’dan fazla türkü kayıt etim ama 14 tanesini seçtik. İnsanları kucaklayabilecek parçaları seçtik.
BUGÜN VAR YARIN YOKLAR
– Anadolu türkülerinin günümüzdeki yeri hak ettiği yerde mi diye hep tartışılır. Sizin düşünceniz nedir?
‘Popüler müzike satan müzik’ denilir. Popüler olan bugün var yarın yok. Türküler öyle değildir hayata, aşk, sevda, kin, öfke kavga her türlü hikayesi olan söylemlerdir. Anadolu’nun yüzlerce ozanı var söyledikleri bugün de geçerliliğini taşıyor. Türkülerin yok olması imkansız. Türküler kalıcıdır.
– Albümün ismi Avaz haykırmayı çağrıştırıyor gibi…
Çığlık atmak diyelim biz ona. (Gülüyor)
MUHALİF OLMAYI SEÇTİM
– Avaz neyin çığlığı?
Her şeye karşı bir çığlık. Ben hayatımda muhalif olmayı seçtim. Ülkenin sosyal ekonomik politik düzeni açısından muhalif olmak. Muhaliflik kötü bir şey değildir ayrıca. Korkulmamalı. Hatta bu ülkeyi yönetmeye çalışanlar da muhaliflere kulak vermeli. Sosyal, ekonomik, kültürel yaşama dair söyleyeceklerimiz var. Bu albümdeki türkülerimle Avaz’ın amaçlarından bir tanesi de o dur. Sistem neredeyse bize türküleri de bize unutturmaya çalışıyor. Anadolu’nun türkülerini unutmayacağız. Bu bir gelenektir. Bu geleneği taşıyanlardan biri olarak amacım türkülerimizi yaşatmak.
– Sizin aksinize sanatın siyasete karışmasını eleştirenler de var…
Politikayı sadece politikacılar mı yapacak? Biz edilgen olmamalıyız biz halkız. Halk olduğumuz için de politikanın içindeyiz. Söyleyeceklerimizi tabii ki söyleyeceğiz. Çünkü susmanın kimseye yararı yok. Ama bu ülkede ağzını açtığınızda hemen hapishanenin yolunu gösteriyorlar. Bu da insanları ürkütebiliyor. Buna baskı rejimi deriz.
– 12 Eylül darbesini yaşamış ülkesini terk etmek zorunda kalmış bir sanatçı olarak o günden bugüne neler söylersiniz?
Geçmişte 12 Eylül döneminde tabii ki baskı, zulüm, hapisler, idamlar yaşadı bu ülke. Bugün ise Anayasa’ya uyulmayan bir dönemden geçiyoruz. Bugün durum o dönemdekinden daha sert ve ürkütücü.
BİZ İYİ YURTSEVERLERİZ
– Türkiye’den ayrı geçirdiğiniz 20 yılı nasıl özetlersiniz?
Ben ve benim dostlarım biz iyi yurtseverleriz. Bu yurdu galiba en çok sevenlerin başında bizler geliriz. O nedenle düşüncelerimizi ifade ettikten sonra bu sistemin bize uyguladığı bir baskı düzeni vardı bunun sonucunda ya ülkede kalıp hapishanede olacaktık ya da özgür kalıp söylemlerimize devam edecektik. Bu yüzden yurt dışına çıktık. Sokaklarda her gün insanlar öldürülüyordu. Ama yurt dışında tabii ki benim yaptığım parçaların çoğunluğu o dönemin baskı rejimine karşı yazılmış şarkılardı. O dönemi anlatmaya çalıştım.
ÖZLEMLER ÇOK BÜYÜKTÜ
– Nasıl bir özlemdi?
Geride aileniz dostlarınız var. Ben kendi adıma söyleyeyim evli ve çocuk sahibi değildim. Ama çok gençtim 20’li yaşlardaydım ve özlemler büyüktü. İnsanına özlemimiz var. Öyle zamanlar geldi ki sokağa çıktığımda Türkçe konuşulan sokaklar aramaya başladım. Almanca ve Fransızca öğrendik. Çoğunlukla Almanya’da, 3,5 yıl da Fransa’da kaldım. 1980’de gittim.
– 20 yıl sonra döndünüz. İlk ne yaptığınızı hatırlıyor musunuz?
Trenle Edirne’ye geldim arkadaşlarım alıp İstanbul’a getirdiler. Ertesi akşam özlediğim ne varsa geldi. Türk yemekleri ve rakıyı özlemişim. Ailem Trabzon’dan bir otobüs doluşup gelmişlerdi. Annem de dahil. Babam vefat etmişti. Aynı minibüsle Trabzon’a gittik. Annem adak adamıştı. 20 yılda annem hariç ailemden kimseyi görmemiştim. Onları görünce alabora oldum. Tatlı bir stres yaşadım. Annemle de bir kez Yunanistan’ın Türkiye sınırında buluşmuştuk. Zor tabii. 45 yaşındaydım döndüğümde. Gençliğim yurt dışında geçti.
– Kırgınlıklarınız var mı?
İntikam duygusuyla yaşamadım. Yurt dışındayken öfke oluyor ama gelince bitiyor. Çünkü sistem sizi öfkelendiriyor. Ama kırgın ve küskün değilim. Sadece özgür bir ülkede yaşayabilmenin koşullarının oluşturulması lazım. Bu yoktu geçmişte. Bugün var mı? Yine yok.
– Döndükten sonra mı Datça’ya yerleştiniz?
2004 yılından beri Datça’dayım. Eşim emekli olunca ben de İstanbul’daki stüdyomu kapattım. İstanbul güzel ama yorucu bir şehir. Ege sahillerini sevdik. Datça’nın dışında bir köyde yaşıyoruz. Kedilerimiz var. Bahçemiz var. Doğal yaşıyoruz. Karadenizliler yeşilliği çok sever. Biz de ekip biçmeye çalışıyoruz.
Bugün enerji dolu ve dinamik bir ruh hali içindesin. İçindeki ateş, seni yeni başlangıçlar yapmaya ya da mevcut projelerine taze bir soluk getirmeye yönlendiriyor. Cesur kararlar alabilirsin; bu dönemde sezgilerin güçlü ve duygusal içgörüler de seni destekleyecek. Sosyal ilişkilerde ise, kendini daha açık ve anlaşılır biçimde ifade etme zamanı. Destek arayışında olan arkadaşlara, liderlik etme fırsatı bulabilirsin. Ancak dikkat etmen gereken bir konu var; aceleci davranmak ve düşünmeden hareket etmek, seni geri çekebilir. Akıllıca bir denge kurmaya çalışarak hızlı ve bilinçli adımlar atmak, hedeflerine ulaşmanı sağlayacak. İş hayatında, rekabetin seni motive ettiğini hissedeceksin, bu yüzden yeteneklerini en üst düzeye çıkarmak için fırsatları değerlendirmek ideal. Unutma ki, bu enerji dolu günleri en iyi şekilde değerlendirmek senin elinde.
Sabah saatlerinde güne huzurlu bir başlangıç yapacaksın, içsel dinginliğin seni sarmalayacak. Fakat gün ilerledikçe, bazı endişeler kafanı kurcalamaya başlayabilir. Özellikle maddi konular üzerinde düşünmek, kaygılarının artmasına yol açabilir. İş yerinde, yaratıcılığını serbest bırakacak projeler üzerinde yoğunlaşmak, gününün daha verimli geçmesini sağlayacak.İkili ilişkiler açısından, sevdiklerinle açık ve samimi bir iletişim kurmaya özen göstermelisin. Uzun zamandır konuşmadığın bir arkadaşınla karşılaşma veya iletişim kurma fırsatı doğabilir. Bu, geçmişe süzülen güzel anıları tazeleyebilir. Aşk hayatında ise, tutkuların ve duyguların daha yoğun hissedileceği bir zaman dilimi. Partnerinle arandaki bağı derinleştirerek, duygusal bir bağ oluşturabilirsin.Sağlık açısından dikkat etmen gereken bir ayrıntı, bedenine olan vereceğin önemi göz ardı etmemek. Gün içinde kendine zaman ayırarak meditasyon ya da doğada yürüyüş yapmaya çalışmalısın. Bu, zihnindeki karışıklıkları ve stresleri hafifletecek, dingin bir zihinle gününü tamamlamana olanak tanıyacak. Duygularını serbest bırakarak günün tadını çıkarabilirsin.
Bugün iletişim becerilerinle parlayabilirsin. Düşüncelerini ifade etme konusunda daha cesur olma şansı bulacaksın. Sosyal ortamlarda insanlarla kurduğun bağlantılar, yaşamına yeni heyecanlar katabilir. Yaratıcılığını kullanarak projelerine yeni bir soluk getirmek için ilham verici fikirler doğabilir. Ancak, bilgi akışını yönetmekte zorlansan da, dikkatli ve anlayışlı olman yararlı olacaktır. Aşk hayatında ise, karşına çıkacak olan fırsatları değerlendirmek için açık fikirli olman önem kazanıyor. Kendine güven ve başkalarını dinlemeye istekli ol. Mini bir yolculuk, ruhunu canlandırabilir. Anlık sürprizlere hazırlıklı ol!
Duygusal derinliklerin açığa çıkacağı, sezgilerin güçlü olduğu bir gün. İçsel huzuru bulmak adına geçmişe yönelik düşünceler yoğunlaşabilir. Ailevi bağlar ve ev içi ilişkiler öne çıkacak; sevdiklerinle kaliteli zaman geçirmek için elinden geleni yapmalısın. Kendini ifade etmekte zorluk çekebilirsin, bu nedenle duygularını yazmak ya da sanatsal bir aktiviteyle dışa vurmak iyi gelebilir. Parasal konularda, dikkatli adımlar atman gerektiğini unutma; harcamalarını gözden geçirmen faydalı olur. Duygusal zeka ve empati, bugün karşılaşacağın sorunlara şefkatle yaklaşmanı sağlayacak. Unutma, içsel huzurun önemli ve kendine karşı nazik olmalısın.
Bugün kendine olan güvenin artıyor, bu da çevrendekiler üzerinde güçlü bir etki yaratıyor. İçindeki liderlik vasfı ortaya çıkabilir, bu yüzden sosyal veya profesyonel bir ortamda öne çıkmaktan çekinme. Tazelik arayışında olduğun konulara yönelmek ve yeni projeleri ele almak için harika bir dönemdesin. Özellikle yaratıcı yönlerin ön planda; sanat, yazı veya performans alanında kendini ifade etme fırsatları doğabilir.Aşk hayatında tutkulu ve heyecan verici bir atmosfer hakim. Sevdiğin kişinin yanında kendini rahat ve özgür hissedebilirsin. Duygusal derinliklere inmek, ilişkinizde yeni bir boyut açabilir. Bekar olanlar için de sürpriz karşılaşmalar söz konusu. İletişim becerilerini kullanarak kalabalık ortamlarda dikkatleri üzerine çekebilirsin.Bugün sağlığa dikkat etmen gereken bir gün. Enerjini yüksek tutmak için aktiviteye yönelmek ve sağlıklı beslenmek oldukça önemli. Kendine ayıracağın zaman sayesinde ruhsal ve fiziksel dengenin yeniden kurulmasına yardımcı olacaksın. Unutma, içsel huzurun dışarıya yansıyor ve bu, tüm insanlarla olan etkileşimini güçlendiriyor.
Bugün detaylara odaklanman, küçük ama önemli ayrıntıları gözden kaçırmaman adına faydalı olacaktır. Gün içinde karşılaşacağın bazı durumlar, çözüm odaklı düşünmene yardımcı olacak. İş ortamında veya günlük hayatında işbirliği yapman gereken kişilerle arandaki iletişimi güçlendirebilirsin. Mükemmeliyetçi yapın, bazı konularda seni yavaşlatabilir; bu nedenle esneklik kazanmaya çalışmalısın. Sağlığına dikkat et, bedenine iyi bakmanın vaktinin geldiğini hissedebilirsin. Aynı zamanda, sevdiklerinle olan ilişkilerini güçlendirmek adına samimi adımlar atabilirsin. Günün sonunda, kendine ayıracağın bir kaç dakika ile zihnini ve bedenini yenilemek ruh halini büyüleyecek.
Sosyal ilişkilerde karşına çıkacak fırsatlar günün en can alıcı noktası olacak. Arkadaşlarınla veya sevdiklerinle yapacağın sohbetler, yeni projeler için ilham kaynağı olabilir. Dengenin önemli olduğu bu dönemde, içsel huzurunu korumak için kendine zaman ayırmayı unutma. Yaratıcılığın ön planda olduğu anlarda, sanatsal faaliyetlere yönelebilirsin. İş ve özel yaşam arasındaki dengeyi sağlamak için nazik bir yaklaşım benimsemek, belirsizlikleri aşmanda yardımcı olacaktır. Kendini ifade ederken açık ve samimi olman, başkalarıyla daha derin bağlar kurabilmene olanak tanıyacak. Genel olarak, bugün iletişim fırsatlarıyla dolu, bu fırsatları değerlendirmen ilişkilerini güçlendirebilir.
Duygusal derinliklerinle yüzleşeceğin bir süreçtesin. İçsel dünyanda gizli kalmış olan hislerin su yüzüne çıkabilir, bu da seni hem rahatsız edebilir hem de güçlendirebilir. İletişim kurarken daha açık ve samimi olman, ilişkilerini yeniden değerlendirmene yardımcı olabilir. Kullanılan kelimelerinle değil, eylemlerinle etki yaratmalısın.Kendine odaklanmak ve ruhsal yenilenmeye zaman ayırmak önemli. Meditasyon veya doğa yürüyüşleri, düşüncelerini netleştirmeni sağlayabilir. Ayrıca, manevi bir rehberlik arayışı içinde olabilirsin; bu, içsel huzurunu bulmana yardımcı olabilir.İş hayatında ise sezgilerinle hareket etmek, doğru kararları almanı sağlayacak. Çevrendeki insanların motivasyonlarını anlayarak, onlara destek olabilirsin. Unutma, paylaştıkların ve yaratıcı bakış açın, seni daha da parlak kılacak.
Güneşin ışıkları, maceraya olan tutkunuzu artırıyor, yeni keşifler yapma arzusu içindesiniz. Sınırları zorlama isteği, sizi alışılmışın dışına itebilir. Bugün, duygusal ve zihinsel olarak geniş bir perspektife sahip olacaksınız. Seyahat planları, yeni insanlarla tanışma fırsatları ya da ilginç kitaplar, düşüncelerinizi şekillendirebilir. Flört eden enerjiler, aşk hayatınıza taze bir nefes getirebilir, romantik sürprizler kapıda. Sosyal çevrenizdeki dinamikler, farklı bakış açılarıyla zenginleşebilir. İçsel huzur arayışınız, ele aldığınız konularda derinlemesine düşünmenizi sağlayacak. Kendinizi ifade etmenin yeni yollarını keşfedeceğiniz bir gün, yaratıcılığınızı ortaya çıkarın. Ayrıca, ruh halinizdeki olumlu değişimler, çevrenizdekilere de yansıyacak. Kendinizi özgür ve neşeli hissedeceğiniz anlar yaratmaya odaklanın.
Kendine güvenin artıyor ve bu durum, başkaları üzerindeki etkini güçlendiriyor. Çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin derinleşebilir, duygusal bağların kuvvetlenmesine zemin hazırlayabilirsin. İş hayatında veya projelerinde kararlılığınla dikkat çekeceksin. Uzun vadeli hedeflerinle ilgili netlik kazanmak için gereken adımları atabilirsin. Mantığını kullanarak bir sorunu çözmekte oldukça başarılı olacaksın. Duygusal olarak bazı anlarda içe dönme isteği duyabilirsin; bu, kendini yenilemek ve içsel dengeyi bulmak için faydalı olabilir. Yaratıcı yönlerini keşfetmek ve yeni hobiler edinmek adına harika bir zaman. Önümüzdeki günlerde kendine sağlam bir strateji belirlemek, seni istediğin yere ulaştıracaktır.
Farklı düşünceler ve yenilikçi yaklaşımlar gündeminizi şekillendirecek. Bugün, sıradışı fikirlerinizle çevrenizdeki insanları etkileyebilir, sosyal bir organizasyon veya grup etkinliğine katılarak yeni bağlantılar kurabilirsiniz. İletişim becerilerinizin güçlü olduğu bir dönemdesiniz; bu nedenle düşüncelerinizi açıkça ifade etmekten çekinmeyin. Ayrıca, insanlarla olan ilişkilerinizde empati ulaşma yeteneğiniz artabilir. Ancak dikkat etmeniz gereken nokta, başkalarının duygularını aşırı şekilde üstlenmekten kaçınmak. Kendi ihtiyaçlarınızı göz ardı etmemeye çalışmalısınız. Gelecek için plan yaparken, hayal gücünüzü kullanarak alternatif senaryolar oluşturmak size fayda sağlayacaktır. Kendinizi ifade etmek adına sanatsal bir faaliyette bulunmak ya da yazı yazmak, ruh halinizi olumlu yönde etkileyecek. Anlık ruh halinize göre değişkenlik gösterecek olan olayları yönetmek için esneklik de önemli olacak. Unutmayın, kendi içsel rehberliğinizi dinlemek her zamankinden daha önemli.
Duygusal derinlikler içinde kaybolma, hayallerle gerçekler arasında gidip gelme zamanı. Sezgilerin güçlü, içsel sesine kulak vermek, seni doğru yola yönlendirebilir. İlişkilerde samimiyet arayışın ön planda, bazı gizli hislerin su yüzüne çıkabilir. Minnet ve şükran duygusu, etrafındaki insanlarla olan bağlarını güçlendirebilir. Sanat ve yaratıcılık alanında ilham verici fikirler belirebilir, bu yönünü ortaya koyabilmek için mükemmel bir dönemdesin. Kendini ifade etme fırsatlarını iyi değerlendir, yeni bağlantılar kurmak için cesur ol. İleriye dönük hedeflerinle ilgili yeni içgörüler kazanabilirsin. Sakin kalmaya özen göster, karmaşadan uzak durarak ruhunu dinlendirmeye çalış. Aşk hayatında sürprizler seni bekliyor, kalp atışların hızlanabilir. Unutma, duygularını paylaşmak ve açık iletişim kurmak, karşındakilere olan etkini artıracak.
