1
12 Eylül 1980 darbesiyle ülkeyi terk etmek zorunda kalan sanatçılardan biriydi Fuat Saka… Henüz 20’li yaşlarında sürgün hayatına Almanya’da başlayan Saka, ilk kez Türkiye’ye döndüğünde ise 45 yaşına gelmişti. 20 yıl boyunca ailesini hiç görmedi. O yıllarını yazıp söylediği şarkılara tutunarak geçirdi. Cem Karaca, Melike Demirağ ve sürgündeki birçok sanatçı yakın arkadaşıydı. Avrupa turnelerine birlikte çıktılar. O yılları anlatırken “Kırgın ve küskün değilim iyi bir yurtseverim” diyen Fuat Saka 14 Anadolu türküsünün yer aldığı yeni albümü Avaz için ‘her şeye karşı bir çığlık’ yorumu yaptı. İşte usta sanatçı ile yaptığımız samimi söyleşi…
– Nasılsınız?
Bu ülkede her şey yolunda demek için çok zorlamak lazım. Sağlık sıhhat yerinde. Pandemide baya çalıştım. Avaz albümünün kayıtlarını yaptım. Datça’daki evimde stüdyoma kapandım.
SOSYAL DARBEYE DÖNÜŞTÜ
– Neler zorladı sizi?
Üzülecek çok şey var. Özellikle bu müzisyenlerin yaşam biçimleri ekonomik olarak çok etkilendi. İntihar eden müzisyenler oldu, enstrümanlarını satmak zorunda kalanlar çok üzüldük. Ben kendim zor durumdayım diyemem. Sanatçılara eşlik eden müzisyenlere çok büyük ekonomik darbesi oldu bu sürecin. Sosyal darbeye dönüştü. Ne kadar becerebiliyorsak dayanıp yıkılmayacağız. Enver Gökçe’nin meşhur şiirindeki gibi “Dayan ha yıkılma’ diyorum ben de. Türkiye’de müzik yapmak hep zor koşullarda oldu. Hala da öyle şimdi iki katı zorlaştı. Bunun nedeni de sistemin ta kendisidir. Büyük bir aşkla şevkle yaptıkları işten uzaklaşmak zorunda kalıyor müzisyenler pandemiyle birlikte.
TÜRKÜYE DUYDUĞUM SEVGİ
– Avaz albümüyle bu kez Anadolu’dan türkülerle karşımızdasınız. Çıkış noktanız Anadolu’ya özlem mi?
Beni Karadeniz müziğiyle tanır insanlar ama bu yanlış protest şarkılarım da vardı. Ahmet Arif’ten Nazım Hikmet’e çok değerli şairlerin şiirlerini besteledim. Her çalışmam içinde mutlaka bir Karadeniz ritmi ya da şarkısı koymuşumdur. İnsanlar onu daha çok sevmiştir ona bir şey diyemem. Sanatçıyı köşeye sıkıştırmamak lazım sanatçı sanatçıdır. Avaz’ın temelini daha çok Anadolu halk türkülerinden oluşturdum. Çıkış noktam türkülere duyduğum sevgi ve onara olan inancım. Her türküye değil tabii ki seçtik. 30’dan fazla türkü kayıt etim ama 14 tanesini seçtik. İnsanları kucaklayabilecek parçaları seçtik.
BUGÜN VAR YARIN YOKLAR
– Anadolu türkülerinin günümüzdeki yeri hak ettiği yerde mi diye hep tartışılır. Sizin düşünceniz nedir?
‘Popüler müzike satan müzik’ denilir. Popüler olan bugün var yarın yok. Türküler öyle değildir hayata, aşk, sevda, kin, öfke kavga her türlü hikayesi olan söylemlerdir. Anadolu’nun yüzlerce ozanı var söyledikleri bugün de geçerliliğini taşıyor. Türkülerin yok olması imkansız. Türküler kalıcıdır.
– Albümün ismi Avaz haykırmayı çağrıştırıyor gibi…
Çığlık atmak diyelim biz ona. (Gülüyor)
MUHALİF OLMAYI SEÇTİM
– Avaz neyin çığlığı?
Her şeye karşı bir çığlık. Ben hayatımda muhalif olmayı seçtim. Ülkenin sosyal ekonomik politik düzeni açısından muhalif olmak. Muhaliflik kötü bir şey değildir ayrıca. Korkulmamalı. Hatta bu ülkeyi yönetmeye çalışanlar da muhaliflere kulak vermeli. Sosyal, ekonomik, kültürel yaşama dair söyleyeceklerimiz var. Bu albümdeki türkülerimle Avaz’ın amaçlarından bir tanesi de o dur. Sistem neredeyse bize türküleri de bize unutturmaya çalışıyor. Anadolu’nun türkülerini unutmayacağız. Bu bir gelenektir. Bu geleneği taşıyanlardan biri olarak amacım türkülerimizi yaşatmak.
– Sizin aksinize sanatın siyasete karışmasını eleştirenler de var…
Politikayı sadece politikacılar mı yapacak? Biz edilgen olmamalıyız biz halkız. Halk olduğumuz için de politikanın içindeyiz. Söyleyeceklerimizi tabii ki söyleyeceğiz. Çünkü susmanın kimseye yararı yok. Ama bu ülkede ağzını açtığınızda hemen hapishanenin yolunu gösteriyorlar. Bu da insanları ürkütebiliyor. Buna baskı rejimi deriz.
– 12 Eylül darbesini yaşamış ülkesini terk etmek zorunda kalmış bir sanatçı olarak o günden bugüne neler söylersiniz?
Geçmişte 12 Eylül döneminde tabii ki baskı, zulüm, hapisler, idamlar yaşadı bu ülke. Bugün ise Anayasa’ya uyulmayan bir dönemden geçiyoruz. Bugün durum o dönemdekinden daha sert ve ürkütücü.
BİZ İYİ YURTSEVERLERİZ
– Türkiye’den ayrı geçirdiğiniz 20 yılı nasıl özetlersiniz?
Ben ve benim dostlarım biz iyi yurtseverleriz. Bu yurdu galiba en çok sevenlerin başında bizler geliriz. O nedenle düşüncelerimizi ifade ettikten sonra bu sistemin bize uyguladığı bir baskı düzeni vardı bunun sonucunda ya ülkede kalıp hapishanede olacaktık ya da özgür kalıp söylemlerimize devam edecektik. Bu yüzden yurt dışına çıktık. Sokaklarda her gün insanlar öldürülüyordu. Ama yurt dışında tabii ki benim yaptığım parçaların çoğunluğu o dönemin baskı rejimine karşı yazılmış şarkılardı. O dönemi anlatmaya çalıştım.
ÖZLEMLER ÇOK BÜYÜKTÜ
– Nasıl bir özlemdi?
Geride aileniz dostlarınız var. Ben kendi adıma söyleyeyim evli ve çocuk sahibi değildim. Ama çok gençtim 20’li yaşlardaydım ve özlemler büyüktü. İnsanına özlemimiz var. Öyle zamanlar geldi ki sokağa çıktığımda Türkçe konuşulan sokaklar aramaya başladım. Almanca ve Fransızca öğrendik. Çoğunlukla Almanya’da, 3,5 yıl da Fransa’da kaldım. 1980’de gittim.
– 20 yıl sonra döndünüz. İlk ne yaptığınızı hatırlıyor musunuz?
Trenle Edirne’ye geldim arkadaşlarım alıp İstanbul’a getirdiler. Ertesi akşam özlediğim ne varsa geldi. Türk yemekleri ve rakıyı özlemişim. Ailem Trabzon’dan bir otobüs doluşup gelmişlerdi. Annem de dahil. Babam vefat etmişti. Aynı minibüsle Trabzon’a gittik. Annem adak adamıştı. 20 yılda annem hariç ailemden kimseyi görmemiştim. Onları görünce alabora oldum. Tatlı bir stres yaşadım. Annemle de bir kez Yunanistan’ın Türkiye sınırında buluşmuştuk. Zor tabii. 45 yaşındaydım döndüğümde. Gençliğim yurt dışında geçti.
– Kırgınlıklarınız var mı?
İntikam duygusuyla yaşamadım. Yurt dışındayken öfke oluyor ama gelince bitiyor. Çünkü sistem sizi öfkelendiriyor. Ama kırgın ve küskün değilim. Sadece özgür bir ülkede yaşayabilmenin koşullarının oluşturulması lazım. Bu yoktu geçmişte. Bugün var mı? Yine yok.
– Döndükten sonra mı Datça’ya yerleştiniz?
2004 yılından beri Datça’dayım. Eşim emekli olunca ben de İstanbul’daki stüdyomu kapattım. İstanbul güzel ama yorucu bir şehir. Ege sahillerini sevdik. Datça’nın dışında bir köyde yaşıyoruz. Kedilerimiz var. Bahçemiz var. Doğal yaşıyoruz. Karadenizliler yeşilliği çok sever. Biz de ekip biçmeye çalışıyoruz.
Maceraya atılma isteğin artıyor, bu da seni yeni başlangıçlara yönlendirecek. Enerjinin yüksek olduğu bir dönemdesin; bu nedenle sağlığınla ilgili konulara dikkat etmelisin. Ani kararlar almaktan kaçın, aceleci davranmak ileride hayal kırıklığına yol açabilir. İletişim becerilerin güçlü, bu sayede iş yerinde veya sosyal çevrende etki yaratma fırsatların var. Dikkatini dağıtan konulardan uzaklaşarak, hedeflerine odaklanmak faydalı olacak. İlişkilerde samimiyet ön planda; açık ve dürüst bir iletişim, bağlarını güçlendirecektir. Akşam saatlerinde bir etkinliğe davet alabilirsin; bu, sosyal yaşamında yeni bağlantılar kurma fırsatı sunacak. Unutma, içsel sesini dinlemek senin için önemli.
İçsel huzur arayışın bugün daha baskın. Yavaş ve temkinli adımlar atmak, düşüncelerini netleştirmek için harika bir zaman. Anlık zevkler ve lüks arayışı seni tatmin etse de, derin bir bağ kurma arzusuyla hareket ediyorsun. Yavaşlamak ve çevrendekilere derinlemesine odaklanmak, sana önemli gözlemler kazandırabilir. Maddi konulara dair yeni fırsatlar gündeme gelebilir. Acele etmeden, kararlı ve sağlam adımlarla ilerlemek en iyisi. Dostluk ilişkilerinde bazı sıcak sürprizler seni bekliyor. İçindeki güven duygusunu besle, kendi değerini bil ve bulunduğun anın tadını çıkar.
Bugün, zihninin sürekli hareket halinde olduğu bu dönemde, sosyal çevrenle olan etkileşimlerin oldukça canlı geçecek. Fikir alışverişlerinin ve tartışmaların ön planda olacağı bu zaman diliminde, başkalarının bakış açılarını anlamak için açık olman sana yeni ufuklar açacak. Esnek düşünmen, beklenmedik bağlantılar kurmana ve yeni projelere ilham almanı sağlayacak. Ayrıca, gün içinde aniden ortaya çıkabilecek fırsatları değerlendirmek konusunda dikkatli olman önemli. Empati yeteneğin ve iletişim becerilerin, insanlarla daha derin bağlar kurmanı sağlayacak. İçinde bulunduğun durumları sorgulamak yerine, deneyimlerinle büyümeye odaklandığında, sana yeni kapılar açılacak. Unutma, merak duygun her zaman senin en büyük destekçin.
Duygusal derinliklerin ve içsel dünyanla yüzleşme zamanındasın. Bugün, kalbinin sesini dinlemek, geçmişle ilgili anıları gözden geçirmek ve geleceğine dair sorular sormak için uygun bir dönem. Ailevi konular, duygusal bağlarını güçlendirmek adına ön plana çıkabilir. Sevdiklerinle geçireceğin zaman, sana huzur ve mutluluk getirecek. Yaratıcılığını ifade etmenin yollarını keşfetmeye açık ol. Sosyal ilişkilerde empati ve destekleyici bir tutum sergilemek, ilişkilerinde derinleşmene yardımcı olacak. İçsel huzur bulmak için zaman ayırdığında, kendini daha güçlü hissedeceksin. Akışa bırak ve ruhunun ihtiyaçlarını fark et.
Gökyüzündeki etkiler, kendine güvenini artıracak ve karizmatik yanlarını ön plana çıkaracak. Sosyal ortamlarda dikkat çekici bir varlık sergileyeceksin. İnsanların gözünde parlamak, yeni fırsatların kapısını aralayabilir. Yaratıcılığının doruklarına ulaşabilirsin; sanatsal projeler veya liderlik gerektiren durumlarda başarılı olman muhtemel. Ancak, özgüvenin yanında mütevaziliği de dengelemeyi unutma. İlişkilerde anlaşmazlıklar olabileceği için empati yaparak iletişimini güçlendirmek önemli. Sevdiklerinle olan bağlarını kuvvetlendirmek için küçük sürprizler yapabilir, onların takdirini kazanabilirsin. Bugün, içsel tutku ve motivasyon seni harekete geçirecek. Unutma ki, ilhamını çevrendeki güzelliklerden ve insanların iyi yönlerinden alabilirsin.
Bugün, pratik zekân ve analiz yeteneğin ön plana çıkacak. Detaylara olan dikkatin, iş ve günlük sorumluluklarında seni bir adım öne taşıyabilir. Var olan projeleri gözden geçirmek ve düzenlemek için harika bir gün. Kendine güven ve kararlılıkla hareket etmelisin; bu, başkaları üzerinde de olumlu bir etki bırakacak. Sosyal ilişkilerde ufak tefek sürtüşmeler olabilir, ancak yapıcı bir tavırla bunların üstesinden geleceksin. İçsel huzuru sağlamak için doğayla zaman geçirmek faydalı olabilir; zihin dinlenmeye ihtiyaç duyuyor. Kendine nazik davran ve planlarını esnek tut. Unutma ki, en iyi sonuçlar sabır ve kararlılık ile gelir. Bugün, kişisel gelişimine ağırlık vermek ve yeni bilgiler edinmek için oldukça verimli bir zaman dilimi.
Denge arayışın gün boyunca ön planda olacak. Sosyal ilişkilerde uyum sağlamak için çaba gösterirken, içsel huzurunu korumaya dikkat etmelisin. Samimi bir iletişim, kısa sürede keyifli sohbetlere dönüşebilir, burada karşına çıkan insanlarla arandaki bağı güçlendirebilirsin. Özellikle estetik konulara olan ilgin, sanatsal bir etkinlikle kendini ifade etme fırsatı sunabilir. Alışveriş yapmayı düşünüyorsan, zevklerine uygun güzel bir şeyler bulabilirsin. Ancak, harcamalarına dikkat etmelisin; gereksiz lükslerden kaçınmak, bütçeni koruman için önemli olacak. Güneşin ve Venüs’ün harmoni içinde olması, aşk hayatında da güzel sürprizlerle karşılaşabileceğini müjdeliyor. Unutma, kalbinin sesini dinlerken aklını da ihmal etme; dengeyi sağlamak, her zaman senin yönetiminde.
Bugün içsel derinliklerinle yüzleşme fırsatın var. Hislerin ve sezgilerin oldukça güçlü. Belki de geçmişle ilgili çözüme kavuşturman gereken bazı konular var. Duygusal bağların alevlenebilir, bu da ilişkilerinde derinlemesine bir anlayış geliştirebilir. Kendine ve başkalarına karşı daha açık olmaya çalış. Anlayış ve empati, seni düşündüğünden çok daha güçlü bir hale getirebilir. İş alanında dikkatli olman gereken durumlar olabilir; sezgilerini dinlemeyi unutma. Kendi iç huzurunu bulmak üzere meditatif pratikler yapman iyi gelebilir. Geleceğe dair hedeflerin varsa, onlara odaklanmalısın; planlı ve disiplinli bir yaklaşım, istediğin sonuçları getirecek. Unutma, karanlıkta bile bir ışık bulabilirsin.
Bugün hayal gücünle gerçeklik arasında dans ediyorsun. İçsel serüvenler peşindesin ve geçici zorluklar bile seni daha ileriye taşıyabilir. Kendine olan güvenin artıyor; bu durum yeni fırsatlarla kapılarını açacak. Sosyal çevrende enerjini yükselten dostluklar kuruyor, eğlenceli etkinliklerde yer alıyorsun. Meraklı ruhun, farklı kültürleri keşfetme ve yeni insanlarla tanışma isteği uyandıracak. Ancak, aşırı iyimserliğin seni yanıltmasın; gerçekleri göz ardı etmemeye çalış. Geleceğe dair planlarını gözden geçirirken, iç sesine kulak ver ve sezgilerini takip et. Unutma, özgürlüğünü kısıtlayacak durumlardan uzaklaşmak, ruhsal dengeyi sağlamak adına önemli. Kendine güven, tüm gözlemlerini değerlendir ve ilerle!
Bugün kararlılığın ve azminle öne çıkacaksın. Hedeflerine ulaşmada yeni stratejiler geliştirmek için mükemmel bir fırsat var. Sabırlı olman gerektiği durumlarla karşılaşabilirsin, ancak bu süre zarfında güçlü kalmalısın. Duygusal olarak kendini biraz kapalı hissedebilirsin; bu yüzden sevdiklerinle olan iletişimini güçlendirmeye çalış. İş yerinde, ekip çalışması ve işbirliği sana yardımcı olacak. Fikirlerini paylaşmaktan çekinme, bu senin yeteneklerini daha da ön plana çıkaracak. Ayrıca, sağlığına dikkat etmeli ve dinlenmeyi ihmal etmemelisin; zihinsel olarak tazelenmek, verimliliğini artıracak. Bugünün getirdiği zorluklar, karakterini daha da güçlendirecek ve ilerleyen dönemlere sağlam bir temel atmanı sağlayacak.
Bugün, yenilikçi fikirler ve sıra dışı düşünceler peşinde koşma arzusu içinde olacaksın. Toplumsal konulara duyduğun ilgi artacak, başkalarına yardımı öncelikli hedeflerin arasına alacaksın. Eski kalıpların dışına çıkmaya ve kendi özgün tarzını bulmaya yönelik bir isteğin var. Sosyal çevrenle olan ilişkilerin güçlenirken, yeni insanlarla tanışma fırsatları kapını çalabilir. Bu süreçte, sezgilerinle hareket etmek, seni güçlendirecek ve fırsatları değerlendirme konusunda doğru kararlar almanı sağlayacak. Rahatlaman ve kendine zaman ayırman, zihnini tazelemeni sağlayacak. Ayrıntılara dikkat et, çünkü bugün kaçırdığın bir fikir ya da öneri seni beklediğinden fazlasıyla etkileyebilir. Cesur ol ve sıradanlıktan uzaklaş, senin için keşfedilmemiş olan yollar açık.
Hayal gücünün ve sezgilerinin güçlü olduğu bir dönemdesin. İçsel dünyanı derinlemesine keşfetme arzusuyla dolup taşıyorsun. Bu, yaratıcılığını artıracak ve sanatsal ifadelerin için ilham kaynağı olabilecek bir zaman dilimi. Duygusal bağlantıların güçlenecek, ilişkilerinde daha anlayışlı ve empatik bir tutum sergileyeceksin. Ayrıca, toplumsal sorunlara duyarlılığın artabilir; başkalarının ihtiyaçlarına yardım etme isteği taşıyabilirsin. Kendine zamanı ayırmak, ruhsal sağlığın için faydalı olacak. İçsel bir denge bulmak ve geçmişle yüzleşmek, seni ileriye taşıyacak. Kendi sınırlarını korurken, açtığın kapılar karşına mucizeler çıkarabilir. Unutma, sezgilerin bu dönemde senin en büyük rehberin.
