1
12 Eylül 1980 darbesiyle ülkeyi terk etmek zorunda kalan sanatçılardan biriydi Fuat Saka… Henüz 20’li yaşlarında sürgün hayatına Almanya’da başlayan Saka, ilk kez Türkiye’ye döndüğünde ise 45 yaşına gelmişti. 20 yıl boyunca ailesini hiç görmedi. O yıllarını yazıp söylediği şarkılara tutunarak geçirdi. Cem Karaca, Melike Demirağ ve sürgündeki birçok sanatçı yakın arkadaşıydı. Avrupa turnelerine birlikte çıktılar. O yılları anlatırken “Kırgın ve küskün değilim iyi bir yurtseverim” diyen Fuat Saka 14 Anadolu türküsünün yer aldığı yeni albümü Avaz için ‘her şeye karşı bir çığlık’ yorumu yaptı. İşte usta sanatçı ile yaptığımız samimi söyleşi…
– Nasılsınız?
Bu ülkede her şey yolunda demek için çok zorlamak lazım. Sağlık sıhhat yerinde. Pandemide baya çalıştım. Avaz albümünün kayıtlarını yaptım. Datça’daki evimde stüdyoma kapandım.
SOSYAL DARBEYE DÖNÜŞTÜ
– Neler zorladı sizi?
Üzülecek çok şey var. Özellikle bu müzisyenlerin yaşam biçimleri ekonomik olarak çok etkilendi. İntihar eden müzisyenler oldu, enstrümanlarını satmak zorunda kalanlar çok üzüldük. Ben kendim zor durumdayım diyemem. Sanatçılara eşlik eden müzisyenlere çok büyük ekonomik darbesi oldu bu sürecin. Sosyal darbeye dönüştü. Ne kadar becerebiliyorsak dayanıp yıkılmayacağız. Enver Gökçe’nin meşhur şiirindeki gibi “Dayan ha yıkılma’ diyorum ben de. Türkiye’de müzik yapmak hep zor koşullarda oldu. Hala da öyle şimdi iki katı zorlaştı. Bunun nedeni de sistemin ta kendisidir. Büyük bir aşkla şevkle yaptıkları işten uzaklaşmak zorunda kalıyor müzisyenler pandemiyle birlikte.
TÜRKÜYE DUYDUĞUM SEVGİ
– Avaz albümüyle bu kez Anadolu’dan türkülerle karşımızdasınız. Çıkış noktanız Anadolu’ya özlem mi?
Beni Karadeniz müziğiyle tanır insanlar ama bu yanlış protest şarkılarım da vardı. Ahmet Arif’ten Nazım Hikmet’e çok değerli şairlerin şiirlerini besteledim. Her çalışmam içinde mutlaka bir Karadeniz ritmi ya da şarkısı koymuşumdur. İnsanlar onu daha çok sevmiştir ona bir şey diyemem. Sanatçıyı köşeye sıkıştırmamak lazım sanatçı sanatçıdır. Avaz’ın temelini daha çok Anadolu halk türkülerinden oluşturdum. Çıkış noktam türkülere duyduğum sevgi ve onara olan inancım. Her türküye değil tabii ki seçtik. 30’dan fazla türkü kayıt etim ama 14 tanesini seçtik. İnsanları kucaklayabilecek parçaları seçtik.
BUGÜN VAR YARIN YOKLAR
– Anadolu türkülerinin günümüzdeki yeri hak ettiği yerde mi diye hep tartışılır. Sizin düşünceniz nedir?
‘Popüler müzike satan müzik’ denilir. Popüler olan bugün var yarın yok. Türküler öyle değildir hayata, aşk, sevda, kin, öfke kavga her türlü hikayesi olan söylemlerdir. Anadolu’nun yüzlerce ozanı var söyledikleri bugün de geçerliliğini taşıyor. Türkülerin yok olması imkansız. Türküler kalıcıdır.
– Albümün ismi Avaz haykırmayı çağrıştırıyor gibi…
Çığlık atmak diyelim biz ona. (Gülüyor)
MUHALİF OLMAYI SEÇTİM
– Avaz neyin çığlığı?
Her şeye karşı bir çığlık. Ben hayatımda muhalif olmayı seçtim. Ülkenin sosyal ekonomik politik düzeni açısından muhalif olmak. Muhaliflik kötü bir şey değildir ayrıca. Korkulmamalı. Hatta bu ülkeyi yönetmeye çalışanlar da muhaliflere kulak vermeli. Sosyal, ekonomik, kültürel yaşama dair söyleyeceklerimiz var. Bu albümdeki türkülerimle Avaz’ın amaçlarından bir tanesi de o dur. Sistem neredeyse bize türküleri de bize unutturmaya çalışıyor. Anadolu’nun türkülerini unutmayacağız. Bu bir gelenektir. Bu geleneği taşıyanlardan biri olarak amacım türkülerimizi yaşatmak.
– Sizin aksinize sanatın siyasete karışmasını eleştirenler de var…
Politikayı sadece politikacılar mı yapacak? Biz edilgen olmamalıyız biz halkız. Halk olduğumuz için de politikanın içindeyiz. Söyleyeceklerimizi tabii ki söyleyeceğiz. Çünkü susmanın kimseye yararı yok. Ama bu ülkede ağzını açtığınızda hemen hapishanenin yolunu gösteriyorlar. Bu da insanları ürkütebiliyor. Buna baskı rejimi deriz.
– 12 Eylül darbesini yaşamış ülkesini terk etmek zorunda kalmış bir sanatçı olarak o günden bugüne neler söylersiniz?
Geçmişte 12 Eylül döneminde tabii ki baskı, zulüm, hapisler, idamlar yaşadı bu ülke. Bugün ise Anayasa’ya uyulmayan bir dönemden geçiyoruz. Bugün durum o dönemdekinden daha sert ve ürkütücü.
BİZ İYİ YURTSEVERLERİZ
– Türkiye’den ayrı geçirdiğiniz 20 yılı nasıl özetlersiniz?
Ben ve benim dostlarım biz iyi yurtseverleriz. Bu yurdu galiba en çok sevenlerin başında bizler geliriz. O nedenle düşüncelerimizi ifade ettikten sonra bu sistemin bize uyguladığı bir baskı düzeni vardı bunun sonucunda ya ülkede kalıp hapishanede olacaktık ya da özgür kalıp söylemlerimize devam edecektik. Bu yüzden yurt dışına çıktık. Sokaklarda her gün insanlar öldürülüyordu. Ama yurt dışında tabii ki benim yaptığım parçaların çoğunluğu o dönemin baskı rejimine karşı yazılmış şarkılardı. O dönemi anlatmaya çalıştım.
ÖZLEMLER ÇOK BÜYÜKTÜ
– Nasıl bir özlemdi?
Geride aileniz dostlarınız var. Ben kendi adıma söyleyeyim evli ve çocuk sahibi değildim. Ama çok gençtim 20’li yaşlardaydım ve özlemler büyüktü. İnsanına özlemimiz var. Öyle zamanlar geldi ki sokağa çıktığımda Türkçe konuşulan sokaklar aramaya başladım. Almanca ve Fransızca öğrendik. Çoğunlukla Almanya’da, 3,5 yıl da Fransa’da kaldım. 1980’de gittim.
– 20 yıl sonra döndünüz. İlk ne yaptığınızı hatırlıyor musunuz?
Trenle Edirne’ye geldim arkadaşlarım alıp İstanbul’a getirdiler. Ertesi akşam özlediğim ne varsa geldi. Türk yemekleri ve rakıyı özlemişim. Ailem Trabzon’dan bir otobüs doluşup gelmişlerdi. Annem de dahil. Babam vefat etmişti. Aynı minibüsle Trabzon’a gittik. Annem adak adamıştı. 20 yılda annem hariç ailemden kimseyi görmemiştim. Onları görünce alabora oldum. Tatlı bir stres yaşadım. Annemle de bir kez Yunanistan’ın Türkiye sınırında buluşmuştuk. Zor tabii. 45 yaşındaydım döndüğümde. Gençliğim yurt dışında geçti.
– Kırgınlıklarınız var mı?
İntikam duygusuyla yaşamadım. Yurt dışındayken öfke oluyor ama gelince bitiyor. Çünkü sistem sizi öfkelendiriyor. Ama kırgın ve küskün değilim. Sadece özgür bir ülkede yaşayabilmenin koşullarının oluşturulması lazım. Bu yoktu geçmişte. Bugün var mı? Yine yok.
– Döndükten sonra mı Datça’ya yerleştiniz?
2004 yılından beri Datça’dayım. Eşim emekli olunca ben de İstanbul’daki stüdyomu kapattım. İstanbul güzel ama yorucu bir şehir. Ege sahillerini sevdik. Datça’nın dışında bir köyde yaşıyoruz. Kedilerimiz var. Bahçemiz var. Doğal yaşıyoruz. Karadenizliler yeşilliği çok sever. Biz de ekip biçmeye çalışıyoruz.
Enerjinin yüksek olduğu bir gün. İçsel motivasyonun, hayatına dair yeni adımlar atma isteğini körüklüyor. Farklı deneyimlere açılmak için harika bir zaman dilimindesin. Bağlantı kurduğun insanlarla daha derin diyaloglar kurabilir, onların düşüncelerinden ilham alabilirsin. İş ve sosyal yaşam arasında denge kurmaya özen göstermelisin; tıpkı bir maraton koşucusunun enerjisini doğru kullanması gibi. Kendine güvenin artarken, risk almaktan da çekinme. Ancak, aceleci davranmamak önemli; düşüncelerini netleştirdikten sonra harekete geçmek en iyisi. Aşk hayatında ise tutkulu anlar yaşanabilir, bu fırsatları değerlendirmek kalbine kapı açmak için mükemmel bir fırsat. Doğadan ve sanattan ilham almak ruhuna iyi gelecek. Kendine biraz zaman ayırmayı unutma, zihinsel olarak dinlenmek günün geri kalanını daha verimli geçirmeni sağlayacak.
Bugün, içsel huzurun ve denge arayışının ön planda olduğu bir dönemdesin. İş ve sosyal yaşamındaki ilişkilerin, beklenmedik bir şekilde derinleşebilir. Duygusal bağların güçlenmesi, çevrendeki insanlarla olan iletişimini derinleştirebilir. Özellikle sevgi dolu anlarda kendini daha iyi hissedeceksin. Maddi konularda ise daha dikkatli olmalısın, harcamalarını kontrol altında tutmak uzun vadede fayda sağlayacak. Kendine alan açmak ve doğayla bağlantı kurmak, ruhsal dengeyi bulmana yardımcı olabilir. Günün sürprizlerle dolu; sevdiklerinle birlikte geçireceğin anlar, sana mutluluk verecek. Kendi iç sesine kulak ver, bu sayede daha doğru kararlar alabileceksin.
Bugün, zihnindeki aktif düşünceler ve çevrendeki enerjiler arasında bir kopuş hissedebilirsin. Sosyal ilişkilerinde beklenmedik durumlarla karşılaşman mümkün; bu, yeni bağlantılar kurmanın kapısını aralayabilir. Merak duygun, seni yeni bilgilere yönlendirecek. Kendini ifade etme konusunda daha özgüvenli hissedeceksin, bu da senin için faydalı iş birliklerine zemin hazırlayabilir. Ancak, dikkatin dağılabilir; bu yüzden odaklanmayı başarmak biraz zor olabilir. İletişimde net olman önemli; düşüncelerini açıklığa kavuşturmak, yanlış anlaşılmaları önleyecektir. Kısa seyahatler veya iletişim trafiğinde yoğunluk hissedebilirsin, bu da gününe dinamik bir hava katacak. Unutma, değişim seni her zaman daha güçlü kılar; bu fırsatları değerlendirmek için hazırlıklı ol.
Duygusal derinliklerinizi keşfetme zamanı. İçsel huzuru bulmak için sessizliğe ve yalnızlığa ihtiyaç duyabilirsiniz. Sevdiklerinizle aranızdaki bağları güçlendirmek adına kalbinizin sesine kulak vermelisiniz. Annenizle ya da bir kadın figürüyle olan ilişkiniz gün yüzüne çıkabilir; bu, duygusal iyileşme ve destek arayışında önemli bir rol oynayabilir. Ev ve aile yaşamı ön planda görünmekte; belki de evinizi yeniden düzenlemek ya da başkalarına yardım etmek isteyeceksiniz. Kaçtığınız bazı duygularla yüzleşmek için sevgiyi bulma arayışında sabırlı olmalısınız. Duygusal zekanızı kullanarak, sorunları aydınlatabilir ve etrafınızdakilere ilham kaynağı olabilirsiniz. İçsel gücünüzü keşfederken karamsar düşüncelerden uzak durmayı başaracaksınız, güvenli bir liman arayışında ilerlemek önemlidir. Kendinize karşı nazik olun; hislerinizi anlamak ve onlara saygı göstermek, ruhsal dengede kalmanıza yardımcı olacaktır.
Bugün içindeki enerjiyi dışa vurma zamanı. Sahneye çıkma isteğin artacak ve kendini ifade etmek için yaratıcı alanlarda daha fazla zaman harcamak isteyebilirsin. İnsanların dikkatini üzerine çekmekten korkma; doğal karizman ve özgüvenin, senden beklenmedik şeyler başarabilmeni sağlayacak. Sosyal ilişkilerde samimi ve cömert davranmak, seni daha da parlatacak. Zihnindeki fikirleri hayata geçirme arzusu baskın. Bunun için doğru insanlarla bir araya gelmek, projelerini hızlandıracak. Ancak, biraz fazla iddialı olmaktan kaçınmalısın; başkalarının görüşlerine de kulak ver. Sağlık konularında, kendine dikkat etmen gerekebilir. Enerji seviyen yüksek olsa da, dinlenmeye de zaman ayırmayı unutma. Bugün, cesur adımlar atma ve kendine güvenme günü.
Detaylara odaklanmak, karmaşık düşünceleri netleştirmek için harika bir gün. İş yerindeki projelere farklı bir perspektif katmak, yaratıcı çözümler bulmanı sağlayacak. İletişimde dikkatli ol; basit bir yanlış anlaşılma, önemli bir konunun üzerinde geçici bir gölge oluşturabilir. Sosyal ilişkilerde empati ve anlayış göstermek, bağlarını güçlendirecek. Ayrıca, bedenine ve sağlığına özen göstermek, zihnini ve ruhunu da besleyecek, bu yüzden rutinlerine biraz hareket katmaya özen göster. Yasaklı veya geçmişteki bir konuyla ilgili düşünceler mindеn geçiş yapabilir; bu duyguların üstesinden gelmek biraz zaman alabilir. Kendine güven, tüm detaylarda fark yaratan sensin.
Denge ve uyum arayışında olduğun bir gün. İlişkilerde derinleşme isteği belirebilir, sevdiğin kişilerle anlamlı sohbetler yapma fırsatı yakalayabilirsin. Sanatsal yönlerin ön plana çıkabilir, yaratıcılığını sergilemek için harika fırsatlar seni bekliyor. İçsel huzurunu sağlamak için kendine vakit ayırmalısın; meditasyon veya doğada yürüyüş gibi aktiviteler ruhuna iyi gelebilir. Duygusal ve sosyal ilişkilerinde dikkatli ol, başkalarının ihtiyaçlarına bu kadar odaklandığında kendi isteklerini unutma. Bugün, karşına çıkan fırsatları değerlendirirken mantığınla kalbin arasında dengenin önemini hatırla. Kişisel gelişimin için atacağın adımlar, uzun vadede büyük kazançlar getirebilir.
Sırlarla dolu bir günde, içsel derinliklerine inmeye yönelik bir arzu duyacaksın. Duyguların yoğun ve tutkulu, sezgilerin ise oldukça keskin. İlişkilerde belirsizliklerle yüzleşme zamanı. Gizli kalmış düşüncelerin, paylaşımlarını tetikleyebilir; bu da başkalarıyla bağlantının daha derin ve anlamlı hale gelmesini sağlayabilir. İş hayatında gerektiğinde cesur adımlar atman, seni beklenmedik fırsatlarla buluşturabilir. Ancak dikkat, karşılaştığın zorluklar sana engel değil, aksine güç kazandırabilir. Kendi içsel gücüne güven ve çevrendekilere karşı duyarlı ol. Unutma, karanlıkta parlayan bir yıldız gibi olabilirsin.
Maceraya açık, özgürlüğe düşkün ruhunun gündelik hayatındaki etkileri azalmak bilmeyecek. Bugün, çevrendeki insanlar senin enerjinden faydalanmak isteyebilir. Sosyal ilişkilerdeki canlılık, yeni tanıştıklarınla ilginç ve keyif verici sohbetlere dönüşebilir. Sınırlamalarla karşılaşmak yerine, geniş bir bakış açısı sunan fırsatlarla karşılaşabilirsin. İçsel bir dürtü seni keşiflere ve yeni deneyimlere yönlendiriyor. Tecrübelerin, seni şekillendiren birbiri ardına gelen olaylar zincirinin başlangıcı olabilir.İleriye yönelik düşüncelerini ve hayallerini netleştirmek için uygun bir zaman. Kendi hedeflerine dair daha fazla netlik kazanman, karşına çıkan olasılıkları daha iyi değerlendirebilmeni sağlayacak. İçsel sezgilerin, özellikle ruhsal konularda sana rehberlik edecek. Unutma, sevdiklerinle paylaşacağın bir şey her zaman bulacaksın. Yaratıcılığın ve hayal gücün yüksek olduğu bu günlerde, sanat ya da hobilerle ilgilenmek ruhunu besleyebilir. İçsel huzurunu koruyarak, dış dünyayla olan etkileşimlerinde dengeyi bulmaya çalışmalısın.
Bugün, sorumlulukların ve kariyer hedeflerin ön planda. Yoğun tempoda ilerlemek isteyebilirsin, ancak dikkatli ol, aşırı çalışmak yorgunluğa sebep olabilir. Çevrendekilere karşı anlayışlı ve destekleyici yaklaşman, sosyal ilişkilerini güçlendirecek. Bazı beklenmedik gelişmeler, uzun vadeli planlarını gözden geçirmeni gerektirebilir. Tüm bunlar, gelecekteki hedeflerine ulaşmak için önemli dersler sunacak. Daha sabırlı olmalı ve anı yaşamaya odaklanmalısın. Kendine zaman ayırmayı unutma; zihinsel ve fiziksel sağlığın her şeyden önce gelir. Yenilikçi fikirler, projelerinde fark yaratabilir, bu yüzden yaratıcılığını serbest bırak. Bugün, içsel motivasyonunu artırmak için fırsatlar var; onları yakala!
Bugün zihin açıcı fikirlerin ve yenilikçi yaklaşımların ön planda olduğu bir gün. Sosyal ilişkilerde derin ve anlamlı bağlantılar kurma şansın artıyor. Arkadaşlarınla gerçekleştireceğin paylaşımlar, hayatına farklı bir bakış açısı katacak. Parlak fikirlerinle başkalarına ilham verme kapasiten yüksek. Göz önünde olmayı sevmiyor olabilirsin ama dikkat çekmekten keyif alacağın fırsatlar kapını çalıyor. İçsel sesine kulak ver, kendini ifade etmekten çekinme. Bağlantı kurduğun kişilerle ortak projeler geliştirmek için ilginç öneriler sunabilirsin, bu süreç seni tatmin edecek. Kendi sınırlarını zorlamaktan korkmadığın sürece, başarılı sonuçlar elde etmen mümkün. Bugün kendin ol, çevreni sarmalayan enerjiyi kullan ve hayallerini gerçeğe dönüştür.
Duygusal derinliklerin açığa çıkabileceği bir gün seni bekliyor. İçsel dünyanda kendini sorgulamanın eşiğindesin; hislerini daha iyi anlamak, belki de başkalarıyla daha samimi ilişkiler kurmak isteyebilirsin. Sanatsal yeteneklerin ve sezgilerin güçleniyor; bu, yaratıcılığını ifade etmek için harika bir fırsat sunuyor. Duygusal açıdan hassasiyetin artmışken, çevrendeki insanların ruh hâlleriyle daha fazla empati kurabilirsin. Birikmiş duyguları serbest bırakmak, yenilenmen için önemli. Ayrıca, sevgi dolu bir iletişim kurmak, arandığın sıcaklığı getirebilir. Hayal gücünün seni götürdüğü yerlere gitmekten çekinme; içsel yolculuklar yaparak kendi sınırlarını aşabilirsin. Anlık zevkler ve hayaller peşinde koşarken, kararlı bir adım atmanın yollarını aramak da önemli. Hareket etmeye hazır ol ve kalbindeki sesi dinlemeyi ihmal etme.
