1
12 Eylül 1980 darbesiyle ülkeyi terk etmek zorunda kalan sanatçılardan biriydi Fuat Saka… Henüz 20’li yaşlarında sürgün hayatına Almanya’da başlayan Saka, ilk kez Türkiye’ye döndüğünde ise 45 yaşına gelmişti. 20 yıl boyunca ailesini hiç görmedi. O yıllarını yazıp söylediği şarkılara tutunarak geçirdi. Cem Karaca, Melike Demirağ ve sürgündeki birçok sanatçı yakın arkadaşıydı. Avrupa turnelerine birlikte çıktılar. O yılları anlatırken “Kırgın ve küskün değilim iyi bir yurtseverim” diyen Fuat Saka 14 Anadolu türküsünün yer aldığı yeni albümü Avaz için ‘her şeye karşı bir çığlık’ yorumu yaptı. İşte usta sanatçı ile yaptığımız samimi söyleşi…
– Nasılsınız?
Bu ülkede her şey yolunda demek için çok zorlamak lazım. Sağlık sıhhat yerinde. Pandemide baya çalıştım. Avaz albümünün kayıtlarını yaptım. Datça’daki evimde stüdyoma kapandım.
SOSYAL DARBEYE DÖNÜŞTÜ
– Neler zorladı sizi?
Üzülecek çok şey var. Özellikle bu müzisyenlerin yaşam biçimleri ekonomik olarak çok etkilendi. İntihar eden müzisyenler oldu, enstrümanlarını satmak zorunda kalanlar çok üzüldük. Ben kendim zor durumdayım diyemem. Sanatçılara eşlik eden müzisyenlere çok büyük ekonomik darbesi oldu bu sürecin. Sosyal darbeye dönüştü. Ne kadar becerebiliyorsak dayanıp yıkılmayacağız. Enver Gökçe’nin meşhur şiirindeki gibi “Dayan ha yıkılma’ diyorum ben de. Türkiye’de müzik yapmak hep zor koşullarda oldu. Hala da öyle şimdi iki katı zorlaştı. Bunun nedeni de sistemin ta kendisidir. Büyük bir aşkla şevkle yaptıkları işten uzaklaşmak zorunda kalıyor müzisyenler pandemiyle birlikte.
TÜRKÜYE DUYDUĞUM SEVGİ
– Avaz albümüyle bu kez Anadolu’dan türkülerle karşımızdasınız. Çıkış noktanız Anadolu’ya özlem mi?
Beni Karadeniz müziğiyle tanır insanlar ama bu yanlış protest şarkılarım da vardı. Ahmet Arif’ten Nazım Hikmet’e çok değerli şairlerin şiirlerini besteledim. Her çalışmam içinde mutlaka bir Karadeniz ritmi ya da şarkısı koymuşumdur. İnsanlar onu daha çok sevmiştir ona bir şey diyemem. Sanatçıyı köşeye sıkıştırmamak lazım sanatçı sanatçıdır. Avaz’ın temelini daha çok Anadolu halk türkülerinden oluşturdum. Çıkış noktam türkülere duyduğum sevgi ve onara olan inancım. Her türküye değil tabii ki seçtik. 30’dan fazla türkü kayıt etim ama 14 tanesini seçtik. İnsanları kucaklayabilecek parçaları seçtik.
BUGÜN VAR YARIN YOKLAR
– Anadolu türkülerinin günümüzdeki yeri hak ettiği yerde mi diye hep tartışılır. Sizin düşünceniz nedir?
‘Popüler müzike satan müzik’ denilir. Popüler olan bugün var yarın yok. Türküler öyle değildir hayata, aşk, sevda, kin, öfke kavga her türlü hikayesi olan söylemlerdir. Anadolu’nun yüzlerce ozanı var söyledikleri bugün de geçerliliğini taşıyor. Türkülerin yok olması imkansız. Türküler kalıcıdır.
– Albümün ismi Avaz haykırmayı çağrıştırıyor gibi…
Çığlık atmak diyelim biz ona. (Gülüyor)
MUHALİF OLMAYI SEÇTİM
– Avaz neyin çığlığı?
Her şeye karşı bir çığlık. Ben hayatımda muhalif olmayı seçtim. Ülkenin sosyal ekonomik politik düzeni açısından muhalif olmak. Muhaliflik kötü bir şey değildir ayrıca. Korkulmamalı. Hatta bu ülkeyi yönetmeye çalışanlar da muhaliflere kulak vermeli. Sosyal, ekonomik, kültürel yaşama dair söyleyeceklerimiz var. Bu albümdeki türkülerimle Avaz’ın amaçlarından bir tanesi de o dur. Sistem neredeyse bize türküleri de bize unutturmaya çalışıyor. Anadolu’nun türkülerini unutmayacağız. Bu bir gelenektir. Bu geleneği taşıyanlardan biri olarak amacım türkülerimizi yaşatmak.
– Sizin aksinize sanatın siyasete karışmasını eleştirenler de var…
Politikayı sadece politikacılar mı yapacak? Biz edilgen olmamalıyız biz halkız. Halk olduğumuz için de politikanın içindeyiz. Söyleyeceklerimizi tabii ki söyleyeceğiz. Çünkü susmanın kimseye yararı yok. Ama bu ülkede ağzını açtığınızda hemen hapishanenin yolunu gösteriyorlar. Bu da insanları ürkütebiliyor. Buna baskı rejimi deriz.
– 12 Eylül darbesini yaşamış ülkesini terk etmek zorunda kalmış bir sanatçı olarak o günden bugüne neler söylersiniz?
Geçmişte 12 Eylül döneminde tabii ki baskı, zulüm, hapisler, idamlar yaşadı bu ülke. Bugün ise Anayasa’ya uyulmayan bir dönemden geçiyoruz. Bugün durum o dönemdekinden daha sert ve ürkütücü.
BİZ İYİ YURTSEVERLERİZ
– Türkiye’den ayrı geçirdiğiniz 20 yılı nasıl özetlersiniz?
Ben ve benim dostlarım biz iyi yurtseverleriz. Bu yurdu galiba en çok sevenlerin başında bizler geliriz. O nedenle düşüncelerimizi ifade ettikten sonra bu sistemin bize uyguladığı bir baskı düzeni vardı bunun sonucunda ya ülkede kalıp hapishanede olacaktık ya da özgür kalıp söylemlerimize devam edecektik. Bu yüzden yurt dışına çıktık. Sokaklarda her gün insanlar öldürülüyordu. Ama yurt dışında tabii ki benim yaptığım parçaların çoğunluğu o dönemin baskı rejimine karşı yazılmış şarkılardı. O dönemi anlatmaya çalıştım.
ÖZLEMLER ÇOK BÜYÜKTÜ
– Nasıl bir özlemdi?
Geride aileniz dostlarınız var. Ben kendi adıma söyleyeyim evli ve çocuk sahibi değildim. Ama çok gençtim 20’li yaşlardaydım ve özlemler büyüktü. İnsanına özlemimiz var. Öyle zamanlar geldi ki sokağa çıktığımda Türkçe konuşulan sokaklar aramaya başladım. Almanca ve Fransızca öğrendik. Çoğunlukla Almanya’da, 3,5 yıl da Fransa’da kaldım. 1980’de gittim.
– 20 yıl sonra döndünüz. İlk ne yaptığınızı hatırlıyor musunuz?
Trenle Edirne’ye geldim arkadaşlarım alıp İstanbul’a getirdiler. Ertesi akşam özlediğim ne varsa geldi. Türk yemekleri ve rakıyı özlemişim. Ailem Trabzon’dan bir otobüs doluşup gelmişlerdi. Annem de dahil. Babam vefat etmişti. Aynı minibüsle Trabzon’a gittik. Annem adak adamıştı. 20 yılda annem hariç ailemden kimseyi görmemiştim. Onları görünce alabora oldum. Tatlı bir stres yaşadım. Annemle de bir kez Yunanistan’ın Türkiye sınırında buluşmuştuk. Zor tabii. 45 yaşındaydım döndüğümde. Gençliğim yurt dışında geçti.
– Kırgınlıklarınız var mı?
İntikam duygusuyla yaşamadım. Yurt dışındayken öfke oluyor ama gelince bitiyor. Çünkü sistem sizi öfkelendiriyor. Ama kırgın ve küskün değilim. Sadece özgür bir ülkede yaşayabilmenin koşullarının oluşturulması lazım. Bu yoktu geçmişte. Bugün var mı? Yine yok.
– Döndükten sonra mı Datça’ya yerleştiniz?
2004 yılından beri Datça’dayım. Eşim emekli olunca ben de İstanbul’daki stüdyomu kapattım. İstanbul güzel ama yorucu bir şehir. Ege sahillerini sevdik. Datça’nın dışında bir köyde yaşıyoruz. Kedilerimiz var. Bahçemiz var. Doğal yaşıyoruz. Karadenizliler yeşilliği çok sever. Biz de ekip biçmeye çalışıyoruz.
Enerjin yüksek, yeni başlangıçlar için mükemmel bir zaman. Cesaretin ve kararlılığın sayesinde hedeflerine daha yakın olabilirsin. Bugün, ilişki ve iş alanında güçlü bir iletişim kurma şansı elde edeceksin. Dikkatini dağıtacak olaylar karşısında sabırlı olmalısın; biraz gevşemek sana iyi gelebilir. Sürprizlerle dolu bir gün seni bekliyor, fırsatları değerlendirmeyi unutma. Sağlık konusundaki kararlarını ertelememeli ve kendine dikkat etmelisin. Sevdiklerinle geçireceğin vakit, ruh hali üzerinde pozitif bir etki yaratabilir.
Finansal konularda beklenmedik gelişmeler kapının eşiğinde. Bugün, maddi kaynaklarınla ilgili yeni fırsatlar bulabilirsin. Bu fırsatları değerlendirmek için dikkatli bir plan yapman önemli. İkili ilişkilerde ise samimiyet öne çıkıyor; sevdiğin kişiye karşı duygularını daha açık bir şekilde ifade etmek, aranızdaki bağı güçlendirebilir. Kendine ve sevdiklerine karşı olan sorumluluklarını göz önünde bulundurarak hareket ettiğinde, gerilimi azaltabilir ve huzurlu bir atmosfer yaratabilirsin. İçsel bir huzur bulmak için doğayla vakit geçirmek faydalı olabilir. Bugün duyularına hitap eden şeylere yönelerek ruhunu besle. Kendini rahatlatacak aktiviteler bulmaya çalış; bu, zihnindeki karmaşayı dağıtabilir. Ayrıca, sezgilerin konusunda dikkatli olman gereken bir dönemdesin; iç sesine kulak vermek doğru seçimler yapmanda yardımcı olabilir.
Bugün iletişim becerilerin ve sosyal ilişkilerin öne çıkıyor. Fikirlerini paylaşmak için harika bir zaman. Çevrendeki insanlarla insanın duygu ve düşüncelerini daha derinlemesine keşfedebilirsin. Yeni insanlarla tanışabilir, mevcut ilişkilerini güçlendirebilirsin. Meraklı doğan seni yeni konulara yöneltecek; öğrenme isteğin artabilir. Ancak, dağınık enerjine dikkat et. Dikkatini toplamakta zorlanabilirsin. İçsel huzuru sağlamak için yalnız kalmayı veya meditatif aktiviteler yapmayı düşünebilirsin. Hedeflerini gözden geçirip, onları yeniden gözden geçirmek için uygun bir zaman. Açık fikirli kalmak ve heyecan verici fırsatları kucaklamak önemli. Şu anda hayatında bazı değişimler yaşanıyor olabilir; bunları kabullenmek ve esnek olmak senin için faydalı olacaktır.
Duygusal derinliğinle dolup taşacaksın, su yüzeyinin altında gizli kalan hislere dalma zamanı. Sevdiklerinle olan bağların güçleniyor; iletişim halinde kalmak, hislerini ifade etmek için mükemmel bir dönemdesin. İçsel dünyanı dışa vurduğun anlarda, empati yeteneğin seni öne çıkaracak. Aile ilişkilerine odaklanarak, geçmişe dair anılarına dönebilir; bu da seni huzurlu bir düşünceye sevk edecek. İş yerinde, takım çalışmasına daha fazla önem vermen gerekecek; ortak hedefler doğrultusunda ilerlemek, harika sonuçlar doğurabilir. Kalbinin sesini dinle; sezgilerin doğru yönlendirecek. Kendini koruma içgüdün, zorluklarla başa çıkmanı sağlayacak; korkularını aşmayı başardıkça, özgüvenin tazelenip artış gösterecek. Unutma, kendine karşı nazik olmalısın; bu aşamada, içsel barışı sağlamaya katkı sunacak tüm küçük mutlulukları yakala.
Işığını etrafa saçan bir enerjiyle dolup taşacaksın. Bugün kendini ifade etmekte oldukça cesur ve yaratıcı hissedeceksin. Sosyal çevrende seni heyecanlandıran yeni fırsatlar ortaya çıkabilir. Başkaları üzerinde güçlü bir etki bırakabilir, ilgi odağı olabilirsin. Kendini ön plana çıkarmaktan çekinme, zira doğal bir çekim gücün var. Ancak dikkatli ol, fazlasıyla öne çıkma isteği bazı çatışmalara yol açabilir. Dinamik ve etkin bir gün geçirirken, duygusal ilişkilerinde de derinlik arayışında olabilirsin. Sevdiklerinle paylaşacağın anlar, ilişkinizi daha da güçlendirecek. Ama unutma, biraz hoşgörü ve anlayışla bu enerjiyi daha da pozitif hale getirebilirsin. Kendi gündeminin farkında olarak, içsel sesine kulak vermen önemli. Başarıya giden yolda ilerlemek için, içsel motivasyonunu yüksek tutmayı ihmal etme.
Detaylarla dolu bir gün seni bekliyor. Analitik düşünme yeteneğin, etrafındaki insanlarla arandaki iletişimi güçlendirecek. Kendini ifade ederken dikkatli olmalısın; zira doğru kelimeleri bulmakta zorlanabilirsin. İş hayatındaki projeler üzerinde yoğunlaşman, başarıyı getirebilir. Ancak, mükemmeliyetçi yapını kontrol altında tutmalısın; yoksa küçük ayrıntılar seni boğabilir. Arkadaşlarınla bir araya gelmek için harika bir zaman. Onlarla paylaşımlarda bulunmak, ruh halini canlandıracak ve sosyalleşmen için faydalı olacaktır. Sağlığını da ihmal etmemeli, bedenine özen göstermelisin. İçsel huzurunu korumak için meditasyon veya doğada kısa bir yürüyüş faydalı olabilir. İletişim konusunda kendini açık bırak ve yeni fikirlere sıcak yaklaş; bunlar seni yeni kapılara yönlendirecektir.
Çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin ve iletişimin ön plana çıkıyor. Sosyal bağlantıların güçlenirken, ortak projeler ya da iş birliği yapma fırsatları doğabilir. Duygusal dengeni sağlamak için içgüdülerine güvenmelisin. Güzellik ve estetik konularında yaratıcı fikirler geliştirebilirsin. Problemleri diplomasi ve zarafetle çözme yeteneğin, karşına çıkan zorlukları aşmanda büyük rol oynayacak. Aynı zamanda bu dönemde kendi isteklerine odaklanmak, öz değerini yeniden tanımlamak için harika bir fırsat. Unutma, huzur arayışında olduğun her alanda kendini ifade etme cesaretini göster.
Duyguların derinliklerinde bir dalış yapma zamanı. İçsel sezgilerin seni yönlendirecek, gizli kalmış düşünceler ve hislerle yüzleşmek gerekebilir. Kalbindeki tutku, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerini etkileyebilir; samimi ve açık olmalısın. Aşk hayatında güçlü hisler ön planda, ihtiyacın olan dengeyi bulmak için cesur adımlar atabilirsin. İş veya kariyer konularında da kıvrak zekân ve analitik düşünce yapın sayesinde zorlukların üstesinden gelmen mümkün. Sosyal çevrendeki dinamikler değişebilir; eski bağlantılarına dönüş yapabilir ya da yeni dostluklar peşinde koşabilirsin. Sağlığını ihmal etme, ruhsal ve fiziksel dengeyi sağlamak için zaman ayırmalısın. Kendine güvenmeye devam et, çünkü içsel gücün her türlü zorluğun üstesinden gelmene yardımcı olacak.
Serbest ruhun bugün daha da öne çıkıyor. Maceraya atılmak, yeni fikirler keşfetmek ve zihnini açmak için harika bir dönemdesin. Merak duygun, seni sıradışı deneyimlere yönlendirebilir. Sosyal çevrendeki insanlarla derin sohbetler yapabilir, ilham verici kişilerle bir araya gelebilirsin. Heyecan verici fırsatların kapını çalma ihtimali var; değerlendirmeye hazır ol. İçsel bir tatmin hali hissedebilirsin, bu da kararlılıkla hedeflerine odaklanmanı sağlayacak. Ancak, detaylara dikkat etmeyi unutma; bazı küçük aksaklıklar büyük projeleri etkileyebilir. Kendine güven, tutkulu hisset ve içindeki enerjiyi dışarıya yansıt. Emellerini gerçekleştirmek için doğru adımlar atmaya hazırsın.
Disiplin ve kararlılık gününün temel taşları olacak. İş ve kariyer alanında yeni fırsatlarla karşılaşabilirsin; bu durum, gelecekteki hedeflerine ulaşmanda büyük bir adım teşkil edebilir. İletişim kurduğun kişilerle arandaki bağlantıları güçlendirmek, başarılarını pekiştirecek. Ancak, duygusal hallerin üzerinde biraz daha derin düşünmelisin; kalp hislerinle mantığını dengelemek, yaratıcı yollar bulmanı sağlayacak. Kendine olan güvenin artarken, içsel huzurun için küçük molalar vermeyi unutmamalısın. İlerlemek için yanına aldığın insanlarla uyum içinde çalışmak, seni daha ileriye taşıyacak bir enerji yaratacak. Anlık kararlardan uzak durarak, daha önce planladığın projelere yönelmen, önünü açacak. Unutma ki sabırla ilerlediğin her yolda, başarılı sonuçlar seni bekliyor.
Havada özgürlük ve yenilik arayışının yoğun hissedileceği bir dönemdesin. Alışılmış kalıplardan sıyrılma arzusu, farklı düşünce yapılarıyla etkileşimde bulunmanı sağlayacak. Sosyal çevrenle iletişimlerin, beklenmedik sürprizlere açık ve canlandırıcı bir hale gelecek. İçinde bulunduğun projelerde sıradışı fikirlerinle dikkat çekebilirsin. Ancak, ani tepkilerden kaçınmakta fayda var; bazı durumlar senin kontrolünden çıkabilir. Duygusal bağlar açısından ise, derin ve samimi paylaşımlar, ilişkinin dinamiklerini olumlu yönde değiştirebilir. Sezgisel yeteneklerin artacak; bu, karşındaki insanları daha iyi anlama kapasiteni güçlendirecek. Kendini ifade etmekten çekinme, düşüncelerini açıkça paylaşmak, çevrendeki insanların tutumlarını olumlu etkileyebilir. Farklılıklara saygı duyarak yaratıcı işbirliklerine kapı aralayabilirsin. Gizli kalmış yeteneklerini keşfetmek için mükemmel bir gün. Kendi potansiyelini değerlendirmek ve hayallerinin peşinden gitmek için ilham verici bir zaman dilimindesin.
Duygusal derinliklerin artacağı bir gün. İçsel sezgilerinle hareket ettiğinde, karşına çıkan fırsatlar seni beklediğinden daha fazla memnun edebilir. Hayal gücün yüksek, bu da sanatsal ve yaratıcı projeleri hayata geçirmek için mükemmel bir zemin sunuyor. Sosyal ilişkilerde ise empati sahibi olman, güçlükleri aşmana yardımcı olacak. Başkalarının hislerini anlamak, onların ihtiyaçlarına yanıt vererek bağlarını daha da güçlendirmene olanak tanıyabilir. Kendine biraz zaman ayırmayı unutma; bir gün dinlenme ve kendini yenileme fırsatı olabilir. Bu süreçte ihtiyaç duyduğun destek, çevrendeki insanlardan gelebilir. Sisli duyguların netleşmesine olanak tanıyacak anlar, seni yeni bir perspektife yönlendirebilir. İleriye dönük kararlarında ise, sezgi ve içgörülerinin sana rehberlik etmesine izin vermek faydalı olacak. Kalbine ve iç sesine güven.
