1
12 Eylül 1980 darbesiyle ülkeyi terk etmek zorunda kalan sanatçılardan biriydi Fuat Saka… Henüz 20’li yaşlarında sürgün hayatına Almanya’da başlayan Saka, ilk kez Türkiye’ye döndüğünde ise 45 yaşına gelmişti. 20 yıl boyunca ailesini hiç görmedi. O yıllarını yazıp söylediği şarkılara tutunarak geçirdi. Cem Karaca, Melike Demirağ ve sürgündeki birçok sanatçı yakın arkadaşıydı. Avrupa turnelerine birlikte çıktılar. O yılları anlatırken “Kırgın ve küskün değilim iyi bir yurtseverim” diyen Fuat Saka 14 Anadolu türküsünün yer aldığı yeni albümü Avaz için ‘her şeye karşı bir çığlık’ yorumu yaptı. İşte usta sanatçı ile yaptığımız samimi söyleşi…
– Nasılsınız?
Bu ülkede her şey yolunda demek için çok zorlamak lazım. Sağlık sıhhat yerinde. Pandemide baya çalıştım. Avaz albümünün kayıtlarını yaptım. Datça’daki evimde stüdyoma kapandım.
SOSYAL DARBEYE DÖNÜŞTÜ
– Neler zorladı sizi?
Üzülecek çok şey var. Özellikle bu müzisyenlerin yaşam biçimleri ekonomik olarak çok etkilendi. İntihar eden müzisyenler oldu, enstrümanlarını satmak zorunda kalanlar çok üzüldük. Ben kendim zor durumdayım diyemem. Sanatçılara eşlik eden müzisyenlere çok büyük ekonomik darbesi oldu bu sürecin. Sosyal darbeye dönüştü. Ne kadar becerebiliyorsak dayanıp yıkılmayacağız. Enver Gökçe’nin meşhur şiirindeki gibi “Dayan ha yıkılma’ diyorum ben de. Türkiye’de müzik yapmak hep zor koşullarda oldu. Hala da öyle şimdi iki katı zorlaştı. Bunun nedeni de sistemin ta kendisidir. Büyük bir aşkla şevkle yaptıkları işten uzaklaşmak zorunda kalıyor müzisyenler pandemiyle birlikte.
TÜRKÜYE DUYDUĞUM SEVGİ
– Avaz albümüyle bu kez Anadolu’dan türkülerle karşımızdasınız. Çıkış noktanız Anadolu’ya özlem mi?
Beni Karadeniz müziğiyle tanır insanlar ama bu yanlış protest şarkılarım da vardı. Ahmet Arif’ten Nazım Hikmet’e çok değerli şairlerin şiirlerini besteledim. Her çalışmam içinde mutlaka bir Karadeniz ritmi ya da şarkısı koymuşumdur. İnsanlar onu daha çok sevmiştir ona bir şey diyemem. Sanatçıyı köşeye sıkıştırmamak lazım sanatçı sanatçıdır. Avaz’ın temelini daha çok Anadolu halk türkülerinden oluşturdum. Çıkış noktam türkülere duyduğum sevgi ve onara olan inancım. Her türküye değil tabii ki seçtik. 30’dan fazla türkü kayıt etim ama 14 tanesini seçtik. İnsanları kucaklayabilecek parçaları seçtik.
BUGÜN VAR YARIN YOKLAR
– Anadolu türkülerinin günümüzdeki yeri hak ettiği yerde mi diye hep tartışılır. Sizin düşünceniz nedir?
‘Popüler müzike satan müzik’ denilir. Popüler olan bugün var yarın yok. Türküler öyle değildir hayata, aşk, sevda, kin, öfke kavga her türlü hikayesi olan söylemlerdir. Anadolu’nun yüzlerce ozanı var söyledikleri bugün de geçerliliğini taşıyor. Türkülerin yok olması imkansız. Türküler kalıcıdır.
– Albümün ismi Avaz haykırmayı çağrıştırıyor gibi…
Çığlık atmak diyelim biz ona. (Gülüyor)
MUHALİF OLMAYI SEÇTİM
– Avaz neyin çığlığı?
Her şeye karşı bir çığlık. Ben hayatımda muhalif olmayı seçtim. Ülkenin sosyal ekonomik politik düzeni açısından muhalif olmak. Muhaliflik kötü bir şey değildir ayrıca. Korkulmamalı. Hatta bu ülkeyi yönetmeye çalışanlar da muhaliflere kulak vermeli. Sosyal, ekonomik, kültürel yaşama dair söyleyeceklerimiz var. Bu albümdeki türkülerimle Avaz’ın amaçlarından bir tanesi de o dur. Sistem neredeyse bize türküleri de bize unutturmaya çalışıyor. Anadolu’nun türkülerini unutmayacağız. Bu bir gelenektir. Bu geleneği taşıyanlardan biri olarak amacım türkülerimizi yaşatmak.
– Sizin aksinize sanatın siyasete karışmasını eleştirenler de var…
Politikayı sadece politikacılar mı yapacak? Biz edilgen olmamalıyız biz halkız. Halk olduğumuz için de politikanın içindeyiz. Söyleyeceklerimizi tabii ki söyleyeceğiz. Çünkü susmanın kimseye yararı yok. Ama bu ülkede ağzını açtığınızda hemen hapishanenin yolunu gösteriyorlar. Bu da insanları ürkütebiliyor. Buna baskı rejimi deriz.
– 12 Eylül darbesini yaşamış ülkesini terk etmek zorunda kalmış bir sanatçı olarak o günden bugüne neler söylersiniz?
Geçmişte 12 Eylül döneminde tabii ki baskı, zulüm, hapisler, idamlar yaşadı bu ülke. Bugün ise Anayasa’ya uyulmayan bir dönemden geçiyoruz. Bugün durum o dönemdekinden daha sert ve ürkütücü.
BİZ İYİ YURTSEVERLERİZ
– Türkiye’den ayrı geçirdiğiniz 20 yılı nasıl özetlersiniz?
Ben ve benim dostlarım biz iyi yurtseverleriz. Bu yurdu galiba en çok sevenlerin başında bizler geliriz. O nedenle düşüncelerimizi ifade ettikten sonra bu sistemin bize uyguladığı bir baskı düzeni vardı bunun sonucunda ya ülkede kalıp hapishanede olacaktık ya da özgür kalıp söylemlerimize devam edecektik. Bu yüzden yurt dışına çıktık. Sokaklarda her gün insanlar öldürülüyordu. Ama yurt dışında tabii ki benim yaptığım parçaların çoğunluğu o dönemin baskı rejimine karşı yazılmış şarkılardı. O dönemi anlatmaya çalıştım.
ÖZLEMLER ÇOK BÜYÜKTÜ
– Nasıl bir özlemdi?
Geride aileniz dostlarınız var. Ben kendi adıma söyleyeyim evli ve çocuk sahibi değildim. Ama çok gençtim 20’li yaşlardaydım ve özlemler büyüktü. İnsanına özlemimiz var. Öyle zamanlar geldi ki sokağa çıktığımda Türkçe konuşulan sokaklar aramaya başladım. Almanca ve Fransızca öğrendik. Çoğunlukla Almanya’da, 3,5 yıl da Fransa’da kaldım. 1980’de gittim.
– 20 yıl sonra döndünüz. İlk ne yaptığınızı hatırlıyor musunuz?
Trenle Edirne’ye geldim arkadaşlarım alıp İstanbul’a getirdiler. Ertesi akşam özlediğim ne varsa geldi. Türk yemekleri ve rakıyı özlemişim. Ailem Trabzon’dan bir otobüs doluşup gelmişlerdi. Annem de dahil. Babam vefat etmişti. Aynı minibüsle Trabzon’a gittik. Annem adak adamıştı. 20 yılda annem hariç ailemden kimseyi görmemiştim. Onları görünce alabora oldum. Tatlı bir stres yaşadım. Annemle de bir kez Yunanistan’ın Türkiye sınırında buluşmuştuk. Zor tabii. 45 yaşındaydım döndüğümde. Gençliğim yurt dışında geçti.
– Kırgınlıklarınız var mı?
İntikam duygusuyla yaşamadım. Yurt dışındayken öfke oluyor ama gelince bitiyor. Çünkü sistem sizi öfkelendiriyor. Ama kırgın ve küskün değilim. Sadece özgür bir ülkede yaşayabilmenin koşullarının oluşturulması lazım. Bu yoktu geçmişte. Bugün var mı? Yine yok.
– Döndükten sonra mı Datça’ya yerleştiniz?
2004 yılından beri Datça’dayım. Eşim emekli olunca ben de İstanbul’daki stüdyomu kapattım. İstanbul güzel ama yorucu bir şehir. Ege sahillerini sevdik. Datça’nın dışında bir köyde yaşıyoruz. Kedilerimiz var. Bahçemiz var. Doğal yaşıyoruz. Karadenizliler yeşilliği çok sever. Biz de ekip biçmeye çalışıyoruz.
Bugün yeni başlangıçlara açık olmalısın. İçindeki cesareti besle ve karşılaştığın zorluklardan korkma. İş veya özel hayatında alacağın riskler, sana beklemediğin fırsatlar getirebilir. Arkadaşlarınla olan ilişkilerin güçleniyor; birlikte yapacağınız aktiviteler moral kaynağın olacak. İçsel enerjin yüksek, bu durum spor veya fiziksel aktivitelere yönelmen için uygun bir zaman dilimindesin. Duygusal geri çekilmelere yönelik eğilimlerin olabilir ama bu gün, ruhsal olarak kendini ifade etmenin yollarını bulmak sana iyi gelecek. İletişimde açık ve net ol; duygularını paylaşmak, içindeki kıskançlık veya şüphe gibi olumsuz hisleri aşmana yardımcı olabilir. Kendini ifade ettiğinde daha sağlıklı ve huzurlu hissedeceksin. Hayatındaki küçük şeylere odaklanarak, iç huzurunu yakalayabilir ve kendini tekrar güçlendirebilirsin.
Bugün, duygusal ve maddi konularda denge arayışında olabilirsin. Maddi durumunu gözden geçirip, tasarruf yapma isteği içindesin. Harcama alışkanlıklarını sorgulamak için güzel bir zaman. Aynı zamanda, sevdiğin insanların yanında olmanın huzurunu hissetmek, içsel dengeni bulmana yardımcı olacak. Aşk hayatında ise, daha derin bağlar kurma isteği ön planda. Sevgiye ve güvene dayalı bir ilişki için adımlar atabilirsin. Duygusal ihtiyaçlarının karşılandığına dair içsel bir mutluluk hissedeceksin. Sosyal çevrende meydana gelecek değişiklikler, yeni fırsatlar getirebilir. Kendini ifade etme konusunda daha cesur olabilir, böylece ilişkilerini güçlendirebilirsin. Kendi değerlerinle uyum içinde hareket etmenin önemini tekrar hatırlayacağın bir gün seni bekliyor. Bu nedenle, kendine güvenmeyi ve içsel sesini dinlemeyi unutma.
Sosyal etkileşimlerin yoğunlaştığı bir gün. İletişim becerilerin ve zeka kapasitenle çevrendekilere ilham verebilir, fikirlerini paylaşmak için uygun bir zaman dilimi. Bazen yüzeysel konuların derin ve anlamlı tartışmalara dönüşmesi mümkün. Esneklik göstermek ve değişikliklere açık olmak önemli, özellikle beklenmedik gelişmelerle karşılaşabilirsin. Ayrıca, yeniliklere ve farklılıklara karşı açık olman, seni daha zengin düşünce yapısına yönlendirecek. Aşk bağlamında samimiyet arayışında olabilirsin; derinlerdeki hislerin su yüzüne çıkmak için fırsat bulabilir. Ancak dikkatli ol, zihinsel enerjin seni bazen kararsızlığa itebilir. Duygularını dengelemek, içsel huzurunu bulmana yardımcı olacak. Eğitim, yolculuk veya yeni öğrenme fırsatları gündemde; bunları değerlendirmek sayende kendi ufkunu açmana yardımcı olacaktır.
Duygusal derinlikler içinde kaybolma ihtimali yüksek. İçsel bir huzur arayışı içerisindesin, bu yüzden bu gün kendine zaman ayırmayı unutmamalısın. Aile ve sevdiklerinle olan bağların, bu dönemde sana güç verecek. Empatin yüksek, başkalarının duygularını anlama yeteneğin, ilişkilerini derinleştirecek. Sorunları çözme yeteneğin, çevrende güvenilir bir destek kaynağı olmanı sağlayacak. Kendini ifade ederken dikkatli ol, zira bazı sözlerin yanlış anlaşılabilir. İçsel sesine kulak ver, sezgilerin, önemli kararlar almanı kolaylaştıracak. Gözlem gücünle çevrendekilerin ruh hallerine daha fazla duyarlılıkla yaklaşabilirsin. Bugün, yarın için sağlam temeller atma fırsatı sunuyor. Unutma, koruyucu tavrın herkese ilham verebilir.
Bugün, özgüvenin ve kararlılığın zirveye çıkacak. Çevrende seni etkileyen olaylar daha yoğun hissedilecek, bunu avantaja çevirme zamanı. Yaratıcı projelerin için ilham bulabilir ve öne çıkmak adına fırsatlar yakalayabilirsin. Sosyal ilişkilerde daha açık sözlü olman, hem sana hem de çevrene fayda sağlayacak. Kalabalık ortamlarda dikkat çekici bir aura yayacaksın; bu da yeni bağlantılar kurmanın kapılarını aralayabilir. Kendine güven, başkalarına da ilham verecek. Ancak, aşırı ben merkezli olmaktan kaçınmalısın; dinlemek ve empati kurmak da bu süreçte değerli olacaktır. Romantik ilişkilerde, duygularını ifade etme zamanı; açıklık ve dürüstlük, sevgi bağlarını güçlendirebilir. Hem sosyal hem de profesyonel alanda, karşına çıkan fırsatları değerlendirmeye hazır ol. Kendi değerini bil ve o doğrultuda hareket et. Hayatındaki dengeyi korumak için zaman ayırmayı unutma.
Analitik zihniniz bugün oldukça keskin. Görevlerinizi tamamlamak için harika bir gün. Detaylara olan dikkatiniz sayesinde, önemsiz gibi görünen bir sorunu bile çözümleyebilir ve başkalarına rehberlik edebilirsiniz. Çalışma arkadaşlarınızla olan iletişiminiz, olası yanlış anlaşılmaları bertaraf edecek şekilde olumlu ilerliyor. Aynı zamanda sağlığınıza da özen göstermek için bir adım atmanız gerekebilir; belki hafif bir egzersiz rutini veya sağlıklı bir beslenme planı oluşturmak iyi gelebilir. Duygusal olarak, içsel huzurunuzu artıracak aktivitelere yönelebilirsiniz. Kendinizi yenilenecek ve tazelenmiş hissedeceğiniz bu dönemde, ruhsal sağlığınıza önem vermek öncelikleriniz arasında olmalı. Aşk hayatınızda ise iletişim kaliteniz ön planda; hislerinizi ifade etmek için doğru zamanı bekleyin. Karşınızdaki kişiye empatiyle yaklaşmak, bağlarınızı güçlendirebilir. Kısa seyahat planları veya doğayla iç içe zaman geçirmek, ruhunuza iyi gelecektir.
Bugün estetik anlayışın ve sosyal becerilerin ön planda. İnsanların gözünde parlayabilir, hoşluk ve zarafetle dikkat çekebilirsin. İletişim kurmak, yeni insanlarla tanışmak veya eski dostlarınla bir araya gelmek için mükemmel bir zaman. İçsel huzurunu bulmak üzere sanat ve güzellikle ilgili aktivitelere yönelmek sana iyi gelebilir. Problemlerini çözerken anlayışlı ve diplomatik tavrını koruman önemli. Fikirlerin, çevrendeki insanlar üzerinde ilham verici etkiler yaratabilir, bu yüzden düşüncelerini cesurca paylaşmaktan çekinme. Sevgi ve ilişkilerde ise duygusal derinlikler keşfedebilirsin; karşındakilerle kurduğun bağları daha sağlam hale getirmek için açık ve dürüst bir iletişim şart. Unutma, denge ve uyum senin için her zaman vazgeçilmez.
Duyguların derinliği ve tutkusallığın bu dönemde ön planda. İlişkilerde yoğun bir bağ kurmak isteyebilir, karşındakinin ruhunu anlamak için çaba harcayabilirsin. Gizlilik ve sırlar, karşılaştıklarınla olan bağlarını daha da derinleştiriyor. İçsel dünyanda bir yüzleşme yaşayabilir, geçmişteki olumsuz anıları geride bırakma isteği doğabilir. Bugün güçlü sezgilerinin rehberliğine güvenerek önemli kararlar alabilir, kalbinin sesini dinleyebilirsin. İş veya projelerde liderlik yeteneklerini sergileme zamanı. Ancak, duygusal alanındaki derinliği, iş hayatına yansıtmakta dikkatli olmalısın. Unutma, içinde bulunduğun tüm bu karmaşayı doğru bir şekilde yönlendirebilirsen, büyük başarılar elde edebilirsin. Tutkulu ama dengeli bir yaklaşım, seni istediğin yere götürecektir.
Yeni deneyimlere açıldığın bir gün seni bekliyor. Macera arayışındaki hevesin, alışılmış sınırlarını aşmana yardımcı olacak. Farklı bakış açıları edinmek, seni hem zenginleştirecek hem de ruhsal olarak aydınlatacak. Sosyal ilişkilerde ise ani gelişmeler yaşanabilir; biriyle derin bir bağ kurma fırsatın doğabilir. İçsel motivasyonun arttığı bu dönemde, hedeflerine daha kararlı bir şekilde yaklaşman mümkün. Seyahat planları yapabilir veya yeni bilgiler edinmek için araştırmalara başlayabilirsin. Kendini ifade etme isteğin, yaratıcılığını ön plana çıkaracak ve çevrendekiler üzerinde ilgi uyandıracak. Açık fikirli ol ve karşına çıkan fırsatları değerlendir.
Disiplin ve kararlılıkla dolu bir gün seni bekliyor. Hedeflerine ulaşma konusunda oldukça azimli hissedeceksin. Çalışma alanında yeni projeler veya sorumluluklar üstlenme fırsatları karşına çıkabilir. Bu süreçte, çevrendeki insanlarla olan iletişimin önem arz ediyor; onlardan destek almayı ihmal etme. Duygusal ilişkilerde, açık iletişim kurmak, yanlış anlamaların önüne geçecek. Finansal konularda, harcamalarını gözden geçirip bütçe planlaması yapmak için harika bir zaman. Sağlık alanında ise, kendine özen gösterip dinlenmeye zaman ayırmak, ruhsal dengen için faydalı olacak. Bugünkü ilerlemelerin, inancını daha da güçlendirecek.
Farklı düşüncelerin ve yenilikçi yaklaşımların vurgulandığı bir gün. Bugün, sıradışı fikirlerin ve yaratıcı projelerin peşinden koşmak için harika bir zaman dilimi. İnsanlarla olan iletişimin güçlü ve ikna edici olacak; bu, iş veya sosyal çevrende yeni bağlantılar kurmana yardımcı olabilir. Duygusal anlamda aksiyon almanın eşiğindesin; ilişkilerinde taze bir nefes aramayı düşünebilirsin. Özgürlüğüne düşkünlüğün, seni yeni deneyimlere yönlendirecek. Ancak, ani kararlardan kaçınarak düşüncelerini netleştirmen, uzun vadede yarar sağlayacak. Eğitim ve öğrenimle ilgili konular, ilginin odağında yer alabilir; mevcut bilgi birikimini genişletmek için fırsatlar çıkabilir. Duygusal olarak kendini serin hissetsen bile, sezgilerinle ilerle. Çevrendeki insanlara karşı olan sezgilerin güçlü; bu, başkalarının hissetmediği detayları fark etmeni sağlayacak. Kendine güvenerek adım attığında, hedeflerine ulaşman kaçınılmaz olacak.
Duygusal derinliklerinle yüzleşeceğin bir gün. İçsel dünyandaki dalgalanmalar seni daha da güçlü kılabilir. Yaratıcılığın tavan yapıyor; sanatsal bir projeye yönelmek için harika bir zaman. Sevdiklerinle olan ilişkilerinde samimiyet ön planda olacak, hislerini açıkça ifade etmekten çekinme. Sebepsiz bir huzursuzluk hissedebilirsin; bunun geçici olduğunu unutma. İçsel sesine kulak ver ve kendini yeniden keşfetmeye odaklan, bu süreçte ruhsal olarak yenilendiğini hissedeceksin. Hayallerinin peşinden koşarken kararlılığını korumak, sana yeni kapılar açabilir. Ayrıca, geçmişle yüzleşmek ve bazı yükleri geride bırakmak için ideal bir zaman. Kendine şefkat göster; içsel barışını sağlamak için gözlerini kapat ve derin bir nefes al.
