1
12 Eylül 1980 darbesiyle ülkeyi terk etmek zorunda kalan sanatçılardan biriydi Fuat Saka… Henüz 20’li yaşlarında sürgün hayatına Almanya’da başlayan Saka, ilk kez Türkiye’ye döndüğünde ise 45 yaşına gelmişti. 20 yıl boyunca ailesini hiç görmedi. O yıllarını yazıp söylediği şarkılara tutunarak geçirdi. Cem Karaca, Melike Demirağ ve sürgündeki birçok sanatçı yakın arkadaşıydı. Avrupa turnelerine birlikte çıktılar. O yılları anlatırken “Kırgın ve küskün değilim iyi bir yurtseverim” diyen Fuat Saka 14 Anadolu türküsünün yer aldığı yeni albümü Avaz için ‘her şeye karşı bir çığlık’ yorumu yaptı. İşte usta sanatçı ile yaptığımız samimi söyleşi…
– Nasılsınız?
Bu ülkede her şey yolunda demek için çok zorlamak lazım. Sağlık sıhhat yerinde. Pandemide baya çalıştım. Avaz albümünün kayıtlarını yaptım. Datça’daki evimde stüdyoma kapandım.
SOSYAL DARBEYE DÖNÜŞTÜ
– Neler zorladı sizi?
Üzülecek çok şey var. Özellikle bu müzisyenlerin yaşam biçimleri ekonomik olarak çok etkilendi. İntihar eden müzisyenler oldu, enstrümanlarını satmak zorunda kalanlar çok üzüldük. Ben kendim zor durumdayım diyemem. Sanatçılara eşlik eden müzisyenlere çok büyük ekonomik darbesi oldu bu sürecin. Sosyal darbeye dönüştü. Ne kadar becerebiliyorsak dayanıp yıkılmayacağız. Enver Gökçe’nin meşhur şiirindeki gibi “Dayan ha yıkılma’ diyorum ben de. Türkiye’de müzik yapmak hep zor koşullarda oldu. Hala da öyle şimdi iki katı zorlaştı. Bunun nedeni de sistemin ta kendisidir. Büyük bir aşkla şevkle yaptıkları işten uzaklaşmak zorunda kalıyor müzisyenler pandemiyle birlikte.
TÜRKÜYE DUYDUĞUM SEVGİ
– Avaz albümüyle bu kez Anadolu’dan türkülerle karşımızdasınız. Çıkış noktanız Anadolu’ya özlem mi?
Beni Karadeniz müziğiyle tanır insanlar ama bu yanlış protest şarkılarım da vardı. Ahmet Arif’ten Nazım Hikmet’e çok değerli şairlerin şiirlerini besteledim. Her çalışmam içinde mutlaka bir Karadeniz ritmi ya da şarkısı koymuşumdur. İnsanlar onu daha çok sevmiştir ona bir şey diyemem. Sanatçıyı köşeye sıkıştırmamak lazım sanatçı sanatçıdır. Avaz’ın temelini daha çok Anadolu halk türkülerinden oluşturdum. Çıkış noktam türkülere duyduğum sevgi ve onara olan inancım. Her türküye değil tabii ki seçtik. 30’dan fazla türkü kayıt etim ama 14 tanesini seçtik. İnsanları kucaklayabilecek parçaları seçtik.
BUGÜN VAR YARIN YOKLAR
– Anadolu türkülerinin günümüzdeki yeri hak ettiği yerde mi diye hep tartışılır. Sizin düşünceniz nedir?
‘Popüler müzike satan müzik’ denilir. Popüler olan bugün var yarın yok. Türküler öyle değildir hayata, aşk, sevda, kin, öfke kavga her türlü hikayesi olan söylemlerdir. Anadolu’nun yüzlerce ozanı var söyledikleri bugün de geçerliliğini taşıyor. Türkülerin yok olması imkansız. Türküler kalıcıdır.
– Albümün ismi Avaz haykırmayı çağrıştırıyor gibi…
Çığlık atmak diyelim biz ona. (Gülüyor)
MUHALİF OLMAYI SEÇTİM
– Avaz neyin çığlığı?
Her şeye karşı bir çığlık. Ben hayatımda muhalif olmayı seçtim. Ülkenin sosyal ekonomik politik düzeni açısından muhalif olmak. Muhaliflik kötü bir şey değildir ayrıca. Korkulmamalı. Hatta bu ülkeyi yönetmeye çalışanlar da muhaliflere kulak vermeli. Sosyal, ekonomik, kültürel yaşama dair söyleyeceklerimiz var. Bu albümdeki türkülerimle Avaz’ın amaçlarından bir tanesi de o dur. Sistem neredeyse bize türküleri de bize unutturmaya çalışıyor. Anadolu’nun türkülerini unutmayacağız. Bu bir gelenektir. Bu geleneği taşıyanlardan biri olarak amacım türkülerimizi yaşatmak.
– Sizin aksinize sanatın siyasete karışmasını eleştirenler de var…
Politikayı sadece politikacılar mı yapacak? Biz edilgen olmamalıyız biz halkız. Halk olduğumuz için de politikanın içindeyiz. Söyleyeceklerimizi tabii ki söyleyeceğiz. Çünkü susmanın kimseye yararı yok. Ama bu ülkede ağzını açtığınızda hemen hapishanenin yolunu gösteriyorlar. Bu da insanları ürkütebiliyor. Buna baskı rejimi deriz.
– 12 Eylül darbesini yaşamış ülkesini terk etmek zorunda kalmış bir sanatçı olarak o günden bugüne neler söylersiniz?
Geçmişte 12 Eylül döneminde tabii ki baskı, zulüm, hapisler, idamlar yaşadı bu ülke. Bugün ise Anayasa’ya uyulmayan bir dönemden geçiyoruz. Bugün durum o dönemdekinden daha sert ve ürkütücü.
BİZ İYİ YURTSEVERLERİZ
– Türkiye’den ayrı geçirdiğiniz 20 yılı nasıl özetlersiniz?
Ben ve benim dostlarım biz iyi yurtseverleriz. Bu yurdu galiba en çok sevenlerin başında bizler geliriz. O nedenle düşüncelerimizi ifade ettikten sonra bu sistemin bize uyguladığı bir baskı düzeni vardı bunun sonucunda ya ülkede kalıp hapishanede olacaktık ya da özgür kalıp söylemlerimize devam edecektik. Bu yüzden yurt dışına çıktık. Sokaklarda her gün insanlar öldürülüyordu. Ama yurt dışında tabii ki benim yaptığım parçaların çoğunluğu o dönemin baskı rejimine karşı yazılmış şarkılardı. O dönemi anlatmaya çalıştım.
ÖZLEMLER ÇOK BÜYÜKTÜ
– Nasıl bir özlemdi?
Geride aileniz dostlarınız var. Ben kendi adıma söyleyeyim evli ve çocuk sahibi değildim. Ama çok gençtim 20’li yaşlardaydım ve özlemler büyüktü. İnsanına özlemimiz var. Öyle zamanlar geldi ki sokağa çıktığımda Türkçe konuşulan sokaklar aramaya başladım. Almanca ve Fransızca öğrendik. Çoğunlukla Almanya’da, 3,5 yıl da Fransa’da kaldım. 1980’de gittim.
– 20 yıl sonra döndünüz. İlk ne yaptığınızı hatırlıyor musunuz?
Trenle Edirne’ye geldim arkadaşlarım alıp İstanbul’a getirdiler. Ertesi akşam özlediğim ne varsa geldi. Türk yemekleri ve rakıyı özlemişim. Ailem Trabzon’dan bir otobüs doluşup gelmişlerdi. Annem de dahil. Babam vefat etmişti. Aynı minibüsle Trabzon’a gittik. Annem adak adamıştı. 20 yılda annem hariç ailemden kimseyi görmemiştim. Onları görünce alabora oldum. Tatlı bir stres yaşadım. Annemle de bir kez Yunanistan’ın Türkiye sınırında buluşmuştuk. Zor tabii. 45 yaşındaydım döndüğümde. Gençliğim yurt dışında geçti.
– Kırgınlıklarınız var mı?
İntikam duygusuyla yaşamadım. Yurt dışındayken öfke oluyor ama gelince bitiyor. Çünkü sistem sizi öfkelendiriyor. Ama kırgın ve küskün değilim. Sadece özgür bir ülkede yaşayabilmenin koşullarının oluşturulması lazım. Bu yoktu geçmişte. Bugün var mı? Yine yok.
– Döndükten sonra mı Datça’ya yerleştiniz?
2004 yılından beri Datça’dayım. Eşim emekli olunca ben de İstanbul’daki stüdyomu kapattım. İstanbul güzel ama yorucu bir şehir. Ege sahillerini sevdik. Datça’nın dışında bir köyde yaşıyoruz. Kedilerimiz var. Bahçemiz var. Doğal yaşıyoruz. Karadenizliler yeşilliği çok sever. Biz de ekip biçmeye çalışıyoruz.
Bugün enerjinin yüksek olduğu bir gün. Yeni başlangıçlara yönelmek için mükemmel bir zaman. İyi bir iletişim becerisiyle, çevrendeki insanları etkileyebilir, fikirlerini rahatlıkla paylaşabilirsin. Çeşitli projelerde liderlik üstlenmek isteyebilirsin, cesaretinle diğerlerini de motive edebilirsin. Ancak dikkat etmen gereken nokta, aceleci davranarak yüzeysel kararlar vermekten kaçınmak. İlişkilerde duygusal derinliğe inmeye hazır ol, karşındakilerin hislerine önem vermek seni daha da güçlendirecek. Gözlerindeki parıltı, çevrendekilere ilham verecek. Gün içinde kendini ifade etmenin yollarını bul ve içsel tutkunun peşinden git. Taviz vermeden, kendi doğrularını savunma cesaretini göster. Sonuçlar seni memnun edecek.
Bugün, kararlılığınızın ve sabrınızın önemini daha da derin bir şekilde hissedeceksiniz. Maddi duruma dair beklenmedik fırsatlar önünüze çıkabilir; bu durum, yatırım ve finansal planlarınızı gözden geçirmeniz için bir vesile olacaktır. Duygusal ilişkilerde, içsel huzur arayışınız belirginleşiyor ve sevdiklerinizle olan bağlarınızı güçlendirmek için nostalji duygusu sarmalıyor sizi. Arkadaşlarınız veya aile üyelerinizle samimi bir iletişim kurma arzusundayken, paylaşımda bulunmanızı teşvik eden anlar yaşayacaksınız. Sağlığınıza daha fazla dikkat etmeniz gerektiğini hissettiğiniz bir zaman dilimi; fiziksel ve zihinsel dengeyi sağlayabilmek adına kendi ihtiyaçlarınıza yönelmek önemli. Kendi değerlilik hissinizi sorgulayabileceğiniz bir süreçten geçiyorsunuz; bu, kendinizi yeniden tanıma fırsatı sunabilir. Anın tadını çıkarırken, yaşamın sunduğu küçük zevkleri kaçırmamaya özen gösterin. Gelişmekte olan yeni ilgi alanları, ruhsal tazelenmenize ve kişisel büyümenize katkıda bulunabilir.
İkizler, sosyal hayatın ve iletişimin yoğunlaştığı bir döneme girmiş bulunuyorsun. Zihnindeki düşünceleri paylaşma isteği, çevrendeki insanlarla derin bağlantılar kurmanı sağlayabilir. Ancak dikkat etmen gereken nokta, bazen çok fazla bilgi akışı seni boğabilir. Yaratıcı fikirlerinle, grup projelerinde öne çıkabilirsin. Arkadaşlarınla geçireceğin zaman, enerjini tazelemeni sağlayacak. Seyahate çıkma veya yeni yerler keşfetme arzusu da içindedir; bu, seni ruhsal olarak besleyebilir. Duygusal ilişkilerde ise samimi ve içten bir yaklaşım benimsemek ilişkilerini güçlendirecek. Ancak, ani değişimlere açık olmaya özen göster. Duyguların, bu süreçte düşüncelerinin gerisinde kalabilir. İçsel huzurunu sağlamak için zaman zaman yalnız kalmak iyi gelecektir.
Duyguların derinliklerine inmeye hazır ol, içsel bir keşif yolculuğu seni bekliyor. Bugün geçmişten gelen anılar canlanabilir, eski dostlarla iletişim kurmak isteyebilirsin. Aile bağların güçlenecek, sevdiklerinle kaliteli zaman geçirmek sana iyi gelecek. Empati yeteneğin ön plana çıkıyor, başkalarının hislerini anlamakta zorlanmayacaksın. İş ya da maddi konularda alacağın kararlar duygusal olarak da etkileyebilir, bu yüzden dikkat et. Bazen kalbini dinlemek aklına galip gelebilir, içsel sesine güven. Kendine zaman ayırmak, ruhsal dengeyi sağlamak adına önemli. Geleceğe dair hayallerin şekilleniyor, bu yönüyle hedeflerine odaklanmalı, onları gerçekleştirmek için adımlar atmalısın. Unutma, güçlü sezgilerin, seni doğru yola yönlendirebilir.
Özgüvenin doruklarında gezinmektesin. Bugün, kendini ifade etmekte hiç zorlanmayacaksın; bu, hem sosyal çevrende hem de iş hayatında öne çıkmanı sağlayacak. Dikkatlerin üzerinde olduğu bir dönemdesin. Çevrendekilerin beklentilerini karşılamak konusunda da oldukça arzulu olabilirsin. Ancak, bu yoğunluğun içinde kendine de zaman ayırmayı unutmamalısın. İlişkilerinde tutkulu ve samimi bir yaklaşım sergilemek, bağlarını güçlendirebilir. Kendini iyi hissettiğin anlarda yaratıcı projelere yönelmek, sana ilham verecek ve keyif katacak. Kendi iç sesini dinlemeye özen göster; kalp ile akıl arasında dengede kalmak önemli. Bugün, bir lider gibi davranarak çevrendekilere ilham verebilir ve motivasyon aşılayabilirsin.
Bugün detaylara odaklanmak, mükemmel bir zihinsel netlik sağlıyor. İş yerinde ya da gündelik işlerde sıkıntı yaratan durumları çözmek için doğru bir zaman. Yaratıcılığını ortaya çıkararak, planlarını hayata geçirme konusunda kararlı bir adım atabilirsin. İlişkilerde, yakınlarının ihtiyaçlarına duyarlılığın artıyor; empati gücünle onları daha iyi anlayacak ve destek olacaksın. Sağlık konularına dikkat et; bedenini dinlemek, zihinsel ve fiziksel dengeni korumanı sağlayacak. Kendine biraz süre ayırmak, ruhsal yenilenmene yardımcı olabilir. Küçük ama anlamlı değişiklikler yapmak, seni daha iyi hissettirebilir. Detaylarla boğulma; onları yöneterek ilerleme kaydetmek anahtar olacak.
Duyguların ve ilişkilerin ön planda olduğu bir gün. Etrafındaki insanlarla olan bağlantıların derinleşebilir, barış ve uyum arayışın kendini güçlü bir şekilde hissettirebilir. Bugün duygusal zekanı öne çıkararak, başkalarının hislerini anlama konusunda başarılı olabilirsin. Sosyal ortamlarda bulunmak, yeni insanlarla tanışmak ve mevcut ilişkilerinin dinamiklerini yeniden değerlendirmek için harika bir zaman. Estetik ve sanata olan ilgin, seni yaratıcı projelere yönlendirebilir. Hedeflerine ulaşmak için gereken motivasyonu kendinde bulmakta zorlanmayabilirsin; bu nedenle, içsel huzuru sağlamaya yönelik küçük ritüeller geliştirmek faydalı olabilir. Bazen dengeyi bulmak zor olsa da, toplumsal sorumluluklarını yerine getirme çaban takdir toplayacak. Kendi ihtiyaçlarını önceliklendirmekten çekinmemen gereken bir dönemdesin.
Tutkulu bir ruh hali içerisindesin. Derin duygular, içsel bir yolculuğun kapılarını aralayabilir. Yakın ilişkilerde iletişimini güçlendirecek fırsatlar doğabilir; hislerini açıkça ifade etmekten çekinme. Çevrendeki insanların sana karşı duyduğu güveni artırmak, birlikte daha sağlam temeller atmanı sağlayabilir.Özellikle iş alanında karamsar düşüncelerden uzak durmalısın. Yeni projeler ve eylem planları için ilham alabileceğin bir dönemdesin. Yaratıcılığın zirveye çıkabilir; bu durumu avantaja çevirerek hayal ettiğin şeyleri gerçeğe dönüştürme yolunda adımlar atabilirsin.Bugün, geçmişin izleriyle yüzleşmek isteyebilirsin. Eski yaraların üzerine gitmek yerine, onları iyileştirme fırsatını değerlendirerek ruh halini hafifletebilir, yeniden doğmuş gibi hissedebilirsin. Kendi güç kaynaklarına dönmek için harika bir zaman. Kendine güven, kararlılığını besle ve içinde yatan tutkuyu serbest bırak.
Yay, yeni deneyimlere açık bir gün geçiriyor. Yaratıcılığını serbest bırakmak, sizi farklı bakış açılarıyla tanıştırabilir. Bilgiyi paylaşmak, sosyal çevrenizle olan iletişiminizi güçlendirecek. İçsel huzur arayışınızda, meditasyon ya da doğada vakit geçirmek faydalı olabilir. İlişkilerde samimiyet ön planda; açık sözlülüğünüz, kalbinizdekini dışa vurmanızı sağlıyor. Bu dönemde, hedeflerinize yönelik adımlar atmak için cesur olmaktan çekinmeyin. Unutmayın, maceralar bazen en beklenmedik anlarda karşınıza çıkar. Hayal gücünüzü serbest bırakın; yeni fırsatlar kapıda.
Kendine olan güvenin bugün zirveye çıkıyor. Hedeflerine ulaşma isteği seni motive edecek. Çevrendeki insanların fikirlerine değer vermen, işbirliklerini güçlendirebilir. Ancak, dikkatli olmalısın; bazı konularda aşırı gerçekçilik seni zorlayabilir. Duygusal olarak kendini ifade etmekte zorlansan da, içsel huzurunu bulmak için yalnız kalmak isteyebilirsin. Geleşmeler, kariyer açısından beklenmedik fırsatları beraberinde getirebilir; bu fırsatları iyi değerlendirmeyi unutma. İş ve özel yaşam dengesine dikkat etmelisin; aşırı çalışmak, kişisel ilişkilerin üzerinde negatif bir etki yaratabilir. Ayrıca, sağlığına özen göstermende fayda var, dinlenmeyi unutma.
Sıra dışı düşünceler ve yenilikçi fikirlerle dolup taşıyorsun. Bugün, sosyal çevrenle olan bağların ön planda. Beklenmedik buluşmalar ve keyifli sohbetler, seni farklı bakış açılarına yönlendirebilir. İçinde bulunduğun grup dinamiklerinde liderlik etme fırsatın var. Ancak, başkalarının fikirlerine de açık olmayı unutma; işbirliği sağlamak, yaratıcılığını artırabilir. Duygusal olarak, içsel huzurunu bulma çabasında olacaksın. Kendine ve duygularına karşı nazik ol; bu süreçte biraz yalnız kalmak, kendi iç dünyanı keşfetmene yardımcı olabilir. Unutma, özgürlüğün ve bağımsızlığın senin için her şeyden önemli!
Bugün ruh halin derin ve sezgisel. İçsel dünyana yönelmek, duygularını keşfetmek ve paylaşmak için güçlü bir arzu hissediyorsun. Sanatsal ve yaratıcı faaliyetlere yönelmek, zihnini açarken ruhunu besleyecek. İlişkilerde daha empatik ve anlayışlı davranman, bağlarını güçlendirecek. Sadece başkalarını değil, kendini de anlamak için zaman ayırmalısın. Kendi içsel sesine kulak vermek, sana önemli cevaplar sunacak. Duygusal olarak dolup taşarken, insanlara karşı olan merhametin artabilir. İyimserlik ve umut, zorlukların üstesinden gelmende sana yardımcı olacak. Ancak, gerçeklikten fazla uzaklaşmamak ve hayallerinle yüzleşmek de önemli. Bugün, sezgilerini takip et. Kendine güven ve hayal ettiğin yaşamı deneyimlemeye başla. Bütün bunlar seni eşsiz kılacak.
