1
12 Eylül 1980 darbesiyle ülkeyi terk etmek zorunda kalan sanatçılardan biriydi Fuat Saka… Henüz 20’li yaşlarında sürgün hayatına Almanya’da başlayan Saka, ilk kez Türkiye’ye döndüğünde ise 45 yaşına gelmişti. 20 yıl boyunca ailesini hiç görmedi. O yıllarını yazıp söylediği şarkılara tutunarak geçirdi. Cem Karaca, Melike Demirağ ve sürgündeki birçok sanatçı yakın arkadaşıydı. Avrupa turnelerine birlikte çıktılar. O yılları anlatırken “Kırgın ve küskün değilim iyi bir yurtseverim” diyen Fuat Saka 14 Anadolu türküsünün yer aldığı yeni albümü Avaz için ‘her şeye karşı bir çığlık’ yorumu yaptı. İşte usta sanatçı ile yaptığımız samimi söyleşi…
– Nasılsınız?
Bu ülkede her şey yolunda demek için çok zorlamak lazım. Sağlık sıhhat yerinde. Pandemide baya çalıştım. Avaz albümünün kayıtlarını yaptım. Datça’daki evimde stüdyoma kapandım.
SOSYAL DARBEYE DÖNÜŞTÜ
– Neler zorladı sizi?
Üzülecek çok şey var. Özellikle bu müzisyenlerin yaşam biçimleri ekonomik olarak çok etkilendi. İntihar eden müzisyenler oldu, enstrümanlarını satmak zorunda kalanlar çok üzüldük. Ben kendim zor durumdayım diyemem. Sanatçılara eşlik eden müzisyenlere çok büyük ekonomik darbesi oldu bu sürecin. Sosyal darbeye dönüştü. Ne kadar becerebiliyorsak dayanıp yıkılmayacağız. Enver Gökçe’nin meşhur şiirindeki gibi “Dayan ha yıkılma’ diyorum ben de. Türkiye’de müzik yapmak hep zor koşullarda oldu. Hala da öyle şimdi iki katı zorlaştı. Bunun nedeni de sistemin ta kendisidir. Büyük bir aşkla şevkle yaptıkları işten uzaklaşmak zorunda kalıyor müzisyenler pandemiyle birlikte.
TÜRKÜYE DUYDUĞUM SEVGİ
– Avaz albümüyle bu kez Anadolu’dan türkülerle karşımızdasınız. Çıkış noktanız Anadolu’ya özlem mi?
Beni Karadeniz müziğiyle tanır insanlar ama bu yanlış protest şarkılarım da vardı. Ahmet Arif’ten Nazım Hikmet’e çok değerli şairlerin şiirlerini besteledim. Her çalışmam içinde mutlaka bir Karadeniz ritmi ya da şarkısı koymuşumdur. İnsanlar onu daha çok sevmiştir ona bir şey diyemem. Sanatçıyı köşeye sıkıştırmamak lazım sanatçı sanatçıdır. Avaz’ın temelini daha çok Anadolu halk türkülerinden oluşturdum. Çıkış noktam türkülere duyduğum sevgi ve onara olan inancım. Her türküye değil tabii ki seçtik. 30’dan fazla türkü kayıt etim ama 14 tanesini seçtik. İnsanları kucaklayabilecek parçaları seçtik.
BUGÜN VAR YARIN YOKLAR
– Anadolu türkülerinin günümüzdeki yeri hak ettiği yerde mi diye hep tartışılır. Sizin düşünceniz nedir?
‘Popüler müzike satan müzik’ denilir. Popüler olan bugün var yarın yok. Türküler öyle değildir hayata, aşk, sevda, kin, öfke kavga her türlü hikayesi olan söylemlerdir. Anadolu’nun yüzlerce ozanı var söyledikleri bugün de geçerliliğini taşıyor. Türkülerin yok olması imkansız. Türküler kalıcıdır.
– Albümün ismi Avaz haykırmayı çağrıştırıyor gibi…
Çığlık atmak diyelim biz ona. (Gülüyor)
MUHALİF OLMAYI SEÇTİM
– Avaz neyin çığlığı?
Her şeye karşı bir çığlık. Ben hayatımda muhalif olmayı seçtim. Ülkenin sosyal ekonomik politik düzeni açısından muhalif olmak. Muhaliflik kötü bir şey değildir ayrıca. Korkulmamalı. Hatta bu ülkeyi yönetmeye çalışanlar da muhaliflere kulak vermeli. Sosyal, ekonomik, kültürel yaşama dair söyleyeceklerimiz var. Bu albümdeki türkülerimle Avaz’ın amaçlarından bir tanesi de o dur. Sistem neredeyse bize türküleri de bize unutturmaya çalışıyor. Anadolu’nun türkülerini unutmayacağız. Bu bir gelenektir. Bu geleneği taşıyanlardan biri olarak amacım türkülerimizi yaşatmak.
– Sizin aksinize sanatın siyasete karışmasını eleştirenler de var…
Politikayı sadece politikacılar mı yapacak? Biz edilgen olmamalıyız biz halkız. Halk olduğumuz için de politikanın içindeyiz. Söyleyeceklerimizi tabii ki söyleyeceğiz. Çünkü susmanın kimseye yararı yok. Ama bu ülkede ağzını açtığınızda hemen hapishanenin yolunu gösteriyorlar. Bu da insanları ürkütebiliyor. Buna baskı rejimi deriz.
– 12 Eylül darbesini yaşamış ülkesini terk etmek zorunda kalmış bir sanatçı olarak o günden bugüne neler söylersiniz?
Geçmişte 12 Eylül döneminde tabii ki baskı, zulüm, hapisler, idamlar yaşadı bu ülke. Bugün ise Anayasa’ya uyulmayan bir dönemden geçiyoruz. Bugün durum o dönemdekinden daha sert ve ürkütücü.
BİZ İYİ YURTSEVERLERİZ
– Türkiye’den ayrı geçirdiğiniz 20 yılı nasıl özetlersiniz?
Ben ve benim dostlarım biz iyi yurtseverleriz. Bu yurdu galiba en çok sevenlerin başında bizler geliriz. O nedenle düşüncelerimizi ifade ettikten sonra bu sistemin bize uyguladığı bir baskı düzeni vardı bunun sonucunda ya ülkede kalıp hapishanede olacaktık ya da özgür kalıp söylemlerimize devam edecektik. Bu yüzden yurt dışına çıktık. Sokaklarda her gün insanlar öldürülüyordu. Ama yurt dışında tabii ki benim yaptığım parçaların çoğunluğu o dönemin baskı rejimine karşı yazılmış şarkılardı. O dönemi anlatmaya çalıştım.
ÖZLEMLER ÇOK BÜYÜKTÜ
– Nasıl bir özlemdi?
Geride aileniz dostlarınız var. Ben kendi adıma söyleyeyim evli ve çocuk sahibi değildim. Ama çok gençtim 20’li yaşlardaydım ve özlemler büyüktü. İnsanına özlemimiz var. Öyle zamanlar geldi ki sokağa çıktığımda Türkçe konuşulan sokaklar aramaya başladım. Almanca ve Fransızca öğrendik. Çoğunlukla Almanya’da, 3,5 yıl da Fransa’da kaldım. 1980’de gittim.
– 20 yıl sonra döndünüz. İlk ne yaptığınızı hatırlıyor musunuz?
Trenle Edirne’ye geldim arkadaşlarım alıp İstanbul’a getirdiler. Ertesi akşam özlediğim ne varsa geldi. Türk yemekleri ve rakıyı özlemişim. Ailem Trabzon’dan bir otobüs doluşup gelmişlerdi. Annem de dahil. Babam vefat etmişti. Aynı minibüsle Trabzon’a gittik. Annem adak adamıştı. 20 yılda annem hariç ailemden kimseyi görmemiştim. Onları görünce alabora oldum. Tatlı bir stres yaşadım. Annemle de bir kez Yunanistan’ın Türkiye sınırında buluşmuştuk. Zor tabii. 45 yaşındaydım döndüğümde. Gençliğim yurt dışında geçti.
– Kırgınlıklarınız var mı?
İntikam duygusuyla yaşamadım. Yurt dışındayken öfke oluyor ama gelince bitiyor. Çünkü sistem sizi öfkelendiriyor. Ama kırgın ve küskün değilim. Sadece özgür bir ülkede yaşayabilmenin koşullarının oluşturulması lazım. Bu yoktu geçmişte. Bugün var mı? Yine yok.
– Döndükten sonra mı Datça’ya yerleştiniz?
2004 yılından beri Datça’dayım. Eşim emekli olunca ben de İstanbul’daki stüdyomu kapattım. İstanbul güzel ama yorucu bir şehir. Ege sahillerini sevdik. Datça’nın dışında bir köyde yaşıyoruz. Kedilerimiz var. Bahçemiz var. Doğal yaşıyoruz. Karadenizliler yeşilliği çok sever. Biz de ekip biçmeye çalışıyoruz.
Enerjin yüksek, tutkuların peşinden koşmak için mükemmel bir zaman. Yeni başlangıçlar için motivasyonun artmış durumda. Beklenmedik fırsatlarla karşılaşabilirsin, cesaretini toplayarak harekete geçmekte tereddüt etme. Sosyal ilişkilerin canlanıyor; dostluklar güçlenebilir, yeni bağlantılar kurabilirsin. Ancak, sabırsızlık ve acelecilik senin en büyük düşmanın olabilir. Yavaşlamak ve düşünmekte fayda var. İçgüdülerine güven; kalbinin sesini dinlemek, doğru seçimler yapmana yardımcı olacak. Kendine inanmaya devam et, çünkü bu dönem hedeflerine ulaşmak için önemli adımlar atma fırsatı sunuyor. Duygusal enerjin de yükseliyor, sevgi ilişkilerinde derin bağlar kurmak için uygun bir dönemdesin. İletişim becerilerini kullanarak isteklerini net bir şekilde ifade etmelisin.
Bugün, sabrınızı ve kararlılığınızı test eden durumlarla karşılaşabilirsiniz. İş hayatında ciddi adımlar atmak için uygun bir zaman dilimi içinde olacaksınız, özellikle maddi konulara odaklanmak size önemli fırsatlar sunabilir. Duygusal bağlarınızı güçlendirmek ve sevdiklerinizle vakit geçirmek için harika bir gün. Sabit düşüncelerden sıyrılmak, yeni deneyimlere açık olmak size yenilikler getirebilir. Sağlığınıza dikkat etmeniz gereken bir dönemdesiniz; yogaya veya meditasyona yönelmek sizi dengeleyebilir. Unutmayın, içsel huzur ve dış dünyayla uyum içinde olmak bugün en büyük kazanımınız olacak.
Bugün, iletişimin ve etkileşimlerin ön planda olduğu bir gün. Eğitim veya bilgi paylaşımı açısından oldukça verimli bir dönemdesin. Yeni insanlarla tanışma fırsatları karşına çıkabilir; sosyal ortamlarda enerji dolu ve canlı bir şekilde öne çıkacaksın. Fikirlerini açıkça ifade etme isteği içindesin, bu da yeteneklerinle başkalarına ilham verme şansını getirebilir.Düşüncelerini net bir şekilde aktarabilmek ve başkalarıyla olan etkileşimlerini güçlendirmek sana fayda sağlayacak. Ancak, ani duygusal tepkilerden kaçınmak önemli; anlayışlı ve açık fikirli kal. Aklındaki projeler veya hayaller üzerinde düşünmek için ideal bir zaman dilimindesin; yaratıcılığını kullanarak ilham verici sonuçlara ulaşabilirsin.Özellikle kardeşler veya yakın akrabalarla olan ilişkilerine dikkat et; onları ihmal etmeme konusunda özen göster. Gelişen olaylar, birkaç önemli bağlantıyı güçlendirebilir ve sonraki adımlarını şekillendirebilir. Kendine güven ve akışa kapıl; fırsatlar seni bekliyor.
Duygusal derinliklerin ön planda olduğu bir gün. İçsel huzur arayışında olabilirsin ve çevrendekilerin duygularına daha fazla duyarlılık göstereceksin. Sevdiklerinle olan ilişkilerde samimi ve destekleyici bir tutum sergilemek, tüm günü pozitif geçirmene katkı sağlayacak. Geçmişteki anılara dönmek, seni huzurlu hissettirebilir; eski dostluklar veya kayıplar üzerine düşünmek, içsel bir rahatlama deneyimlemeni sağlayabilir. Duygusal durumunu ifade etmekten çekinme, bu hem seni hem de sevdiklerini rahatlatacaktır. İçsel dünyanla bağlantı kurmak için yaratıcı aktivitelerde bulunmak, ruh halini yükseltebilir. Bu dönemde aldığın kararlar, gelecekteki mutluluğunu şekillendirme potansiyeline sahip. Kendine karşı nazik olmayı unutma; ruhuna iyi gelecek olan şeyleri keşfetmek için zaman ayır.
Yıldızlar, enerjini parlatmak ve dikkatleri üzerine çekmek için meydan okuyor. Bugün, içsel gücünü ve karizmanı sergilemek adına mükemmel bir zaman dilimi. Etkileyici bir şekilde iletişim kuracak, çevrendeki insanları büyüleyecek ve ilgi odağı olacaksın. Yaratıcılığın doruk noktada, bu yüzden sanatsal projelere yönelmek ya da yeni fikirler geliştirmek için harika bir dönemdesin. Belki de liderlik niteliklerinle bir grubun öncüsü olmalısın; diğerlerini motive etme yeteneğin, başarıya ulaşmada anahtar rol oynamakta. Sosyal ilişkilerde ise kendini göstermekten çekinme. Yepyeni fırsatlar kapıda ve bunları değerlendirmek için cesaretini topla. Ancak, kendine dikkat et; bazen fazlasıyla etkileyici olmak, diğerlerinin tepkisini alabilir. Dengeyi bulmak, hem kendini ifade etmeni hem de başkalarını dikkate almanı sağlayacak. Aşk hayatında, tutkuların oldukça yoğun. Partnerinle ya da ilgilendiğin kişiyle arandaki bağı derinleştirmek için anlamlı zamanlar yarat. Sezgilerin güçlü, kalbini dinlemeyi unutma. Bugün, tüm bu enerjileri doğru bir şekilde yönlendirmek, potansiyelini en üst seviyeye çıkarmanı sağlayabilir. Kendine güven ve kalplerin sana açılmasına izin ver!
Bugün içsel huzur arayışında, detaylara odaklanma gereksinimi hissedeceksin. Küçük şeylerin büyük anlamlar taşıdığını fark ederek, çevrendeki gelişmelere farklı bir perspektiften yaklaşabilirsin. İş veya günlük yaşam rutinlerinde sistematik bir düzen kurmak için elverişli bir zaman. Ayrıca, sosyal ilişkilerde net ve dürüst iletişim, bazı sorunların üstesinden gelmende yardımcı olabilir. İkili ilişkilerde ise, karşındakilere karşı daha anlayışlı olman, duygusal bağları güçlendirebilir. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme; doğayla iç içe olmak, zihinsel ve ruhsal sağlığını tazelemek için mükemmel bir yöntem. Detayları gözden kaçırmamak ve hayatındaki küçük mutlulukları fark etmek, günün güzelliğini artıracak.
Denge arayışı ön planda. İlişkilerdeki tutku ve uyum, ruh halini derinden etkiliyor. Sosyal ortamlarda kendini gösterme ve iletişim becerilerini kullanma fırsatı bulacaksın. Karşıt fikirler ve görüşler arasında gidip gelirken, adalet ve uyum sağlama çabalarına önem vermelisin. Aşk hayatında beklenmedik yüzleşmelere hazır ol; içsel duygularını samimiyetle ifade etmen, bağlılıkları güçlendirebilir. Ayrıca, sanatsal yaratıcılığın canlanacak; yeni hobiler edinmek veya var olan yeteneklerini geliştirmek için elverişli bir dönemdesin. Sağlık konularında dengeyi sağlamak, huzurunu artıracaktır; belki de bir meditasyon veya yoga seansı yararlı olabilir.
Duyguların derinliği, içsel tutku ve anlayışla dolup taşabilir. Bugün, kendini yenileme ve dönüşüm için güçlü bir istek hissedebilirsin. İlişkilerde daha fazla samimiyet arayışında olacaksın; mevcut bağlarını güçlendirirken, ihtiyaç duyduğun mesafeyi de rahatça koyabilirsin. Yaratıcılık ve sezgi ön plana çıkacak, sanat veya kendini ifade etme yollarında harika fikirlerle dolabilirsin. Dış dünyadaki değişimlerin seni etkileyebileceği bir dönemdesin; içsel gücünü keşfettikçe, gelişim alanlarında daha cesur adımlar atabilirsin. Gizli kalmış bir konunun ortaya çıkma ihtimali, sana önemli dersler sunabilir. Fakat, her şeyi kontrol altına almaya çalışmaktansa, akışa bırakman durumları daha kolaylaştırabilir. Bugün, içsel rehberliğini dinlemek ve kalpten gelen sesin peşinden sürüklenmek en faydalı yol olacak.
Yeni fırsatlarla dolu bir gün seni bekliyor. Öğrenmeye ve keşfetmeye açık olacağın bu zamanda, fikirlerini geliştirecek insanlarla bir araya gelebilirsin. Seyahat tutkusu içindeki enerjini yükseltirken, farklı kültürlerle etkileşime geçmek sana ilham verecek. İçsel huzurun ön planda olduğu bir döneme giriyorsun; meditasyon veya doğada vakit geçirmek zihin açıcı olabilir. Sosyal ilişkilerinde şeffaflık ve dürüstlük önemli olacak; samimi konuşmalar, güçlü bağlar kurmana yardımcı olacak. Olumsuz düşüncelerden uzak dur ve pozitif enerjiyi yay. Kendine güven, hedeflerine ulaşmak için adım atmakta tereddüt etme. Bu süreçte içindeki maceracı ruhu serbest bırak, yaşadığın her anı neşeyle karşıla.
Bugün, kararlılığın ve azmin ön planda olduğu bir gün. Hedeflerine ulaşmak için gereken adımları atmak için içsel motivasyonunu bulabilirsin. İş hayatında, sana güvenenlerin beklentisini karşılamak üzeresin; bu durum, özgüvenini artıracak fakat baskı da yaratabilir. Bir sonraki aşama için net ve mantıklı bir plan yapman gerekiyor. Kendi sınırlarını zorlamadan, zamanı iyi kullanmalısın.Sosyal ilişkilerinde korumacı bir tavır takınmak isteyebilirsin; bu, sevdiğin insanlarla olan iletişimini etkileyebilir. Duygusal derinliklerini paylaşma ihtiyacı duyabilirsin fakat bunun için doğru anı beklemekte fayda var. Kendine karşı nazik olmayı unutma, tüm bu sorumlulukların arasında kendine alan aç.Akşam saatlerinde yaratıcı yönlerin öne çıkabilir; bir hobi veya sanatsal bir aktivite ile ilgilenmek, içsel huzurunu bulmana yardımcı olacaktır. Doğru dengeyi sağlarsan, stresini de azaltabilirsin. Unutma, adım adım ilerledikçe ulaştığın noktalar daha da anlam kazanacak.
Bugün, yenilikçi düşüncelerinin ve sıra dışı yaklaşımlarının ön plana çıkacağı bir gün. Başkalarına ilham verecek fikirler bulabilirsin. Sosyal çevrenle olan ilişkilerin güçlenecek; arkadaşlarınla ortak projeler üzerinde çalışmak, seni motive edecek. Ancak, kişisel alanına duyduğun ihtiyacı unutmamalısın. Kendi içsel sesine kulak vermek, yaratıcılığını besleyecek. Yeniliklere açıksın; bu fırsatları değerlendirirken, sezgilerine güvenmekte tereddüt etme. İçinde bulunduğun ruh hali, çevrendekilerle olan etkileşimlerini dönüştürebilir. Beklenmedik, heyecan verici olaylar gündeme gelebilir. Sosyal bağlantılarını güçlendirirken, farklı bakış açılarına açık olmak, seni daha da yenilikçi bir konuma getirebilir. Kendi değerin ve ilgi alanların üzerinde düşünmek, nihayetinde daha sağlıklı bir denge bulmana yardımcı olacak.
Duygusal derinlikler seni sarıp sarmalayacak, içgüdülerinle hareket etme zamanı. İlişkilerinde samimiyet vurgusu ön planda, duygularını yansıtmaktan çekinme. Sanatsal yaratıcılığın açığa çıkacağı bir gün, ilham perilerin seninle olacak. İçsel dünyanla bağ kurmak için meditasyon ya da doğa yürüyüşleri harika bir seçim olabilir. Bazı hayallerin, gerçekçi olmayan hayaller de olsa, cesaretinle öne çıkacak. Kendinle bağlantını güçlendirirken, çevrendeki insanlara da dokunmayı unutma. Sıcak kalpliliğin ve anlayışın başkalarına ilham verebilir. Unutma, kalbindeki sevgi her şeyi iyileştirebilir, bu yüzden sevgi dolu kalmaya özen göster.
