1
12 Eylül 1980 darbesiyle ülkeyi terk etmek zorunda kalan sanatçılardan biriydi Fuat Saka… Henüz 20’li yaşlarında sürgün hayatına Almanya’da başlayan Saka, ilk kez Türkiye’ye döndüğünde ise 45 yaşına gelmişti. 20 yıl boyunca ailesini hiç görmedi. O yıllarını yazıp söylediği şarkılara tutunarak geçirdi. Cem Karaca, Melike Demirağ ve sürgündeki birçok sanatçı yakın arkadaşıydı. Avrupa turnelerine birlikte çıktılar. O yılları anlatırken “Kırgın ve küskün değilim iyi bir yurtseverim” diyen Fuat Saka 14 Anadolu türküsünün yer aldığı yeni albümü Avaz için ‘her şeye karşı bir çığlık’ yorumu yaptı. İşte usta sanatçı ile yaptığımız samimi söyleşi…
– Nasılsınız?
Bu ülkede her şey yolunda demek için çok zorlamak lazım. Sağlık sıhhat yerinde. Pandemide baya çalıştım. Avaz albümünün kayıtlarını yaptım. Datça’daki evimde stüdyoma kapandım.
SOSYAL DARBEYE DÖNÜŞTÜ
– Neler zorladı sizi?
Üzülecek çok şey var. Özellikle bu müzisyenlerin yaşam biçimleri ekonomik olarak çok etkilendi. İntihar eden müzisyenler oldu, enstrümanlarını satmak zorunda kalanlar çok üzüldük. Ben kendim zor durumdayım diyemem. Sanatçılara eşlik eden müzisyenlere çok büyük ekonomik darbesi oldu bu sürecin. Sosyal darbeye dönüştü. Ne kadar becerebiliyorsak dayanıp yıkılmayacağız. Enver Gökçe’nin meşhur şiirindeki gibi “Dayan ha yıkılma’ diyorum ben de. Türkiye’de müzik yapmak hep zor koşullarda oldu. Hala da öyle şimdi iki katı zorlaştı. Bunun nedeni de sistemin ta kendisidir. Büyük bir aşkla şevkle yaptıkları işten uzaklaşmak zorunda kalıyor müzisyenler pandemiyle birlikte.
TÜRKÜYE DUYDUĞUM SEVGİ
– Avaz albümüyle bu kez Anadolu’dan türkülerle karşımızdasınız. Çıkış noktanız Anadolu’ya özlem mi?
Beni Karadeniz müziğiyle tanır insanlar ama bu yanlış protest şarkılarım da vardı. Ahmet Arif’ten Nazım Hikmet’e çok değerli şairlerin şiirlerini besteledim. Her çalışmam içinde mutlaka bir Karadeniz ritmi ya da şarkısı koymuşumdur. İnsanlar onu daha çok sevmiştir ona bir şey diyemem. Sanatçıyı köşeye sıkıştırmamak lazım sanatçı sanatçıdır. Avaz’ın temelini daha çok Anadolu halk türkülerinden oluşturdum. Çıkış noktam türkülere duyduğum sevgi ve onara olan inancım. Her türküye değil tabii ki seçtik. 30’dan fazla türkü kayıt etim ama 14 tanesini seçtik. İnsanları kucaklayabilecek parçaları seçtik.
BUGÜN VAR YARIN YOKLAR
– Anadolu türkülerinin günümüzdeki yeri hak ettiği yerde mi diye hep tartışılır. Sizin düşünceniz nedir?
‘Popüler müzike satan müzik’ denilir. Popüler olan bugün var yarın yok. Türküler öyle değildir hayata, aşk, sevda, kin, öfke kavga her türlü hikayesi olan söylemlerdir. Anadolu’nun yüzlerce ozanı var söyledikleri bugün de geçerliliğini taşıyor. Türkülerin yok olması imkansız. Türküler kalıcıdır.
– Albümün ismi Avaz haykırmayı çağrıştırıyor gibi…
Çığlık atmak diyelim biz ona. (Gülüyor)
MUHALİF OLMAYI SEÇTİM
– Avaz neyin çığlığı?
Her şeye karşı bir çığlık. Ben hayatımda muhalif olmayı seçtim. Ülkenin sosyal ekonomik politik düzeni açısından muhalif olmak. Muhaliflik kötü bir şey değildir ayrıca. Korkulmamalı. Hatta bu ülkeyi yönetmeye çalışanlar da muhaliflere kulak vermeli. Sosyal, ekonomik, kültürel yaşama dair söyleyeceklerimiz var. Bu albümdeki türkülerimle Avaz’ın amaçlarından bir tanesi de o dur. Sistem neredeyse bize türküleri de bize unutturmaya çalışıyor. Anadolu’nun türkülerini unutmayacağız. Bu bir gelenektir. Bu geleneği taşıyanlardan biri olarak amacım türkülerimizi yaşatmak.
– Sizin aksinize sanatın siyasete karışmasını eleştirenler de var…
Politikayı sadece politikacılar mı yapacak? Biz edilgen olmamalıyız biz halkız. Halk olduğumuz için de politikanın içindeyiz. Söyleyeceklerimizi tabii ki söyleyeceğiz. Çünkü susmanın kimseye yararı yok. Ama bu ülkede ağzını açtığınızda hemen hapishanenin yolunu gösteriyorlar. Bu da insanları ürkütebiliyor. Buna baskı rejimi deriz.
– 12 Eylül darbesini yaşamış ülkesini terk etmek zorunda kalmış bir sanatçı olarak o günden bugüne neler söylersiniz?
Geçmişte 12 Eylül döneminde tabii ki baskı, zulüm, hapisler, idamlar yaşadı bu ülke. Bugün ise Anayasa’ya uyulmayan bir dönemden geçiyoruz. Bugün durum o dönemdekinden daha sert ve ürkütücü.
BİZ İYİ YURTSEVERLERİZ
– Türkiye’den ayrı geçirdiğiniz 20 yılı nasıl özetlersiniz?
Ben ve benim dostlarım biz iyi yurtseverleriz. Bu yurdu galiba en çok sevenlerin başında bizler geliriz. O nedenle düşüncelerimizi ifade ettikten sonra bu sistemin bize uyguladığı bir baskı düzeni vardı bunun sonucunda ya ülkede kalıp hapishanede olacaktık ya da özgür kalıp söylemlerimize devam edecektik. Bu yüzden yurt dışına çıktık. Sokaklarda her gün insanlar öldürülüyordu. Ama yurt dışında tabii ki benim yaptığım parçaların çoğunluğu o dönemin baskı rejimine karşı yazılmış şarkılardı. O dönemi anlatmaya çalıştım.
ÖZLEMLER ÇOK BÜYÜKTÜ
– Nasıl bir özlemdi?
Geride aileniz dostlarınız var. Ben kendi adıma söyleyeyim evli ve çocuk sahibi değildim. Ama çok gençtim 20’li yaşlardaydım ve özlemler büyüktü. İnsanına özlemimiz var. Öyle zamanlar geldi ki sokağa çıktığımda Türkçe konuşulan sokaklar aramaya başladım. Almanca ve Fransızca öğrendik. Çoğunlukla Almanya’da, 3,5 yıl da Fransa’da kaldım. 1980’de gittim.
– 20 yıl sonra döndünüz. İlk ne yaptığınızı hatırlıyor musunuz?
Trenle Edirne’ye geldim arkadaşlarım alıp İstanbul’a getirdiler. Ertesi akşam özlediğim ne varsa geldi. Türk yemekleri ve rakıyı özlemişim. Ailem Trabzon’dan bir otobüs doluşup gelmişlerdi. Annem de dahil. Babam vefat etmişti. Aynı minibüsle Trabzon’a gittik. Annem adak adamıştı. 20 yılda annem hariç ailemden kimseyi görmemiştim. Onları görünce alabora oldum. Tatlı bir stres yaşadım. Annemle de bir kez Yunanistan’ın Türkiye sınırında buluşmuştuk. Zor tabii. 45 yaşındaydım döndüğümde. Gençliğim yurt dışında geçti.
– Kırgınlıklarınız var mı?
İntikam duygusuyla yaşamadım. Yurt dışındayken öfke oluyor ama gelince bitiyor. Çünkü sistem sizi öfkelendiriyor. Ama kırgın ve küskün değilim. Sadece özgür bir ülkede yaşayabilmenin koşullarının oluşturulması lazım. Bu yoktu geçmişte. Bugün var mı? Yine yok.
– Döndükten sonra mı Datça’ya yerleştiniz?
2004 yılından beri Datça’dayım. Eşim emekli olunca ben de İstanbul’daki stüdyomu kapattım. İstanbul güzel ama yorucu bir şehir. Ege sahillerini sevdik. Datça’nın dışında bir köyde yaşıyoruz. Kedilerimiz var. Bahçemiz var. Doğal yaşıyoruz. Karadenizliler yeşilliği çok sever. Biz de ekip biçmeye çalışıyoruz.
Enerjinin zirveye ulaştığı bir gün. Cesaretin ve kararlılığın, karşılaştığın zorlukları aşmanda en büyük yardımcıların olacak. Yeni projelere atılmak için harika bir zaman dilimi, bu fırsatları değerlendirmekten çekinme. İletişim konusunda öncelikli olmalı, düşüncelerini cesurca ifade edebilirsen, çevrendeki insanları etkileyebilirsin. Ayrıca, sağlığına dikkat etmen gereken bir dönemdesin; dengeli beslenmeye ve spor yapmaya özen göstermelisin. Aşk hayatında tutku ön planda; partnerinle arandaki bağı güçlendirmek ve romantik anlar yaşamak için fırsatlar doğabilir. İçsel büyüme ve kişisel gelişim fırsatlarını kaçırmamalısın, esnek ol ve değişime açık kal. Günün sonunda, kendinle yüzleşmek ve içsel huzurun için meditasyon yapmak iyi bir seçenek olabilir.
Bugün, sabit ve kararlı doğanla uyum içinde olmanın keyfini çıkartacaksın. Finansal konularla ilgili bazı fırsatlarla karşılaşabilirsin. Özellikle yatırımlar ve tasarruflarının nasıl değerlendirileceği üzerine düşünmen yararlı olacak. Güzel bir gün geçirmek için doğaya çıkmak ya da sevdiklerinle vakit geçirmek harika olabilir. Duygusal olarak doyum arayışında olabilirsin, ilişkilerin derinleşmesine zemin hazırlayacak konuşmalar yapabilirsin. Karşılıklı güven ve samimiyet, seni besleyecek olan şeyler. Kendini ifade ederken dikkatli ol; sözlerin yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Bugün için içsel huzurunu sağlayacak aktivitelere yönelmen, stresini azaltmana yardımcı olacaktır.
Bugün iletişim ve sosyal etkileşim önemli bir rol oynayacak. Zihninde dolaşan fikirlerle çevrendekileri etkileyebilirsin. Yenilikçi düşüncelerin ve esnekliğin, olumsuz durumları bile avantaja çevirme becerisi sunacak. Sosyal bağlantılar güçlenecek; yeni insanlarla tanışabilir, ilginç tartışmalara katılabilirsin. Duygusal anlamda derinliklere inmeyi istemeyebilirsin, yüzeysel ilişkiler seni çekebilir. Ancak, içsel bir yolculuğa çıkıp, duygularını keşfetme fırsatını da değerlendirmeyi unutma. Öğrenmeye açık ol ve karşılaştığın yeni bilgilerle kendini geliştirme fırsatını yakala. Enerjin yüksek, bunu yaratıcı projeler veya hobiler için kullanmak faydalı olabilir. Eğlence ve keyif dolu anlar seni bekliyor; ama yüzeyde kalmak yerine, derinleşmeyi isteyen bir parça kalbin olduğunu hisset.
Duygusal derinliklerin keşfine çıkıyorsun. İlişkilerinde daha fazla samimiyet arayışında olabilirsin; yakınlarınla olan bağlarını güçlendirme isteği, kalbinin derinliklerinden gelen güçlü bir dürtü olarak ortaya çıkacak. İçsel dünyanın, hayatına anlam katacak yeniliklere açık olacak. Eğlenceli aktivitelere yönelmek isteyebilirsin; bu, ruh halini çiçeklendirirken stresini de hafifletecek. Kendine zaman ayırmak, yaratıcı yönlerini keşfetmek için harika bir fırsat. Duygularının dalgalı olduğu bu dönemde, sezgilerine güvenmelisin. Anlık ruh halindeki değişimler, başkalarıyla olan etkileşimlerini etkileyebilir; bu noktada sabırlı ve anlayışlı olman önemli. Ailevi konular ön plana çıkabilir; geçmişle yüzleşmek veya eski anıları hatırlamak, yeni bir perspektif kazandırabilir. Kendini toparlamak ve yeniden odaklanmak için, kişisel alanına ihtiyacın olacak. Unutma ki, ruhsal gelişimin ve sevgi dolu anların, hayatına ışık katacak.
Tüm gözlerin üzerinde olacağı bir gün. İçinde taşıdığın enerjiyi çevrene yansıtmak için harika bir zaman. Sosyal ortamlarda parlayacak, insanları kendine çekeceksin. Yaratıcı yeteneklerin, karşılaştığın sorunları çözmende büyük rol oynayacak. Kendine olan güvenin artıyor, bu da başkalarına ilham veriyor.Aşk hayatında, duygularını daha açık bir şekilde ifade etmek isteyebilirsin. Sevgi dolu sözlerin, karşı tarafı etkileyecek. Aynı zamanda, geçmişten gelen bazı duygusal yükler üzerine düşünmek için de uygun bir zaman. Kendi ihtiyaçlarına odaklanırken, sevdiğin kişilerin hislerini de göz ardı etmemeye çalışmalısın.İş veya kariyer alanında, yeni fırsatlar kapını çalabilir. Yeteneğinizi, özgünlüğünü ve liderlik vasıflarını sergilemek, üstlerinden takdir almanı sağlayacak. Ortaklıklar veya işbirlikleri konusunda dikkatli olmalı, güvenilir insanlarla çalışmaya özen göstermelisin.Bugün, içsel güç ve cesaretle dolup taşıyorsun. Her şeyi başarabilme potansiyelin yüksek, fakat bunu yaparken çevrendekilere karşı anlayışlı olmayı unutma. Kendi ışığını yayarken başkalarının da parlamalarına olanak tanı.
Sıklıkla mantık yürütmenin ve detaylara dikkat etmenin önemini anımsatacak olaylarla karşılaşabilirsin. Bugün her şeyi düzene sokma arzun artabilir; çevrendekilere yardım etmek veya onları organize etmek konusunda isteklisin. İş yerinde veya günlük yaşamında bazı küçük ama etkili değişiklikler yapma fırsatlarını değerlendir. İletişiminde daha açık ve net olman, başkalarıyla olan ilişkilerini derinleştirebilir.Duygusal durumunu gözden geçirip bazı meseleleri halletmek için zaman ayırmak iyi bir fikir olabilir. İçsel huzurunu korumaya özen göster. Kendine ayrı bir zaman yaratmak, ruhunu besleyecek ve kendini yenilemeni sağlayacak. Unutma, mükemmel sonuçlar almak için bazen mükemmel olman gerekmediğini bilmelisin. İnovatif fikirler ve yaratıcı projeler zihninde yeşeriyor. Eğitim veya yeni bir hobi edinme isteği ortaya çıkabilir, bunu değerlendirmek için fırsatlar gözlemle.
Uyum arayışında olduğun bir gün seni bekliyor. İlişkilerde denge sağlamak için çaba sarf etmen gerekecek. Sevdiklerinle olan iletişimini güçlendirmek, aranızdaki bağı kuvvetlendirecek. Sosyal ortamlarda karizmatik ve çekici bir şekilde parlayacaksın. Dikkatini dağıtan unsurlardan uzaklaşmalısın; bu sana net düşünme ve karar alma fırsatı verecek. Estetik ve sanatsal konulara yönelik bir ilgin artabilir. Küçük bir dekorasyon değişikliği veya yaratıcı bir proje, içindeki yaratıcılığı ortaya çıkarabilir. Gün içinde bazı sürpriz gelişmelerle karşılaşabilirsin; bunlar senin için fırsat kapılarını aralayabilir. Duygularınla yüzleşmekten kaçınmamalı, içsel huzurunu sağlamak için gerekli adımları atmalısın. Kesin bir karar almadan önce düşünmekte fayda var; başkalarının görüşlerini dikkate almanın uzun vadede sana katkı sağlayacağına inanabilirsin. Balansını korumayı unutma.
Gizli kalmış duyguların yüzeye çıkma riski var. İçsel bir dönüşüm sürecinin eşiğindesin, cesaretini toplayarak kendine yeni bir yol açabilirsin. Kararlılığın ve tutkuların seni destekleyecektir. İletişim kurarken dikkatli olmalı, sözlerinin ağırlığını düşünmelisin. Eski ilişkilerden gelen dersler, yeni bağlantılara ışık tutacak. İçinde bulunduğun ruh halini anlamak, motive olmak için gereklidir. Kendine zaman ayırmalı, yenilenmeyi ve dinlenmeyi unutmamalısın. Güçlü içgüdülerinle hareket etmek, seni istediğin sonuca ulaştırabilir. Değişimden korkma; bu, seni geleceğine daha sağlam adımlarla götürecek. Sorumluluk alırken iyi düşün, güvenin ve arzuların arasındaki dengeyi bulmalısın.
Macera dolu bir gün seni bekliyor. İçinde bir keşif arzusu uyanacak ve yeni deneyimler peşinde koşacaksın. Sohbetlerinde kıvılcımlar yanacak, insanlarla olan etkileşimlerin seni besleyecek. Farklı bakış açılarına açık olman, zihnini genişletecek ve yeni fikirler oluşturmanı sağlayacak. Kendini ifade etme konusunda cesur adımlar atabilirsin. İlişkilerde samimiyet ön planda olacak; hislerini açıkça dile getirmen, bağlarını güçlendirebilir.Maddi konularda ise dikkatli olmanda fayda var. Hırsın seni yanıltmasın, harcamalarda abartıya kaçmamaya özen göstermelisin. Kendine küçük sürprizler yaparak günü renklendirebilirsin. İçsel huzurun için sık sık doğa yürüyüşleri veya meditasyon yapmak, ruhunu canlandıracak. İlham verici bir gün geçirebilir, yeni hobiler edinmeyi düşünebilirsin. Duyguların ve düşüncelerin arasında denge sağlamak, cömert ruhunu daha da parlatacak.
Bugün, planlarına ve hedeflerine yönelik kararlılığın artabilir. Organize olma ve sorumluluklarını yerine getirme isteğin, çevrendeki insanlara ilham verebilir. Aynı zamanda, geçmişteki deneyimlerini ve derslerini dikkate alarak, yeni fırsatlarla nasıl başa çıkacağını düşünmek için mükemmel bir zaman. Finansal konularda temkinli olmalısın; harcamalarını gözden geçirmek, gelecekteki hedeflerin için yol açabilir. İş hayatında, otoriteden gelen destek seni motive edebilir, bu nedenle iletişimde açık ve samimi olmaya çalış. Kişisel gelişim ile ilgili yeni kaynaklar veya eğitimler keşfetmek için harika bir zaman. Kendine olan güvenin pekişiyor, bu da yeni ilişkiler geliştirmene olanak tanıyabilir. Emeklerinin karşılığını alacağını bilmek, bugün seni daha da güçlendirecek.
Bugün, kendini ifade etme ve yeniliklere açık olma arzusunun yüksek olduğu bir gün. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin artarken, yaratıcı düşüncelerinle dikkat çekebilirsin. Alışıldık rutinlerinden sapma cesaretini göstermek hem seni hem de çevrendekileri heyecanlandıracak. Arkadaşlarınla planlar yapmak ve grup aktivitelerine katılmak, sosyal bağlarını güçlendirmene yardımcı olacak. İçsel bir huzursuzluk hissediyorsan, bunu yaratıcı projelerle aşabilirsin. Yeni fikirler geliştirmek, seninle aynı frekansta olan insanlarla bir araya gelmeni sağlayacak. Kendini ön plana çıkarırken, dikkatini başkalarına da vermeyi unutma; onların fikirleri de ilham kaynağın olabilir. Bugün, kişisel özgürlüğün ve bireyselliğinle parlayarak, toplum içerisindeki rolünü yeniden tanımlama fırsatını yakalayacaksın.
Duyguların derin sularında yüzmektesin, intihar eden duyguların yeniden yüzeye çıkma zamanı. Sanatı, yaratıcılığı ve sezgiyi beslemek için sevdiklerinle etkileşimlerde bulunmak, ruhunu canlandırabilir. Bilinçaltındaki korkuları serbest bırakma fırsatın var. Kendini ifade etmekten çekinme; hislerini kağıda dökmek ya da bir melodi yaratmak seni rahatlatabilir. Gün boyunca beklenmedik olaylarla karşılaşabilirsin, bu fırsatları yaratıcılığınla değerlendir. Dikkatini çevrene yönlendirirken empati gücünü kullanmayı unutma; başkalarının duygularını anlama yeteneğin, ilişkilerini güçlendirebilir. Kendine sabırlı ol, zorluklar geçici; içsel huzuruna ulaşmak için gereken adımları atmayı ihmal etme.
