1
12 Eylül 1980 darbesiyle ülkeyi terk etmek zorunda kalan sanatçılardan biriydi Fuat Saka… Henüz 20’li yaşlarında sürgün hayatına Almanya’da başlayan Saka, ilk kez Türkiye’ye döndüğünde ise 45 yaşına gelmişti. 20 yıl boyunca ailesini hiç görmedi. O yıllarını yazıp söylediği şarkılara tutunarak geçirdi. Cem Karaca, Melike Demirağ ve sürgündeki birçok sanatçı yakın arkadaşıydı. Avrupa turnelerine birlikte çıktılar. O yılları anlatırken “Kırgın ve küskün değilim iyi bir yurtseverim” diyen Fuat Saka 14 Anadolu türküsünün yer aldığı yeni albümü Avaz için ‘her şeye karşı bir çığlık’ yorumu yaptı. İşte usta sanatçı ile yaptığımız samimi söyleşi…
– Nasılsınız?
Bu ülkede her şey yolunda demek için çok zorlamak lazım. Sağlık sıhhat yerinde. Pandemide baya çalıştım. Avaz albümünün kayıtlarını yaptım. Datça’daki evimde stüdyoma kapandım.
SOSYAL DARBEYE DÖNÜŞTÜ
– Neler zorladı sizi?
Üzülecek çok şey var. Özellikle bu müzisyenlerin yaşam biçimleri ekonomik olarak çok etkilendi. İntihar eden müzisyenler oldu, enstrümanlarını satmak zorunda kalanlar çok üzüldük. Ben kendim zor durumdayım diyemem. Sanatçılara eşlik eden müzisyenlere çok büyük ekonomik darbesi oldu bu sürecin. Sosyal darbeye dönüştü. Ne kadar becerebiliyorsak dayanıp yıkılmayacağız. Enver Gökçe’nin meşhur şiirindeki gibi “Dayan ha yıkılma’ diyorum ben de. Türkiye’de müzik yapmak hep zor koşullarda oldu. Hala da öyle şimdi iki katı zorlaştı. Bunun nedeni de sistemin ta kendisidir. Büyük bir aşkla şevkle yaptıkları işten uzaklaşmak zorunda kalıyor müzisyenler pandemiyle birlikte.
TÜRKÜYE DUYDUĞUM SEVGİ
– Avaz albümüyle bu kez Anadolu’dan türkülerle karşımızdasınız. Çıkış noktanız Anadolu’ya özlem mi?
Beni Karadeniz müziğiyle tanır insanlar ama bu yanlış protest şarkılarım da vardı. Ahmet Arif’ten Nazım Hikmet’e çok değerli şairlerin şiirlerini besteledim. Her çalışmam içinde mutlaka bir Karadeniz ritmi ya da şarkısı koymuşumdur. İnsanlar onu daha çok sevmiştir ona bir şey diyemem. Sanatçıyı köşeye sıkıştırmamak lazım sanatçı sanatçıdır. Avaz’ın temelini daha çok Anadolu halk türkülerinden oluşturdum. Çıkış noktam türkülere duyduğum sevgi ve onara olan inancım. Her türküye değil tabii ki seçtik. 30’dan fazla türkü kayıt etim ama 14 tanesini seçtik. İnsanları kucaklayabilecek parçaları seçtik.
BUGÜN VAR YARIN YOKLAR
– Anadolu türkülerinin günümüzdeki yeri hak ettiği yerde mi diye hep tartışılır. Sizin düşünceniz nedir?
‘Popüler müzike satan müzik’ denilir. Popüler olan bugün var yarın yok. Türküler öyle değildir hayata, aşk, sevda, kin, öfke kavga her türlü hikayesi olan söylemlerdir. Anadolu’nun yüzlerce ozanı var söyledikleri bugün de geçerliliğini taşıyor. Türkülerin yok olması imkansız. Türküler kalıcıdır.
– Albümün ismi Avaz haykırmayı çağrıştırıyor gibi…
Çığlık atmak diyelim biz ona. (Gülüyor)
MUHALİF OLMAYI SEÇTİM
– Avaz neyin çığlığı?
Her şeye karşı bir çığlık. Ben hayatımda muhalif olmayı seçtim. Ülkenin sosyal ekonomik politik düzeni açısından muhalif olmak. Muhaliflik kötü bir şey değildir ayrıca. Korkulmamalı. Hatta bu ülkeyi yönetmeye çalışanlar da muhaliflere kulak vermeli. Sosyal, ekonomik, kültürel yaşama dair söyleyeceklerimiz var. Bu albümdeki türkülerimle Avaz’ın amaçlarından bir tanesi de o dur. Sistem neredeyse bize türküleri de bize unutturmaya çalışıyor. Anadolu’nun türkülerini unutmayacağız. Bu bir gelenektir. Bu geleneği taşıyanlardan biri olarak amacım türkülerimizi yaşatmak.
– Sizin aksinize sanatın siyasete karışmasını eleştirenler de var…
Politikayı sadece politikacılar mı yapacak? Biz edilgen olmamalıyız biz halkız. Halk olduğumuz için de politikanın içindeyiz. Söyleyeceklerimizi tabii ki söyleyeceğiz. Çünkü susmanın kimseye yararı yok. Ama bu ülkede ağzını açtığınızda hemen hapishanenin yolunu gösteriyorlar. Bu da insanları ürkütebiliyor. Buna baskı rejimi deriz.
– 12 Eylül darbesini yaşamış ülkesini terk etmek zorunda kalmış bir sanatçı olarak o günden bugüne neler söylersiniz?
Geçmişte 12 Eylül döneminde tabii ki baskı, zulüm, hapisler, idamlar yaşadı bu ülke. Bugün ise Anayasa’ya uyulmayan bir dönemden geçiyoruz. Bugün durum o dönemdekinden daha sert ve ürkütücü.
BİZ İYİ YURTSEVERLERİZ
– Türkiye’den ayrı geçirdiğiniz 20 yılı nasıl özetlersiniz?
Ben ve benim dostlarım biz iyi yurtseverleriz. Bu yurdu galiba en çok sevenlerin başında bizler geliriz. O nedenle düşüncelerimizi ifade ettikten sonra bu sistemin bize uyguladığı bir baskı düzeni vardı bunun sonucunda ya ülkede kalıp hapishanede olacaktık ya da özgür kalıp söylemlerimize devam edecektik. Bu yüzden yurt dışına çıktık. Sokaklarda her gün insanlar öldürülüyordu. Ama yurt dışında tabii ki benim yaptığım parçaların çoğunluğu o dönemin baskı rejimine karşı yazılmış şarkılardı. O dönemi anlatmaya çalıştım.
ÖZLEMLER ÇOK BÜYÜKTÜ
– Nasıl bir özlemdi?
Geride aileniz dostlarınız var. Ben kendi adıma söyleyeyim evli ve çocuk sahibi değildim. Ama çok gençtim 20’li yaşlardaydım ve özlemler büyüktü. İnsanına özlemimiz var. Öyle zamanlar geldi ki sokağa çıktığımda Türkçe konuşulan sokaklar aramaya başladım. Almanca ve Fransızca öğrendik. Çoğunlukla Almanya’da, 3,5 yıl da Fransa’da kaldım. 1980’de gittim.
– 20 yıl sonra döndünüz. İlk ne yaptığınızı hatırlıyor musunuz?
Trenle Edirne’ye geldim arkadaşlarım alıp İstanbul’a getirdiler. Ertesi akşam özlediğim ne varsa geldi. Türk yemekleri ve rakıyı özlemişim. Ailem Trabzon’dan bir otobüs doluşup gelmişlerdi. Annem de dahil. Babam vefat etmişti. Aynı minibüsle Trabzon’a gittik. Annem adak adamıştı. 20 yılda annem hariç ailemden kimseyi görmemiştim. Onları görünce alabora oldum. Tatlı bir stres yaşadım. Annemle de bir kez Yunanistan’ın Türkiye sınırında buluşmuştuk. Zor tabii. 45 yaşındaydım döndüğümde. Gençliğim yurt dışında geçti.
– Kırgınlıklarınız var mı?
İntikam duygusuyla yaşamadım. Yurt dışındayken öfke oluyor ama gelince bitiyor. Çünkü sistem sizi öfkelendiriyor. Ama kırgın ve küskün değilim. Sadece özgür bir ülkede yaşayabilmenin koşullarının oluşturulması lazım. Bu yoktu geçmişte. Bugün var mı? Yine yok.
– Döndükten sonra mı Datça’ya yerleştiniz?
2004 yılından beri Datça’dayım. Eşim emekli olunca ben de İstanbul’daki stüdyomu kapattım. İstanbul güzel ama yorucu bir şehir. Ege sahillerini sevdik. Datça’nın dışında bir köyde yaşıyoruz. Kedilerimiz var. Bahçemiz var. Doğal yaşıyoruz. Karadenizliler yeşilliği çok sever. Biz de ekip biçmeye çalışıyoruz.
Bugün enerjin yüksek; cesaret ve kararlılıkla dolusun. Yeni başlangıçlar için harika bir zaman, bu fırsatı değerlendirmek için kendine güven. İletişim konusunda bazı zorluklarla karşılaşabilirsin, ancak bu, başkalarına biraz daha empatiyle yaklaşarak aşabileceğin bir durum. İkili ilişkilerde cesur adımlar atmak isteyebilirsin; karşındaki kişilere duyduğun hisleri açıkça ifade etmekten çekinme. İş hayatında, projelerini ilerletmek için gerekli motivasyonu bulabileceğin bir gün var. Yaratıcılığını ön plana çıkarabilirsin, bu da seni öne çıkaracak. Sağlığına özen göstermeni ve stresle başa çıkacak yöntemler bulmanı tavsiye ederim. İlerleyen saatlerde spontane etkinlikler ilginç fırsatlar getirebilir, açık fikirli ol.
Bugün sabah saatlerinde enerji dolu bir şekilde güne başlayacaksın. Kendini yaratıcı ve üretken hissetmek, seni ilham veren projelere yönlendirebilir. Maddi konular ve finansal durumun üzerine düşmek için güçlü bir motivasyon bulabilirsin. Harcamaların konusunda dikkatli olmalısın; sağduyunu kullanarak bütçeni dengelemeyi başarabilirsin. İlişkilerde ise yakınlarının yanında olmak ve onlar için güzel sürprizler hazırlamak kalbini dolduracak. Özellikle sevgi dolu anlar, ruhsal açıdan seni besleyecek. Gün ortasında biraz huzura ihtiyacın olacak; doğal alanlarda zaman geçirmek, seni yeniden güçlendirebilir. Gece saatlerinde ise duyguların derinleşiyor; içsel huzuru sağlaman için meditasyon veya derin düşünceye dalmak faydalı olacak. Bugün, kendine ve sevdiklerine karşı nazik olmayı unutmamalısın; küçük jestler, ilişkilerini güçlendirecek.
Bugün, zihnindeki aktif düşünceler ve çevrendeki enerjiler arasında bir kopuş hissedebilirsin. Sosyal ilişkilerinde beklenmedik durumlarla karşılaşman mümkün; bu, yeni bağlantılar kurmanın kapısını aralayabilir. Merak duygun, seni yeni bilgilere yönlendirecek. Kendini ifade etme konusunda daha özgüvenli hissedeceksin, bu da senin için faydalı iş birliklerine zemin hazırlayabilir. Ancak, dikkatin dağılabilir; bu yüzden odaklanmayı başarmak biraz zor olabilir. İletişimde net olman önemli; düşüncelerini açıklığa kavuşturmak, yanlış anlaşılmaları önleyecektir. Kısa seyahatler veya iletişim trafiğinde yoğunluk hissedebilirsin, bu da gününe dinamik bir hava katacak. Unutma, değişim seni her zaman daha güçlü kılar; bu fırsatları değerlendirmek için hazırlıklı ol.
Duygusal derinliklerindeki dalgalanmalarla bugün, kalbinin sesine kulak vermek isteyebilirsin. Ailevi ilişkiler, geçmiş anılar ve bağların üzerine düşüneceğin bir dönemdesin. İlişkilerdeki samimiyetin seni güçlendirecek, ruhsal açıdan da besleyecektir. Kendini ifade etme şeklinin, sevdiklerinle arandaki bağı güçlendirmesi muhtemel. Duygusal olarak kendini güvende hissetmek isteyeceğin bu günde, içsel dinginliğin, dış dünyadaki kaosa karşı bir sükunet sağlayabilir. Yaratıcılığını serbest bırakmak, yeni projelere adım atmak ya da sanatla uğraşmak için de güzel bir zaman dilimi. Gün içinde karşına çıkabilecek fırsatları değerlendirmek için esnek kalmalısın. İçsel rehberliğine güvenerek hareket edildiğinde, yolculuğun anlam kazanabilir.
Bugün enerji dolusunuz, etrafınızdaki insanlar üzerinde güçlü bir etki bırakabilirsiniz. Yaratıcılığınız yükselirken, sanatsal yönlerinizi keşfetmek için harika bir zaman. Kendinizi ifade etme ihtiyacı içinde olabilirsiniz; bu, sosyal ortamlarda dikkat çekmenizi sağlayabilir. Bireysel projelere yönelmek için ideal bir gün. İçsel motivasyonunuz, hedeflerinize ulaşmanızda önemli bir rol oynayacak. Kendinizle barışık olmanız, ilişkilerinizde de uyum yaratmanıza yardımcı olacak. Aşk konusunda, tutkulu anlar yaşayabilir ve duygusal derinliklere dalabilirsiniz. Partnerinizle olan bağlantınızı güçlendirmek için doğal bir akış içinde olacaksınız. Mali konularda dikkatli olmanızda fayda var; ani harcamalar yapma eğiliminde olabilirsiniz. Planlı hareket etmek, gelecekteki olası sıkıntılardan sizi koruyabilir. Sağlık odaklı kararlar almak, enerji seviyenizi yüksek tutmanıza yardımcı olacak. Kendinize oluşturduğunuz rutinler, günlük yaşamın stresini yönetmenizi sağlayabilir. Tüm bu dinamikler içinde, kendinize güvenmeniz ve cesur adımlar atmanız gereken bir dönemdesiniz. Hayatta karşınıza çıkan fırsatları değerlendirmekten çekinmeyin.
Dikkatli ve disiplinli yaklaşımın gün içinde seni başarılı kılacak. Detaylara olan ileri görüşlülüğün, karşılaştığın zorlukları aşmanda büyük rol oynayacak. Kendini organize etme yeteneğinle, projelerini ve hedeflerini daha net bir şekilde şekillendirebilirsin. İletişim becerilerin sayesinde çevrende dikkat çekmeye başlayacaksın. Arkadaşların veya iş arkadaşların ile olan ilişkilerini gözden geçirmek için harika bir zaman. Birbirinize destek olmak, bağları güçlendirecek. Ayrıca ruh halinin düzelmesi için doğayla vakit geçirmek seni rahatlatıyor, bu konuda kendine zaman ayırmayı unutma. Sağlığa dikkat etmen gereken bir dönemdesin; dengeli beslenme ve yeterince dinlenme konularında kendini ihmal etmemelisin. Özgüvenin artıyor, bu da kişisel projelerine odaklanmanda sana yardımcı olacak. Ancak, mükemmelliyetçi eğilimlerini dengelemeye çalışmalısın; mükemmel sonuçlar elde etme hedefi zaman zaman seni stresli hissettirebilir. Unutma ki, her adım bir öğrenme fırsatıdır.
Denge arayışın ön planda olacak. İlişkilerde uyum ve anlayış sağlamak için önemli adımlar atabilirsin. Sosyal ortamlarda öne çıkma arzun artabilir, çevrenle olan bağlantılarını güçlendirmek için fırsatların olacak. Estetik ve güzellik konularına yönelmen, hem fiziksel hem de ruhsal olarak kendini iyi hissetmene yardımcı olabilir. Ayrıca, bazı durumlarda karar vermekte zorlanman mümkün, bu nedenle içsel huzurunu bulmaya çalış. Kişisel projelerine yoğunlaşmak için gereken motivasyonu bulabilirsin. Başkalarının fikirlerine açık ol ama kendi isteklerini de göz ardı etme. İş ve özel hayatında denge sağlamaya yönelik çabaların kimse tarafından göz ardı edilmeyecek.
Bugün duygusal derinliklere dalma isteği içinde olabilirsin. İçsel dünyanda yoğun bir sorgulama süreci başlayabilir. Gizli kalmış hislerin su yüzüne çıkma eğiliminde. Bu süreçte kendini ifade etmekte zorlanabilirsin, fakat içsel gerçeklerinle yüzleşmek büyüme ve dönüşme fırsatı sunuyor. İlişkilerinde, karşı tarafın duygularını anlamak ve empati kurmak yoluyla daha derin bir bağ kurabilirsin. Ancak, kendini koruma içgüdülerine dikkat et; savunmaya geçmek ilişkilerinde engeller oluşturabilir. Çevrenden gelecek sürprizler, seni yeni fırsatlarla buluşturabilir; bu nedenle açık fikirli olmalısın. Kendi içsel zenginliklerini keşfetmeye yönelik aktiviteler, sana huzur ve içsel denge kazandıracak. Unutma, bugün ruh halin ve düşüncelerin, çevrendekilerle olan etkileşimini derinden etkileyebilir. Kendini ifade etmenin yeni yollarını keşfetmek, sana yeni ufuklar açabilir.
Macera arayışın, yeni deneyimlere açılma isteğin belirgin bir şekilde ortaya çıkıyor. Farklı bakış açıları ve kültürler ile etkileşim halinde olmak seni besleyecek. Bugün, sosyal çevrenle olan ilişkilerin güçlenebilir; sevgi dolu sohbetler ve eğlenceli anlar seni bekliyor. Yeni bir hobiye yönelmek, yaratıcılığını özgürce ifade etmene olanak tanıyacak. Doğa yürüyüşleri veya açık hava etkinlikleri zihnini ferahlatacak. Sorumluluklarını yerine getirirken kendine de zaman ayırmayı unutma; dengeyi sağlamak, iç huzurunu artıracak. İçsel sesine kulak vererek, duygusal derinliklerine inmek isteyebilirsin. Bugün, kalbindeki cesareti sergileyerek, hayalindeki hedeflere bir adım daha yaklaşabilirsin.
Disiplin ve azmin en belirgin olduğu bir süreçtesin. Hedeflerine odaklanmakta zorluk çekmeyecek, kararlılığınla çevrendekilere ilham vereceksin. İş hayatında, tabiri caizse, taşları yerinden oynatacak fikirlere sahip olabilirsin. İletişimde samimiyet ön planda olacak; bulunduğun ortamlarda güvenilir biri olarak öne çıkacaksın. Aşk hayatında ise, duygusal derinlik arayışın belirebilir. Partnerinle paylaşımların artarken, birlikte geçireceğiniz zamanların kıymetini anlayacaksınız. Ailevi ilişkilerde bazı gerilimler yaşanabilir, sabırlı olmakta fayda var. Sağlığına dikkat etmen gereken bir dönemdesin; stresle başa çıkmak için spor veya meditasyon gibi aktiviteler katkı sağlayabilir. Tüm bu süreçlerde içsel gücünü hissetmeyi unutma, kararlılığın her engeli aşmanı sağlayacak.
Bugün, içsel düşüncelerin ve yaratıcı fikirlerin gündeme gelebilir. Sosyal çevrendekilerle güçlü bir bağ kurma arzusu içindesin, bu durum yeni bağlantılar kurmana ya da mevcut ilişkilerini derinleştirmene olanak tanıyabilir. Farklı bakış açılarına açık olman, senin için faydalı olacaktır. Özgürlük ve bireysellik duygusu iç içe geçmişken, sıradışı projelere yönelmek isteyebilirsin. Duygusal derinliklerde gezmek yerine, daha mantıklı bir yaklaşım benimsemek sana rahatlık sağlayabilir. Karşılaştığın zorluklar, ileride alacağın dersler olarak geri dönebilir. Biraz zaman ayırarak kendini yenilemek ve kişisel gelişimine yatırım yapmakta fayda var. Unutma, yeniliklere ve değişimlere açık olmak, seni olduğun yerden daha ileriye taşır.
Duyguların derinliklerinde yüzeceğin bir gün. İçsel sezgilerin güçlü bir şekilde ortaya çıkacak ve çevrendekilerin ruh halini anlama yeteneğin artacak. Sanatsal ifade biçimlerine yönelmek, yaratıcılığını ortaya çıkarmanın yanı sıra ruhunu besleyecek. Başkalarıyla empati kurarken, kendi ihtiyaçlarını ihmal etmemeye dikkat etmelisin. İlişkilerinde daha açık olman, bağlarının güçlenmesine yardımcı olacak. Aynı zamanda, zihnini rahatlatacak aktiviteler bulmak için zamana ihtiyaç duyabilirsin; doğa yürüyüşleri veya meditatif uygulamalar, huzuru bulmana katkı sağlayabilir. Kendine biraz zaman ayırarak iç dünyanı dengeleyebilirsin. Sosyal ortamlarında ise, beklenmedik karşılaşmalar yeni dostlukların kapısını aralayabilir. Kalbinin sesini dinlemeyi unutma.
