1
12 Eylül 1980 darbesiyle ülkeyi terk etmek zorunda kalan sanatçılardan biriydi Fuat Saka… Henüz 20’li yaşlarında sürgün hayatına Almanya’da başlayan Saka, ilk kez Türkiye’ye döndüğünde ise 45 yaşına gelmişti. 20 yıl boyunca ailesini hiç görmedi. O yıllarını yazıp söylediği şarkılara tutunarak geçirdi. Cem Karaca, Melike Demirağ ve sürgündeki birçok sanatçı yakın arkadaşıydı. Avrupa turnelerine birlikte çıktılar. O yılları anlatırken “Kırgın ve küskün değilim iyi bir yurtseverim” diyen Fuat Saka 14 Anadolu türküsünün yer aldığı yeni albümü Avaz için ‘her şeye karşı bir çığlık’ yorumu yaptı. İşte usta sanatçı ile yaptığımız samimi söyleşi…
– Nasılsınız?
Bu ülkede her şey yolunda demek için çok zorlamak lazım. Sağlık sıhhat yerinde. Pandemide baya çalıştım. Avaz albümünün kayıtlarını yaptım. Datça’daki evimde stüdyoma kapandım.
SOSYAL DARBEYE DÖNÜŞTÜ
– Neler zorladı sizi?
Üzülecek çok şey var. Özellikle bu müzisyenlerin yaşam biçimleri ekonomik olarak çok etkilendi. İntihar eden müzisyenler oldu, enstrümanlarını satmak zorunda kalanlar çok üzüldük. Ben kendim zor durumdayım diyemem. Sanatçılara eşlik eden müzisyenlere çok büyük ekonomik darbesi oldu bu sürecin. Sosyal darbeye dönüştü. Ne kadar becerebiliyorsak dayanıp yıkılmayacağız. Enver Gökçe’nin meşhur şiirindeki gibi “Dayan ha yıkılma’ diyorum ben de. Türkiye’de müzik yapmak hep zor koşullarda oldu. Hala da öyle şimdi iki katı zorlaştı. Bunun nedeni de sistemin ta kendisidir. Büyük bir aşkla şevkle yaptıkları işten uzaklaşmak zorunda kalıyor müzisyenler pandemiyle birlikte.
TÜRKÜYE DUYDUĞUM SEVGİ
– Avaz albümüyle bu kez Anadolu’dan türkülerle karşımızdasınız. Çıkış noktanız Anadolu’ya özlem mi?
Beni Karadeniz müziğiyle tanır insanlar ama bu yanlış protest şarkılarım da vardı. Ahmet Arif’ten Nazım Hikmet’e çok değerli şairlerin şiirlerini besteledim. Her çalışmam içinde mutlaka bir Karadeniz ritmi ya da şarkısı koymuşumdur. İnsanlar onu daha çok sevmiştir ona bir şey diyemem. Sanatçıyı köşeye sıkıştırmamak lazım sanatçı sanatçıdır. Avaz’ın temelini daha çok Anadolu halk türkülerinden oluşturdum. Çıkış noktam türkülere duyduğum sevgi ve onara olan inancım. Her türküye değil tabii ki seçtik. 30’dan fazla türkü kayıt etim ama 14 tanesini seçtik. İnsanları kucaklayabilecek parçaları seçtik.
BUGÜN VAR YARIN YOKLAR
– Anadolu türkülerinin günümüzdeki yeri hak ettiği yerde mi diye hep tartışılır. Sizin düşünceniz nedir?
‘Popüler müzike satan müzik’ denilir. Popüler olan bugün var yarın yok. Türküler öyle değildir hayata, aşk, sevda, kin, öfke kavga her türlü hikayesi olan söylemlerdir. Anadolu’nun yüzlerce ozanı var söyledikleri bugün de geçerliliğini taşıyor. Türkülerin yok olması imkansız. Türküler kalıcıdır.
– Albümün ismi Avaz haykırmayı çağrıştırıyor gibi…
Çığlık atmak diyelim biz ona. (Gülüyor)
MUHALİF OLMAYI SEÇTİM
– Avaz neyin çığlığı?
Her şeye karşı bir çığlık. Ben hayatımda muhalif olmayı seçtim. Ülkenin sosyal ekonomik politik düzeni açısından muhalif olmak. Muhaliflik kötü bir şey değildir ayrıca. Korkulmamalı. Hatta bu ülkeyi yönetmeye çalışanlar da muhaliflere kulak vermeli. Sosyal, ekonomik, kültürel yaşama dair söyleyeceklerimiz var. Bu albümdeki türkülerimle Avaz’ın amaçlarından bir tanesi de o dur. Sistem neredeyse bize türküleri de bize unutturmaya çalışıyor. Anadolu’nun türkülerini unutmayacağız. Bu bir gelenektir. Bu geleneği taşıyanlardan biri olarak amacım türkülerimizi yaşatmak.
– Sizin aksinize sanatın siyasete karışmasını eleştirenler de var…
Politikayı sadece politikacılar mı yapacak? Biz edilgen olmamalıyız biz halkız. Halk olduğumuz için de politikanın içindeyiz. Söyleyeceklerimizi tabii ki söyleyeceğiz. Çünkü susmanın kimseye yararı yok. Ama bu ülkede ağzını açtığınızda hemen hapishanenin yolunu gösteriyorlar. Bu da insanları ürkütebiliyor. Buna baskı rejimi deriz.
– 12 Eylül darbesini yaşamış ülkesini terk etmek zorunda kalmış bir sanatçı olarak o günden bugüne neler söylersiniz?
Geçmişte 12 Eylül döneminde tabii ki baskı, zulüm, hapisler, idamlar yaşadı bu ülke. Bugün ise Anayasa’ya uyulmayan bir dönemden geçiyoruz. Bugün durum o dönemdekinden daha sert ve ürkütücü.
BİZ İYİ YURTSEVERLERİZ
– Türkiye’den ayrı geçirdiğiniz 20 yılı nasıl özetlersiniz?
Ben ve benim dostlarım biz iyi yurtseverleriz. Bu yurdu galiba en çok sevenlerin başında bizler geliriz. O nedenle düşüncelerimizi ifade ettikten sonra bu sistemin bize uyguladığı bir baskı düzeni vardı bunun sonucunda ya ülkede kalıp hapishanede olacaktık ya da özgür kalıp söylemlerimize devam edecektik. Bu yüzden yurt dışına çıktık. Sokaklarda her gün insanlar öldürülüyordu. Ama yurt dışında tabii ki benim yaptığım parçaların çoğunluğu o dönemin baskı rejimine karşı yazılmış şarkılardı. O dönemi anlatmaya çalıştım.
ÖZLEMLER ÇOK BÜYÜKTÜ
– Nasıl bir özlemdi?
Geride aileniz dostlarınız var. Ben kendi adıma söyleyeyim evli ve çocuk sahibi değildim. Ama çok gençtim 20’li yaşlardaydım ve özlemler büyüktü. İnsanına özlemimiz var. Öyle zamanlar geldi ki sokağa çıktığımda Türkçe konuşulan sokaklar aramaya başladım. Almanca ve Fransızca öğrendik. Çoğunlukla Almanya’da, 3,5 yıl da Fransa’da kaldım. 1980’de gittim.
– 20 yıl sonra döndünüz. İlk ne yaptığınızı hatırlıyor musunuz?
Trenle Edirne’ye geldim arkadaşlarım alıp İstanbul’a getirdiler. Ertesi akşam özlediğim ne varsa geldi. Türk yemekleri ve rakıyı özlemişim. Ailem Trabzon’dan bir otobüs doluşup gelmişlerdi. Annem de dahil. Babam vefat etmişti. Aynı minibüsle Trabzon’a gittik. Annem adak adamıştı. 20 yılda annem hariç ailemden kimseyi görmemiştim. Onları görünce alabora oldum. Tatlı bir stres yaşadım. Annemle de bir kez Yunanistan’ın Türkiye sınırında buluşmuştuk. Zor tabii. 45 yaşındaydım döndüğümde. Gençliğim yurt dışında geçti.
– Kırgınlıklarınız var mı?
İntikam duygusuyla yaşamadım. Yurt dışındayken öfke oluyor ama gelince bitiyor. Çünkü sistem sizi öfkelendiriyor. Ama kırgın ve küskün değilim. Sadece özgür bir ülkede yaşayabilmenin koşullarının oluşturulması lazım. Bu yoktu geçmişte. Bugün var mı? Yine yok.
– Döndükten sonra mı Datça’ya yerleştiniz?
2004 yılından beri Datça’dayım. Eşim emekli olunca ben de İstanbul’daki stüdyomu kapattım. İstanbul güzel ama yorucu bir şehir. Ege sahillerini sevdik. Datça’nın dışında bir köyde yaşıyoruz. Kedilerimiz var. Bahçemiz var. Doğal yaşıyoruz. Karadenizliler yeşilliği çok sever. Biz de ekip biçmeye çalışıyoruz.
Girişken enerjin ve cesur doğan, bugün karşına birçok fırsat çıkarabilir. Merak duygun seni yeni deneyimlere yönlendirecek. Kendine olan güvenin, sosyal ortamlarda ilgi çekmeni sağlayacak. İletişim becerilerin güçleniyor, bu da ilişkilerde ani ama olumlu dönüşümlere yol açabilir. İçsel çatışmalar yaşayabilirsin; bu dönem, kendi isteklerinle toplumsal beklentilerin arasındaki dengeyi bulman için önemli olacak. Sabırsızlık ve acelecilik, kararlarında sorun yaratabilir. Duygusal meselelerde açık ve dürüst olmak, yararına olacaktır. Kendi başına hareket etmek isteyebilirsin; ancak, ekip çalışmasının getireceği sinerji de oldukça kıymetli. Yaratıcılığın yükselebilir, bu sayede sanatsal veya ilgini çeken alanlarda başarılı projeler ortaya çıkarabilirsin. Fiziksel enerjini yüksek tutmak için spor yapmaya yönelmen faydalı olabilir, bu hem bedenine hem ruhuna iyi gelecek.
Sakin ve sabırlı bir enerjiyle güne başlayacaksın. Bugün, hayatının daha çok maddi ve görünür yönleri üzerine odaklanabilirsin. İş ve kariyerle ilgili bazı fırsatlar karşına çıkabilir; bunları iyi değerlendirmelisin. İnisiyatif almak için kendini cesur hissettiğin anlar yaşayabilirsin.İlişkilerinle ilgili ise, duygusal derinlikler keşfetmek isteyeceksin. Sevdiklerinle geçireceğin zaman, özellikle güven ve bağlılık konularında seni daha tatmin edecek. Duygularını ifade etmekte tereddüt etmemelisin; içsel huzurun bu şekilde artabilir. Kendini iyi hissetmek için doğayla olan bağını güçlendirmen, ruhsal yönden yenilenmene yardımcı olabilir.Finansal konularda dikkatli davranmalısın. Birikim yapma ve harcamalarını gözden geçirme zamanı. Daha önce yaptığın yatırımlarına yeniden değer verebilir; geleceğini sağlamlaştıracak kararlar alabilirsin. Kendine huzur veren küçük alışkanlıkları ihmal etmemeli, basit zevklerle mutluluğu yakalamalısın. Günün genelinde kendini güçlü ve kararlı hissederken, doğru adımlar atmak için hazır olacaksın.
Zihin açıcı fikirlerin öne çıkacağı bir gün. Sosyal çevrenle etkileşimlerin artabilir, yeni insanlarla tanışma fırsatları kapını çalabilir. Düşüncelerin ve kelimelerin gücü bugün seni etkileyebilir; bu yüzden neyi ne şekilde ifade ettiğine dikkat etmelisin. Beklenmedik gelişmelere açık ol, belki de daha önce fark etmediğin bir yeteneğini keşfedebilirsin. İçsel merakın artıyor, ilgi alanlarını genişletmek için yeni kaynaklar arayabilirsin. Teknolojiyi takip etmen, yaratıcılığını artıracak projeler için faydalı olacaktır. Kendini ifade etmenin yollarını keşfederken, duygularına da denk düşen bir iletişim kurmayı unutma. Fikirlerini paylaşmaktan çekinme, bugün ilginç tartışmalara zemin hazırlayabilir. Özellikle partnerinle veya en yakın dostlarınla derin sohbetler yapma ihtiyacı hissedebilirsin. Unutma, dinlemek de en az konuşmak kadar önemli. İçsel sesini dinleyerek günün getirdiği fırsatları en iyi şekilde değerlendirebilirsin.
Duygusal derinliklerin vurgulandığı bir dönemdesin. Ailevi bağlarla ilgili önemli konuşmalar yapabilir, sevdiklerinle daha anlamlı ilişkiler kurabilirsin. İçsel huzurunu sağlamak için yaratıcı faaliyetlere yönelmek, seni bir nebze dinlendirebilir. Hayatındaki bazı duygusal yükleri bırakma zamanı gelmiş olabilir; geçmişe dair duygularınla yüzleşmeyi seçmek, seni liberasyona götürecektir. Özellikle, kalbinin sesini dinleyerek, nedensiz ama güçlü bir şekilde seni çeken şeyleri keşfetme isteği içinde olabilirsin. Kendinle olan iletişimini güçlendirmek, dış dünyaya daha açık ve huzurlu bir şekilde adım atmanı sağlayacak. İleriye dönük hedeflerini belirlerken, sezgine güvenmeyi unutma, içsel rehberliğin seni doğru yola yönlendirecektir.
Bugün, kendinizi sahnede gibi hissedebilir, ilgi odağı olma arzusuyla dolup taşabilirsiniz. Sanatsal yetenekleriniz ve yaratıcılığınız ön plana çıkıyor. Cesur ve etkileyici bir şekilde düşüncelerini ifade etme fırsatı bulacaksınız. Yakın çevreniz, uyum ve olumlu bir enerjiyle dolup taşıyor. Sosyal ilişkilerinizde sıcaklık ve samimiyet ön planda, bu, kalabalık ortamlarda kendinizi daha rahat hissetmenizi sağlayacak. Ancak, kendinizi aşırıya kaçmadan, sabırlı ve dengeli bir şekilde ifade etmeye özen göstermelisiniz. İçsel bir çekim alanı oluşturacak, insanları etrafınızda toplama mizacınızla ilgileri üzerinize toplayabilirsiniz. Aceleci kararlar almaktan kaçınarak, sezgilerinizi dinlemeniz ve hislerinizi doğru bir şekilde yönlendirmeniz önemli. Duygusal derinlik, düşündüğünüzden daha önemli olabilir; bu nedenle ilişkilerinizdeki iletişimde samimi, açık ve dürüst olmaya odaklanmalısınız. Ayrıca, finanse edebileceğiniz yeni projelere ya da yatırımlara yönelmek bu dönemde mantıklı olabilir. Kendi iç ve dış dünyanızın uyum içinde olması, gününüzü güzelleştirip, hedeflerinize ulaşmada yardımcı olacaktır. Unutmayın, her şey iyi bir denge ile daha güzel olur!
Detaylara olan düşkünlüğün bugün daha da belirginleşiyor. İş hayatında, pürüzsüz bir ilerleme kaydetmek için dikkatini dağıtan unsurları bertaraf etmen gerekebilir. Organizasyon ve planlama becerilerin sayesinde karmaşayı kolayca kontrol altına alabileceksin. Kendi standartlarını ön planda tutarken, başkalarının ihtiyaçlarına da duyarlı olmalısın; bu, ilişkilerini güçlendirecek. Sağlık konusunda, bedenine olan özenini artırma zamanın geldi. Gün boyunca spor veya meditasyon gibi aktivitelerle zihnini ve bedenini dengelemeyi unutma. Gerekli özeni gösterdiğinde, zihinsel netliğin ve enerjin tazelenecek. Duygusal açıdan, içsel huzurunu bulmak için yalnız kalmaya ve düşünmeye ihtiyacın var. Kendine karşı nazik olmalı ve gerektiğinde destek aramaktan çekinmemelisin. Karşına çıkan ufak engeller, seni yavaşlatmak yerine, daha sağlam adımlarla ilerlemeni sağlayacak dersler sunacak.
Denge arayışın her zamankinden daha belirgin hale geliyor; içsel uyumunu sağlamaya çalışırken, başkalarıyla olan ilişkilerinde de hassas bir denge kurmak isteyebilirsin. Sosyal çevrendeki bazı gerginlikler, iletişim becerilerini daha etkili kullanmanı gerektirebilir. Dışarıdan gelen baskılara karşı duruşunu korumalı ve gerektiğinde sınırlarını çizmelisin.Bugün, sanatsal yeteneklerini ortaya koymak ve estetik alanındaki ilgi alanlarını keşfetmek için harika bir zaman. Gözlemlerine dikkat et, seni derin düşüncelere sürükleyen anlar yaşayabilirsin. İçsel sesini dinle ve hislerine göre hareket et. Karşılaştığın zorluklar seni daha da güçlendirebilir; sabırlı ol ve olayların doğal akışına güven. Başkalarına yardım etme isteğin, onları etkileyebilir ve ilişkilerinde derinleşmeye yol açabilir. Kendinle barışık olduğun anlar yaratmak, günün en önemli ihtiyacı. Şu anki ruh halin, çevrendeki kişilere ilham verici bir etki bırakabilir. Unutma ki, denge senin doğanda var; onu bulmak için yeterince cesur olmalısın.
İçsel derinliklere yolculuk yapma zamanı. Gözlemlerine ve hislerine odaklanarak çevrendeki insanlarla kurduğun bağlantılarda farklı bir seviyeye geçebilirsin. Hissedilenleri anlamak, bazı ilişkilerdeki denklemleri yeniden gözden geçirmeni sağlayabilir. Yanındaki insanlardan alacağın destek, güçlü bir bağ oluşturmanı sağlayacak. Duygusal yoğunluğun arttığı bu dönemde, sakin kalıp iç dünyanı dengelemen önemli. Sürprizlerle dolu bir gün; ani gelişmeler seni heyecanlandırabilir. Kendini açık tut ve kalbini dinle, beklenmeyen fırsatlar karşına çıkabilir. İçsel gücünü sonuna kadar kullanmak, seni hedeflerine daha da yaklaştıracak. Unutma, senin derin sezgilerin başkaları için de ilham kaynağı olabilir.
Bugün macera dolu bir gün seni bekliyor, yeni deneyimlere açık olman gereken bir dönemdesin. İçinde bir keşif arzusu var ve bu seni sıradanlıktan uzaklaştıracak. Seyahat planları veya yeni bir hobinin peşine düşmek için harika bir zaman dilimindesin. Sosyal çevrendeki insanların etkisi, senin yaşamına taze bir soluk getirebilir; birlikte vakit geçirerek keyifli anlar paylaşabilirsiniz.Zihinsel bir ifade dönemi, düşüncelerini özgürce ifade etmek için kollarını sıvamalısın. Yazmak, sanatsal bir proje ya da bir tartışma, yaratıcılığını ortaya koymana yardımcı olabilir. Aynı zamanda, sıkı dostluk ya da ilişki bağlarındaki iletişimde açıklık ve samimiyet ön planda olmalı.Öte yandan, ani gelişmelere karşı dikkatli olman gereken bir zaman. Belirsizlikler, senin özgürlüğüne etki edebilir; ancak, içsel rehberliğine güvenerek bu durumlardan güçlenerek çıkabilirsin. Bugün, hayatının kontrolünü eline almak ve geleceğe dair cesur adımlar atmak için mükemmel bir fırsat olacak. Kendine karşı nazik olmayı unutma ve yeni başlangıçlarla dolu bu serüvenin tadını çıkar.
Bugün, sorumluluk duygusu ve hedef odaklılığın seni sarıp sarmalayacak. İş yaşamında kararlılık göstermek, seni öne çıkaracak. Önemli projeler üzerinde yoğunlaşabilir, yaratıcılığını ortaya koyabilirsin. Çalışma arkadaşlarınla olan etkileşimlerin güçleniyor, birlikte başarılı sonuçlara ulaşma potansiyeliniz artıyor. Özel hayatında ise daha derin bir anlayışa ve empatiye ihtiyaç var. İlişkilerde iletişimde samimiyet ve açıklık, sıkıntıların üstesinden gelmeni sağlayacak. Duygusal bağları kuvvetlendirmek için zaman ayırmalısın; belki küçük sürprizler ya da birlikte geçirilen keyifli anlar faydalı olabilir.Aynı zamanda, kendi iç sesini dinlemek için biraz yalnız kalma zamanı geçirebilirsin. Meditasyon ya da doğada yürüyüş yapmak zihnini arındırmana yardımcı olacak. Güçlenmek ve dengeni bulmak için bu tür kendinle baş başa kalma anları değerli. Unutma, kararlılığın ve disiplinin, bugün ulaşmak istediğin tüm hedeflere giden yolda en büyük yardımcıların.
Farklı bir bakış açısı geliştirme arzusu içindesin. İnovatif düşünceler ve yaratıcı çözümler bulmak için ilham verici bir gün. Grup aktiviteleri, sosyal çevrenle olan etkileşimlerin ve işbirlikler inanılmaz derecede keyifli ve verimli geçecek. Ani ve beklenmedik olaylar, senin için heyecan verici değişim fırsatları doğurabilir. İçsel özgürlüğüne ve bağımsızlığına olan düşkünlüğün, başkalarıyla olan ilişkilerini etkileyebilir; bu dengeyi korumaya özen göster. İnsanların farklılıklarına saygı duyarak, ortak bir amaç uğruna bir araya gelmek, seni daha da güçlendirecek. Empati ve anlayışla, etrafında dalgalanan enerjiyi dengeleyebilirsin. Bugün, kalbinin sesine kulak vererek, sezgilerinle hareket etmeyi tercih edebilirsin.
Hayal gücünün derinliklerine dalacağın bir gün seni bekliyor. Duygusal olarak oldukça hassas olduğun bu dönemde, çevrendekilerin hislerini daha derin bir şekilde anlayabilirsin. Empati yeteneğin, ilişkilerini güçlendirecek. Sanatsal yeteneklerini keşfetmek veya bu konuda bir şeyler yaratmak için harika bir zaman. Alışılmışın dışında düşünebildiğin bu süreç, yaratıcılığını ortaya çıkarmanı sağlayabilir. İletişimde daha açık olman gerekecek, içtenliğin ve duygu derinliğinle insanları etkileyebilirsin. Bazı zorluklarla karşılaşsan da, sezgilerin sana doğru yolu göstermekte yardımcı olacak. Kendi içsel dünyana dönmek ve yaşadıklarını analiz etmek için sakin anlar yaratmayı unutma; bu, sana büyük bir güç katacak.
