1
12 Eylül 1980 darbesiyle ülkeyi terk etmek zorunda kalan sanatçılardan biriydi Fuat Saka… Henüz 20’li yaşlarında sürgün hayatına Almanya’da başlayan Saka, ilk kez Türkiye’ye döndüğünde ise 45 yaşına gelmişti. 20 yıl boyunca ailesini hiç görmedi. O yıllarını yazıp söylediği şarkılara tutunarak geçirdi. Cem Karaca, Melike Demirağ ve sürgündeki birçok sanatçı yakın arkadaşıydı. Avrupa turnelerine birlikte çıktılar. O yılları anlatırken “Kırgın ve küskün değilim iyi bir yurtseverim” diyen Fuat Saka 14 Anadolu türküsünün yer aldığı yeni albümü Avaz için ‘her şeye karşı bir çığlık’ yorumu yaptı. İşte usta sanatçı ile yaptığımız samimi söyleşi…
– Nasılsınız?
Bu ülkede her şey yolunda demek için çok zorlamak lazım. Sağlık sıhhat yerinde. Pandemide baya çalıştım. Avaz albümünün kayıtlarını yaptım. Datça’daki evimde stüdyoma kapandım.
SOSYAL DARBEYE DÖNÜŞTÜ
– Neler zorladı sizi?
Üzülecek çok şey var. Özellikle bu müzisyenlerin yaşam biçimleri ekonomik olarak çok etkilendi. İntihar eden müzisyenler oldu, enstrümanlarını satmak zorunda kalanlar çok üzüldük. Ben kendim zor durumdayım diyemem. Sanatçılara eşlik eden müzisyenlere çok büyük ekonomik darbesi oldu bu sürecin. Sosyal darbeye dönüştü. Ne kadar becerebiliyorsak dayanıp yıkılmayacağız. Enver Gökçe’nin meşhur şiirindeki gibi “Dayan ha yıkılma’ diyorum ben de. Türkiye’de müzik yapmak hep zor koşullarda oldu. Hala da öyle şimdi iki katı zorlaştı. Bunun nedeni de sistemin ta kendisidir. Büyük bir aşkla şevkle yaptıkları işten uzaklaşmak zorunda kalıyor müzisyenler pandemiyle birlikte.
TÜRKÜYE DUYDUĞUM SEVGİ
– Avaz albümüyle bu kez Anadolu’dan türkülerle karşımızdasınız. Çıkış noktanız Anadolu’ya özlem mi?
Beni Karadeniz müziğiyle tanır insanlar ama bu yanlış protest şarkılarım da vardı. Ahmet Arif’ten Nazım Hikmet’e çok değerli şairlerin şiirlerini besteledim. Her çalışmam içinde mutlaka bir Karadeniz ritmi ya da şarkısı koymuşumdur. İnsanlar onu daha çok sevmiştir ona bir şey diyemem. Sanatçıyı köşeye sıkıştırmamak lazım sanatçı sanatçıdır. Avaz’ın temelini daha çok Anadolu halk türkülerinden oluşturdum. Çıkış noktam türkülere duyduğum sevgi ve onara olan inancım. Her türküye değil tabii ki seçtik. 30’dan fazla türkü kayıt etim ama 14 tanesini seçtik. İnsanları kucaklayabilecek parçaları seçtik.
BUGÜN VAR YARIN YOKLAR
– Anadolu türkülerinin günümüzdeki yeri hak ettiği yerde mi diye hep tartışılır. Sizin düşünceniz nedir?
‘Popüler müzike satan müzik’ denilir. Popüler olan bugün var yarın yok. Türküler öyle değildir hayata, aşk, sevda, kin, öfke kavga her türlü hikayesi olan söylemlerdir. Anadolu’nun yüzlerce ozanı var söyledikleri bugün de geçerliliğini taşıyor. Türkülerin yok olması imkansız. Türküler kalıcıdır.
– Albümün ismi Avaz haykırmayı çağrıştırıyor gibi…
Çığlık atmak diyelim biz ona. (Gülüyor)
MUHALİF OLMAYI SEÇTİM
– Avaz neyin çığlığı?
Her şeye karşı bir çığlık. Ben hayatımda muhalif olmayı seçtim. Ülkenin sosyal ekonomik politik düzeni açısından muhalif olmak. Muhaliflik kötü bir şey değildir ayrıca. Korkulmamalı. Hatta bu ülkeyi yönetmeye çalışanlar da muhaliflere kulak vermeli. Sosyal, ekonomik, kültürel yaşama dair söyleyeceklerimiz var. Bu albümdeki türkülerimle Avaz’ın amaçlarından bir tanesi de o dur. Sistem neredeyse bize türküleri de bize unutturmaya çalışıyor. Anadolu’nun türkülerini unutmayacağız. Bu bir gelenektir. Bu geleneği taşıyanlardan biri olarak amacım türkülerimizi yaşatmak.
– Sizin aksinize sanatın siyasete karışmasını eleştirenler de var…
Politikayı sadece politikacılar mı yapacak? Biz edilgen olmamalıyız biz halkız. Halk olduğumuz için de politikanın içindeyiz. Söyleyeceklerimizi tabii ki söyleyeceğiz. Çünkü susmanın kimseye yararı yok. Ama bu ülkede ağzını açtığınızda hemen hapishanenin yolunu gösteriyorlar. Bu da insanları ürkütebiliyor. Buna baskı rejimi deriz.
– 12 Eylül darbesini yaşamış ülkesini terk etmek zorunda kalmış bir sanatçı olarak o günden bugüne neler söylersiniz?
Geçmişte 12 Eylül döneminde tabii ki baskı, zulüm, hapisler, idamlar yaşadı bu ülke. Bugün ise Anayasa’ya uyulmayan bir dönemden geçiyoruz. Bugün durum o dönemdekinden daha sert ve ürkütücü.
BİZ İYİ YURTSEVERLERİZ
– Türkiye’den ayrı geçirdiğiniz 20 yılı nasıl özetlersiniz?
Ben ve benim dostlarım biz iyi yurtseverleriz. Bu yurdu galiba en çok sevenlerin başında bizler geliriz. O nedenle düşüncelerimizi ifade ettikten sonra bu sistemin bize uyguladığı bir baskı düzeni vardı bunun sonucunda ya ülkede kalıp hapishanede olacaktık ya da özgür kalıp söylemlerimize devam edecektik. Bu yüzden yurt dışına çıktık. Sokaklarda her gün insanlar öldürülüyordu. Ama yurt dışında tabii ki benim yaptığım parçaların çoğunluğu o dönemin baskı rejimine karşı yazılmış şarkılardı. O dönemi anlatmaya çalıştım.
ÖZLEMLER ÇOK BÜYÜKTÜ
– Nasıl bir özlemdi?
Geride aileniz dostlarınız var. Ben kendi adıma söyleyeyim evli ve çocuk sahibi değildim. Ama çok gençtim 20’li yaşlardaydım ve özlemler büyüktü. İnsanına özlemimiz var. Öyle zamanlar geldi ki sokağa çıktığımda Türkçe konuşulan sokaklar aramaya başladım. Almanca ve Fransızca öğrendik. Çoğunlukla Almanya’da, 3,5 yıl da Fransa’da kaldım. 1980’de gittim.
– 20 yıl sonra döndünüz. İlk ne yaptığınızı hatırlıyor musunuz?
Trenle Edirne’ye geldim arkadaşlarım alıp İstanbul’a getirdiler. Ertesi akşam özlediğim ne varsa geldi. Türk yemekleri ve rakıyı özlemişim. Ailem Trabzon’dan bir otobüs doluşup gelmişlerdi. Annem de dahil. Babam vefat etmişti. Aynı minibüsle Trabzon’a gittik. Annem adak adamıştı. 20 yılda annem hariç ailemden kimseyi görmemiştim. Onları görünce alabora oldum. Tatlı bir stres yaşadım. Annemle de bir kez Yunanistan’ın Türkiye sınırında buluşmuştuk. Zor tabii. 45 yaşındaydım döndüğümde. Gençliğim yurt dışında geçti.
– Kırgınlıklarınız var mı?
İntikam duygusuyla yaşamadım. Yurt dışındayken öfke oluyor ama gelince bitiyor. Çünkü sistem sizi öfkelendiriyor. Ama kırgın ve küskün değilim. Sadece özgür bir ülkede yaşayabilmenin koşullarının oluşturulması lazım. Bu yoktu geçmişte. Bugün var mı? Yine yok.
– Döndükten sonra mı Datça’ya yerleştiniz?
2004 yılından beri Datça’dayım. Eşim emekli olunca ben de İstanbul’daki stüdyomu kapattım. İstanbul güzel ama yorucu bir şehir. Ege sahillerini sevdik. Datça’nın dışında bir köyde yaşıyoruz. Kedilerimiz var. Bahçemiz var. Doğal yaşıyoruz. Karadenizliler yeşilliği çok sever. Biz de ekip biçmeye çalışıyoruz.
Bugün enerjin yüksek, etrafındaki insanlara ilham verecek bir aura yayıyorsun. Hırslı ve kararlı bir tutum sergilemek, hedeflerine daha da yaklaşmanı sağlayacak. Yeni fikirler ve projelerle ilgili heyecan verici konuşmalara girebilirsin. Sosyal etkileşimlerin, özellikle de takım çalışmalarında ön plana çıkmanı sağlayacak. Duygusal olarak biraz sabırsız hissedebilirsin, bu yüzden kendine zaman tanımayı unutma. Ayrıca, görücü olduğun bir aşk durumu veya arkadaşlık sana önemli bir ders verebilir. Problem çözme yeteneğin ve cesaretin, zor durumlarla başa çıkmana yardımcı olacak. Fırsatları değerlendirmek için çevrendeki dinamizmi iyi kullan. Kendini ifade etme konusunda daha açık olman, hem sosyal hayatını zenginleştirecek hem de karşındaki insanlarla daha derin bağlar kurmana olanak tanıyacak.
Bugün, maddi konulara ve güvenceye odaklanma arzun yoğunlaşacak. Bütçe planları yapmak, harcama alışkanlıklarını gözden geçirmek ve tasarruf hedefleri belirlemek için mükemmel bir zaman. Hayal gücün, yaratıcı projelerle hayat bulacak. Sanatsal yeteneklerini sergilemek, içindeki estetik algıyı ön plana çıkarmak için fırsatlar sunabilir. Duygusal ilişkilerde ise, derinlik ve samimiyet arayışın artacak; önemli bir konuşma veya paylaşım, ilişkinin dinamiklerini etkileyebilir. Aynı zamanda, sağlığa dikkat etme gerekliliği de kendini hissettirebilir; beslenme ve spor alışkanlıklarını gözden geçirmen faydalı olabilir. Çevrendeki insanlarla uyum içinde olabileceğin bir dönemdesin; dostluk ilişkilerin seni güçlendirecek. Kendi değerini algılama biçimini gözden geçirme ve başkalarına nasıl bir imaj sunduğun konusundaki farkındalığın artabilir. Kendi içsel huzurunu bulmak ve kendine zaman ayırmak için harika bir gün.
Bugün iletişim yeteneklerin ön planda olacak. Duygularını ifade etme konusunda kendini oldukça rahat hissediyorsun. Sosyal ortamlarda dikkat çekici bir çekim gücüne sahip olacaksın. Yeni insanlarla tanışmak, dostluklar kurmak için harika bir zaman. Fikirlerini paylaşmaktan çekinme; başkalarına ilham verebilir ve yenilikçi çözümler bulabilirsin. Ancak bazı konularda kararsızlık yaşayabilirsin, bu yüzden düşüncelerini netleştirmek için biraz zaman ayırmayı ihmal etme. İçsel huzurun, karşılaştığın fırsatları değerlendirebilmek için önemli olacak. Sevdiklerinle geçirilecek vakit, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Eğlenceli anlara ve sürprizlere açıksın, dolayısıyla akışa kapılmak iyi bir seçenek olabilir. Bu enerji dolu günde kendine güven, içindeki potansiyeli açığa çıkar.
Gün içerisinde duygusal dalgalanmalar yaşayabilirsin. Ailevi konular, özel hayatında öne çıkabilir ve sevdiğin insanlarla derin bağlar kurma isteğin artabilir. Geçmişle yüzleşmek, eski ilişkileri düşünmek için uygun bir zaman. İletişimde samimi ve açık olman, ilişkilerini güçlendirebilir. Kendine zaman ayırmak da önemli; içsel huzurunu bulmak için meditasyon ya da doğada yürüyüş yapabilirsin. İş hayatında, işbirliklerine açık olmalı, ortak projelerden fayda sağlayabilirsin. Kalbinin sesine kulak ver, sezgilerin bu dönemde sana rehberlik edecek. Duygusal destek almayı ihmal etme; sevdiklerinin yanında olduğunu bilmek sana güç verecek. Kendini ifade etme biçimini gözden geçir ve hissettiklerini özgürce paylaşmaktan çekinme.
Güne enerjik bir başlangıç yapıyorsun; içindeki ateş seni harekete geçirecek. Sosyal ortamlarda dikkatleri üzerine çekmeyi başaracaksın. Yaratıcılığın zirve yapacak, bu durumda sanatsal işler ya da projeler için harika bir zaman. Ancak, egonun senin önüne geçmesine dikkat etmelisin; başkalarının fikirlerine de kulak vermek, iş birliği ruhunu artıracak. Kalp alanında sıcak ve tutkulu bir dönemdesin, yeni bağlantılar veya var olan ilişkilerini derinleştirmek için uygun bir zaman. Kendini ifade ederken dürüstlüğü elden bırakmamalısın; bu, karşı tarafa olan güvenini artıracak. Unutma, liderliğin sadece emir vermekle değil, aynı zamanda dinlemekle de olduğunu gösterme fırsatındasın. Bugün, kararlılığın ve zarafetinle parlayarak yeni fırsatlarla karşılaşman mümkün.
Detaylar üzerine yoğunlaşacağın bir gün. Küçük şeyler büyük anlamlar taşımaya başlayabilir. Gözlemlerin ve incelemelerin seni bazı gerçeklerle yüzleştirecek. İş ortamında dikkatli olman gereken bazı iletişim gerginlikleri ortaya çıkabilir. Ancak analitik düşünme yeteneğin sayesinde sorunları kolayca çözebilirsin. Kendi sağlığına dikkat etmelisin, belki de hayatında bazı alışkanlıkları gözden geçirmenin zamanı geldi. İlişkilerde ise, sevdiklerinle derin ve anlamlı sohbetler yaparak bağlarını güçlendirmek adına fırsatlar bulabilirsin. İçsel huzuru sağlamak için doğaya çıkmak veya ruhsal aktivitelerle meşgul olmak iyi bir seçenek. Yaratıcılığın sayesinde, ilham verici projelerde de başarılı olacaksın. Kararlarını alırken mantıklı ve gerçekçi yaklaşmalısın.
Denge ve uyum arayışın güçlü bir şekilde ön planda. İlişkilerde bazı gelişmeler yaşanabilir; iletişim becerilerin ve diplomatik yaklaşımın sayesinde karmaşık durumları kolaylıkla çözebilirsin. Aşk hayatında keyifli sürprizler seni bekliyor. Sosyal çevrenden destek alarak, daha önce düşündüğün ama hayata geçiremediğin projeleri gündeme getirme fırsatın doğabilir. Kendine olan güvenin artabilir; bu, karar alma süreçlerinde cesur adımlar atmana yardımcı olacaktır. Fakat dikkat etmen gereken bir nokta var; fazla idealist olmak, gerçekleri göz ardı etmene yol açabilir. Bunu göz önünde bulundurarak, ihtiyaçlarını net bir şekilde belirlemek, iş ve kişisel yaşamında sağlıklı bir denge kurmanı sağlayacak.
Derin duygular ve sezgilerle dolu bir gün seni bekliyor. İlişkilerdeki karmaşık duygusal dinamikler ön plana çıkabilir; içten gelen hislerini ifade etme ihtiyacı hissedebilirsin. Başkalarının niyetlerini anlamak için biraz zaman tanıman önem taşıyor. Duygusal bağların güçlendiği, korunması gereken derin düşünen anların olacak. Gizli kalmış sırlar, seni etkileyebilir; önce kendine dürüst olman şart. Çevrendeki enerjileri fark edebileceğin, içsel yolculuklarla dolu bir gün. Kendi hedeflerine odaklanmak, kararlılık ve disiplin ile birlikte ilerlemek işleri yoluna koyabilir. Gelecek ile ilgili plan yapmadan önce, içsel huzurunu yakalamaya çalışmalısın.
Seyahat ve yeni deneyimlere açılan kapılar, ruhunu besleyen maceraların habercisi. Farklı kültürlerle iç içe geçebilir, yeni insanlarla tanışmanın keyfini çıkarabilirsin. Zihnindeki sorulara cevap ararken, karşına çıkacak fırsatları değerlendirmek için esnek olmalısın. İçsel motivasyonun güçleniyor; hedeflerine daha net odaklanabilirsin. Sosyal ilişkilerde iletişim becerilerin ön planda. Yeteneklerini sergilemek için uygun bir zemin bulabilirsin. Ancak aceleci davranmaktan kaçınmalı, sabırla ilerlemelisin. İçgüdülerine güvenmen gereken bir dönemdesin; sezgilerin, doğru yönde ilerlemeni sağlayacak. Kendine güvenmeyi unutma, başarı için attığın adımların hepsi önem taşıyor.
Başarıya ulaşma arzusu ve kararlılığının ön planda olduğu bir dönemdesin. Gün boyunca sorumluluklarınla yüzleşmek ve hedeflerini belirlemek için güçlü bir motivasyon hissedeceksin. İş hayatında dikkatli kararlar almak faydalı olacak, zira detaylara verdiğin önem senin için avantaj sağlayacak. Yeni projeler için yaratıcı fikirler geliştirirken, grup çalışmasına açıklık göstermek, ilerlemeni hızlandırabilir. Aşk hayatında, duygusal derinliklere inmeye ve partnerinle olan iletişimi güçlendirmeye ihtiyacın var. Kendini açtığın zaman, ilişkinin büyüme potansiyelini keşfedebilirsin. Günün ilerleyen saatlerinde, kişisel gelişimine yönelik aktiviteler seçmek, ruh halini yükseltecek ve sana ilham verecek. İhtiyaç duyduğun denge için dinlenmek ve kendine zaman ayırmak da oldukça önemli. Kendi iç sesini dinleyerek adımlarını sağlamlaştır.
Sıradanlıktan uzaklaşıp özgünlüğünü ortaya koyacağın bir gün. Sosyal çevrende bazı sürprizlerle karşılaşabilirsin; eski arkadaşlarınla olan bağların tekrardan canlanabilir. İletişimdeki keskin zekan sayesinde başkalarını etkileme gücüne sahip olduğun bir dönemdesin. Ancak, düşüncelerin bazen başkaları tarafından yanlış anlaşılabilir, bu yüzden kendini açıklarken dikkatli olmalısın. İçsel duygularında tuhaf bir karmaşa hissedebilirsin; bu, kendi iç yolculuğunu yapma fırsatı sunuyor. Yeniliklere açık ol, hayatında bazı değişimler kendini gösterecek. Çalışma alanında, yaratıcı düşüncelerinle dikkat çekebilirsin; projelerini paylaşmaktan çekinme. İlişkilerdeki dengesizliklerle yüzleşmek, sağlıklı sınırlar koymak için iyi bir zaman. Kendine güven ve hissettiklerini açıkça ifade et; bu, ilişkilerine derinlik katacak.
Bugün, sezgilerinle çevrendeki insanlara derin bir anlayışla yaklaşacaksın. İçsel dünyanda yaşayacağın dalgalanmalar, duygusal ilişkilere yeni bir boyut katabilir. Bir yaratıcı proje üzerinde çalışıyorsan, ilham perinin senden yana olacağı bir zaman dilimindesin. Duygusal derinliklerin, seni sanatsal veya spiritüel bir alanda yönlendirebilir. Sadece kendine güven, içsel sesine kulak ver ve hislerini ifade etmekte tereddüt etme. İş ve sosyal yaşamında daha fazla etkileşim kurabileceğin fırsatlar ortaya çıkabilir, bu durum da sana yenilikler getirebilir. Duygusal bağlarını güçlendirmek ve anlamlı konuşmalar yapmak için güzel bir zaman. Ancak, hayal kırıklıklarından kaçınmak için sınırlarını belirlemeyi unutmamalısın. Sevgi ve şefkatle yaklaştığın her şey, bugün pozitif sonuçlar doğuracak.
