1
12 Eylül 1980 darbesiyle ülkeyi terk etmek zorunda kalan sanatçılardan biriydi Fuat Saka… Henüz 20’li yaşlarında sürgün hayatına Almanya’da başlayan Saka, ilk kez Türkiye’ye döndüğünde ise 45 yaşına gelmişti. 20 yıl boyunca ailesini hiç görmedi. O yıllarını yazıp söylediği şarkılara tutunarak geçirdi. Cem Karaca, Melike Demirağ ve sürgündeki birçok sanatçı yakın arkadaşıydı. Avrupa turnelerine birlikte çıktılar. O yılları anlatırken “Kırgın ve küskün değilim iyi bir yurtseverim” diyen Fuat Saka 14 Anadolu türküsünün yer aldığı yeni albümü Avaz için ‘her şeye karşı bir çığlık’ yorumu yaptı. İşte usta sanatçı ile yaptığımız samimi söyleşi…
– Nasılsınız?
Bu ülkede her şey yolunda demek için çok zorlamak lazım. Sağlık sıhhat yerinde. Pandemide baya çalıştım. Avaz albümünün kayıtlarını yaptım. Datça’daki evimde stüdyoma kapandım.
SOSYAL DARBEYE DÖNÜŞTÜ
– Neler zorladı sizi?
Üzülecek çok şey var. Özellikle bu müzisyenlerin yaşam biçimleri ekonomik olarak çok etkilendi. İntihar eden müzisyenler oldu, enstrümanlarını satmak zorunda kalanlar çok üzüldük. Ben kendim zor durumdayım diyemem. Sanatçılara eşlik eden müzisyenlere çok büyük ekonomik darbesi oldu bu sürecin. Sosyal darbeye dönüştü. Ne kadar becerebiliyorsak dayanıp yıkılmayacağız. Enver Gökçe’nin meşhur şiirindeki gibi “Dayan ha yıkılma’ diyorum ben de. Türkiye’de müzik yapmak hep zor koşullarda oldu. Hala da öyle şimdi iki katı zorlaştı. Bunun nedeni de sistemin ta kendisidir. Büyük bir aşkla şevkle yaptıkları işten uzaklaşmak zorunda kalıyor müzisyenler pandemiyle birlikte.
TÜRKÜYE DUYDUĞUM SEVGİ
– Avaz albümüyle bu kez Anadolu’dan türkülerle karşımızdasınız. Çıkış noktanız Anadolu’ya özlem mi?
Beni Karadeniz müziğiyle tanır insanlar ama bu yanlış protest şarkılarım da vardı. Ahmet Arif’ten Nazım Hikmet’e çok değerli şairlerin şiirlerini besteledim. Her çalışmam içinde mutlaka bir Karadeniz ritmi ya da şarkısı koymuşumdur. İnsanlar onu daha çok sevmiştir ona bir şey diyemem. Sanatçıyı köşeye sıkıştırmamak lazım sanatçı sanatçıdır. Avaz’ın temelini daha çok Anadolu halk türkülerinden oluşturdum. Çıkış noktam türkülere duyduğum sevgi ve onara olan inancım. Her türküye değil tabii ki seçtik. 30’dan fazla türkü kayıt etim ama 14 tanesini seçtik. İnsanları kucaklayabilecek parçaları seçtik.
BUGÜN VAR YARIN YOKLAR
– Anadolu türkülerinin günümüzdeki yeri hak ettiği yerde mi diye hep tartışılır. Sizin düşünceniz nedir?
‘Popüler müzike satan müzik’ denilir. Popüler olan bugün var yarın yok. Türküler öyle değildir hayata, aşk, sevda, kin, öfke kavga her türlü hikayesi olan söylemlerdir. Anadolu’nun yüzlerce ozanı var söyledikleri bugün de geçerliliğini taşıyor. Türkülerin yok olması imkansız. Türküler kalıcıdır.
– Albümün ismi Avaz haykırmayı çağrıştırıyor gibi…
Çığlık atmak diyelim biz ona. (Gülüyor)
MUHALİF OLMAYI SEÇTİM
– Avaz neyin çığlığı?
Her şeye karşı bir çığlık. Ben hayatımda muhalif olmayı seçtim. Ülkenin sosyal ekonomik politik düzeni açısından muhalif olmak. Muhaliflik kötü bir şey değildir ayrıca. Korkulmamalı. Hatta bu ülkeyi yönetmeye çalışanlar da muhaliflere kulak vermeli. Sosyal, ekonomik, kültürel yaşama dair söyleyeceklerimiz var. Bu albümdeki türkülerimle Avaz’ın amaçlarından bir tanesi de o dur. Sistem neredeyse bize türküleri de bize unutturmaya çalışıyor. Anadolu’nun türkülerini unutmayacağız. Bu bir gelenektir. Bu geleneği taşıyanlardan biri olarak amacım türkülerimizi yaşatmak.
– Sizin aksinize sanatın siyasete karışmasını eleştirenler de var…
Politikayı sadece politikacılar mı yapacak? Biz edilgen olmamalıyız biz halkız. Halk olduğumuz için de politikanın içindeyiz. Söyleyeceklerimizi tabii ki söyleyeceğiz. Çünkü susmanın kimseye yararı yok. Ama bu ülkede ağzını açtığınızda hemen hapishanenin yolunu gösteriyorlar. Bu da insanları ürkütebiliyor. Buna baskı rejimi deriz.
– 12 Eylül darbesini yaşamış ülkesini terk etmek zorunda kalmış bir sanatçı olarak o günden bugüne neler söylersiniz?
Geçmişte 12 Eylül döneminde tabii ki baskı, zulüm, hapisler, idamlar yaşadı bu ülke. Bugün ise Anayasa’ya uyulmayan bir dönemden geçiyoruz. Bugün durum o dönemdekinden daha sert ve ürkütücü.
BİZ İYİ YURTSEVERLERİZ
– Türkiye’den ayrı geçirdiğiniz 20 yılı nasıl özetlersiniz?
Ben ve benim dostlarım biz iyi yurtseverleriz. Bu yurdu galiba en çok sevenlerin başında bizler geliriz. O nedenle düşüncelerimizi ifade ettikten sonra bu sistemin bize uyguladığı bir baskı düzeni vardı bunun sonucunda ya ülkede kalıp hapishanede olacaktık ya da özgür kalıp söylemlerimize devam edecektik. Bu yüzden yurt dışına çıktık. Sokaklarda her gün insanlar öldürülüyordu. Ama yurt dışında tabii ki benim yaptığım parçaların çoğunluğu o dönemin baskı rejimine karşı yazılmış şarkılardı. O dönemi anlatmaya çalıştım.
ÖZLEMLER ÇOK BÜYÜKTÜ
– Nasıl bir özlemdi?
Geride aileniz dostlarınız var. Ben kendi adıma söyleyeyim evli ve çocuk sahibi değildim. Ama çok gençtim 20’li yaşlardaydım ve özlemler büyüktü. İnsanına özlemimiz var. Öyle zamanlar geldi ki sokağa çıktığımda Türkçe konuşulan sokaklar aramaya başladım. Almanca ve Fransızca öğrendik. Çoğunlukla Almanya’da, 3,5 yıl da Fransa’da kaldım. 1980’de gittim.
– 20 yıl sonra döndünüz. İlk ne yaptığınızı hatırlıyor musunuz?
Trenle Edirne’ye geldim arkadaşlarım alıp İstanbul’a getirdiler. Ertesi akşam özlediğim ne varsa geldi. Türk yemekleri ve rakıyı özlemişim. Ailem Trabzon’dan bir otobüs doluşup gelmişlerdi. Annem de dahil. Babam vefat etmişti. Aynı minibüsle Trabzon’a gittik. Annem adak adamıştı. 20 yılda annem hariç ailemden kimseyi görmemiştim. Onları görünce alabora oldum. Tatlı bir stres yaşadım. Annemle de bir kez Yunanistan’ın Türkiye sınırında buluşmuştuk. Zor tabii. 45 yaşındaydım döndüğümde. Gençliğim yurt dışında geçti.
– Kırgınlıklarınız var mı?
İntikam duygusuyla yaşamadım. Yurt dışındayken öfke oluyor ama gelince bitiyor. Çünkü sistem sizi öfkelendiriyor. Ama kırgın ve küskün değilim. Sadece özgür bir ülkede yaşayabilmenin koşullarının oluşturulması lazım. Bu yoktu geçmişte. Bugün var mı? Yine yok.
– Döndükten sonra mı Datça’ya yerleştiniz?
2004 yılından beri Datça’dayım. Eşim emekli olunca ben de İstanbul’daki stüdyomu kapattım. İstanbul güzel ama yorucu bir şehir. Ege sahillerini sevdik. Datça’nın dışında bir köyde yaşıyoruz. Kedilerimiz var. Bahçemiz var. Doğal yaşıyoruz. Karadenizliler yeşilliği çok sever. Biz de ekip biçmeye çalışıyoruz.
Bugün kendinizi son derece enerjik ve kararlı hissedeceksiniz. Hedeflerinizi belirlemek ve bunlara ulaşmak için ilham alabiliyorsunuz. Çevrenizdekilerden destek bulmak, sizi daha da motive edecek. İletişim tanışmalarında cesur olmak, yeni bağlantılar kurmanıza yardımcı olabilir. Ancak, düşüncelerinizi ifade ederken dikkatli olmalısınız; ani çıkışlar yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Biraz sabırlı olmanız, ruh halinizi dengelemenize yardım edecek. Kendinize zaman tanıyın ve neyin gerçekten önemli olduğuna odaklanın. Özellikle kişisel projelere yönelmek için uygun bir gün; yeteneklerinizi sergilemekten çekinmeyin. Sevgi açısından, samimiyet önemli; duygusal derinlikte, ortak paydalar bulabileceğiniz biriyle aranızda güçlü bağlar kurabilirsiniz.
Bugün kararlılığını ve sabrını en iyi şekilde test edebilirsin. Günün ilk saatlerinde bazı belirsizlikler seni rahatsız edebilir, ancak içsel huzurunu yeniden bulmak için gerekli adımları atman önemli. Maddi konularda dikkatli olmalı, harcamalarını gözden geçirmelisin. İkili ilişkilerde ise uyum arayışın bir adım daha ileriye gidebilir; bu, duygusal bağlarını güçlendirmek için harika bir fırsat. Taze başlangıçlar için açık kapılar gözetmelisin. Aşk hayatında, partnerinle birlikte geçireceğin zamanlarda daha derin bir anlayış ve kabul etme duygusu ortaya çıkabilir. Kendini ifade ederken hassas olmalısın, zira doğru kelimeleri bulmak her zamankinden daha önemli. Bugün, kendine yapacağın küçük yatırımlar, gelecekte beklenmedik kazançlar getirip seni mutlu edebilir. Enerjini pozitif düşünce ve sağlam adımlara yönlendir; kararlılığın, seni başarıya ulaştıracak olan en büyük güç.
Bugün, zihinsel enerjinin yüksek olduğu bir dönemdesin. Farklı fikirlerle dolup taşacak, yeni bağlantılar kurma konusunda hevesli olacaksın. Sosyal ortamlar seni çekiyor; güçlü iletişim becerilerinle etrafındakilere ilham verebilirsin. Ancak, dikkatini dağıtacak pek çok uyaran var. Hızlı düşünceler arasında kaybolmaktan kaçınmalısın. Esnek ol, çünkü sürprizlerle dolu bir gün seni bekliyor. Yaratıcılığını konuşturabileceğin projeler ortaya koyabileceksin; ilham kaynaklarını gözlemle. Anlık duygu değişimlerine dikkat et, başkalarının fikirlerine karşı açık olmak sana fayda sağlayacak. Kısa seyahatler veya iletişimsel aktiviteler keyifli bir nefes almanı sağlayabilir. Unutma, merak duygusunu beslemen, ruhunu canlandıracaktır.
Duygusal derinliklerin ön planda olduğu bir gün. İçsel hislerin seni yönlendirecek ve bazı duygusal bağlantılar yeniden gözden geçirilebilir. Ebeveynlerle olan ilişkilerine özen göster, empati kurarak karşı tarafın duygu dünyasına adım atmak önemli olacak. Evde kalmak ve sevdiklerinle vakit geçirmek sana huzur verebilir. İş yerinde ise, iş arkadaşlarınla iletişiminde dikkatli olmalısın; yanlış anlaşılmalar gündeme gelebilir. Finansal konularda temkinli olman gereken bir dönemdesin; harcamalarını kısıtlama zamanı. Sağlığına da özen göstermeyi unutma, kendine zaman ayırmalısın. Kreatif projelere yönelmek, düşüncelerini somutlaştırmak için harika bir dönemdesin. Kendini dışa vurmanın yeni yollarını keşfetmek, içsel huzurunu artıracak.
Kendine olan güvenin bugün zirveye çıkıyor. Çevrendeki insanlar senin enerji ve kararlılığından etkilenecek. Yeni girişimler veya projeler için harika bir zaman, cesaretle adım atabilirsin. Sosyal hayatında canlılık ve hareketlilik var; dostlarınla keyifli zamanlar geçirebilir, yeni bağlantılar kurabilirsin. Kendini ifade etme ve yaratıcılığını sergileme fırsatları karşına çıkacak. Duygusal açıdan ise içsel huzurun ön planda. Kendi ihtiyaçlarına odaklanmak ve içsel dengeyi sağlamak, sıkı bir çalışma ve sosyal yaşam arasında dengeyi bulmana yardımcı olacaktır. Kendin için biraz zaman ayırmayı unutma; bu, daha sonraki mücadelelerin için güç toplayacak.
Analitik düşüncelerinin ve detaylara olan dikkatin, bugün işlerindeki verimliliği artıracak. Küçük detayları gözden kaçırmamaya özen göster, zira bu, beklenmedik fırsatlar yaratabilir. İletişim becerilerin, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerini güçlendirecek. Özellikle iş ortamında, takım çalışmalarında ortaya koyduğun katkılar, takdirle karşılanabilir. Hayatındaki bazı rutinlere yenilik katma arzusunda olabilirsin; bu, sana taze bir enerji verecek. Duygusal ilişkilerde, karşındaki insanların hislerine duyarlılığın, bağları daha sağlam hale getirecek. Sağlığın konusunda yapılan ince ayarlar, long-term faydalar sağlayabilir. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme; zihnini dinginleştirmen, yaratıcılığını artıracak. Kısacası, bugünü fırsatlarla dolu bir gün olarak gör, her anını değerlendir.
Bugün, ilişkilerde denge arayışında olacaksın. Aşk hayatındaki iletişimi güçlendirmek için açık ve net olmanın ne kadar önemli olduğunu anlayacaksın. Sevdiğinle yapacağın konuşmalar, eski meselelerin üstesinden gelmene yardımcı olabilir. Arkadaşlarınla vakit geçirerek keyifli anlar biriktirebilirsin; bu sosyal bağlantılar, ruh halini yükseltecek. İş hayatında ise yaratıcı bir projeye yönelmek, sana gereken motivasyonu sağlayabilir. Özellikle sanatsal yönlerini keşfetmek, verimli bir gün geçirmene yardımcı olacak. Duygusal karmaşalarla baş ederken, içsel huzuru sağlamak için biraz zamana ihtiyacın olabilir. Unutma, dengeye ulaşmanın yolu bazen kendine dönmekten geçer.
Gizli güçlerin ve içsel sezgilerin devrede olduğu bir dönemdesin. Sonsuz bir derinlik ve tutku hissi, ilişkilerinde belirgin bir şekilde ortaya çıkabilir. Kalbinin sesine kulak ver, duygularının akışına kapılmaktan korkma. Eski bağların revisited edilmesi, geçmişle yüzleşmen ve içsel dönüşüm yaşaman adına önemli bir fırsat sunuyor. Ayrıca iş hayatında, derin düşüncelerin ve stratejik planların meyvesini almaya başlayabilirsin. Maddi konularda daha cesur adımlar atmak için uygun bir zaman dilimi. Kendine olan inancının yükselmesi, başkaları üzerinde de olumlu bir etki yaratacak. Unutma, karanlığın içindeki ışığa odaklanmak, seni hedeflerine daha da yakınlaştıracak.
Macera arayışında olduğun bir gün. Hayatına farklı deneyimler katmak için içsel bir istek duyuyor olabilirsin. Yeni bir yere gitme, yeni insanlarla tanışma arzusu ruhunu canlandırıyor. Düşüncelerinin özgürlüğü seni özgüven dolu bir hale getiriyor. Öğrenme isteğin artmış ve bu, keyifli sohbetler ya da ilham verici kitaplarla pekişecek. Ancak dikkat, aşırı iyimserlik bazen yanlış anlaşılmalara yol açabilir. İletişimlerinde açık ve net olmalısın. Kararlarında dikkatli ol. İçinde bulunduğun durumları ve insanları iyi incelemen önemli. Macera arayışın yanı sıra, denge ve sorumluluk da önem kazanıyor. Maddi konularda da adım atmak istiyorsan, gerektiğinde mantıklı düşünmeye özen göstermelisin. Aşk hayatında da heyecan verici gelişmeler söz konusu. Kendini ifade etme konusunda cesur ol, duygularını dile getirmenin tam zamanıdır. Keşfetme arzusunu, içsel huzur arayışınla dengelemeyi unutma.
Hedeflerine ulaşma konusunda kararlı bir tutum sergileyeceğin bir gün. İş hayatındaki çabaların, başkaları tarafından takdir edilecek. Teyit edilmesi gereken bazı bilgiler, dikkatini gerçekten vermeni gerektiriyor. İletişim kurma yeteneğin sayesinde etrafındaki insanlarla daha derin bağlantılar kurabilirsin. Bu, gelecekteki birlikte çalışmalara kapı açabilir.Kendine bir mola vermek isteyebilirsin, ama zihin hep işte olacak. Ayrıca ilişkilere dair derin bir içgörü kazanabilirsin, bu sayede hem romantik hayatında hem de arkadaşlık ilişkilerinde denge sağlama fırsatın var. Kendini güvende hissetmek önemli, ama değişime açık olmak da seni daha da güçlendirecek. Duygusal olarak sağlam kalmak ve içsel sorunlarla yüzleşmek, hem kişisel hem de profesyonel olarak büyümeni hızlandıracak. İçsel sesini dinlemeyi unutma.
Gelecekle ilgili hayallere dalabileceğin, yaratıcı projelere yönelmenin peşinde koşabileceğin bir gün. Arkadaşlarınla yapacağın sohbetler, taze fikirler ve ilham kaynakları sunabilir. Bağımsızlığın önem kazandığı bu dönemde, sınırlarını zorlamaktan korkma. Sıradanlıktan uzaklaşmak, sana yeni kapılar açacak. Duygusal derinlikten ziyade mantığını kullanman gereken bir zaman. Sosyal çevrenle olan iletişiminde daha önceki sorunları geride bırakmanın yollarını aramalısın. Yenilikçi ve sıradışı düşüncelerinle çevrendekilere ilham verebilirsin. Herhangi bir topluluk veya grup çalışmasında ön planda olabilirsin, bu da sana özgüven katacak. Kendine güven, ilerlemene yardımcı olacak. Unutma ki, değişim her zaman yenilik getirir.
Duyguların derinliklerinde dolaşırken, içsel sezgilerin daha da güçleniyor. Manevi bir yolculuğa çıkma arzusu sarabilir seni. Hayal gücün, sanatsal yaratıcılığını beslerken, hayallerini gerçekleştirmek için ilham alabileceğin fırsatlarla dolu bir gün. İnsanlarla kurduğun bağlantılar, empati yeteneğin sayesinde derinleşiyor. İçgörülerine güven; sorunların üstesinden gelmek için gereken içsel gücü bulabilirsin. Kendini ifade etme yolu olarak sanata veya yazıya yönelmek sana iyi gelebilir. Ayrıca, sevdiklerinle geçireceğin zaman, duygusal bağlarını güçlendirmen için bir fırsat sunuyor. İleriye dönük adımlar atmak için cesaret toplayabilirsin. Kendi iç dünyana dönmek, huzuru bulmanın anahtarı olabilir. Unutma, dengeyi kurmak ve kendine özen göstermek bugün önceliğin olmalı.
