1
12 Eylül 1980 darbesiyle ülkeyi terk etmek zorunda kalan sanatçılardan biriydi Fuat Saka… Henüz 20’li yaşlarında sürgün hayatına Almanya’da başlayan Saka, ilk kez Türkiye’ye döndüğünde ise 45 yaşına gelmişti. 20 yıl boyunca ailesini hiç görmedi. O yıllarını yazıp söylediği şarkılara tutunarak geçirdi. Cem Karaca, Melike Demirağ ve sürgündeki birçok sanatçı yakın arkadaşıydı. Avrupa turnelerine birlikte çıktılar. O yılları anlatırken “Kırgın ve küskün değilim iyi bir yurtseverim” diyen Fuat Saka 14 Anadolu türküsünün yer aldığı yeni albümü Avaz için ‘her şeye karşı bir çığlık’ yorumu yaptı. İşte usta sanatçı ile yaptığımız samimi söyleşi…
– Nasılsınız?
Bu ülkede her şey yolunda demek için çok zorlamak lazım. Sağlık sıhhat yerinde. Pandemide baya çalıştım. Avaz albümünün kayıtlarını yaptım. Datça’daki evimde stüdyoma kapandım.
SOSYAL DARBEYE DÖNÜŞTÜ
– Neler zorladı sizi?
Üzülecek çok şey var. Özellikle bu müzisyenlerin yaşam biçimleri ekonomik olarak çok etkilendi. İntihar eden müzisyenler oldu, enstrümanlarını satmak zorunda kalanlar çok üzüldük. Ben kendim zor durumdayım diyemem. Sanatçılara eşlik eden müzisyenlere çok büyük ekonomik darbesi oldu bu sürecin. Sosyal darbeye dönüştü. Ne kadar becerebiliyorsak dayanıp yıkılmayacağız. Enver Gökçe’nin meşhur şiirindeki gibi “Dayan ha yıkılma’ diyorum ben de. Türkiye’de müzik yapmak hep zor koşullarda oldu. Hala da öyle şimdi iki katı zorlaştı. Bunun nedeni de sistemin ta kendisidir. Büyük bir aşkla şevkle yaptıkları işten uzaklaşmak zorunda kalıyor müzisyenler pandemiyle birlikte.
TÜRKÜYE DUYDUĞUM SEVGİ
– Avaz albümüyle bu kez Anadolu’dan türkülerle karşımızdasınız. Çıkış noktanız Anadolu’ya özlem mi?
Beni Karadeniz müziğiyle tanır insanlar ama bu yanlış protest şarkılarım da vardı. Ahmet Arif’ten Nazım Hikmet’e çok değerli şairlerin şiirlerini besteledim. Her çalışmam içinde mutlaka bir Karadeniz ritmi ya da şarkısı koymuşumdur. İnsanlar onu daha çok sevmiştir ona bir şey diyemem. Sanatçıyı köşeye sıkıştırmamak lazım sanatçı sanatçıdır. Avaz’ın temelini daha çok Anadolu halk türkülerinden oluşturdum. Çıkış noktam türkülere duyduğum sevgi ve onara olan inancım. Her türküye değil tabii ki seçtik. 30’dan fazla türkü kayıt etim ama 14 tanesini seçtik. İnsanları kucaklayabilecek parçaları seçtik.
BUGÜN VAR YARIN YOKLAR
– Anadolu türkülerinin günümüzdeki yeri hak ettiği yerde mi diye hep tartışılır. Sizin düşünceniz nedir?
‘Popüler müzike satan müzik’ denilir. Popüler olan bugün var yarın yok. Türküler öyle değildir hayata, aşk, sevda, kin, öfke kavga her türlü hikayesi olan söylemlerdir. Anadolu’nun yüzlerce ozanı var söyledikleri bugün de geçerliliğini taşıyor. Türkülerin yok olması imkansız. Türküler kalıcıdır.
– Albümün ismi Avaz haykırmayı çağrıştırıyor gibi…
Çığlık atmak diyelim biz ona. (Gülüyor)
MUHALİF OLMAYI SEÇTİM
– Avaz neyin çığlığı?
Her şeye karşı bir çığlık. Ben hayatımda muhalif olmayı seçtim. Ülkenin sosyal ekonomik politik düzeni açısından muhalif olmak. Muhaliflik kötü bir şey değildir ayrıca. Korkulmamalı. Hatta bu ülkeyi yönetmeye çalışanlar da muhaliflere kulak vermeli. Sosyal, ekonomik, kültürel yaşama dair söyleyeceklerimiz var. Bu albümdeki türkülerimle Avaz’ın amaçlarından bir tanesi de o dur. Sistem neredeyse bize türküleri de bize unutturmaya çalışıyor. Anadolu’nun türkülerini unutmayacağız. Bu bir gelenektir. Bu geleneği taşıyanlardan biri olarak amacım türkülerimizi yaşatmak.
– Sizin aksinize sanatın siyasete karışmasını eleştirenler de var…
Politikayı sadece politikacılar mı yapacak? Biz edilgen olmamalıyız biz halkız. Halk olduğumuz için de politikanın içindeyiz. Söyleyeceklerimizi tabii ki söyleyeceğiz. Çünkü susmanın kimseye yararı yok. Ama bu ülkede ağzını açtığınızda hemen hapishanenin yolunu gösteriyorlar. Bu da insanları ürkütebiliyor. Buna baskı rejimi deriz.
– 12 Eylül darbesini yaşamış ülkesini terk etmek zorunda kalmış bir sanatçı olarak o günden bugüne neler söylersiniz?
Geçmişte 12 Eylül döneminde tabii ki baskı, zulüm, hapisler, idamlar yaşadı bu ülke. Bugün ise Anayasa’ya uyulmayan bir dönemden geçiyoruz. Bugün durum o dönemdekinden daha sert ve ürkütücü.
BİZ İYİ YURTSEVERLERİZ
– Türkiye’den ayrı geçirdiğiniz 20 yılı nasıl özetlersiniz?
Ben ve benim dostlarım biz iyi yurtseverleriz. Bu yurdu galiba en çok sevenlerin başında bizler geliriz. O nedenle düşüncelerimizi ifade ettikten sonra bu sistemin bize uyguladığı bir baskı düzeni vardı bunun sonucunda ya ülkede kalıp hapishanede olacaktık ya da özgür kalıp söylemlerimize devam edecektik. Bu yüzden yurt dışına çıktık. Sokaklarda her gün insanlar öldürülüyordu. Ama yurt dışında tabii ki benim yaptığım parçaların çoğunluğu o dönemin baskı rejimine karşı yazılmış şarkılardı. O dönemi anlatmaya çalıştım.
ÖZLEMLER ÇOK BÜYÜKTÜ
– Nasıl bir özlemdi?
Geride aileniz dostlarınız var. Ben kendi adıma söyleyeyim evli ve çocuk sahibi değildim. Ama çok gençtim 20’li yaşlardaydım ve özlemler büyüktü. İnsanına özlemimiz var. Öyle zamanlar geldi ki sokağa çıktığımda Türkçe konuşulan sokaklar aramaya başladım. Almanca ve Fransızca öğrendik. Çoğunlukla Almanya’da, 3,5 yıl da Fransa’da kaldım. 1980’de gittim.
– 20 yıl sonra döndünüz. İlk ne yaptığınızı hatırlıyor musunuz?
Trenle Edirne’ye geldim arkadaşlarım alıp İstanbul’a getirdiler. Ertesi akşam özlediğim ne varsa geldi. Türk yemekleri ve rakıyı özlemişim. Ailem Trabzon’dan bir otobüs doluşup gelmişlerdi. Annem de dahil. Babam vefat etmişti. Aynı minibüsle Trabzon’a gittik. Annem adak adamıştı. 20 yılda annem hariç ailemden kimseyi görmemiştim. Onları görünce alabora oldum. Tatlı bir stres yaşadım. Annemle de bir kez Yunanistan’ın Türkiye sınırında buluşmuştuk. Zor tabii. 45 yaşındaydım döndüğümde. Gençliğim yurt dışında geçti.
– Kırgınlıklarınız var mı?
İntikam duygusuyla yaşamadım. Yurt dışındayken öfke oluyor ama gelince bitiyor. Çünkü sistem sizi öfkelendiriyor. Ama kırgın ve küskün değilim. Sadece özgür bir ülkede yaşayabilmenin koşullarının oluşturulması lazım. Bu yoktu geçmişte. Bugün var mı? Yine yok.
– Döndükten sonra mı Datça’ya yerleştiniz?
2004 yılından beri Datça’dayım. Eşim emekli olunca ben de İstanbul’daki stüdyomu kapattım. İstanbul güzel ama yorucu bir şehir. Ege sahillerini sevdik. Datça’nın dışında bir köyde yaşıyoruz. Kedilerimiz var. Bahçemiz var. Doğal yaşıyoruz. Karadenizliler yeşilliği çok sever. Biz de ekip biçmeye çalışıyoruz.
Enerjinin zirveye ulaştığı bir gün. Cesaretin ve kararlılığın, karşılaştığın zorlukları aşmanda en büyük yardımcıların olacak. Yeni projelere atılmak için harika bir zaman dilimi, bu fırsatları değerlendirmekten çekinme. İletişim konusunda öncelikli olmalı, düşüncelerini cesurca ifade edebilirsen, çevrendeki insanları etkileyebilirsin. Ayrıca, sağlığına dikkat etmen gereken bir dönemdesin; dengeli beslenmeye ve spor yapmaya özen göstermelisin. Aşk hayatında tutku ön planda; partnerinle arandaki bağı güçlendirmek ve romantik anlar yaşamak için fırsatlar doğabilir. İçsel büyüme ve kişisel gelişim fırsatlarını kaçırmamalısın, esnek ol ve değişime açık kal. Günün sonunda, kendinle yüzleşmek ve içsel huzurun için meditasyon yapmak iyi bir seçenek olabilir.
Bugün, içsel huzurun ve güvenin artacağı bir dönemdesin. Günlük rutinlerinde işle ilgili konulara odaklanmak ve kararlı adımlar atmak için güzel bir zaman. Fakat, duygusal bağların da önemi büyük. Sevdiklerinle iletişimde daha fazla duyarlılık göstererek ilişkilerini desteleme fırsatı bulabilirsin. Maddi konularda ise, ani kararlardan kaçınmak, daha sağduyulu ve sabırlı bir yaklaşım benimsemek faydalı olacak. Aynı zamanda, doğayla olan bağlantını güçlendirmek, zihnini ve bedenini yenilemek için harika bir gün. Küçük bir kaçamak ya da taze havada bir yürüyüş ruhunu canlandırabilir. Sanatsal yeteneklerini keşfetmek ve ifade etmek için de ilham dolu bir dönemdesin. Unutma, her küçük adımın büyük değişim yaratma potansiyeli taşıyor.
Bugün zihin açıklığı ve merak duygusu ön planda. Çevrendeki insanlarla iletişim kurmak, bilgi alışverişinde bulunmak için ideal bir zaman. Sosyal ortamlardan ilham alabilir, fikirlerinizi paylaşarak yeni ufuklar açabilirsiniz. Eski dostlarla yeniden bağlantı kurma fırsatı doğabilir; geçmişteki güzel anılar olumlu bir enerji yayabilir. Ama dikkatli olmalısın; bazı bilgiler yanıltıcı olabilir. İçsel sese güvenmek, sezgilerinle hareket etmekte fayda var. Kısa seyahatler ve yeni keşifler için fırsatlar önünde belirgin. Yaratıcılığını kullanma zamanı; sanatsal yönlerini ortaya çıkarmak için harika bir gün. Eş sosyal çevrende ise güç dinamiklerini dikkatlice gözlemlemelisin; tartışmalara sürüklenmeden, dengeyi korumak önemli. Kendini ifade etme konusunda cesur ol, ama fazla eleştirel bir tavırdan kaçınmakta yarar var. Başkalarının düşüncelerine açık ol, böylece yeni bakış açıları kazanabilirsin. Unutma, bugün öğrenme isteğin ve anlayış gücün en büyük zenginliğin.
Duygusal derinliklerin ve sezgilerin yoğunlaşacağı bir gün seni bekliyor. Ailevi ilişkilerine, yakın arkadaşlarına ve sevdiklerine yönelik hislerin ön planda olacak. Kalp bağı kurduğun kişi ya da kişilerle derin sohbetlere dalabilirsin, içsel duygularını açığa çıkarmak için cesaret bulabilirsin. Akşam saatlerinde huzur arayışın artacak, belki bir şeyler yazmak, resim yapmak ya da kendi iç dünyanı keşfetmek için uygun bir zaman olacaktır. Kendini ifade ederken güven duygusunu kaybetmemeye çalış; başkalarına karşı da açık olmalısın. Gün boyunca besleyici ve şefkatli yanını ortaya koymak, hem kendine hem de çevrene iyi gelecektir. Fakat, duygusal anksiyetenin artabileceği anlar yaşaman mümkün. Bu tür anlarda derin nefes almak ve zihnini sakinleştirmek faydalı olacaktır. Kendine karşı nazik olmayı unutmamalısın. Sezgilerinin güçlenmesi, kararlarını doğru bir şekilde almanı kolaylaştırabilir.
Bugün, kendini keşfetmek ve içsel potansiyelini ortaya koymak için mükemmel bir gün. Kendine olan güvenin artmakta ve çevrendekilere ilham verme kabiliyetin belirginleşmekte. Yaratıcılığın doruk noktaya ulaşacak, bu nedenle sanatsal projelere yönelmek isteyebilirsin. Taşınabilir yeteneklerinle başkalarına örnek olacak, grup çalışmalarında liderlik rolünü üstlenmeyi isteyebilirsin. Aşk hayatında, beklenmedik sürprizlerle karşılaşabilirsin. İlişkilerdeki samimiyetin daha derinleşeceği ve tutkulu anların yaşanacağı bir dönemdesin. Sosyal çevrende yeni tanışmalar olabilir; bu insanlar sana büyük bir motivasyon kaynağı olacak. Fakat, dikkatli olmalısın; ego vurgusu, ilişkilerde çatışmalara yol açabilir. Diplomasi ve anlayışla yaklaşmak, gerginlikleri önlemede etkili olacak.Finansal konulara dair birtakım güzel fırsatlar kapını çalacak. Yatırım yapma düşüncelerin, düşündüğünden daha kazançlı sonuçlar doğurabilir. Ancak, aceleci olmamakta ve her ayrıntıyı dikkatlice değerlendirmekte fayda var. Günün sonunda, kendini daha güçlü ve kararlı hissedeceksin. Yıldızların sana sunduğu desteği en iyi şekilde değerlendir.
Gününüz detaylara odaklanma ve düzen kurma arzusu ile dolup taşacak. Yaratıcılığınızı ifade etmek için uygun bir zemin bulmalısınız, hayal gücünüz ön plana çıkabilir. Aynı zamanda, çevrenizdeki insanlarla olan iletişiminiz önem kazanıyor; düşüncelerinizi cesurca ifade edebilmek, yeni imkanların kapılarını aralayabilir.Sağlık konularına dikkat etme isteği artabilir. Kendinize zaman ayırmak, zihinsel ve fiziksel sağlığınıza katkı sağlayacak. Sorumluluklarınız arasında denge sağlamaya çalışırken, duygusal ihtiyaçlarınızı da göz ardı etmeyin. İlişkilerde anlayış gösterme yeteneğiniz, yakınlarınızla olan bağları güçlendirebilir.Yeni bilgi ve beceriler edinme arzusu, sizi farklı bir yolculuğa davet edebilir. Eğitim veya araştırma ile ilgili fırsatlar karşınıza çıkabilir. Kendi potansiyelinizi keşfederken, karşılaşacağınız zorlukları fırsata çevirme yeteneğinizle sisli görüntüleri aralayabilirsiniz.
Denge ve uyum arayışında olduğun bir dönemdesin. Sosyal ilişkiler ve işbirlikleri kurmak için mükemmel bir fırsatın var. İnsanlarla olan etkileşimlerin hem kişisel hem de profesyonel hayatında olumlu yansımalar yaratabilir. Bugün, kendini sanatsal ve yaratıcı yönlerinle ifade etme isteğin artacak. İçsel huzuru bulmak için doğada zaman geçirmek ya da güzelliklerle dolu bir etkinliğe katılmak sana iyi gelecek. Başkalarının ihtiyaçlarına duyarlılığın, ilişkilerinde güçlü bağlar oluşturmanı sağlayacak. Kendini ifade etmekte zorlanabileceğin anlar olabilir, bu nedenle içsel sesine kulak vermek önem taşıyor. Kalp ve akıl arasındaki dengeyi sağlamaya çalış. Gerekirse kısa bir mola, düşüncelerini toparlamak ve kendine dönmek için faydalı olabilir.
Gizli kalmış duyguların yüzeye çıkma riski var. İçsel bir dönüşüm sürecinin eşiğindesin, cesaretini toplayarak kendine yeni bir yol açabilirsin. Kararlılığın ve tutkuların seni destekleyecektir. İletişim kurarken dikkatli olmalı, sözlerinin ağırlığını düşünmelisin. Eski ilişkilerden gelen dersler, yeni bağlantılara ışık tutacak. İçinde bulunduğun ruh halini anlamak, motive olmak için gereklidir. Kendine zaman ayırmalı, yenilenmeyi ve dinlenmeyi unutmamalısın. Güçlü içgüdülerinle hareket etmek, seni istediğin sonuca ulaştırabilir. Değişimden korkma; bu, seni geleceğine daha sağlam adımlarla götürecek. Sorumluluk alırken iyi düşün, güvenin ve arzuların arasındaki dengeyi bulmalısın.
Yeni fırsatlar kapını çalıyor; cesaretini toplayarak adım atmak için mükemmel bir zaman. İçsel keşifler yaparken, sosyal çevrendeki dinamikler seni heyecanlandırabilir. İlişkilerde derin bir bağ kurma arzusu artarken, eski dostlukların yeniden alevlenmesi olası. Eğlenceli etkinliklere katılmak, zihnini dinlendirip yeni bakış açıları kazandıracak. Reis ruhun, macera arayışında iken, içsel sesini dinlemeyi unutma. Hedeflerine ulaşma isteği tam gaz devam ederken, tutku dolu bir şekilde ilerlemen, çevrendekiler için ilham kaynağı olabilir. Bugün, nasıl bir iz bırakmak istediğini düşünmek için ideal. Yeniliklere açık ol, çünkü sana sunulan her şey, potansiyelini yükseltmek için bir fırsat.
Bugün sorumluluk duygusu ön planda olacak. Hedeflerine ulaşmak için attığın adımların ne kadar önemli olduğunu daha iyi kavrayacaksın. Çevrendeki insanlar, özellikle iş alanındaki ortakların, beklentilerini yüksek tutabilir; bu durum seni biraz baskı altında hissettirebilir. Ama unutma, bu baskı seni daha da güçlendirecek. Kendine güvenmeli ve kararlılıkla ilerlemelisin. Bir projeye odaklanmak, uzun vadede elde edeceğin başarıların anahtarı olacak. Duygusal anlamda, içsel olarak kendinle yüzleşmen gereken bir dönemdesin. Duygularını bastırmak yerine, onlarla yüzleşmek sana fayda sağlayacak. Ailevi ilişkilerde de daha fazla destek ve anlayış göstermeye özen göstermelisin. Bu, ilişkilerini derinleştirebilir ve kalıcı bağlar kurmana yardımcı olabilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; özellikle doğayla iç içe olmak, seni yenileyecek ve motive edecek. Kısa bir yürüyüş bile zihin açıklığını artırabilir. Hayatındaki dengeyi sağlamak için seçtiğin yollar, seni mutlu ve huzurlu hissettirecek.
Sosyal ilişkilerinde hareketli bir gün bekliyor seni. Arkadaşlarınla yapacağın sohbetler, yeni fikirlerin doğmasına olanak tanıyacak. Farklı bakış açılarıyla karşılaşmak, zihninde yeni kapılar aralayabilir. Öğrenmeye olan açlığın, kendini geliştirmek adına yaratıcı projelere yönelmeni sağlayacak. Bu dönemde bireyselliğini ön plana çıkarman önemli; ilham verici bir rol model olabilirsin.Duygusal ilişkilerde ise samimiyet ön planda olacak. Partnerinle ya da yakın arkadaşlarınla derin sohbetler yapabilir, hislerini açıkça ifade edebilirsin. Bazı konularda sürpriz gelişmeler yaşanabilir, sezgilerine güvenmeyi unutma. Kendine duyduğun güven artıyor, bu da kararlarının ardında durma cesaretini artıracaktır.Gün içinde zaman zaman içe dönme isteği hissedebilirsin, bu da seni daha fazla düşünmeye ve içsel bir değerlendirmeye yönlendirecek. Ruhsal yenilenmek için yalnız kalmayı tercih edebilirsin. Ancak sosyal çevrenden alacağın enerjiyi de unutmamak gerek; dengeyi sağlamak, sana iyi gelecektir.
Duyguların derin sularında yüzmektesin, intihar eden duyguların yeniden yüzeye çıkma zamanı. Sanatı, yaratıcılığı ve sezgiyi beslemek için sevdiklerinle etkileşimlerde bulunmak, ruhunu canlandırabilir. Bilinçaltındaki korkuları serbest bırakma fırsatın var. Kendini ifade etmekten çekinme; hislerini kağıda dökmek ya da bir melodi yaratmak seni rahatlatabilir. Gün boyunca beklenmedik olaylarla karşılaşabilirsin, bu fırsatları yaratıcılığınla değerlendir. Dikkatini çevrene yönlendirirken empati gücünü kullanmayı unutma; başkalarının duygularını anlama yeteneğin, ilişkilerini güçlendirebilir. Kendine sabırlı ol, zorluklar geçici; içsel huzuruna ulaşmak için gereken adımları atmayı ihmal etme.
