1
12 Eylül 1980 darbesiyle ülkeyi terk etmek zorunda kalan sanatçılardan biriydi Fuat Saka… Henüz 20’li yaşlarında sürgün hayatına Almanya’da başlayan Saka, ilk kez Türkiye’ye döndüğünde ise 45 yaşına gelmişti. 20 yıl boyunca ailesini hiç görmedi. O yıllarını yazıp söylediği şarkılara tutunarak geçirdi. Cem Karaca, Melike Demirağ ve sürgündeki birçok sanatçı yakın arkadaşıydı. Avrupa turnelerine birlikte çıktılar. O yılları anlatırken “Kırgın ve küskün değilim iyi bir yurtseverim” diyen Fuat Saka 14 Anadolu türküsünün yer aldığı yeni albümü Avaz için ‘her şeye karşı bir çığlık’ yorumu yaptı. İşte usta sanatçı ile yaptığımız samimi söyleşi…
– Nasılsınız?
Bu ülkede her şey yolunda demek için çok zorlamak lazım. Sağlık sıhhat yerinde. Pandemide baya çalıştım. Avaz albümünün kayıtlarını yaptım. Datça’daki evimde stüdyoma kapandım.
SOSYAL DARBEYE DÖNÜŞTÜ
– Neler zorladı sizi?
Üzülecek çok şey var. Özellikle bu müzisyenlerin yaşam biçimleri ekonomik olarak çok etkilendi. İntihar eden müzisyenler oldu, enstrümanlarını satmak zorunda kalanlar çok üzüldük. Ben kendim zor durumdayım diyemem. Sanatçılara eşlik eden müzisyenlere çok büyük ekonomik darbesi oldu bu sürecin. Sosyal darbeye dönüştü. Ne kadar becerebiliyorsak dayanıp yıkılmayacağız. Enver Gökçe’nin meşhur şiirindeki gibi “Dayan ha yıkılma’ diyorum ben de. Türkiye’de müzik yapmak hep zor koşullarda oldu. Hala da öyle şimdi iki katı zorlaştı. Bunun nedeni de sistemin ta kendisidir. Büyük bir aşkla şevkle yaptıkları işten uzaklaşmak zorunda kalıyor müzisyenler pandemiyle birlikte.
TÜRKÜYE DUYDUĞUM SEVGİ
– Avaz albümüyle bu kez Anadolu’dan türkülerle karşımızdasınız. Çıkış noktanız Anadolu’ya özlem mi?
Beni Karadeniz müziğiyle tanır insanlar ama bu yanlış protest şarkılarım da vardı. Ahmet Arif’ten Nazım Hikmet’e çok değerli şairlerin şiirlerini besteledim. Her çalışmam içinde mutlaka bir Karadeniz ritmi ya da şarkısı koymuşumdur. İnsanlar onu daha çok sevmiştir ona bir şey diyemem. Sanatçıyı köşeye sıkıştırmamak lazım sanatçı sanatçıdır. Avaz’ın temelini daha çok Anadolu halk türkülerinden oluşturdum. Çıkış noktam türkülere duyduğum sevgi ve onara olan inancım. Her türküye değil tabii ki seçtik. 30’dan fazla türkü kayıt etim ama 14 tanesini seçtik. İnsanları kucaklayabilecek parçaları seçtik.
BUGÜN VAR YARIN YOKLAR
– Anadolu türkülerinin günümüzdeki yeri hak ettiği yerde mi diye hep tartışılır. Sizin düşünceniz nedir?
‘Popüler müzike satan müzik’ denilir. Popüler olan bugün var yarın yok. Türküler öyle değildir hayata, aşk, sevda, kin, öfke kavga her türlü hikayesi olan söylemlerdir. Anadolu’nun yüzlerce ozanı var söyledikleri bugün de geçerliliğini taşıyor. Türkülerin yok olması imkansız. Türküler kalıcıdır.
– Albümün ismi Avaz haykırmayı çağrıştırıyor gibi…
Çığlık atmak diyelim biz ona. (Gülüyor)
MUHALİF OLMAYI SEÇTİM
– Avaz neyin çığlığı?
Her şeye karşı bir çığlık. Ben hayatımda muhalif olmayı seçtim. Ülkenin sosyal ekonomik politik düzeni açısından muhalif olmak. Muhaliflik kötü bir şey değildir ayrıca. Korkulmamalı. Hatta bu ülkeyi yönetmeye çalışanlar da muhaliflere kulak vermeli. Sosyal, ekonomik, kültürel yaşama dair söyleyeceklerimiz var. Bu albümdeki türkülerimle Avaz’ın amaçlarından bir tanesi de o dur. Sistem neredeyse bize türküleri de bize unutturmaya çalışıyor. Anadolu’nun türkülerini unutmayacağız. Bu bir gelenektir. Bu geleneği taşıyanlardan biri olarak amacım türkülerimizi yaşatmak.
– Sizin aksinize sanatın siyasete karışmasını eleştirenler de var…
Politikayı sadece politikacılar mı yapacak? Biz edilgen olmamalıyız biz halkız. Halk olduğumuz için de politikanın içindeyiz. Söyleyeceklerimizi tabii ki söyleyeceğiz. Çünkü susmanın kimseye yararı yok. Ama bu ülkede ağzını açtığınızda hemen hapishanenin yolunu gösteriyorlar. Bu da insanları ürkütebiliyor. Buna baskı rejimi deriz.
– 12 Eylül darbesini yaşamış ülkesini terk etmek zorunda kalmış bir sanatçı olarak o günden bugüne neler söylersiniz?
Geçmişte 12 Eylül döneminde tabii ki baskı, zulüm, hapisler, idamlar yaşadı bu ülke. Bugün ise Anayasa’ya uyulmayan bir dönemden geçiyoruz. Bugün durum o dönemdekinden daha sert ve ürkütücü.
BİZ İYİ YURTSEVERLERİZ
– Türkiye’den ayrı geçirdiğiniz 20 yılı nasıl özetlersiniz?
Ben ve benim dostlarım biz iyi yurtseverleriz. Bu yurdu galiba en çok sevenlerin başında bizler geliriz. O nedenle düşüncelerimizi ifade ettikten sonra bu sistemin bize uyguladığı bir baskı düzeni vardı bunun sonucunda ya ülkede kalıp hapishanede olacaktık ya da özgür kalıp söylemlerimize devam edecektik. Bu yüzden yurt dışına çıktık. Sokaklarda her gün insanlar öldürülüyordu. Ama yurt dışında tabii ki benim yaptığım parçaların çoğunluğu o dönemin baskı rejimine karşı yazılmış şarkılardı. O dönemi anlatmaya çalıştım.
ÖZLEMLER ÇOK BÜYÜKTÜ
– Nasıl bir özlemdi?
Geride aileniz dostlarınız var. Ben kendi adıma söyleyeyim evli ve çocuk sahibi değildim. Ama çok gençtim 20’li yaşlardaydım ve özlemler büyüktü. İnsanına özlemimiz var. Öyle zamanlar geldi ki sokağa çıktığımda Türkçe konuşulan sokaklar aramaya başladım. Almanca ve Fransızca öğrendik. Çoğunlukla Almanya’da, 3,5 yıl da Fransa’da kaldım. 1980’de gittim.
– 20 yıl sonra döndünüz. İlk ne yaptığınızı hatırlıyor musunuz?
Trenle Edirne’ye geldim arkadaşlarım alıp İstanbul’a getirdiler. Ertesi akşam özlediğim ne varsa geldi. Türk yemekleri ve rakıyı özlemişim. Ailem Trabzon’dan bir otobüs doluşup gelmişlerdi. Annem de dahil. Babam vefat etmişti. Aynı minibüsle Trabzon’a gittik. Annem adak adamıştı. 20 yılda annem hariç ailemden kimseyi görmemiştim. Onları görünce alabora oldum. Tatlı bir stres yaşadım. Annemle de bir kez Yunanistan’ın Türkiye sınırında buluşmuştuk. Zor tabii. 45 yaşındaydım döndüğümde. Gençliğim yurt dışında geçti.
– Kırgınlıklarınız var mı?
İntikam duygusuyla yaşamadım. Yurt dışındayken öfke oluyor ama gelince bitiyor. Çünkü sistem sizi öfkelendiriyor. Ama kırgın ve küskün değilim. Sadece özgür bir ülkede yaşayabilmenin koşullarının oluşturulması lazım. Bu yoktu geçmişte. Bugün var mı? Yine yok.
– Döndükten sonra mı Datça’ya yerleştiniz?
2004 yılından beri Datça’dayım. Eşim emekli olunca ben de İstanbul’daki stüdyomu kapattım. İstanbul güzel ama yorucu bir şehir. Ege sahillerini sevdik. Datça’nın dışında bir köyde yaşıyoruz. Kedilerimiz var. Bahçemiz var. Doğal yaşıyoruz. Karadenizliler yeşilliği çok sever. Biz de ekip biçmeye çalışıyoruz.
Bugün enerjin zirve yapacak. İçindeki macera arzusunu özgür bırakabilirsin. Kendini cesur hissettiğin anlar, yeni başlangıçlara kapı aralayabilir. Sosyal bağlarda sıcaklık ve çekicilik ön planda. Arkadaşlarınla geçmişte yaşadığınız güzel anıları paylaşmak, ilişkilerinizi güçlendirebilir. İş veya projelerle ilgili yenilikçi fikirlerin öne çıkarken, başkalarını da ikna etme yeteneğin artacak. Ancak, aceleci davranmamaya özen göster. Duygusal ilişkilerde ise ani tepkiler verme riski var; sabırlı olman faydalı olabilir. Kalbindeki tutku, seni motive ederken, geleceğe dair planlarını netleştirme zamanı. Diligentce ilerle, ancak önünü görmek adına biraz geri çekilmeyi de ihmal etme. Kendini ifade etme arzun güçlenebilir; bu, yaratıcılığını artırıp, seni daha iyi bir versiyonuna dönüştürebilir.
Güçlü bir kararlılık ve sabır içinde güne başlayabilirsin. Bugün, mali konularda atılımlar yapmak için doğru bir zaman dilimindesin. İçsel huzurunu ararken, estetik ve sanatla ilgili yeni projelere yönelmekte fayda var. Duygusal ilişkilerde samimi iletişim kurma ihtiyacı hissedebilirsin; bu, bağlarını güçlendirecek. Sağlığa dikkat etmelisin; meditasyon veya doğada zaman geçirerek ruhsal enerjini tazelemek iyi gelecek. Sadece çevrendeki uyumdan keyif almakla kalmayıp, aynı zamanda kendi ihtiyaçlarına da odaklanmalısın.
Bugün iletişim becerilerin parlayacak, düşüncelerini başkalarıyla paylaşmaktan keyif alacaksın. Farklı perspektiflerle karşılaşmak, zihin açıcı olabilir. Sosyal ortamlarda dikkat çekeceksin; çevrendekilerle derin sohbetler yapma fırsatı bulabilirsin. Aynı zamanda, merak duygun seni yeni bilgilerin peşine yönlendirebilir. Çalışma hayatında ise takım çalışmasına dayalı projelere katılmak, daha etkili sonuçlar elde etmene yardımcı olacak. İçinde bulunduğun durumlar, beklenmedik durumlara karşı esneklik ve uyum sağlama yeteneğinle daha kolay üstesinden gelebilirsin. Önemli kararlar almadan önce, duygusal ve mantıksal yönlerini dengelemeye çalış. Sevgiliyle veya yakın arkadaşlarla yapılan konuşmalar, ilişkinin derinleşmesine zemin hazırlayabilir; içtenlikle paylaşımda bulunmak, aranızdaki bağı kuvvetlendirecek. Kıskançlıklara veya geçmiş anlaşmazlıklara takılı kalmamakta fayda var, esnek ve açık görüşlü kalmayı ihmal etme.
Duygusal derinliğin bugünün en belirgin teması. İçsel huzuru bulmak için kendi ihtiyaçlarına odaklanmalısın. Aile üyeleriyle olan ilişkilerin, destekleyici ve güven verici bir atmosfer yaratma potansiyeline sahip. Kendini savunmasız hissettiğin anlarda, sevgi dolu bir ortamda olmak sana iyi gelecek. Geçmişteki anılar, şimdiki hislerini şekillendirmekte, bu nedenle bazı konuları gözden geçirmek isteyebilirsin. Duygusal zekânı kullanarak başkalarıyla daha derin bağlantılar kurma fırsatı var. Bu dönemde, içsel yolculuğuna yönelmek, daha iyi bir anlayış ve yaşam dengesi sağlayabilir. Unutma, koruma içgüdün sadece kendine değil, sevdiklerine de ışık tutabilir. Sakin bir akşam geçirerek kendine zaman ayırmak, günün karmaşasından uzaklaşmana yardımcı olacak.
Bugün, içindeki ilgi çekme ve parlayarak öne çıkma arzusuyla dolup taşıyorsun. Özgüvenin zirveye çıkarken, çevrendekilerin dikkatini çekmekte zorlanmayacaksın. Yaratıcılığını ortaya koymak için harika bir fırsat var; bu, bir proje ya da sanatla ilgili olabilir. Takım çalışmasında liderlik vasıflarını göstererek, grup dinamiklerini avantaja çevirebilirsin. Aşk hayatında ise romantizm dolu anlar seni bekliyor. Partnerinle arandaki bağı güçlendirmek için samimi paylaşımlar yapabilirsin. Bekar isen, karşına çıkan yeni birinin çekiciliği seni etkileyebilir, kalbine hitap eden birisiyle keyifli zamanlar geçirebilirsin. Sağlığın açısından hareket etme isteğin artarken, spor yapmak için iyi bir gün. Fakat aşırıya kaçmamaya dikkat etmelisin. Aynı zamanda, duygusal olarak kendini rahatlatacak aktivitelere yönelmek, iç huzurunu bulmana yardımcı olabilir.
Detaylara olan düşkünlüğün, gün içinde karşına çıkacak fırsatları daha iyi değerlendirmene yardımcı olacak. Ayrıntılara dikkat ettiğin sürece iş ve kişisel hayatında ilerleme kaydedebilirsin. Kendine güvenin artacak ve bu, başkalarını etkileme gücünü güçlendirecek. İletişimde samimi ve net olman, ilişkilerindeki bağları güçlendirecek. Sağlığınla ilgili konularda atılacak adımlar, uzun vadede faydalı sonuçlar doğurabilir. Kendi ihtiyaçlarına ve isteklerine odaklanmayı ihmal etme; bunun yanında sevdiklerine zaman ayırmak da önem taşıyor. Duygusal dengeyi sağlamak, ruhsal olarak rahatlamana yardımcı olacak. Unutma, her şeyin bir zamanı var; sabırlı ol ve sürecin tadını çıkart.
Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin ön planda. Bugün, dostlarınla yapacağın sohbetler ve planlar kafanda yeni fikirler doğurabilir. Duygusal denge arayışın, ilişkilerinde daha hassas bir yaklaşım sergilemeni sağlayabilir. İkna gücün yüksek, bu yüzden düşüncelerini başkalarına aktarmak konusunda başarılı olacaksın. Estetik algın güçlü, sanatsal bir faaliyetle uğraşmak sana iyi gelebilir. Kendini ifade edebilmek için yaratıcı yollar bulmak isteyebilirsin. Fakat, her zaman durumu dengeleyerek ilerlemek unutma, aşırı duygusal tepkiler vermemeye özen göster. Şu anki etkiler, içsel huzuru bulmanı kolaylaştırabilir.
Duyguların derinleşiyor. İçsel bir keşif sürecine girebilirsin. Etrafındaki insanlarla olan iletişimin, senin için kritik bir öneme sahip. Gizli hislerini açığa çıkarmak için doğru zamanı bekliyor olabilirsin, ama rahatlık alanından çıkmanın faydasını göreceksin. Karşılaştığın zorluklar, sana güçlü bir motivasyon kaynağı sunacak. Samimi ve cesur ol; karşındaki kişilere gerçekten ne hissettiğini ifade etmek, bağlarını derinleştirebilir. Kendi iç dünyanla barışık olmaya çalış, çünkü bu, başkalarıyla olan ilişkilerine de olumlu yansıyacak. Bugün, geçmişten gelen anıların, yeni kararlar almanda etki edebilir. Lafta kalmayan, gerçekçi hedefler belirlemeye odaklan. İçsel gücünü keşfetmekte olduğun bu süreç, sana yeni bir perspektif kazandıracak.
Özgürlük arayışı içinde olduğun bir dönemdesin, yeni deneyimler seni heyecanlandırıyor. Sosyal ortamlarda daha fazla vakit geçirerek ilham alabilir ve yeni insanlarla tanışabilirsin. Öğrenme isteğin artacak, özellikle yabancı kültürlere ve felsefi konulara ilgi duyacaksın. İçsel bir keşif yolculuğuna çıkabilirsin; kendini yeni düşüncelerle genişletmek için harika bir fırsat. İletişimde cesur ol, kendini ifade etmekten çekinme. Bugün, yaratıcı projelere yönelmek ve sezgilerini dinlemek için mükemmel bir zaman. Hayal gücünü kullan ve yeni fikirlere açık ol; bunlar, seni ilerletecek kapılar açabilir. Aynı zamanda, yakın çevrenle olan ilişkilerde dengeyi sağlamak önem kazanacak. Anlayış ve sabır göstererek, bu güçlü bağları daha da güçlendirebilirsin. Sevdiklerinle vakit geçirmek, keyifli anılar biriktirmene sebep olacak. Kendine karşı nazik olmayı da unutmamalısın.
Duygusal derinliklerinizle yüzleşmek için uygun bir gün. Kendinize dönmek, içsel dünyanızı keşfetmek ve belki de unutulmuş bir tutkunuzla yeniden bağlantı kurmak isteyebilirsiniz. Etrafınızdaki insanların etkisi altında kalmadan kendi kararlarınızı sorgulamak önem taşıyor. İş ve özel yaşam arasında bir denge kurma arayışı içindesiniz. Uzun vadeli planlarınıza odaklanmak, size güç katacak. Duygusal bağlarınızı güçlendirmek için sevdiğiniz insanlarla açık iletişim kurmaya özen gösterin. Bugün kendinize bir mola vermeyi ve hayatın tadını çıkarmayı ihmal etmeyin; rahatlama ve yenilenme, zihinsel sağlığınıza katkı sağlayacak. Eylemlerinizdeki kararlılık, sizi hedeflerinize daha da yaklaştıracak. Unutmayın, bazen en iyi ilerlemeler sessiz düşünce anlarında ortaya çıkar.
Sosyal ilişkilerinde ilginç bağlantılar kurabileceğin bir dönemdesin. Arkadaşlarınla derinlemesine sohbetler yapabilir, yeni projeler üzerinde birlikte çalışmaya başlayabilirsin. Önündeki fırsatlar, kişisel görüşlerini ifade etme anlamında seni daha da cesaretlendirecek. Ancak, özgürlüğüne düşkünlüğünü de göz önünde bulundurarak, başkalarının beklentileri ile kendi isteklerin arasında bir denge kurmaya çalışmalısın.İletişim gezegeni seni sürprizlerle buluşturabilir, bazı duygusal durumlarını tekrar gözden geçirmen gerekecek. İçsel huzurunu korumak ve kendine alan tanımak önem kazanacak. İnovatif fikirlerinle bulunduğun çevrede dikkatleri üzerine çekmek için harika bir fırsat var. Aşk hayatında heyecan verici gelişmeler mümkün, mevcut ilişkini bu dönemde yeniden değerlendirmek isteyebilirsin.Duygusal bağların güçlenmesine yönelik atacağın adımlar, uzun vadede olumlu sonuçlar getirebilir. Kendine güvenini tazelemen gereken bir dönemde olduğunu unutma. Farklı bakış açılarına açık olman, zihin açıcı deneyimlerin kapısını aralayabilir. Özgünlüğünle parıldadığın bu süreçte, kalbini dinlemeyi ihmal etme ve içsel sesine kulak ver.
Duygusal derinliklerin su yüzüne çıkacağı bir gün içindesin. Hislerin, sezgilerin ve içsel sesin daha da belirginleşiyor. Başkalarıyla empati kurmak ve onların duygusal ihtiyaçlarını anlamak için mükemmel bir zaman. Yaratıcılığın, sanatsal yeteneklerin ve hayal gücün, beklenmedik yollarla sizi yönlendirebilir. İçindeki ruhsal farkındalığı besleyecek aktiviteler bulmak, meditasyon veya doğada kısa bir yürüyüş yapmak faydalı olabilir.İlişkilerde ise, karşındaki kişinin duygularını anlamak için çaba harcamalısın. Yalnızsan, sosyal bir ortamda karşılaşacağın biri sana çekici gelebilir; ancak, mantığın duygularınla çatışabilir. Aşk hayatında daha önce fark etmediğin dinamikler gün yüzüne çıkabilir, bu da derin bir bağlılık hissi yaratabilir.Finansal konularda dikkatli olman gereken bir dönemdesin. Harcamalarını kontrol et ve bütçeni gözden geçir. Gelecek için planlar yaparken, duygusal kararlar vermekten kaçınmalısın. Sağlığın konusunda, stres seviyeni yönetmek ve rahatlama teknikleri uygulamak önem taşıyor. Kendine zaman ayırmayı unutma; ruhsal ve fiziksel sağlığını dengede tutmak, günün anahtarı olacak.
