1
12 Eylül 1980 darbesiyle ülkeyi terk etmek zorunda kalan sanatçılardan biriydi Fuat Saka… Henüz 20’li yaşlarında sürgün hayatına Almanya’da başlayan Saka, ilk kez Türkiye’ye döndüğünde ise 45 yaşına gelmişti. 20 yıl boyunca ailesini hiç görmedi. O yıllarını yazıp söylediği şarkılara tutunarak geçirdi. Cem Karaca, Melike Demirağ ve sürgündeki birçok sanatçı yakın arkadaşıydı. Avrupa turnelerine birlikte çıktılar. O yılları anlatırken “Kırgın ve küskün değilim iyi bir yurtseverim” diyen Fuat Saka 14 Anadolu türküsünün yer aldığı yeni albümü Avaz için ‘her şeye karşı bir çığlık’ yorumu yaptı. İşte usta sanatçı ile yaptığımız samimi söyleşi…
– Nasılsınız?
Bu ülkede her şey yolunda demek için çok zorlamak lazım. Sağlık sıhhat yerinde. Pandemide baya çalıştım. Avaz albümünün kayıtlarını yaptım. Datça’daki evimde stüdyoma kapandım.
SOSYAL DARBEYE DÖNÜŞTÜ
– Neler zorladı sizi?
Üzülecek çok şey var. Özellikle bu müzisyenlerin yaşam biçimleri ekonomik olarak çok etkilendi. İntihar eden müzisyenler oldu, enstrümanlarını satmak zorunda kalanlar çok üzüldük. Ben kendim zor durumdayım diyemem. Sanatçılara eşlik eden müzisyenlere çok büyük ekonomik darbesi oldu bu sürecin. Sosyal darbeye dönüştü. Ne kadar becerebiliyorsak dayanıp yıkılmayacağız. Enver Gökçe’nin meşhur şiirindeki gibi “Dayan ha yıkılma’ diyorum ben de. Türkiye’de müzik yapmak hep zor koşullarda oldu. Hala da öyle şimdi iki katı zorlaştı. Bunun nedeni de sistemin ta kendisidir. Büyük bir aşkla şevkle yaptıkları işten uzaklaşmak zorunda kalıyor müzisyenler pandemiyle birlikte.
TÜRKÜYE DUYDUĞUM SEVGİ
– Avaz albümüyle bu kez Anadolu’dan türkülerle karşımızdasınız. Çıkış noktanız Anadolu’ya özlem mi?
Beni Karadeniz müziğiyle tanır insanlar ama bu yanlış protest şarkılarım da vardı. Ahmet Arif’ten Nazım Hikmet’e çok değerli şairlerin şiirlerini besteledim. Her çalışmam içinde mutlaka bir Karadeniz ritmi ya da şarkısı koymuşumdur. İnsanlar onu daha çok sevmiştir ona bir şey diyemem. Sanatçıyı köşeye sıkıştırmamak lazım sanatçı sanatçıdır. Avaz’ın temelini daha çok Anadolu halk türkülerinden oluşturdum. Çıkış noktam türkülere duyduğum sevgi ve onara olan inancım. Her türküye değil tabii ki seçtik. 30’dan fazla türkü kayıt etim ama 14 tanesini seçtik. İnsanları kucaklayabilecek parçaları seçtik.
BUGÜN VAR YARIN YOKLAR
– Anadolu türkülerinin günümüzdeki yeri hak ettiği yerde mi diye hep tartışılır. Sizin düşünceniz nedir?
‘Popüler müzike satan müzik’ denilir. Popüler olan bugün var yarın yok. Türküler öyle değildir hayata, aşk, sevda, kin, öfke kavga her türlü hikayesi olan söylemlerdir. Anadolu’nun yüzlerce ozanı var söyledikleri bugün de geçerliliğini taşıyor. Türkülerin yok olması imkansız. Türküler kalıcıdır.
– Albümün ismi Avaz haykırmayı çağrıştırıyor gibi…
Çığlık atmak diyelim biz ona. (Gülüyor)
MUHALİF OLMAYI SEÇTİM
– Avaz neyin çığlığı?
Her şeye karşı bir çığlık. Ben hayatımda muhalif olmayı seçtim. Ülkenin sosyal ekonomik politik düzeni açısından muhalif olmak. Muhaliflik kötü bir şey değildir ayrıca. Korkulmamalı. Hatta bu ülkeyi yönetmeye çalışanlar da muhaliflere kulak vermeli. Sosyal, ekonomik, kültürel yaşama dair söyleyeceklerimiz var. Bu albümdeki türkülerimle Avaz’ın amaçlarından bir tanesi de o dur. Sistem neredeyse bize türküleri de bize unutturmaya çalışıyor. Anadolu’nun türkülerini unutmayacağız. Bu bir gelenektir. Bu geleneği taşıyanlardan biri olarak amacım türkülerimizi yaşatmak.
– Sizin aksinize sanatın siyasete karışmasını eleştirenler de var…
Politikayı sadece politikacılar mı yapacak? Biz edilgen olmamalıyız biz halkız. Halk olduğumuz için de politikanın içindeyiz. Söyleyeceklerimizi tabii ki söyleyeceğiz. Çünkü susmanın kimseye yararı yok. Ama bu ülkede ağzını açtığınızda hemen hapishanenin yolunu gösteriyorlar. Bu da insanları ürkütebiliyor. Buna baskı rejimi deriz.
– 12 Eylül darbesini yaşamış ülkesini terk etmek zorunda kalmış bir sanatçı olarak o günden bugüne neler söylersiniz?
Geçmişte 12 Eylül döneminde tabii ki baskı, zulüm, hapisler, idamlar yaşadı bu ülke. Bugün ise Anayasa’ya uyulmayan bir dönemden geçiyoruz. Bugün durum o dönemdekinden daha sert ve ürkütücü.
BİZ İYİ YURTSEVERLERİZ
– Türkiye’den ayrı geçirdiğiniz 20 yılı nasıl özetlersiniz?
Ben ve benim dostlarım biz iyi yurtseverleriz. Bu yurdu galiba en çok sevenlerin başında bizler geliriz. O nedenle düşüncelerimizi ifade ettikten sonra bu sistemin bize uyguladığı bir baskı düzeni vardı bunun sonucunda ya ülkede kalıp hapishanede olacaktık ya da özgür kalıp söylemlerimize devam edecektik. Bu yüzden yurt dışına çıktık. Sokaklarda her gün insanlar öldürülüyordu. Ama yurt dışında tabii ki benim yaptığım parçaların çoğunluğu o dönemin baskı rejimine karşı yazılmış şarkılardı. O dönemi anlatmaya çalıştım.
ÖZLEMLER ÇOK BÜYÜKTÜ
– Nasıl bir özlemdi?
Geride aileniz dostlarınız var. Ben kendi adıma söyleyeyim evli ve çocuk sahibi değildim. Ama çok gençtim 20’li yaşlardaydım ve özlemler büyüktü. İnsanına özlemimiz var. Öyle zamanlar geldi ki sokağa çıktığımda Türkçe konuşulan sokaklar aramaya başladım. Almanca ve Fransızca öğrendik. Çoğunlukla Almanya’da, 3,5 yıl da Fransa’da kaldım. 1980’de gittim.
– 20 yıl sonra döndünüz. İlk ne yaptığınızı hatırlıyor musunuz?
Trenle Edirne’ye geldim arkadaşlarım alıp İstanbul’a getirdiler. Ertesi akşam özlediğim ne varsa geldi. Türk yemekleri ve rakıyı özlemişim. Ailem Trabzon’dan bir otobüs doluşup gelmişlerdi. Annem de dahil. Babam vefat etmişti. Aynı minibüsle Trabzon’a gittik. Annem adak adamıştı. 20 yılda annem hariç ailemden kimseyi görmemiştim. Onları görünce alabora oldum. Tatlı bir stres yaşadım. Annemle de bir kez Yunanistan’ın Türkiye sınırında buluşmuştuk. Zor tabii. 45 yaşındaydım döndüğümde. Gençliğim yurt dışında geçti.
– Kırgınlıklarınız var mı?
İntikam duygusuyla yaşamadım. Yurt dışındayken öfke oluyor ama gelince bitiyor. Çünkü sistem sizi öfkelendiriyor. Ama kırgın ve küskün değilim. Sadece özgür bir ülkede yaşayabilmenin koşullarının oluşturulması lazım. Bu yoktu geçmişte. Bugün var mı? Yine yok.
– Döndükten sonra mı Datça’ya yerleştiniz?
2004 yılından beri Datça’dayım. Eşim emekli olunca ben de İstanbul’daki stüdyomu kapattım. İstanbul güzel ama yorucu bir şehir. Ege sahillerini sevdik. Datça’nın dışında bir köyde yaşıyoruz. Kedilerimiz var. Bahçemiz var. Doğal yaşıyoruz. Karadenizliler yeşilliği çok sever. Biz de ekip biçmeye çalışıyoruz.
Bugün enerjinin yüksek olduğu bir gün. Cesur adımlar atmak için mükemmel bir zaman dilimindesin. İçindeki ateşi hissedebilir, yeni projelere yönelmek için cesaret bulabilirsin. İletişim konusunda dikkatli ol; düşüncelerini paylaşırken aceleci davranmaktan kaçınmalısın. Sosyal çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin, sana hem motivasyon hem de destek sağlayabilir. Aşk hayatında eğlenceli bir sürprizle karşılaşabilirsin; bu durum kalp atışlarını hızlandırabilir. Sağlığına özen göstermeyi unutma, bu dönemde dinlenmek ve enerjini yenilemek büyük önem taşıyor. Kendine güvenerek hareket et; bu günkü cesaretin gelecekteki başarılarının kapısını aralayabilir.
Bugün, içsel huzurun ve kararlılığın ön planda. Kendinizi değerli hissettiğiniz alanlara yoğunlaşmak, potansiyelinizi ortaya çıkarmak için doğru bir zaman dilimindesin. Maddi kaynaklarını yönetme yeteneğin, beklenmedik fırsatlarla birleşebilir. İletişim kurarken açık ve dürüst olmaya özen göster, bu sayede etrafındakilerle daha derin bağlar kurabilirsin. İlişkilerde dengeyi sağlamak, duygusal tatmin getirirken, toplum içerisinde de güçlü bir duruş sergilemeni sağlayacak. Sanatsal yönlerin, ruhunu besleyecek ve yaratıcılığını açığa çıkaracak projeler için harika bir zemin sunuyor. Kendini hazır hissettiğinde, yeniliklere açık olman, sana beklenmedik kapılar açabilir. Unutma, her adımında sabırlı olmak ve sevdiklerinle olan ilişkilerine değer vermek, gününü zenginleştirecek.
Bugün iletişim becerilerin avantaja dönüşebilir, sosyal çevrenle olan etkileşimlerin artış gösterebilir. Düşüncelerini net bir şekilde ifade etme konusunda kendini oldukça rahat hissedeceksin. Bilgi alımı ve paylaşımı için ideal bir zaman. Yeni fikirler ortaya atmak, yenilikçi yaklaşımlar sergilemek, ilgi alanlarını genişletmek için fırsatlar söz konusu.Aynı zamanda, bazı durumlardaki belirsizlikler canını sıkabilir, ancak bu zor dönemleri kendi yararına çevirmeyi başarabilirsin. Duygusal paylaşımlarında samimiyetin ön planda olacak, bu sayede ilişkilerindeki derinlik artabilir. Kendine güvenin yükseliyor, bu durum sosyal hayatına yansıyacak. Yalnızca başkalarını dinlemekle kalma, kendi duygularını da açıkça ifade et. Gelişmelerin, kişisel dönüşümün açısından büyük bir öneme sahip olabilir. Unutma, düşüncelerini eyleme dökmek için en doğru zamanlardan biri.
Duygusal derinliklerinle yüzleşmek, içsel dünyanı keşfetmek için harika bir zaman dilimindesin. Sevdiklerinle olan iletişimini güçlendirebilir, kendini daha açık ifade edebilirsin. İnandığın değerlere sıkı sıkıya bağlı kalırken, karşındakilerle olan bağların da derinleşecek. Sakin bir yer bulup, düşüncelerini netleştirmek isteyebilirsin; meditasyon veya doğada kısa bir yürüyüş bu bakış açını açacak. Aynı zamanda, aniden gelişen durumlar karşısında esnek olma yeteneğin, seni daha zorlu anlardan geçirmek için önemli bir yardımcı olacak. Kendine olan güvenini artırıcı fırsatlar karşına çıkabilir, bunun tadını çıkar. Akşam saatlerinde ise, sevdiklerinle birlikte vakit geçirmek, huzurlu bir enerji yaratmana yardımcı olacak. Evin içinde yaratacağın sıcak ve samimi atmosfer, birlikte anı biriktirmenin en güzel yolu.
Bugün enerjinin zirveye ulaşacağı bir gün içerisinde olacaksın. Yaratıcılığın ve özgüvenin sayesinde, karşına çıkacak her türlü zorluğu aşma gücüne sahip olacaksın. Sosyal ortamlarda parlayacak, çevrendeki insanları etkileyip ilgi odağı haline geleceksin. Ancak, egonun seni yönlendirmesine izin verme; başkalarının görüşlerine de yer açmak önemli. İş ve kariyer alanında yeni fırsatlar doğabilir, bu fırsatları gözden kaçırmamalısın. Özel hayatında ise küçük sürprizler söz konusu, sevgilinin ya da yakın bir arkadaşının sana karşı göstereceği ilgi, gününü renklendirecek. İçsel huzurunu sağlamaya odaklanmak, stres dolu anlarında seni rahatlatabilir. Kendinle barışık ol ve güvenini etrafındakilere yansıtmayı unutma. Bugün, hayatın sunduğu zenginlikleri kucaklayarak geçireceğin bir gün olacak.
Gün, detaylarla dolu karmaşık bir tablo sunuyor. Kendinle ilgili bazı içsel sorgulamalar yapma fırsatı bulabilirsin. Çevrende, görünmeyen bazı alacakaranlık noktalar dikkatini çekebilir; bunları aydınlatma çabası tatmin edici sonuçlar doğuracak. İş veya sorumluluklarla ilgili konularda daha önceden belirlediğin hedeflere odaklanmak, seni istediğin noktaya daha da yaklaştırabilir. Planların ve yöntemlerin bu noktada çok önemli. Yıldızların, dikkat ve özen gerektiren ayrıntılara yoğunlaşmanı destekliyor. Sağlığınla ilgili konular da gündemde; beslenme veya spor alışkanlıklarını gözden geçirmek için iyi bir zaman. İletişim kurmak ve bağlantılarını güçlendirmek adına keyifli sürprizlerle karşılaşabilirsin. Sevdiklerinle aranda güçlü bir bağın kurulduğunu hissedeceksin; destek arayışında olduğun konularda onların yardımını almaktan çekinme. Kendini ifade etme biçiminde özgüvenin artıyor, bu da hayatındaki bazı sorunları çözmende etkili olabilir.
İletişim kurma konusunda oldukça yetenekli olacaksın. Sosyal çevrende yansıttığın zarafet ve dengeyle dikkat çekebilirsin. Karşılaştığın insanlarla yaptığın sohbetlerin derinliği, ilişkilerini güçlendirmene olanak tanıyacak. İçsel huzurunu bulmak adına sanatsal faaliyetlere yönelmek isteyebilirsin; müzik, resim veya yaratıcı yazılar, ruhunu besleyecek. Ancak, kararlarını verirken başkalarının beklentilerinin etkisinde kalmamaya özen göster. Kendine odaklanmak, hangi yolda ilerlemen gerektiğini anlamana yardım edecek. Duygusal ilişkilerde, özellikle de partnerinle bağlantını güçlendirecek samimi bir konuşma yapmak için uygun bir zaman. Kendi ihtiyaçlarını dile getirmekten çekinme; bu, daha güçlü ve sağlıklı bir ilişki kurmanı sağlayacaktır. Genel olarak, bu dönem kendini ifade etme ve iç dünyanı keşfetme fırsatlarıyla dolu.
Bugün içsel derinliklerine inmeye ve hissettiğin duygusal dalgalara odaklanmaya davet ediliyorsun. Gizli kalmış arzuların yüzeye çıkabilir; bu durum, bazı sırları açığa çıkarmanı sağlayabilir. İkili ilişkilerde daha samimi ve derin bir bağ kurmak isteyebilirsin. Aynı zamanda, geçmişte yaşadığın tecrübelerinle yüzleşmek ve bunları kabullenmek, büyüme sürecinin bir parçası olacak. Kendini keşfetme arayışında, sezgilerin güçlü bir rehber niteliğinde; endişe veya korkularını yıkmak için bu sezgileri dinlemelisin. Transformasyon sürecine girmek için gereken cesareti bulabilirsin; bu, sana uzun vadede büyük faydalar sağlayacak. Sosyal çevren, bu dönemde güç ve destek kaynağı olabilir, bu yüzden sevdiklerinle olan iletişimini güçlendirmekte yarar var. Kendi sınırlarını korumak ve ihtiyaçlarını göz önünde bulundurmak, ruhsal dengeyi sağlamak adına önemli olacak. Unutma, karanlıkta bile ışık bulmak mümkündür.
Maceracı ruhun ve keşfetme arzun bugün oldukça ön planda. Yeni deneyimlere açık olmalısın; bu, seni beklemediğin fırsatlara sürükleyebilir. İletişimde cesur olman, çevrendeki insanlarla daha sağlam bağlar kurmana yardımcı olacak. Belki de uzun zamandır ertelediğin bir seyahat planı yapmak için uygun bir zaman. İçsel tutkularına kulak ver; yaratıcılığını serbest bırakman gereken bir dönemdesin. Kariyerindeki yenilikler heyecan verici gelişmelere yol açabilir. Kısa süreli hedefler belirlemek ve bunlara odaklanmak, seni daha güçlü bir geleceğe yönlendirecek. Kendine olan güvenin artıyor; bu, hem özsaygını güçlendiriyor hem de çevrendeki insanların seni takdir etmesini sağlıyor. Aşk hayatındaki sürprizler, tutkulu anlar yaşamanı mümkün kılacak. Bugün, hayallerinin peşinden koşmak için cesaretini topla.
İçinde biriktirdiğin duygusal derinlikler, bu gün yüzeye çıkabilir. Gözlemci ve analitik yapın, çevrendekilerle olan ilişkilerde farkındalığını artıracak. İş hayatında görev ve sorumluluklarının bilinci içerisinde hareket ederken, aynı zamanda yeni fırsatlar karşına çıkabilir. Bilgi paylaşımına açık olman, projelerinde daha başarılı olmanı sağlayacak. Sağlık konusunda kendine dikkat etmen gereken bir gün. Zihinsel ve fiziksel dengeyi sağlamak, enerjini yükseltebilir. Aile ilişklerine odaklanmalısın; geçmişe dönük hatırlamalar ve iletişim kalitesinin artması, içsel huzurunu besleyecek. Planlarını ve hedeflerini gözden geçir; yeniliklere açık olman, seni ileri taşıyacak adımlar atmanı kolaylaştıracak. Unutma, sabırlı olmak ve kriz anlarında sakin kalmak, senin en büyük güçlerin arasında.
Bugün, özgürlüğün ve bağımsızlığın ön planda olduğu bir dönemdesin. Sosyal çevren ile olan iletişiminde yenilikçi fikirler öne çıkabilir. Eşsiz düşüncelerinle dikkat çekmek, ilginin üzerinde toplanmasını sağlayabilir. Grup aktiviteleri, ekip çalışmaları ya da arkadaş buluşmaları oldukça keyifli geçecek. Yerleşik düşüncelere karşı bir isyan havası içinde olabilirsin; bu nedenle kendi özgün tarzını sergilemekten çekinme. Aşk hayatında ise tutku ve heyecan dolu bir gün seni bekliyor. Eğer bir ilişkin varsa, partnerinle aranızda farklı bir bağ kurma şansın yüksek, yeni hoş anılar biriktirebilirsin. Bekar isen, sosyal ortamlarda şansın açık olabilir; beklenmedik bir tanışma, seni heyecanlandırabilir. Finansal konularda risk almaktan kaçınma zamanı. Yeni girişimler için cesaretini topladığın bir alan var ancak iyi düşünmeden adım atma. Bugün, sezgilerin sana doğru yönler gösterebilir; içgüdülerine güvenebilirsin. Son olarak, kişisel gelişim için yeni hobiler keşfetmek ya da eğitim fırsatlarına yönelmek faydalı olabilir. Kendini ifade etmekten çekinme!
Bugün derin sezgilerin ve yaratıcılığının doruk noktalarına ulaşabileceği bir dönemdesin. İçsel dünyanda gerçekleşen değişimlere dikkat etmelisin; hayal gücün, yeni fikirlerin ve projelerin tohumlarını atmak için elverişli bir zemin sunuyor. Sosyal ilişkilerinde empatinin gücü artıyor. Etrafındakilerin duygusal ihtiyaçlarını anlama yeteneğinle hem kendine hem de başkalarına iyilik yapabilirsin. Ancak sınırlarını korumayı da ihmal etme; başkalarının sorunlarıyla fazlasıyla ilgilenmek seni duygusal olarak yorabilir. Kendine dönmek ve iç dünyanı gözlemlemek, denge sağlamak için önemli. Yaratıcı aktiviteler veya sanatsal çalışmalarla uğraşmak bugün ruh haline pozitif katkı sağlayacak. Yeniliklere açık ol, sürprizler karşına çıkabilir; sezgilerini takip etmekte özgürce hareket et.
