1
12 Eylül 1980 darbesiyle ülkeyi terk etmek zorunda kalan sanatçılardan biriydi Fuat Saka… Henüz 20’li yaşlarında sürgün hayatına Almanya’da başlayan Saka, ilk kez Türkiye’ye döndüğünde ise 45 yaşına gelmişti. 20 yıl boyunca ailesini hiç görmedi. O yıllarını yazıp söylediği şarkılara tutunarak geçirdi. Cem Karaca, Melike Demirağ ve sürgündeki birçok sanatçı yakın arkadaşıydı. Avrupa turnelerine birlikte çıktılar. O yılları anlatırken “Kırgın ve küskün değilim iyi bir yurtseverim” diyen Fuat Saka 14 Anadolu türküsünün yer aldığı yeni albümü Avaz için ‘her şeye karşı bir çığlık’ yorumu yaptı. İşte usta sanatçı ile yaptığımız samimi söyleşi…
– Nasılsınız?
Bu ülkede her şey yolunda demek için çok zorlamak lazım. Sağlık sıhhat yerinde. Pandemide baya çalıştım. Avaz albümünün kayıtlarını yaptım. Datça’daki evimde stüdyoma kapandım.
SOSYAL DARBEYE DÖNÜŞTÜ
– Neler zorladı sizi?
Üzülecek çok şey var. Özellikle bu müzisyenlerin yaşam biçimleri ekonomik olarak çok etkilendi. İntihar eden müzisyenler oldu, enstrümanlarını satmak zorunda kalanlar çok üzüldük. Ben kendim zor durumdayım diyemem. Sanatçılara eşlik eden müzisyenlere çok büyük ekonomik darbesi oldu bu sürecin. Sosyal darbeye dönüştü. Ne kadar becerebiliyorsak dayanıp yıkılmayacağız. Enver Gökçe’nin meşhur şiirindeki gibi “Dayan ha yıkılma’ diyorum ben de. Türkiye’de müzik yapmak hep zor koşullarda oldu. Hala da öyle şimdi iki katı zorlaştı. Bunun nedeni de sistemin ta kendisidir. Büyük bir aşkla şevkle yaptıkları işten uzaklaşmak zorunda kalıyor müzisyenler pandemiyle birlikte.
TÜRKÜYE DUYDUĞUM SEVGİ
– Avaz albümüyle bu kez Anadolu’dan türkülerle karşımızdasınız. Çıkış noktanız Anadolu’ya özlem mi?
Beni Karadeniz müziğiyle tanır insanlar ama bu yanlış protest şarkılarım da vardı. Ahmet Arif’ten Nazım Hikmet’e çok değerli şairlerin şiirlerini besteledim. Her çalışmam içinde mutlaka bir Karadeniz ritmi ya da şarkısı koymuşumdur. İnsanlar onu daha çok sevmiştir ona bir şey diyemem. Sanatçıyı köşeye sıkıştırmamak lazım sanatçı sanatçıdır. Avaz’ın temelini daha çok Anadolu halk türkülerinden oluşturdum. Çıkış noktam türkülere duyduğum sevgi ve onara olan inancım. Her türküye değil tabii ki seçtik. 30’dan fazla türkü kayıt etim ama 14 tanesini seçtik. İnsanları kucaklayabilecek parçaları seçtik.
BUGÜN VAR YARIN YOKLAR
– Anadolu türkülerinin günümüzdeki yeri hak ettiği yerde mi diye hep tartışılır. Sizin düşünceniz nedir?
‘Popüler müzike satan müzik’ denilir. Popüler olan bugün var yarın yok. Türküler öyle değildir hayata, aşk, sevda, kin, öfke kavga her türlü hikayesi olan söylemlerdir. Anadolu’nun yüzlerce ozanı var söyledikleri bugün de geçerliliğini taşıyor. Türkülerin yok olması imkansız. Türküler kalıcıdır.
– Albümün ismi Avaz haykırmayı çağrıştırıyor gibi…
Çığlık atmak diyelim biz ona. (Gülüyor)
MUHALİF OLMAYI SEÇTİM
– Avaz neyin çığlığı?
Her şeye karşı bir çığlık. Ben hayatımda muhalif olmayı seçtim. Ülkenin sosyal ekonomik politik düzeni açısından muhalif olmak. Muhaliflik kötü bir şey değildir ayrıca. Korkulmamalı. Hatta bu ülkeyi yönetmeye çalışanlar da muhaliflere kulak vermeli. Sosyal, ekonomik, kültürel yaşama dair söyleyeceklerimiz var. Bu albümdeki türkülerimle Avaz’ın amaçlarından bir tanesi de o dur. Sistem neredeyse bize türküleri de bize unutturmaya çalışıyor. Anadolu’nun türkülerini unutmayacağız. Bu bir gelenektir. Bu geleneği taşıyanlardan biri olarak amacım türkülerimizi yaşatmak.
– Sizin aksinize sanatın siyasete karışmasını eleştirenler de var…
Politikayı sadece politikacılar mı yapacak? Biz edilgen olmamalıyız biz halkız. Halk olduğumuz için de politikanın içindeyiz. Söyleyeceklerimizi tabii ki söyleyeceğiz. Çünkü susmanın kimseye yararı yok. Ama bu ülkede ağzını açtığınızda hemen hapishanenin yolunu gösteriyorlar. Bu da insanları ürkütebiliyor. Buna baskı rejimi deriz.
– 12 Eylül darbesini yaşamış ülkesini terk etmek zorunda kalmış bir sanatçı olarak o günden bugüne neler söylersiniz?
Geçmişte 12 Eylül döneminde tabii ki baskı, zulüm, hapisler, idamlar yaşadı bu ülke. Bugün ise Anayasa’ya uyulmayan bir dönemden geçiyoruz. Bugün durum o dönemdekinden daha sert ve ürkütücü.
BİZ İYİ YURTSEVERLERİZ
– Türkiye’den ayrı geçirdiğiniz 20 yılı nasıl özetlersiniz?
Ben ve benim dostlarım biz iyi yurtseverleriz. Bu yurdu galiba en çok sevenlerin başında bizler geliriz. O nedenle düşüncelerimizi ifade ettikten sonra bu sistemin bize uyguladığı bir baskı düzeni vardı bunun sonucunda ya ülkede kalıp hapishanede olacaktık ya da özgür kalıp söylemlerimize devam edecektik. Bu yüzden yurt dışına çıktık. Sokaklarda her gün insanlar öldürülüyordu. Ama yurt dışında tabii ki benim yaptığım parçaların çoğunluğu o dönemin baskı rejimine karşı yazılmış şarkılardı. O dönemi anlatmaya çalıştım.
ÖZLEMLER ÇOK BÜYÜKTÜ
– Nasıl bir özlemdi?
Geride aileniz dostlarınız var. Ben kendi adıma söyleyeyim evli ve çocuk sahibi değildim. Ama çok gençtim 20’li yaşlardaydım ve özlemler büyüktü. İnsanına özlemimiz var. Öyle zamanlar geldi ki sokağa çıktığımda Türkçe konuşulan sokaklar aramaya başladım. Almanca ve Fransızca öğrendik. Çoğunlukla Almanya’da, 3,5 yıl da Fransa’da kaldım. 1980’de gittim.
– 20 yıl sonra döndünüz. İlk ne yaptığınızı hatırlıyor musunuz?
Trenle Edirne’ye geldim arkadaşlarım alıp İstanbul’a getirdiler. Ertesi akşam özlediğim ne varsa geldi. Türk yemekleri ve rakıyı özlemişim. Ailem Trabzon’dan bir otobüs doluşup gelmişlerdi. Annem de dahil. Babam vefat etmişti. Aynı minibüsle Trabzon’a gittik. Annem adak adamıştı. 20 yılda annem hariç ailemden kimseyi görmemiştim. Onları görünce alabora oldum. Tatlı bir stres yaşadım. Annemle de bir kez Yunanistan’ın Türkiye sınırında buluşmuştuk. Zor tabii. 45 yaşındaydım döndüğümde. Gençliğim yurt dışında geçti.
– Kırgınlıklarınız var mı?
İntikam duygusuyla yaşamadım. Yurt dışındayken öfke oluyor ama gelince bitiyor. Çünkü sistem sizi öfkelendiriyor. Ama kırgın ve küskün değilim. Sadece özgür bir ülkede yaşayabilmenin koşullarının oluşturulması lazım. Bu yoktu geçmişte. Bugün var mı? Yine yok.
– Döndükten sonra mı Datça’ya yerleştiniz?
2004 yılından beri Datça’dayım. Eşim emekli olunca ben de İstanbul’daki stüdyomu kapattım. İstanbul güzel ama yorucu bir şehir. Ege sahillerini sevdik. Datça’nın dışında bir köyde yaşıyoruz. Kedilerimiz var. Bahçemiz var. Doğal yaşıyoruz. Karadenizliler yeşilliği çok sever. Biz de ekip biçmeye çalışıyoruz.
Bugün cesaretin ve kararlılığın ön planda olacak. Hayatında yeni bir başlangıç yapma isteği hissedebilirsin. İçindeki ateş seni harekete geçirecek ve risk almaktan çekinmeyeceksin. Sosyal ilişkilerde, sezgilerinle hareket etmen oldukça faydalı olacak; insanlarla olan diyaloglarında açıklık ve dürüstlük önem kazıyor. Ani gelişmeler karşısında esnek kalabilmek, seni daha güçlü kılacak. Olaylara geniş bir perspektiften bakabildiğin sürece, karşına çıkan zorlukları aşma konusunda oldukça başarılı olacaksın. Bugünün sonunda, kendini daha yenilenmiş ve enerjik hissedeceksin. Unutma ki, süregelen projelerini tamamlamak için gereken motivasyonu bulabilirsin. Eğlenceli bir aktivite, ruh hâlini iyileştirecek ve sana ilham verecek.
Bugün, sabırlı ve kararlı doğanla hareket etmenin getirdiği avantajları hissedeceksin. İçsel huzur ve güven duygusu baskın olacak. Mali konularda alacağın kararlar, gelecekteki refahın için önem taşıyor. Yatırımlarını dikkatli bir şekilde değerlendirme fırsatı bulabilirsin. Olaylara yaklaşımındaki pratiklik, başkaları tarafından takdir edilecek.İlişkilerinde, insanları anlama yeteneğin ön plana çıkıyor. Eş ya da sevdiğin kişiyle arandaki bağı güçlendirecek sohbetler yapabilirsin. Duygusal derinliği takdir edeceğin anlar yakında. Kendine güvenin artıyor; bu, sana yeni fırsatlar sunacak. Ayrıca, doğaya olan bağlılığın artabilir, huzuru dışarıda arayabilirsin. Unutma ki, yaşamın sunduğu güzellikleri görmek için yavaşlamak ve sindirmek gerekli. Kendine zaman tanıdığında, yeni bir perspektif kazanacaksın.
Bugün iletişimde sıradışı bir akış söz konusu. Düşüncelerini açıkça ifade etmek konusunda cesur olabilirsin. Sosyal bağlantılarının güçlendirilmesi gereken bir dönemdesin; yeni insanlarla tanışmak veya eski tanıdıklarla bağlantı kurmak için doğru zaman. Kısa yolculuklar, beklenmedik buluşmalar ve ilginç sohbetler gündeme gelebilir. Eğitim veya kişisel gelişim alanında yeni fırsatlar ortaya çıkabilir, bu yüzden öğrenmeye açık olmalısın. Duygusal ilişkilere gelince, biraz daha derinlik aramak isteyebilirsin. Karşılaştığın zorlukları mizah anlayışınla çözmek, gününü daha keyifli hale getirecek. Esnek kal ve anlık fırsatları değerlendirmekten çekinme. Akıl oyunları ve beyin fırtınaları zihnini canlandıracak. Unutma ki, merakın seni her zaman yeni ufuklara taşıyacak.
Duygusal olarak derin sulara dalabileceğin bir gün. İçsel huzurunu sağlamak için yalnız kalma ihtiyacı hissedebilirsin. Ailevi ilişkilerde samimi ve anlamlı paylaşımlar öne çıkacak. Sevgi dolu ifadeler, bağları güçlendirebilir. Duygusal zorlukları geride bırakma kararlılığı gösterebilir, kendine yeni hedefler belirleyebilirsin. İlerlemek için tutkulu bir motivasyon bulabilirsin. Kendi iç dünyanı keşfetmek sana hem rahatlatıcı hem de ilham verici bir deneyim sunacak. Yeni bir yaratıcı projeye başlamak için cesaret bulabilirsin. Sıcak ve destekleyici bir atmosfer içerisinde, arkadaşlarınla zaman geçirmek ruhunu besleyecektir. Don't forget to trust your instincts as they will guide you wisely.
Bugün kendine güvenin zirveye ulaşacak. İletişim becerilerinle çevrendekileri etkileyebilirsin. Sosyal ortamlarda parlayacaksın; bu da yeni fırsatlar kapını çalmasına neden olabilir. Ancak, ego ve gururun ağır basmamalı. Dikkatini paylaşımda bulunduğun insanlara vermek, ilişkilerini güçlendirebilir. Aşk hayatında samimiyet ve tutku ön plana çıkacak, eski yaraların ise tamamen kapandığını hissedebilirsin. Finansal açıdan birikim yapma zamanı. Hedeflerini netleştir ve kimlerle iş yapacağına dikkat et. Yaratıcılığının dorukta olduğu bu günde, sanatsal faaliyetlere yönelmek içsel tatmin sağlarken, kendini bulma yolunda da ilerlemeni hızlandırabilir.
Gün, detaylara odaklanmak ve titizlikle hareket etme arzusu ile başlayacak. İhtiyaç duyduğunuz düzeni sağlama konusunda yenilikçi fikirler üretme potansiyeline sahipsiniz. İş ve kişisel yaşam arasında denge kurmak, huzur bulmanıza yardımcı olacak. Uzun zamandır üzerinde düşündüğünüz projeleri hayata geçirmek için doğru bir zaman dilimindesiniz. Sağlığınıza yönelik atılımlar yapmak, hem bedensel hem de ruhsal olarak kendinizi yenilemenizi sağlayacak. İletişim kurduğunuz kişilerle samimi bir bağ geliştirmek, size yeni kapılar açabilir. Unutmayın, mükemmeliyet arayışınız bazen sizi yavaşlatabilir; bu nedenle, akışa bırakmak faydalı olabilir. Anlık mutlulukların değerini bilmek, ruh halinizi olumlu yönde etkileyecek.
Denge ve uyum arayışında adımlar atıyorsun. İlişkilerde yaşanan gerginlikler, gün boyunca çözüme kavuşmak için fırsatlar sunabilir. İletişim yeteneklerin öne çıkıyor; duygularını açıkça ifade etmek çevrendekilerle bağlarını güçlendirecek. Kendini huzursuz hissedebilir, ruhsal denge arayışında olabilirsin. Bu durum, çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerini derinleştirmene olanak tanıyor. Sanatsal yönlerin kendini göstermeye başlayabilir, yaratıcı projelere yönelmek için ilham bulabilirsin. Gün boyunca kendini ifade etmenin yollarını keşfetmek, içsel huzurunu artıracak. Sosyal ortamlar, yeni bağlantılar kurma şansı sunarken, eski dostluklar da canlanabilir. Unutma, dengeyi bulmak, sadece başkalarıyla değil, kendinle de barışık olmayı gerektirir. Tavsiyelerden faydalanarak, gününü pozitif bir şekilde tamamlayabilirsin.
Bugün, içsel derinliklerine inmek ve ruhsal dönüşümler yaşamak için harika bir fırsat sunuyor. Duyguların yoğunlaşabilir; içinizdeki karmaşa, geçmişe dönük düşüncelerle birleşip kendinizi sorgulamanıza neden olabilir. Ancak, bu durum kendinizi yeniden keşfetmek için bir fırsat. Aniden ortaya çıkabilecek fırsatlar, içinizdeki cesareti andıracak. İletişimde dikkatli olmalısınız; zira kelimeleriniz beklenmedik tepkilere yol açabilir. Güven duygunuzun ön planda olduğu bir süreçtesiniz, bu nedenle çevrenizdekilere karşı açık ve samimi olmanız önemli. Geçmişteki ilişkilerden gelen dersler, mevcut durumunuza ışık tutabilir. Kendinize dürüst olun ve içgüdülerinize kulak verin; sizi doğru yola yönlendirecektir. Hayatınızdaki bazı tutku dolu anlar, zihin açıcı yorumlar ve sezgisel bilgilerin kapısını aralayabilir.
Dışa dönük bir enerji ile çevrenizdeki insanlarla etkileşimde bulunmak isteyeceksiniz. Sosyal akışkanlığınız dikkat çekici olacak; yeni bağlantılar kurma ve mevcut ilişkilerinizi derinleştirme fırsatları doğabilir. Eğitim veya kişisel gelişimle ilgili konulara yönelmek, entelektüel anlamda tatmin sağlayacak. İçsel bir huzur arayışı içerisinde olabileceğiniz bu dönemde, doğanın güzellikleriyle bağ kurmak, ruhunuzu besleyecek. Özgür ruhunuza hitap edecek bir yolculuk yapma isteği doğabilir, kaçırılmaması gereken bir fırsat. Duygusal açıdan ise, sevdiğiniz kişiyle duygusal bağlarınızı güçlendirmek için samimi iletişimlere ihtiyaç duyabilirsiniz. Hayata karşı olan umut dolu yaklaşımınız, başkalarına da ilham verecek, etrafınızdaki insanların pozitif enerjinizi hissetmesi açısından bu bir artı olacak. Unutmayın, yaşam bir macera ve her anı keşfetmek için değerli.
Bugün sorumlulukların üzerindeki yükü hissettiğin bir gün. Hedeflerine ulaşmak için çalışmanın yanı sıra, içsel dengeni sağlamak önem kazanıyor. Çalışkanlığın ve kararlılığın, geçmişteki çabalarının meyvelerini toplamana yardımcı olacak. Ayrıntılara özen göstermen, projelerinde başarıyı getirebilir. Aile ve yakın arkadaşlarınla vakit geçirme fırsatını değerlendirmek, ruh haline olumlu bir katkı sağlayacak. Duygusal derinliğin, ilişkilerindeki iletişimi güçlendirebilir. Kendine ait bir zaman dilimi yaratmak, zihinsel ve fiziksel yenilenme sağlayacaktır. İçsel motivasyonun ön plana çıkarken, yeni fırsatlara açık olman faydalı olacak. Unutma ki, istikrar ve öz disiplin, senin en büyük müttefiklerin.
Geleceğine yönelik heyecan verici fırsatlar kapını çalabilir. Yenilikçi fikirlerinle dikkat çekeceksin ve başkalarına ilham kaynağı olma şansını yakalayacaksın. Sosyal çevrende güçlü bir etki yaratmak, içinde bulunduğun topluma katkıda bulunma arzunu artırabilir. Derin düşünceler içinde kaybolmadığın sürece, sezgilerinle harika bağlantılar kurabileceksin. Biraz bağımsızlık ihtiyacı hissedebilirsin; spiritüel ya da entelektüel bir keşif yapma isteği gün yüzüne çıkabilir. İletişim kurarken, dikkatli olman gereken detaylar olabilir, zira akıllı bir yaklaşım, yanlış anlamaların önüne geçebilir. Bugün kendini ifade etme biçiminde alışılmışın dışına çıkmak, enerji dolu bir atmosfer yaratabilir. İçinden gelen özgür ruh, seni yeni yollar keşfetmeye cesaretlendiriyor. Kendini yenileme ve gelişme fırsatlarını değerlendirmek için istekli olmalısın; bu, seni bekleyen güzel değişimlerin kapılarını aralayabilir. Sevdiklerinle geçireceğin zamanda, duygusal bağları kuvvetlendiren anlar yaşayabilirsin.
Duyguların en derinlerine inmeye hazır olduğun bir gün. İçgörülerinle, kaybolmuş hissettiğin konuları aydınlatacak fikirler edinebilirsin. Sanatsal yeteneklerin için mükemmel bir zaman; hayal gücünü ortaya koyacak projeler üzerinde çalışabilirsin. Toplum içinde daha fazla sosyal bağ kurma ihtiyacı hissedeceksin. Beraber vakit geçirdiğin kişilerin sana olan ilgisi, hayatına yeni renkler katabilir. Yaşadığın anların kıymetini bil; sevdiklerinle geçirdiğin zaman, ruhuna huzur katacak. Kendine güvenin artıyor, bu durum hayatın birçok alanında olumlu değişiklikler yaratabilir. Ancak, ani kararlara dikkat et; aceleci davranışlar bazı sorunları beraberinde getirebilir. Kalbini ve sezgilerini dinlemeyi unutma, içsel sesin doğru yönlendirecek.
