1
Konuk yazar: Emel Seçen
Ali Koçoğlu yani Ali Usta, 1988 yapımı, Giuseppe Tornatore’nin Cinema Paradiso filminden çıkmış gibi, henüz ilkokul çağında sadece bir anons ile dünyası değişir “Kaynarca Sinemasında, bu akşam Ayhan Işık” Hikâyeyi ondan dinleyelim:
Malatya’da sinema salonu vardı ama ben kazası Arapgir’de yeni açılan “Kaynarca” salonunda yetiştim. Akşamları film gösterimleri olurdu, birde hafta sonları gündüz “bayanlar matinesi” vardı. O zaman araçla anons yapılırdı, çocuklar ağaçlara tırmanır izlemeye çalışırdı, tek sinema salonu, Ayhan Işık’ın oynadığı “Kanun Namına” ile ayak bastım ve her şeyi rahmetli ustam Sadık Bey’den öğrendim. O bana babacan tavrıyla ‘sinemayı seviyorsan gel!’ demese, hayat belki başka şekilde gelişecekti. Sevmek ne kelime, sinema benim hayatım oldu. Sinema nasıl oynatılıyor, bu makine nedir sorularına cevap bulma isteği, beni bugünlere taşıdı. O günden sonra ustamın yanından ayrılmadım, ne öğrensem kârdı. İlkokul bitti ama gönlüm hep sinemadaydı. Ustam, ‘önce okul, oku adam ol’ dedi ama ben çok ısrar ettim. Bana, bobin sarmayı, makineye film takmayı öğretti.
Ali Koçoğlu ve Emel Seçen
– Sonra İstanbul’a geliyorsunuz, ilk iş neresi?
Şehzadebaşı, Kulüp Sineması. O zamanlar sinema salonları karşılıklıydı, yanında Turan Sineması, karşısında, Gül, Gündeş ve Yeni Sinema, bir de Beyazıt, Marmara Sineması. Hem Kulüp Sineması’nda hem Marmara Sineması’nda çalıştım. Filmlerde diş kırıkları çok olurdu, yani filmi takmakla iş bitmiyor. Bazen gelişte, bazen bakımsızlıktan harap gelirdi film. Dişler temizlenir, yırtık bantlar onarılır ve filmin kopmaması için her şey yapılırdı. Eğer koparsa, asetonla filmi bandını kazıyıp, yapıştırırdık. Küçücük bir camım vardı, oradan film boyunca sürekli kontrol ederdim. Her şey 32 diş, tambur ve dişler etrafında döner. O gün bugündür, gözüm perdede, kulağım makine sesindedir. Ustam öğretmişti, sürekli elimde bir makas ile eğer film tutuşursa müdahale eder, keserdim yoksa filmin hepsi yanar, kül olma riski var, filmi kurtarırdım. Yukarıda musluklar vardı, hemen vanayı çevirirdim. Kömür yetişmedi bir gün, koştum Turan Sineması’na, aldım filmi oynatmaya devam ettim.
– Yangın söndürücü gibi yetişiyorsunuz, canınızın yandığı ya da seyircinin filmi izleyemediği oldu mu?
Birçok arkadaşımın elleri yanmıştı, bende de oldu, hemen kestim. Seyirci iki, üç kareyi izleyemedi haliyle.
– Anthony Quinn’in oynadığı Çağrı filmini Marmara Sinemasında oynatıyorsunuz, ilk iki gün hiç seyirci gelmiyor, sonra neler oluyor?
Türkiye’ye, Sunar film getirmişti, ilk iki gün kimse gelmedi. Çok uzun bir filmdi, 4 bobin değiştirirdim, üç saat sürerdi. Odamın camı tam İstanbul Üniversitesi’ne bakardı, hareket olmayınca girişe “İslamiyet’in Doğuşu, Çağrı filmi” afişini astık. Hoparlörleri sadece salona değil olası kalabalığa karşı dışarıya verdim. Balkonda kadınlar, diğer yerde erkekler otururdu. Millet aptes alıp sinemaya gelmeye başlamıştı. Kuyruk, Aksaray’ı bulmuştu ve üç, dört ay aralıksız oynattık, büfe malzeme yetiştiremiyordu. O film boyunca evimden alındım ve bırakıldım, tüm yemekleri makine dairesinde yedim.
Benzer durumu, Maksim’in yanındaki eski Taksim Sineması’nda yaşadık. Toros Film, Türkiye’ye Raj Kapoor’ın Avaramu filmini getirmişti ama hiç ilgi yok. Sahibi kapının önüne bir sandalye koydu ve müzikleri dışarı vermeye başladı, sonra da yer yok dedi. O film Türkiye’de bu şekilde tuttu.
– Gelelim o efsane sinemalara, ampullerin renkli, sandalyelerin ahşaptan, gerçek yıldızların altında, yazlık sinemalara. İstanbul’da kaç yazlık sinema vardı?
Her semtte yazlık sinema vardı, toplam beş yüz yazlık sinema, düşünün. Bobini alır, akşam saat dokuz gibi takardık. O zaman herkes sinemaya gelirdi, bu bir kültürdü.
– Şu an Cinemajestic makinistisiniz. Hasret kaldığımız basın gösterimleri, galalar, film festivallerinden unutamadığınız anınız var mı?
Yeni Melek, Emek’te çalıştım, Fitaş’tan emekli oldum. O zamanlar filmler kömürlüydü, basın ön gösterim zamanları film başlayınca, Atilla Dorsay yanıma gelir, “sol taraf biraz flu, amperi ayarlasana” der, düzeltirdim hemen. O zaman ampermetreler vardı, 60 amperi, 80 yapınca bembeyaz olurdu. Ne Atilla Dorsay, ne Ali Ulvi beni yalnız bırakmadı, bir de senin hakkını ödeyemem. Festival zamanlarında filmin kenarlarında düzeltilmesi gereken yerler olurdu, elimiz ile temizlerdik. Bir gün Eczacıbaşı, sahipleri var festivalde üç, dört kısım bölüm vardı, ben yukarı çıktım ve arkadaşa tembih ettim ama bir de geldim ki birinci kısmı, üçüncü kısma takmış, hemen bir telefon geldi, koştum müdahale ettim, Fitaş’ın patronu Sedat Bey “Ali bey, festival bitene kadar sen buradan bir yere ayrılmayacaksın!”dedi.
Hiç unutamadığım ise yönetmen Sinan Çetin’in, filminin basın gösterimi öncesi, üç, dört katlı pasta kesilecek, bana seslendi ve “Benim, Atilla Dorsay’ım buraya gelsin! Bütün filmleri altı, yedi kere izler, emeği çoktur, en son kararı, o verir!” dedi.
– Şimdi sinema seyirci ile buluşamıyor ama geçmişte Emek nasıldı?
Bambaşkaydı, ben sabah 11.00’de geldiğimde bakardım, her yer kuyruk. Ne zaman gelmiş, bu insanlar derdim. Saat 11.30 da başlayıp akşam 21.30’a kadar aralıksız film oynatırdık.
– Seyirci nasıldı?
Seyirci, bilinçliydi. Beyoğlu’na gidelim, kahve içelim, bir de film izleyelim derdi ve gideceği filmi bilirdi. Şimdi televizyon ve pandeminin etkisi de eklenince, kaliteli film de çıkmayınca seyirci soğudu, uzaklaştı.
– Dağıtım konusu geçmişte farklı, filmlerin sizlere ulaşımı ve seyirci ile buluşması nasıl olurdu?
Avrupa’dan yabancı film gelince, İstanbul ve Anadolu yani Adana, Ankara, İzmir ve Samsun için birer kopya verilirdi. Tek kopya olduğu için buna o zamanlar, taşımalı oynama, denirdi. Fitaş’ta oynadığı sırada Harbiye Has, Şişli Konak’ta oynayacak. Kurye motorları vardı, bobin bana gelene kadar reklam oynatırdım çünkü diğer sinema salonundan çıkıp da bir aksilik oldu mu, teknik bir arıza oldu bekleyeceğiz derdim ama kıyamet kopardı, seyirci hemen huysuzlanırdı.
– Sinema nerede izlenir?
Bu birlikte sloganımız, sinemaya yüreğini koymuş herkesin söylediği “Sinema, Sinemada izlenir”. Ben, sinemada büyüdüm, o efektler, sesler, başka bir dünya, seyircinin gelmeyişini anlamam mümkün değil. Biz bir aileyiz, bir kere Beyoğlu, sinemayı ilk öğrendikleri yer, bana kalırsa sinema izlemeyi başka şekle dönüştürmeye çabalamak, baba evini unutmak gibi. Üstelik hala halk günleri var, haftada bir gelinebilir. Pandemi, her şeyden beter!
Ali Koçoğlu, altmış yıla varan sinema yolculuğunda, makine çalışırken sesi dinleyip, ne olduğunu bilen bir usta. Bugünlerde “Hoş geldiniz, iyi ki varsınız” diye karşıladığı seyircilerini özlüyor, makineler de onu…
Dinamik ve enerjik bir gün seni bekliyor. Yapmak istediğin projeler için harekete geçmek için mükemmel bir zaman. Fakat acele etme; detayları gözden geçirmek önemli. Ayrıca sosyal çevrenle olan ilişkilerde sıcak ve samimi bir bağ kuruyor olabilirsin. Akılcı ve cesur davranmak, karşına çıkan fırsatları görmene yardımcı olacak. İçsel motivasyonun yüksek; bu, seni hedeflerine bir adım daha yaklaştıracak. İletişimde dikkatli ol; bazen güçlü duygular, düşüncelerini ifade ederken belirsizlik yaratabilir. Kendini ifade etme şeklin, başkaları üzerinde olumlu bir etki bırakabilir. Unutma, liderlik vasfını gösterme zamanı!
Bugün içsel huzur arayışında olabilirsin. Kendine ait bir alan yaratmak isteği baskın. Yaratıcılığın yükseliyor, iş veya hobilerle ilgili yeni projelere yönelebilirsin. İlişkilerde ise sadakat ve güven temaları ön planda. Yakınlarınla bir araya gelmek, duygusal bağları güçlendirmek için harika bir zaman. Maddi konularda dikkatli olmalısın; ani harcamalar yapmaktan kaçınmak, finansal dengenin korunması açısından faydalı olacak. Sağlıkta ise kendine zaman ayırmayı unutma; bedenine olan ilgini artırmak için spor veya doğayla iç içe aktiviteler iyi gelebilir. Unutulmaması gereken en önemli şeylerden biri, sabırlı kalmanın ve güzellikleri fark etmenin değeridir.
Bugün zihin gündeminde hareketlilik var. Yeni bilgiler edinme arzusu seni harekete geçiriyor, bu yüzden öğrenme fırsatlarını değerlendirmek için mükemmel bir zaman. Sosyal ilişkilerde daha dışa dönük ve etkili olabilirsin; başkalarıyla fikir alışverişi yapmak, sana yeni perspektifler kazandıracak. Duygusal anlamda biraz dalgalı hissedebilirsin; bu durum, çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerinde kendini ifade etme şekline yansıyabilir. Dikkatini dağıtacak detaylardan uzak durmaya çalış. Yaratıcılığını ortaya çıkaracak projeler üzerinde çalışabilir, kendini ifade etmenin farklı yollarını arayabilirsin. Kısa seyahatler veya iletişim amaçlı görüşmeler gündeme gelebilir. Kendini ifade etmek konusunda cesur olmalısın; içindeki düşüncelerinin dışa vurumu, başkaları üzerinde güçlü bir etki bırakacaktır.
Duygusal derinliğin ön planda olduğu bir gün seni bekliyor. İçsel hislerinle yüzleşmeyi, kalbindeki sesleri dinlemeyi gerektiren durumlarla karşılaşabilirsin. Kendini savunmasız hissedebilirsin, ancak bu durum, duygusal dayanıklılığını artırma fırsatı sunuyor. Aile ilişkilerine, evle bağlantıya özel bir özen göstermen gereken bir dönemdesin; sevgi ve şefkatle yaklaşmanız faydalı olabilir. Dinleme yeteneğin bu dönemde özellikle önem kazanıyor; başkalarının ihtiyaçlarını anlamak, sizi daha yakın kılabilir. Yeni projeler ve yaratıcılık konularında fikirlerini paylaşma cesaretini gösterme zamanıdır. Kendinle barışık olman, içsel huzurunu bulman için anahtar niteliğinde olacak. Unutma, duygusal dengeyi sağlamak için kendine de zaman ayırmalısın.
Ateş ve kararlılıkla parlayacaksın. Bugün yaratıcılığın zirveye ulaşacak, bu da seni çevrendeki insanların dikkatini çekmene yardımcı olacak. Sosyal ilişkilerinde cesur ve cömert bir tutum sergileyerek etrafındaki insanları etkileyebilirsin. Kendine güvenin tam; bu, karşına çıkacak olan fırsatları değerlendirmende belirleyici olacak. Ayrıca, gün içinde ani sürprizler yaşayabilirsin. Geçmişte yaşadığın olumsuz deneyimlerin üzerinden gelmek için harika bir fırsat doğacak. İletişimde diplomatik olman ve duygularını sağduyulu bir şekilde ifade etmen, önemli bir meseledeki sorunları çözmene yardımcı olabilir. Kendin olmanın, yani içindeki güçlü aslanı serbest bırakmanın zamanı. Riski göze al, hayat seni tatmin edecek teklifler sunabilir!
Dikkat ve titizlikle yaklaşacağın durumlarla karşılaşacaksın. Gün içerisinde ayrıntılarla boğuşmak yerine büyük resmi görmek, sana zihin açıklığı kazandırabilir. İş yerindeki projelerine odaklanmak, başkalarına yardım etme isteğin ön plana çıkacak, bu sayede iş birliği yapma fırsatları doğabilir. Sağlık konularına dikkat etmen gereken bir dönemdesin. Rutinin dışında hareket etmek, zihnini canlandıracak ve stresini azaltacaktır. Kişisel ilişkilerde samimi ve açık olmak, belirsizlikleri netleştirebilir. Sevgi dolu, destekleyici bir enerji içindesin, bundan yararlanmaktan çekinme. Kendine güven ve sağlam adımlarla ilerlemek, hedeflerine ulaşmanı sağlayabilir.
Bugün içsel denge ve uyum arayışında yoğun bir his içinde olabilirsin. Sosyal etkileşimlerde kendini daha kararlı ve etkin hissedeceksin. İlişkilerde sevgi ve destek arayışın, başkalarıyla olan bağlarını güçlendirebilir. Estetik ve sanatsal faaliyetler seni içine çekebilir; bu tür aktiviteler ruh halini iyileştirecek ve yaratıcılığını ortaya çıkaracaktır.Aynı zamanda, bazı çatışmalar veya anlaşmazlıklar ortaya çıkabilir. Bu durum, iletişim becerilerini kullanarak çözüme kavuşturabileceğin bir fırsat sunuyor. Sabırlı ve diplomatik kalmant önemli. Kendinle barışık olmak ve başkalarıyla uyum sağlamak bugün özellikle kritik. Duygularını dengelemek için biraz yalnız kalmayı ve düşünmeyi de tercih edebilirsin. Kendini ifade etme özgürlüğü bulduğunda, iç dünyanda bir huzur hissedeceksin.
Duyguların derinleşeceği, sezgilerinle çevrendeki olayları daha net görebileceğin bir dönemdesin. Gizli kalmış hislerin, düşüncelerin yüzeye çıkıyor ve bu durum ilişkilerine farklı bir perspektif katabilir. Karşılaştığın zorluklar seni daha da güçlendirecek. İlişkilerinde sınırlarını net bir şekilde belirlemek, başkalarının etkisinden uzaklaşmanı sağlayabilir. Kendine dönme ve içsel araştırma yapma ihtiyacı içinde olabilirsin. İçsel huzurun için ruhsal ve fiziksel dengeyi sağlamak önemli. Yaratıcılığın yüksek, ilgi alanlarınla ilgili yeni keşifler yapabilirsin. İş yerinde dikkatli olman gereken durumlar ortaya çıkabilir; stratejik düşünerek ilerlemek en iyisi. Değişken ruh halinle başa çıkarken, sabırlı olmalı ve akışın içinde kaybolmamaya çalışmalısın. Özgürlüğüne verdiğin değeri iyice anladığın bugünlerde, aynı zamanda bağlılıklarını da sorgulayabilirsin. Unutma, her şey geçici ve bu süreçten güçlenerek çıkacaksın.
Macera arayışında bir gün. Farklı deneyimlere açık olmalı, yeni yerler keşfetmeli ve düş gücünü serbest bırakmalısın. Hayatın sıradan akışından uzaklaşmak, ruhunu besleyecek. Felsefi düşünceler gündeminizi meşgul edebilir, derin tartışmalar yapmak isteyebilirsin. Sosyal çevrenden güzel haberler alacak, belki de yeni dostluklar kuracaksın. Risk almaktan çekinme, zira cesaretin seni beklenmedik fırsatlarla buluşturabilir. Duygusal olarak kendine dikkat et, içsel dengeyi bulduğun sürece, sevdiklerinle olan bağın güçlenerek artacak. Eğlence ve keyif dolu bir gün seni bekliyor; hayatın tadını çıkar.
Bugün, kararlılığın ve azminle ön plana çıkıyorsun. Hedeflerine ulaşma konusunda içsel bir güç hissedeceksin. Mevcut projelerine ve görevlerine odaklanman, çevrendekilere güven verecek. İş hayatında olumlu gelişmeler yaşanabilir; emeklerinin karşılığını alma zamanı geldi. İletişimde dikkatli olman, yanlış anlaşılmaların önüne geçer. Kendine karşı daha nazik olmalısın, sabrının sınırlarını zorlamadan dinlenmeyi unutmamalısın. Özel hayatında ise, sevdiğinle güçlü bağlar kurmak adına anlamlı zamanlar geçirebilirsin. Birlikte yapacağınız aktiviteler, ilişkinizi derinleştirecek. Duygusal olarak kendini daha iyi hissedecek, içsel huzuru yakalayacaksın. Sezgilerine güven, hayal gücünü serbest bırak ve yaşamını renklendir.
Orijinal fikirlerin ve yenilikçi düşüncelerinin ön planda olduğu bir gün. Sosyal ilişkilerdeki dinamizm, çevrendeki insanlarla yeni bağlar kurmanı sağlayabilir. Beklenmedik sürprizlerle dolu anlar yaşayabilir, ilham verici insanlarla karşılaşabilirsin. Kendi içsel kaynaklarına yönelerek, özgün projelere imza atma fırsatını iyi değerlendirmelisin. Duygusal anlamda özgürlük hissetmek sana güç katacak, bu sayede hayal gücünü serbest bırakabilirsin. Kendini ifade etme şeklin, başkaları üzerinde güçlü bir etki bırakabilir. Bugün yaşanan olaylar, gelecekteki hedeflerine doğru giden yolda önemli bir katman oluşturabilir.
Bu dönemde duygusal derinliklere dalmanın ve sezgilerinin gücüne odaklanmanın tam zamanı. İçsel dünyan biraz karmaşık hissedebilir, ancak kendini ifade etme şeklin oldukça yaratıcı. Duygularını sanatsal bir dilde anlatmak, ruhunu besleyebilir. İlişkilerde daha hassas ve anlayışlı bir yaklaşım benimseyebilirsin. Sevdiklerinle yapacağın derin sohbetler, aranızdaki bağı güçlendirecektir. Ayrıca, yalnız kalmayı tercih ediyorsan, meditasyon ya da yalnız yürüyüşler sana büyük bir huzur verebilir. Karar alma süreçlerinde sezgine güvenmen, doğru yolda ilerlemeni sağlayacaktır. Her şeyden önce, kendine karşı nazik olmayı unutma; ruhsal ihtiyaçlarını karşılamak için gerekli adımları atman önemli.
