1
Konuk yazar: Emel Seçen
Ali Koçoğlu yani Ali Usta, 1988 yapımı, Giuseppe Tornatore’nin Cinema Paradiso filminden çıkmış gibi, henüz ilkokul çağında sadece bir anons ile dünyası değişir “Kaynarca Sinemasında, bu akşam Ayhan Işık” Hikâyeyi ondan dinleyelim:
Malatya’da sinema salonu vardı ama ben kazası Arapgir’de yeni açılan “Kaynarca” salonunda yetiştim. Akşamları film gösterimleri olurdu, birde hafta sonları gündüz “bayanlar matinesi” vardı. O zaman araçla anons yapılırdı, çocuklar ağaçlara tırmanır izlemeye çalışırdı, tek sinema salonu, Ayhan Işık’ın oynadığı “Kanun Namına” ile ayak bastım ve her şeyi rahmetli ustam Sadık Bey’den öğrendim. O bana babacan tavrıyla ‘sinemayı seviyorsan gel!’ demese, hayat belki başka şekilde gelişecekti. Sevmek ne kelime, sinema benim hayatım oldu. Sinema nasıl oynatılıyor, bu makine nedir sorularına cevap bulma isteği, beni bugünlere taşıdı. O günden sonra ustamın yanından ayrılmadım, ne öğrensem kârdı. İlkokul bitti ama gönlüm hep sinemadaydı. Ustam, ‘önce okul, oku adam ol’ dedi ama ben çok ısrar ettim. Bana, bobin sarmayı, makineye film takmayı öğretti.
Ali Koçoğlu ve Emel Seçen
– Sonra İstanbul’a geliyorsunuz, ilk iş neresi?
Şehzadebaşı, Kulüp Sineması. O zamanlar sinema salonları karşılıklıydı, yanında Turan Sineması, karşısında, Gül, Gündeş ve Yeni Sinema, bir de Beyazıt, Marmara Sineması. Hem Kulüp Sineması’nda hem Marmara Sineması’nda çalıştım. Filmlerde diş kırıkları çok olurdu, yani filmi takmakla iş bitmiyor. Bazen gelişte, bazen bakımsızlıktan harap gelirdi film. Dişler temizlenir, yırtık bantlar onarılır ve filmin kopmaması için her şey yapılırdı. Eğer koparsa, asetonla filmi bandını kazıyıp, yapıştırırdık. Küçücük bir camım vardı, oradan film boyunca sürekli kontrol ederdim. Her şey 32 diş, tambur ve dişler etrafında döner. O gün bugündür, gözüm perdede, kulağım makine sesindedir. Ustam öğretmişti, sürekli elimde bir makas ile eğer film tutuşursa müdahale eder, keserdim yoksa filmin hepsi yanar, kül olma riski var, filmi kurtarırdım. Yukarıda musluklar vardı, hemen vanayı çevirirdim. Kömür yetişmedi bir gün, koştum Turan Sineması’na, aldım filmi oynatmaya devam ettim.
– Yangın söndürücü gibi yetişiyorsunuz, canınızın yandığı ya da seyircinin filmi izleyemediği oldu mu?
Birçok arkadaşımın elleri yanmıştı, bende de oldu, hemen kestim. Seyirci iki, üç kareyi izleyemedi haliyle.
– Anthony Quinn’in oynadığı Çağrı filmini Marmara Sinemasında oynatıyorsunuz, ilk iki gün hiç seyirci gelmiyor, sonra neler oluyor?
Türkiye’ye, Sunar film getirmişti, ilk iki gün kimse gelmedi. Çok uzun bir filmdi, 4 bobin değiştirirdim, üç saat sürerdi. Odamın camı tam İstanbul Üniversitesi’ne bakardı, hareket olmayınca girişe “İslamiyet’in Doğuşu, Çağrı filmi” afişini astık. Hoparlörleri sadece salona değil olası kalabalığa karşı dışarıya verdim. Balkonda kadınlar, diğer yerde erkekler otururdu. Millet aptes alıp sinemaya gelmeye başlamıştı. Kuyruk, Aksaray’ı bulmuştu ve üç, dört ay aralıksız oynattık, büfe malzeme yetiştiremiyordu. O film boyunca evimden alındım ve bırakıldım, tüm yemekleri makine dairesinde yedim.
Benzer durumu, Maksim’in yanındaki eski Taksim Sineması’nda yaşadık. Toros Film, Türkiye’ye Raj Kapoor’ın Avaramu filmini getirmişti ama hiç ilgi yok. Sahibi kapının önüne bir sandalye koydu ve müzikleri dışarı vermeye başladı, sonra da yer yok dedi. O film Türkiye’de bu şekilde tuttu.
– Gelelim o efsane sinemalara, ampullerin renkli, sandalyelerin ahşaptan, gerçek yıldızların altında, yazlık sinemalara. İstanbul’da kaç yazlık sinema vardı?
Her semtte yazlık sinema vardı, toplam beş yüz yazlık sinema, düşünün. Bobini alır, akşam saat dokuz gibi takardık. O zaman herkes sinemaya gelirdi, bu bir kültürdü.
– Şu an Cinemajestic makinistisiniz. Hasret kaldığımız basın gösterimleri, galalar, film festivallerinden unutamadığınız anınız var mı?
Yeni Melek, Emek’te çalıştım, Fitaş’tan emekli oldum. O zamanlar filmler kömürlüydü, basın ön gösterim zamanları film başlayınca, Atilla Dorsay yanıma gelir, “sol taraf biraz flu, amperi ayarlasana” der, düzeltirdim hemen. O zaman ampermetreler vardı, 60 amperi, 80 yapınca bembeyaz olurdu. Ne Atilla Dorsay, ne Ali Ulvi beni yalnız bırakmadı, bir de senin hakkını ödeyemem. Festival zamanlarında filmin kenarlarında düzeltilmesi gereken yerler olurdu, elimiz ile temizlerdik. Bir gün Eczacıbaşı, sahipleri var festivalde üç, dört kısım bölüm vardı, ben yukarı çıktım ve arkadaşa tembih ettim ama bir de geldim ki birinci kısmı, üçüncü kısma takmış, hemen bir telefon geldi, koştum müdahale ettim, Fitaş’ın patronu Sedat Bey “Ali bey, festival bitene kadar sen buradan bir yere ayrılmayacaksın!”dedi.
Hiç unutamadığım ise yönetmen Sinan Çetin’in, filminin basın gösterimi öncesi, üç, dört katlı pasta kesilecek, bana seslendi ve “Benim, Atilla Dorsay’ım buraya gelsin! Bütün filmleri altı, yedi kere izler, emeği çoktur, en son kararı, o verir!” dedi.
– Şimdi sinema seyirci ile buluşamıyor ama geçmişte Emek nasıldı?
Bambaşkaydı, ben sabah 11.00’de geldiğimde bakardım, her yer kuyruk. Ne zaman gelmiş, bu insanlar derdim. Saat 11.30 da başlayıp akşam 21.30’a kadar aralıksız film oynatırdık.
– Seyirci nasıldı?
Seyirci, bilinçliydi. Beyoğlu’na gidelim, kahve içelim, bir de film izleyelim derdi ve gideceği filmi bilirdi. Şimdi televizyon ve pandeminin etkisi de eklenince, kaliteli film de çıkmayınca seyirci soğudu, uzaklaştı.
– Dağıtım konusu geçmişte farklı, filmlerin sizlere ulaşımı ve seyirci ile buluşması nasıl olurdu?
Avrupa’dan yabancı film gelince, İstanbul ve Anadolu yani Adana, Ankara, İzmir ve Samsun için birer kopya verilirdi. Tek kopya olduğu için buna o zamanlar, taşımalı oynama, denirdi. Fitaş’ta oynadığı sırada Harbiye Has, Şişli Konak’ta oynayacak. Kurye motorları vardı, bobin bana gelene kadar reklam oynatırdım çünkü diğer sinema salonundan çıkıp da bir aksilik oldu mu, teknik bir arıza oldu bekleyeceğiz derdim ama kıyamet kopardı, seyirci hemen huysuzlanırdı.
– Sinema nerede izlenir?
Bu birlikte sloganımız, sinemaya yüreğini koymuş herkesin söylediği “Sinema, Sinemada izlenir”. Ben, sinemada büyüdüm, o efektler, sesler, başka bir dünya, seyircinin gelmeyişini anlamam mümkün değil. Biz bir aileyiz, bir kere Beyoğlu, sinemayı ilk öğrendikleri yer, bana kalırsa sinema izlemeyi başka şekle dönüştürmeye çabalamak, baba evini unutmak gibi. Üstelik hala halk günleri var, haftada bir gelinebilir. Pandemi, her şeyden beter!
Ali Koçoğlu, altmış yıla varan sinema yolculuğunda, makine çalışırken sesi dinleyip, ne olduğunu bilen bir usta. Bugünlerde “Hoş geldiniz, iyi ki varsınız” diye karşıladığı seyircilerini özlüyor, makineler de onu…
Enerjinin zirveye ulaştığı bir gün. Cesaretin ve kararlılığın, karşılaştığın zorlukları aşmanda en büyük yardımcıların olacak. Yeni projelere atılmak için harika bir zaman dilimi, bu fırsatları değerlendirmekten çekinme. İletişim konusunda öncelikli olmalı, düşüncelerini cesurca ifade edebilirsen, çevrendeki insanları etkileyebilirsin. Ayrıca, sağlığına dikkat etmen gereken bir dönemdesin; dengeli beslenmeye ve spor yapmaya özen göstermelisin. Aşk hayatında tutku ön planda; partnerinle arandaki bağı güçlendirmek ve romantik anlar yaşamak için fırsatlar doğabilir. İçsel büyüme ve kişisel gelişim fırsatlarını kaçırmamalısın, esnek ol ve değişime açık kal. Günün sonunda, kendinle yüzleşmek ve içsel huzurun için meditasyon yapmak iyi bir seçenek olabilir.
Bugün, içsel huzurun ve güvenin artacağı bir dönemdesin. Günlük rutinlerinde işle ilgili konulara odaklanmak ve kararlı adımlar atmak için güzel bir zaman. Fakat, duygusal bağların da önemi büyük. Sevdiklerinle iletişimde daha fazla duyarlılık göstererek ilişkilerini desteleme fırsatı bulabilirsin. Maddi konularda ise, ani kararlardan kaçınmak, daha sağduyulu ve sabırlı bir yaklaşım benimsemek faydalı olacak. Aynı zamanda, doğayla olan bağlantını güçlendirmek, zihnini ve bedenini yenilemek için harika bir gün. Küçük bir kaçamak ya da taze havada bir yürüyüş ruhunu canlandırabilir. Sanatsal yeteneklerini keşfetmek ve ifade etmek için de ilham dolu bir dönemdesin. Unutma, her küçük adımın büyük değişim yaratma potansiyeli taşıyor.
Bugün zihin açıklığı ve merak duygusu ön planda. Çevrendeki insanlarla iletişim kurmak, bilgi alışverişinde bulunmak için ideal bir zaman. Sosyal ortamlardan ilham alabilir, fikirlerinizi paylaşarak yeni ufuklar açabilirsiniz. Eski dostlarla yeniden bağlantı kurma fırsatı doğabilir; geçmişteki güzel anılar olumlu bir enerji yayabilir. Ama dikkatli olmalısın; bazı bilgiler yanıltıcı olabilir. İçsel sese güvenmek, sezgilerinle hareket etmekte fayda var. Kısa seyahatler ve yeni keşifler için fırsatlar önünde belirgin. Yaratıcılığını kullanma zamanı; sanatsal yönlerini ortaya çıkarmak için harika bir gün. Eş sosyal çevrende ise güç dinamiklerini dikkatlice gözlemlemelisin; tartışmalara sürüklenmeden, dengeyi korumak önemli. Kendini ifade etme konusunda cesur ol, ama fazla eleştirel bir tavırdan kaçınmakta yarar var. Başkalarının düşüncelerine açık ol, böylece yeni bakış açıları kazanabilirsin. Unutma, bugün öğrenme isteğin ve anlayış gücün en büyük zenginliğin.
Duygusal derinliklerin ve sezgilerin yoğunlaşacağı bir gün seni bekliyor. Ailevi ilişkilerine, yakın arkadaşlarına ve sevdiklerine yönelik hislerin ön planda olacak. Kalp bağı kurduğun kişi ya da kişilerle derin sohbetlere dalabilirsin, içsel duygularını açığa çıkarmak için cesaret bulabilirsin. Akşam saatlerinde huzur arayışın artacak, belki bir şeyler yazmak, resim yapmak ya da kendi iç dünyanı keşfetmek için uygun bir zaman olacaktır. Kendini ifade ederken güven duygusunu kaybetmemeye çalış; başkalarına karşı da açık olmalısın. Gün boyunca besleyici ve şefkatli yanını ortaya koymak, hem kendine hem de çevrene iyi gelecektir. Fakat, duygusal anksiyetenin artabileceği anlar yaşaman mümkün. Bu tür anlarda derin nefes almak ve zihnini sakinleştirmek faydalı olacaktır. Kendine karşı nazik olmayı unutmamalısın. Sezgilerinin güçlenmesi, kararlarını doğru bir şekilde almanı kolaylaştırabilir.
Bugün, kendini keşfetmek ve içsel potansiyelini ortaya koymak için mükemmel bir gün. Kendine olan güvenin artmakta ve çevrendekilere ilham verme kabiliyetin belirginleşmekte. Yaratıcılığın doruk noktaya ulaşacak, bu nedenle sanatsal projelere yönelmek isteyebilirsin. Taşınabilir yeteneklerinle başkalarına örnek olacak, grup çalışmalarında liderlik rolünü üstlenmeyi isteyebilirsin. Aşk hayatında, beklenmedik sürprizlerle karşılaşabilirsin. İlişkilerdeki samimiyetin daha derinleşeceği ve tutkulu anların yaşanacağı bir dönemdesin. Sosyal çevrende yeni tanışmalar olabilir; bu insanlar sana büyük bir motivasyon kaynağı olacak. Fakat, dikkatli olmalısın; ego vurgusu, ilişkilerde çatışmalara yol açabilir. Diplomasi ve anlayışla yaklaşmak, gerginlikleri önlemede etkili olacak.Finansal konulara dair birtakım güzel fırsatlar kapını çalacak. Yatırım yapma düşüncelerin, düşündüğünden daha kazançlı sonuçlar doğurabilir. Ancak, aceleci olmamakta ve her ayrıntıyı dikkatlice değerlendirmekte fayda var. Günün sonunda, kendini daha güçlü ve kararlı hissedeceksin. Yıldızların sana sunduğu desteği en iyi şekilde değerlendir.
Gününüz detaylara odaklanma ve düzen kurma arzusu ile dolup taşacak. Yaratıcılığınızı ifade etmek için uygun bir zemin bulmalısınız, hayal gücünüz ön plana çıkabilir. Aynı zamanda, çevrenizdeki insanlarla olan iletişiminiz önem kazanıyor; düşüncelerinizi cesurca ifade edebilmek, yeni imkanların kapılarını aralayabilir.Sağlık konularına dikkat etme isteği artabilir. Kendinize zaman ayırmak, zihinsel ve fiziksel sağlığınıza katkı sağlayacak. Sorumluluklarınız arasında denge sağlamaya çalışırken, duygusal ihtiyaçlarınızı da göz ardı etmeyin. İlişkilerde anlayış gösterme yeteneğiniz, yakınlarınızla olan bağları güçlendirebilir.Yeni bilgi ve beceriler edinme arzusu, sizi farklı bir yolculuğa davet edebilir. Eğitim veya araştırma ile ilgili fırsatlar karşınıza çıkabilir. Kendi potansiyelinizi keşfederken, karşılaşacağınız zorlukları fırsata çevirme yeteneğinizle sisli görüntüleri aralayabilirsiniz.
Denge ve uyum arayışında olduğun bir dönemdesin. Sosyal ilişkiler ve işbirlikleri kurmak için mükemmel bir fırsatın var. İnsanlarla olan etkileşimlerin hem kişisel hem de profesyonel hayatında olumlu yansımalar yaratabilir. Bugün, kendini sanatsal ve yaratıcı yönlerinle ifade etme isteğin artacak. İçsel huzuru bulmak için doğada zaman geçirmek ya da güzelliklerle dolu bir etkinliğe katılmak sana iyi gelecek. Başkalarının ihtiyaçlarına duyarlılığın, ilişkilerinde güçlü bağlar oluşturmanı sağlayacak. Kendini ifade etmekte zorlanabileceğin anlar olabilir, bu nedenle içsel sesine kulak vermek önem taşıyor. Kalp ve akıl arasındaki dengeyi sağlamaya çalış. Gerekirse kısa bir mola, düşüncelerini toparlamak ve kendine dönmek için faydalı olabilir.
Gizli kalmış duyguların yüzeye çıkma riski var. İçsel bir dönüşüm sürecinin eşiğindesin, cesaretini toplayarak kendine yeni bir yol açabilirsin. Kararlılığın ve tutkuların seni destekleyecektir. İletişim kurarken dikkatli olmalı, sözlerinin ağırlığını düşünmelisin. Eski ilişkilerden gelen dersler, yeni bağlantılara ışık tutacak. İçinde bulunduğun ruh halini anlamak, motive olmak için gereklidir. Kendine zaman ayırmalı, yenilenmeyi ve dinlenmeyi unutmamalısın. Güçlü içgüdülerinle hareket etmek, seni istediğin sonuca ulaştırabilir. Değişimden korkma; bu, seni geleceğine daha sağlam adımlarla götürecek. Sorumluluk alırken iyi düşün, güvenin ve arzuların arasındaki dengeyi bulmalısın.
Yeni fırsatlar kapını çalıyor; cesaretini toplayarak adım atmak için mükemmel bir zaman. İçsel keşifler yaparken, sosyal çevrendeki dinamikler seni heyecanlandırabilir. İlişkilerde derin bir bağ kurma arzusu artarken, eski dostlukların yeniden alevlenmesi olası. Eğlenceli etkinliklere katılmak, zihnini dinlendirip yeni bakış açıları kazandıracak. Reis ruhun, macera arayışında iken, içsel sesini dinlemeyi unutma. Hedeflerine ulaşma isteği tam gaz devam ederken, tutku dolu bir şekilde ilerlemen, çevrendekiler için ilham kaynağı olabilir. Bugün, nasıl bir iz bırakmak istediğini düşünmek için ideal. Yeniliklere açık ol, çünkü sana sunulan her şey, potansiyelini yükseltmek için bir fırsat.
Bugün sorumluluk duygusu ön planda olacak. Hedeflerine ulaşmak için attığın adımların ne kadar önemli olduğunu daha iyi kavrayacaksın. Çevrendeki insanlar, özellikle iş alanındaki ortakların, beklentilerini yüksek tutabilir; bu durum seni biraz baskı altında hissettirebilir. Ama unutma, bu baskı seni daha da güçlendirecek. Kendine güvenmeli ve kararlılıkla ilerlemelisin. Bir projeye odaklanmak, uzun vadede elde edeceğin başarıların anahtarı olacak. Duygusal anlamda, içsel olarak kendinle yüzleşmen gereken bir dönemdesin. Duygularını bastırmak yerine, onlarla yüzleşmek sana fayda sağlayacak. Ailevi ilişkilerde de daha fazla destek ve anlayış göstermeye özen göstermelisin. Bu, ilişkilerini derinleştirebilir ve kalıcı bağlar kurmana yardımcı olabilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; özellikle doğayla iç içe olmak, seni yenileyecek ve motive edecek. Kısa bir yürüyüş bile zihin açıklığını artırabilir. Hayatındaki dengeyi sağlamak için seçtiğin yollar, seni mutlu ve huzurlu hissettirecek.
Sosyal ilişkilerinde hareketli bir gün bekliyor seni. Arkadaşlarınla yapacağın sohbetler, yeni fikirlerin doğmasına olanak tanıyacak. Farklı bakış açılarıyla karşılaşmak, zihninde yeni kapılar aralayabilir. Öğrenmeye olan açlığın, kendini geliştirmek adına yaratıcı projelere yönelmeni sağlayacak. Bu dönemde bireyselliğini ön plana çıkarman önemli; ilham verici bir rol model olabilirsin.Duygusal ilişkilerde ise samimiyet ön planda olacak. Partnerinle ya da yakın arkadaşlarınla derin sohbetler yapabilir, hislerini açıkça ifade edebilirsin. Bazı konularda sürpriz gelişmeler yaşanabilir, sezgilerine güvenmeyi unutma. Kendine duyduğun güven artıyor, bu da kararlarının ardında durma cesaretini artıracaktır.Gün içinde zaman zaman içe dönme isteği hissedebilirsin, bu da seni daha fazla düşünmeye ve içsel bir değerlendirmeye yönlendirecek. Ruhsal yenilenmek için yalnız kalmayı tercih edebilirsin. Ancak sosyal çevrenden alacağın enerjiyi de unutmamak gerek; dengeyi sağlamak, sana iyi gelecektir.
Duyguların derin sularında yüzmektesin, intihar eden duyguların yeniden yüzeye çıkma zamanı. Sanatı, yaratıcılığı ve sezgiyi beslemek için sevdiklerinle etkileşimlerde bulunmak, ruhunu canlandırabilir. Bilinçaltındaki korkuları serbest bırakma fırsatın var. Kendini ifade etmekten çekinme; hislerini kağıda dökmek ya da bir melodi yaratmak seni rahatlatabilir. Gün boyunca beklenmedik olaylarla karşılaşabilirsin, bu fırsatları yaratıcılığınla değerlendir. Dikkatini çevrene yönlendirirken empati gücünü kullanmayı unutma; başkalarının duygularını anlama yeteneğin, ilişkilerini güçlendirebilir. Kendine sabırlı ol, zorluklar geçici; içsel huzuruna ulaşmak için gereken adımları atmayı ihmal etme.
