1
Konuk yazar: Emel Seçen
Ali Koçoğlu yani Ali Usta, 1988 yapımı, Giuseppe Tornatore’nin Cinema Paradiso filminden çıkmış gibi, henüz ilkokul çağında sadece bir anons ile dünyası değişir “Kaynarca Sinemasında, bu akşam Ayhan Işık” Hikâyeyi ondan dinleyelim:
Malatya’da sinema salonu vardı ama ben kazası Arapgir’de yeni açılan “Kaynarca” salonunda yetiştim. Akşamları film gösterimleri olurdu, birde hafta sonları gündüz “bayanlar matinesi” vardı. O zaman araçla anons yapılırdı, çocuklar ağaçlara tırmanır izlemeye çalışırdı, tek sinema salonu, Ayhan Işık’ın oynadığı “Kanun Namına” ile ayak bastım ve her şeyi rahmetli ustam Sadık Bey’den öğrendim. O bana babacan tavrıyla ‘sinemayı seviyorsan gel!’ demese, hayat belki başka şekilde gelişecekti. Sevmek ne kelime, sinema benim hayatım oldu. Sinema nasıl oynatılıyor, bu makine nedir sorularına cevap bulma isteği, beni bugünlere taşıdı. O günden sonra ustamın yanından ayrılmadım, ne öğrensem kârdı. İlkokul bitti ama gönlüm hep sinemadaydı. Ustam, ‘önce okul, oku adam ol’ dedi ama ben çok ısrar ettim. Bana, bobin sarmayı, makineye film takmayı öğretti.
Ali Koçoğlu ve Emel Seçen
– Sonra İstanbul’a geliyorsunuz, ilk iş neresi?
Şehzadebaşı, Kulüp Sineması. O zamanlar sinema salonları karşılıklıydı, yanında Turan Sineması, karşısında, Gül, Gündeş ve Yeni Sinema, bir de Beyazıt, Marmara Sineması. Hem Kulüp Sineması’nda hem Marmara Sineması’nda çalıştım. Filmlerde diş kırıkları çok olurdu, yani filmi takmakla iş bitmiyor. Bazen gelişte, bazen bakımsızlıktan harap gelirdi film. Dişler temizlenir, yırtık bantlar onarılır ve filmin kopmaması için her şey yapılırdı. Eğer koparsa, asetonla filmi bandını kazıyıp, yapıştırırdık. Küçücük bir camım vardı, oradan film boyunca sürekli kontrol ederdim. Her şey 32 diş, tambur ve dişler etrafında döner. O gün bugündür, gözüm perdede, kulağım makine sesindedir. Ustam öğretmişti, sürekli elimde bir makas ile eğer film tutuşursa müdahale eder, keserdim yoksa filmin hepsi yanar, kül olma riski var, filmi kurtarırdım. Yukarıda musluklar vardı, hemen vanayı çevirirdim. Kömür yetişmedi bir gün, koştum Turan Sineması’na, aldım filmi oynatmaya devam ettim.
– Yangın söndürücü gibi yetişiyorsunuz, canınızın yandığı ya da seyircinin filmi izleyemediği oldu mu?
Birçok arkadaşımın elleri yanmıştı, bende de oldu, hemen kestim. Seyirci iki, üç kareyi izleyemedi haliyle.
– Anthony Quinn’in oynadığı Çağrı filmini Marmara Sinemasında oynatıyorsunuz, ilk iki gün hiç seyirci gelmiyor, sonra neler oluyor?
Türkiye’ye, Sunar film getirmişti, ilk iki gün kimse gelmedi. Çok uzun bir filmdi, 4 bobin değiştirirdim, üç saat sürerdi. Odamın camı tam İstanbul Üniversitesi’ne bakardı, hareket olmayınca girişe “İslamiyet’in Doğuşu, Çağrı filmi” afişini astık. Hoparlörleri sadece salona değil olası kalabalığa karşı dışarıya verdim. Balkonda kadınlar, diğer yerde erkekler otururdu. Millet aptes alıp sinemaya gelmeye başlamıştı. Kuyruk, Aksaray’ı bulmuştu ve üç, dört ay aralıksız oynattık, büfe malzeme yetiştiremiyordu. O film boyunca evimden alındım ve bırakıldım, tüm yemekleri makine dairesinde yedim.
Benzer durumu, Maksim’in yanındaki eski Taksim Sineması’nda yaşadık. Toros Film, Türkiye’ye Raj Kapoor’ın Avaramu filmini getirmişti ama hiç ilgi yok. Sahibi kapının önüne bir sandalye koydu ve müzikleri dışarı vermeye başladı, sonra da yer yok dedi. O film Türkiye’de bu şekilde tuttu.
– Gelelim o efsane sinemalara, ampullerin renkli, sandalyelerin ahşaptan, gerçek yıldızların altında, yazlık sinemalara. İstanbul’da kaç yazlık sinema vardı?
Her semtte yazlık sinema vardı, toplam beş yüz yazlık sinema, düşünün. Bobini alır, akşam saat dokuz gibi takardık. O zaman herkes sinemaya gelirdi, bu bir kültürdü.
– Şu an Cinemajestic makinistisiniz. Hasret kaldığımız basın gösterimleri, galalar, film festivallerinden unutamadığınız anınız var mı?
Yeni Melek, Emek’te çalıştım, Fitaş’tan emekli oldum. O zamanlar filmler kömürlüydü, basın ön gösterim zamanları film başlayınca, Atilla Dorsay yanıma gelir, “sol taraf biraz flu, amperi ayarlasana” der, düzeltirdim hemen. O zaman ampermetreler vardı, 60 amperi, 80 yapınca bembeyaz olurdu. Ne Atilla Dorsay, ne Ali Ulvi beni yalnız bırakmadı, bir de senin hakkını ödeyemem. Festival zamanlarında filmin kenarlarında düzeltilmesi gereken yerler olurdu, elimiz ile temizlerdik. Bir gün Eczacıbaşı, sahipleri var festivalde üç, dört kısım bölüm vardı, ben yukarı çıktım ve arkadaşa tembih ettim ama bir de geldim ki birinci kısmı, üçüncü kısma takmış, hemen bir telefon geldi, koştum müdahale ettim, Fitaş’ın patronu Sedat Bey “Ali bey, festival bitene kadar sen buradan bir yere ayrılmayacaksın!”dedi.
Hiç unutamadığım ise yönetmen Sinan Çetin’in, filminin basın gösterimi öncesi, üç, dört katlı pasta kesilecek, bana seslendi ve “Benim, Atilla Dorsay’ım buraya gelsin! Bütün filmleri altı, yedi kere izler, emeği çoktur, en son kararı, o verir!” dedi.
– Şimdi sinema seyirci ile buluşamıyor ama geçmişte Emek nasıldı?
Bambaşkaydı, ben sabah 11.00’de geldiğimde bakardım, her yer kuyruk. Ne zaman gelmiş, bu insanlar derdim. Saat 11.30 da başlayıp akşam 21.30’a kadar aralıksız film oynatırdık.
– Seyirci nasıldı?
Seyirci, bilinçliydi. Beyoğlu’na gidelim, kahve içelim, bir de film izleyelim derdi ve gideceği filmi bilirdi. Şimdi televizyon ve pandeminin etkisi de eklenince, kaliteli film de çıkmayınca seyirci soğudu, uzaklaştı.
– Dağıtım konusu geçmişte farklı, filmlerin sizlere ulaşımı ve seyirci ile buluşması nasıl olurdu?
Avrupa’dan yabancı film gelince, İstanbul ve Anadolu yani Adana, Ankara, İzmir ve Samsun için birer kopya verilirdi. Tek kopya olduğu için buna o zamanlar, taşımalı oynama, denirdi. Fitaş’ta oynadığı sırada Harbiye Has, Şişli Konak’ta oynayacak. Kurye motorları vardı, bobin bana gelene kadar reklam oynatırdım çünkü diğer sinema salonundan çıkıp da bir aksilik oldu mu, teknik bir arıza oldu bekleyeceğiz derdim ama kıyamet kopardı, seyirci hemen huysuzlanırdı.
– Sinema nerede izlenir?
Bu birlikte sloganımız, sinemaya yüreğini koymuş herkesin söylediği “Sinema, Sinemada izlenir”. Ben, sinemada büyüdüm, o efektler, sesler, başka bir dünya, seyircinin gelmeyişini anlamam mümkün değil. Biz bir aileyiz, bir kere Beyoğlu, sinemayı ilk öğrendikleri yer, bana kalırsa sinema izlemeyi başka şekle dönüştürmeye çabalamak, baba evini unutmak gibi. Üstelik hala halk günleri var, haftada bir gelinebilir. Pandemi, her şeyden beter!
Ali Koçoğlu, altmış yıla varan sinema yolculuğunda, makine çalışırken sesi dinleyip, ne olduğunu bilen bir usta. Bugünlerde “Hoş geldiniz, iyi ki varsınız” diye karşıladığı seyircilerini özlüyor, makineler de onu…
Bugün enerjinin doruklarında olacaksın. Cesaretin ve kararlılığın, seni hedeflerine daha hızlı bir şekilde ulaştırabilir. Yaşamak istediğin değişiklikleri gerçekleştirmek için fırsatlar eline geçecek; bunları değerlendirmek için içsel sesini dinlemeyi unutma. Sosyal ilişkilerde ise, yeni tanışmalar ve can alıcı diyaloglar kurabilirsin. İçindeki lideri ortaya çıkartacak fırsatlar seni bekliyor. Duygusal konularda ise, daha önceki kalıplardan kurtulmak, sana özgürlük hissi verecek. Bugün ilerlemek için gerekli olan tutku ve motivasyona sahipsin, yalnızca adım atman yeterli!
Bugün, istikrar ve maddi konular ön planda olacak. Özellikle finansal planlamalar yapma isteğin artabilir. Taahhütlerde bulunmak ve hedeflerine ulaşmak için doğru zamanı değerlendirdiğini hissedeceksin. İlişkilerinde samimiyet ve güven arayışın da yoğunlaşacak. Sevdiklerinle geçireceğin vakit, bağlarınızı kuvvetlendirecek. Biraz da kendine vakit ayırmalı, doğanın keyfini çıkararak ruhsal dinginlik sağlamalısın. Sabırlı ve kararlı tavırların bu süreçte avantaj sağlayacak. Gerçekçi adımlar atarak, geleceğin için sağlam temeller oluşturma fırsatına sahip olacaksın. Unutma ki, zafer, zamana yayılmış disiplinli çalışmaların sonucunda gelir.
İletişim ve etkileşim açısından son derece verimli bir gün. Sosyal ortamlarda kendinizi ifade etmekte zorlanmayacaksınız. Yeni tanışmalar ve ilginç sohbetler, zihinsel olarak sizi canlandıracak. Karşılaştığınız fikirler, düşünce yapınızı zenginleştirebilir. Gün içerisinde spontane gelişmeler dikkatinizi çekebilir ve yaşamınıza heyecan katabilir. Esnekliğiniz sayesinde beklenmedik durumlara kolayca adapte olacaksınız. Ancak, kararsızlık hissi de yaşayabilirsiniz; bu nedenle, düşüncelerinizi netleştirmek için kısa bir mola almanız faydalı olacaktır. İş ve günlük yaşamda sorumluluklarınızı ihmal etmemekte fayda var. Göz önünde olmak, yeteneklerinizi sergilemek için iyi bir fırsat sunuyor. Unutmayın, yaratıcılığınızı ve cesaretinizi bir araya getirerek harika sonuçlar elde edebilirsiniz.
Duyguların bugün oldukça derin her zamankinden daha yoğun hissedebilirsin. İçsel huzuru bulmak için kendine alan tanıman gerekecek. Sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek, onlarla yapacağın samimi sohbetler, seni daha iyi bir ruh haline sokabilir. Geçmişe dair düşünceler aklını meşgul edebilir; bazı anıları yeniden gözden geçirmek, duygusal yüklerinden arınmana yardımcı olabilir. Maddi konularda dikkatli olmalısın; harcamalarını kontrol altında tutmak, ileride sana fayda sağlayabilir. Yaratıcılığını ifade etmek için müzik, resim veya yazma gibi aktivitelerle uğraşman seni besleyebilir. İçsel derinliklerine inmek, kendine karşı nazik olmak bu süreçte seni rahatlatacak. Unutma, dengeyi sağlamak her zaman önemlidir.
Bugün enerjin yüksek, etrafındaki insanlarla olan etkileşimlerin olumlu ve canlandırıcı olabilir. Kendini ifade etme biçimin, karizmatik ve ikna edici bir şekilde öne çıkıyor. Sanatsal yönlerin, projelerde küçük dokunuşlarla büyük değişimler yaratmana olanak tanıyor. İçinde bulunduğun sosyal ortamlarda dikkatleri üzerine çekebilir, liderlik özelliklerinle ön plana çıkabilirsin. Ancak başkalarını dinlemek ve empati kurmak da önemli. Geçmişte yaşanan bazı konular gün yüzüne çıkabilir; onları yapıcı bir bakış açısıyla ele alman, gelişim fırsatları sunacaktır. İçsel huzurunu bulmak için biraz zamana ve doğaya ihtiyaç duyabilirsin. Unutma, kendi olmanın en güzel yolu, başkalarının fikirlerine de değer vermekten geçiyor.
Günlük yaşamında detaylara verdiğin önem, mükemmel sonuçlar elde etmeni sağlayacak. Disiplinli yaklaşımın her alanda fark yaratmana olanak tanıyor. Sağlığınla ilgili konulara dikkat etmen, kendini daha enerjik hissetmene yardımcı olabilir. İş yerinde, ekip ruhunu ön planda tutman, projelerdeki başarını artıracaktır. Kendi ihtiyaçlarına öncelik vermek, içsel huzurun için faydalı olabilir. Yakın ilişkilerde ise empati yeteneğin, bu dönemde daha da değerli hale geliyor. Duygusal bağları güçlendirmek için zaman ayırmak, senin için kazançlı çıkmanı sağlayacak. Unutma, bazen mükemmeliyet arayışın, anı yaşamanı engelleyebilir; dengeyi bulmak önemli.
Bugün, ilişkilerinize ve sosyal etkileşimlerinize odaklanma zamanı. Karşılaştığınız insanlarla kurduğunuz bağlarınız derinleşebilir. Duygusal denge arayışınız, başkalarıyla olan bağlantılarınızı güçlendirecek ve daha anlayışlı olmanızı sağlayacak. Özellikle sevdiğiniz insanlar ile aranızdaki iletişim önem kazanıyor. Herhangi bir yanlış anlamayı gidermek için iletişim kurmaktan çekinmemelisiniz. Küçük bir çatışma veya anlaşmazlık, samimi bir diyalogla kolayca çözülebilir. İçsel huzurunuzu sağlamak adına, kendi duygularınızı da gözden geçirmeyi ihmal etmeyin. Ayrıca sanatsal yönünüzün açığa çıkmasına olanak tanıyacak fırsatlar bulabilirsiniz; belki bir sergi ziyaretine ya da yaratıcı bir projeye yönelmek isteyebilirsiniz. Kendi içsel güzelliğinizi ve estetik algınızı ifade etmek bugün keyifli olabilir. Arkadaşlarınızla geçireceğiniz zaman, ruh halinizi olumlu yönde etkileyecektir. Tüm bu etkileşimler, gününüzün renklenmesini sağlayacak ve içsel dünyanıza uyum katacaktır.
Duygusal derinliklerin ve sezgilerin güçlü bir biçimde ortaya çıkacağı bir dönemdesin. İçsel dünyana dönmek ve hislerini anlamak için mükemmel bir zaman. Geçmişte yaşadığın deneyimlerinle yüzleşmek, seni yeni bir anlayışa yönlendirebilir. Kendi içsel gücünün farkına vararak, başkaları üzerinde olumlu bir etki yaratma potansiyelin yüksek. Bugün, ilişkilerinde güven duygusu ön planda olacak. İş veya arkadaşlık ortamında yaşadığın gerilimi çözmek için şeffaf ve cesur bir iletişim kurabilirsin. Duygusal bağlarını derinleştirme fırsatı bulabilirsin; açık kalplilik, bu bağları güçlendirecektir. Maddi konularda dikkatli olman gereken bir süreçtesin. Plan yaparken ve harcamalarını yönetirken temkinli davran. Büyük harcamalardan kaçınmak, ilerideki hedeflerin için önemli bir adım olabilir. Sağlığın da bugün biraz öne çıkabilir. Dinlenmek, bedenine zaman ayırmak ve ruhsal beslenmeye yönelmek, senin için ferahlatıcı olacaktır. Kendi içsel huzurunu bulmaya yönelik adımlar atabilirsin. Unutma, içindeki potansiyeli keşfetmek her zaman yeni kapılar açacaktır.
Maceraya doymak bilmeyen bir ruh hâline sahipsin; içindeki keşif arzusu, yeni deneyimlere yönelmeni sağlıyor. Bugün, daha önce düşünmediğin bir konuda cesur adımlar atabilirsin. Sosyal ortamlardaki etkileşimlerin, heyecan verici fırsatlar doğurabilir. Yeni insanlarla tanışma isteğin artarken, bu ilişkilerden ilham alabileceğin durumlar oluşabilir. İçsel özgürlüğünü hissetmek, seni daha yaratıcı ve dinamik bir ruh hâline sokacak. Gelecek ile ilgili hayallerini gerçeğe dönüştürmek için neden bekleyesin? Yıldızlar, cesaret ve özgüvenle dolu adımlar atmanı destekliyor. Bugün için akışta kal ve yüreğinin sesine kulak ver; yeni ufuklar seni bekliyor.
Bugün, hayatının farklı alanlarında disiplin ve azimle ilerlemek için mükemmel bir zaman. Hedeflerine olan bağlılığın artarken, kararlılığın etrafındaki insanlara da ilham verecek. İş yerinde beklenmedik fırsatlar karşına çıkabilir; bunları değerlendirirken pratik zekanı kullanman faydalı olacak. İletişimlerde dikkatli olmalısın, zira bazı diyaloglar yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Kendine zaman ayırmayı unutmamalısın; içsel huzurunu sağlamak için doğa yürüyüşü gibi basit aktiviteler bile faydalı olabilir. Özel ilişkilerinde güven ve sadakat duygusunu ön plana çıkarmak, bağlarını güçlendirecek. Bugün, kendine duyduğun güvenin artması, yeni başlangıçlar için cesaret verebilir. Unutma, sabrın ve çalışkanlığın her zaman karşılık bulur.
Bugün, zihin açıcı ve yenilikçi düşünceler ön planda. İçsel yaratım gücün artış gösterirken, alışılmışın dışına çıkmanın tam zamanı. Sosyal çevrendeki insanlarla güçlü bağlar kurabilir ve ilham verici fikir alışverişleri yapabilirsin. Geniş bir perspektiften bakarak, sorunlarına farklı çözümler bulabilirsin. Hislerin ve sezgilerinle kendini daha iyi ifade edeceğin bir dönemdesin. Duygusal bağların güçlenebileceği gibi, yeni arkadaşlıklar da geliştirebilirsin. Kendine güvenerek yola çıkarsan, seni bekleyen fırsatlar var. Ancak, başkalarına karşı duyarlılığı artırmak ve empati göstermek önemli olacak. Bugün, içsel özgürlüğüne ve bireyselliğine odaklanmak, seni daha da güçlü kılacak.
Duygusal derinlikler içinde kaybolacak, sezgilerinle güçlü bağlantılar kuracaksın. İçsel huzuru ararken, ruhsal anlamda beslenmeye ihtiyacın var. Yaratıcılığın zirveye çıkacak; sanatsal projeler veya yeni hobiler keşfetmek için harika bir zaman dilimi. İnsanlarla olan ilişkilerinde empati yeteneğin sayesinde derin bağlar kurabilirsin. Ancak, aynı zamanda sınır koymayı unutmaman gerektiğini hissetmelisin; başkalarının beklentilerine çok fazla kapılmamalısın. İçsel sesini dinleyerek karar alırsan, yolunda daha sağlam adımlar atacaksın. Hayal gücünle beraber yaratıcılığını kullanmak için uygun fırsatlar seni bekliyor. Kalbini açık tut ve sezgilerini takip et; hayatında güzel sürprizlerle karşılaşabilirsin.
