1
Konuk yazar: Emel Seçen
Ali Koçoğlu yani Ali Usta, 1988 yapımı, Giuseppe Tornatore’nin Cinema Paradiso filminden çıkmış gibi, henüz ilkokul çağında sadece bir anons ile dünyası değişir “Kaynarca Sinemasında, bu akşam Ayhan Işık” Hikâyeyi ondan dinleyelim:
Malatya’da sinema salonu vardı ama ben kazası Arapgir’de yeni açılan “Kaynarca” salonunda yetiştim. Akşamları film gösterimleri olurdu, birde hafta sonları gündüz “bayanlar matinesi” vardı. O zaman araçla anons yapılırdı, çocuklar ağaçlara tırmanır izlemeye çalışırdı, tek sinema salonu, Ayhan Işık’ın oynadığı “Kanun Namına” ile ayak bastım ve her şeyi rahmetli ustam Sadık Bey’den öğrendim. O bana babacan tavrıyla ‘sinemayı seviyorsan gel!’ demese, hayat belki başka şekilde gelişecekti. Sevmek ne kelime, sinema benim hayatım oldu. Sinema nasıl oynatılıyor, bu makine nedir sorularına cevap bulma isteği, beni bugünlere taşıdı. O günden sonra ustamın yanından ayrılmadım, ne öğrensem kârdı. İlkokul bitti ama gönlüm hep sinemadaydı. Ustam, ‘önce okul, oku adam ol’ dedi ama ben çok ısrar ettim. Bana, bobin sarmayı, makineye film takmayı öğretti.
Ali Koçoğlu ve Emel Seçen
– Sonra İstanbul’a geliyorsunuz, ilk iş neresi?
Şehzadebaşı, Kulüp Sineması. O zamanlar sinema salonları karşılıklıydı, yanında Turan Sineması, karşısında, Gül, Gündeş ve Yeni Sinema, bir de Beyazıt, Marmara Sineması. Hem Kulüp Sineması’nda hem Marmara Sineması’nda çalıştım. Filmlerde diş kırıkları çok olurdu, yani filmi takmakla iş bitmiyor. Bazen gelişte, bazen bakımsızlıktan harap gelirdi film. Dişler temizlenir, yırtık bantlar onarılır ve filmin kopmaması için her şey yapılırdı. Eğer koparsa, asetonla filmi bandını kazıyıp, yapıştırırdık. Küçücük bir camım vardı, oradan film boyunca sürekli kontrol ederdim. Her şey 32 diş, tambur ve dişler etrafında döner. O gün bugündür, gözüm perdede, kulağım makine sesindedir. Ustam öğretmişti, sürekli elimde bir makas ile eğer film tutuşursa müdahale eder, keserdim yoksa filmin hepsi yanar, kül olma riski var, filmi kurtarırdım. Yukarıda musluklar vardı, hemen vanayı çevirirdim. Kömür yetişmedi bir gün, koştum Turan Sineması’na, aldım filmi oynatmaya devam ettim.
– Yangın söndürücü gibi yetişiyorsunuz, canınızın yandığı ya da seyircinin filmi izleyemediği oldu mu?
Birçok arkadaşımın elleri yanmıştı, bende de oldu, hemen kestim. Seyirci iki, üç kareyi izleyemedi haliyle.
– Anthony Quinn’in oynadığı Çağrı filmini Marmara Sinemasında oynatıyorsunuz, ilk iki gün hiç seyirci gelmiyor, sonra neler oluyor?
Türkiye’ye, Sunar film getirmişti, ilk iki gün kimse gelmedi. Çok uzun bir filmdi, 4 bobin değiştirirdim, üç saat sürerdi. Odamın camı tam İstanbul Üniversitesi’ne bakardı, hareket olmayınca girişe “İslamiyet’in Doğuşu, Çağrı filmi” afişini astık. Hoparlörleri sadece salona değil olası kalabalığa karşı dışarıya verdim. Balkonda kadınlar, diğer yerde erkekler otururdu. Millet aptes alıp sinemaya gelmeye başlamıştı. Kuyruk, Aksaray’ı bulmuştu ve üç, dört ay aralıksız oynattık, büfe malzeme yetiştiremiyordu. O film boyunca evimden alındım ve bırakıldım, tüm yemekleri makine dairesinde yedim.
Benzer durumu, Maksim’in yanındaki eski Taksim Sineması’nda yaşadık. Toros Film, Türkiye’ye Raj Kapoor’ın Avaramu filmini getirmişti ama hiç ilgi yok. Sahibi kapının önüne bir sandalye koydu ve müzikleri dışarı vermeye başladı, sonra da yer yok dedi. O film Türkiye’de bu şekilde tuttu.
– Gelelim o efsane sinemalara, ampullerin renkli, sandalyelerin ahşaptan, gerçek yıldızların altında, yazlık sinemalara. İstanbul’da kaç yazlık sinema vardı?
Her semtte yazlık sinema vardı, toplam beş yüz yazlık sinema, düşünün. Bobini alır, akşam saat dokuz gibi takardık. O zaman herkes sinemaya gelirdi, bu bir kültürdü.
– Şu an Cinemajestic makinistisiniz. Hasret kaldığımız basın gösterimleri, galalar, film festivallerinden unutamadığınız anınız var mı?
Yeni Melek, Emek’te çalıştım, Fitaş’tan emekli oldum. O zamanlar filmler kömürlüydü, basın ön gösterim zamanları film başlayınca, Atilla Dorsay yanıma gelir, “sol taraf biraz flu, amperi ayarlasana” der, düzeltirdim hemen. O zaman ampermetreler vardı, 60 amperi, 80 yapınca bembeyaz olurdu. Ne Atilla Dorsay, ne Ali Ulvi beni yalnız bırakmadı, bir de senin hakkını ödeyemem. Festival zamanlarında filmin kenarlarında düzeltilmesi gereken yerler olurdu, elimiz ile temizlerdik. Bir gün Eczacıbaşı, sahipleri var festivalde üç, dört kısım bölüm vardı, ben yukarı çıktım ve arkadaşa tembih ettim ama bir de geldim ki birinci kısmı, üçüncü kısma takmış, hemen bir telefon geldi, koştum müdahale ettim, Fitaş’ın patronu Sedat Bey “Ali bey, festival bitene kadar sen buradan bir yere ayrılmayacaksın!”dedi.
Hiç unutamadığım ise yönetmen Sinan Çetin’in, filminin basın gösterimi öncesi, üç, dört katlı pasta kesilecek, bana seslendi ve “Benim, Atilla Dorsay’ım buraya gelsin! Bütün filmleri altı, yedi kere izler, emeği çoktur, en son kararı, o verir!” dedi.
– Şimdi sinema seyirci ile buluşamıyor ama geçmişte Emek nasıldı?
Bambaşkaydı, ben sabah 11.00’de geldiğimde bakardım, her yer kuyruk. Ne zaman gelmiş, bu insanlar derdim. Saat 11.30 da başlayıp akşam 21.30’a kadar aralıksız film oynatırdık.
– Seyirci nasıldı?
Seyirci, bilinçliydi. Beyoğlu’na gidelim, kahve içelim, bir de film izleyelim derdi ve gideceği filmi bilirdi. Şimdi televizyon ve pandeminin etkisi de eklenince, kaliteli film de çıkmayınca seyirci soğudu, uzaklaştı.
– Dağıtım konusu geçmişte farklı, filmlerin sizlere ulaşımı ve seyirci ile buluşması nasıl olurdu?
Avrupa’dan yabancı film gelince, İstanbul ve Anadolu yani Adana, Ankara, İzmir ve Samsun için birer kopya verilirdi. Tek kopya olduğu için buna o zamanlar, taşımalı oynama, denirdi. Fitaş’ta oynadığı sırada Harbiye Has, Şişli Konak’ta oynayacak. Kurye motorları vardı, bobin bana gelene kadar reklam oynatırdım çünkü diğer sinema salonundan çıkıp da bir aksilik oldu mu, teknik bir arıza oldu bekleyeceğiz derdim ama kıyamet kopardı, seyirci hemen huysuzlanırdı.
– Sinema nerede izlenir?
Bu birlikte sloganımız, sinemaya yüreğini koymuş herkesin söylediği “Sinema, Sinemada izlenir”. Ben, sinemada büyüdüm, o efektler, sesler, başka bir dünya, seyircinin gelmeyişini anlamam mümkün değil. Biz bir aileyiz, bir kere Beyoğlu, sinemayı ilk öğrendikleri yer, bana kalırsa sinema izlemeyi başka şekle dönüştürmeye çabalamak, baba evini unutmak gibi. Üstelik hala halk günleri var, haftada bir gelinebilir. Pandemi, her şeyden beter!
Ali Koçoğlu, altmış yıla varan sinema yolculuğunda, makine çalışırken sesi dinleyip, ne olduğunu bilen bir usta. Bugünlerde “Hoş geldiniz, iyi ki varsınız” diye karşıladığı seyircilerini özlüyor, makineler de onu…
Bugün, enerjinizi yönlendirmek için harika bir fırsat bulabilirsiniz. İletişim kurarken cesur ve açık sözlü olmalısınız; düşüncelerinizi ve hislerinizi paylaşmaktan çekinmeyin. Sosyal çevrenizdeki insanlarla kuracağınız bağlantılar, yeni projeler için ilham verici olabilir. Yaratıcılığınızı ortaya koymak için kendinize alan tanıyın; sanat, müzik veya ifade biçimine yönelmek ruhunuza iyi gelecektir. Hedeflerinize ulaşmak için atılacak adımlar, biraz sabır ve kararlılık gerektirebilir. Bugün kendinizi güçlü ve kararlı hissedeceksiniz, bu avantajınızı en iyi şekilde değerlendirin. Kendinizi biraz fazla öne çıkarma isteği hissedebilirsiniz; bu, çevrenizle olan ilişkilerinizi sorgulamanıza neden olabilir, bu nedenle dengeyi sağlamaya çalışın. Sağlığınıza dikkat edin, özellikle de bedeninize iyi gelecek aktivitelerle. Taze havada vakit geçirmek veya doğa yürüyüşleri yapmak, zihin sakinliğinizi artırabilir. Keşfetmekten çekinmeyin ve yeni deneyimler için açık olun.
Bugün içsel huzurunuzu bulma çabasında olacaksınız. Duygusal derinliğinizi keşfetmek için harika bir fırsat var. İlişkilerde daha samimi ve açık olma isteği, bağlarınızı güçlendirebilir. Sanatsal yönünüz ortaya çıkacak; belki de yaratıcı bir proje için ilham alabilirsiniz. Maddi konularda dikkatli olmalısınız, harcamalarınızı kontrol altında tutmak, ilerleyen günlerde fayda sağlayabilir. Kendinizi ifade etme şekliniz, çevrenizdekilerle olan bağlarınızı derinleştirecek. Anlayışlı yaklaşımınız, başkaları üzerinde olumlu bir etki bırakacak. Öğrenmeye ve gelişmeye açık olun; yeni bilgiler, hayatınıza taze bir enerji katabilir. Unutmayın, zaman zaman durup nefes almak, yeniden enerji toplamak için gereklidir.
Bugün iletişim becerilerin ön planda olacak, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin güçlenebilir. Fikirlerinle etrafındakileri etkileyebileceğin, ilham verme potansiyelin yüksek. Yeni projelere adım atmak için uygun bir zaman dilimindesin; yaratıcı düşüncelerin ve değişken yapın sayesinde yeniliklere açık olabilirsin. Sosyal ortamlarda daha fazla görünürde olman, fırsatları kapmana yardımcı olabilir. Ancak ilgi alanlarının çokluğu seni dağıtabilir; dikkatini odaklamak için bir plana sadık kalmaya çalış. İçsel huzurun, zihnindeki karmaşayı dengelemek adına önem kazanacak. Duygusal bağların da derinleşmeye başlayabilir, kalpten gelen iletişim, ilişkilerini kuvvetlendirebilir. Unutma, bugün her şey senin iletişim tarzına ve merakına bağlı olarak gelişecek.
Duygusal derinliklerinle yüzleşmeye hazırlan. Bugün, sevdiklerinle arandaki bağları kuvvetlendirmeye yönelik fırsatlar karşına çıkabilir. İçsel huzurunu sağlayacak anlara odaklan. Geçmişte yaşadığın duygusal deneyimlerin, bugünün kararlarını etkilemeye başlayabilir. Belki de bir dostla geçmişi konuşmak, kalbinde yer eden soruları netleştirecek. Kendini ifade etme şeklin, bugün ilişkinin dinamiklerini değiştirebilir. İş ya da sosyal alanda, beklenmedik bir destek alman mümkün. İçsel sezgilerine güven ve açık bir kalple ilerle. Aşk hayatında geçmişten gelen bir ses, yeniden gündeme gelebilir. Anlaşılmak ya da anlaşmak üzerine kurulu, derin bir sohbet, ilişkini güçlendirebilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; ruhunu beslemek, derin bir gevşeme hissi yaratır ve yarınlara daha güçlü bir başlangıç yapmanı sağlar.
Bugün kendini sahnede ışıldarken bulacaksın. Yaratıcılığının doruklarına ulaşırken, içindeki tutkuyu dışarı yansıtma fırsatı yakalayacaksın. Kendi yeteneklerine güvenmek, karizma dolu bir gün geçirmeni sağlayacak. İnsanlar üzerinde güçlü bir etki bırakacak, çevrendekilerin dikkatini çekeceksin. Sosyal ilişkilerinde mücadeleci bir ruhla yaklaşacak, kendini net bir şekilde ifade edeceksin. Ancak aşırı gururdan kaçınmak faydalı olabilir. Kalabalık etkinliklerde yer alabilir, yeni insanlarla tanışabilirsin. Bireysel projelere odaklanmak, seni daha da ön plana çıkaracak. Kalbinin sesini dinlemeyi unutma, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek için adımlar atman gerekebilir. Anlık duygusal dalgalanmalara karşı sabırlı olmalısın; bu, sana hayati dersler katabilir. Bugün, kendine olan inancını tazelemek için harika bir fırsat.
Bugün titizliğin ve detaylara olan düşkünlüğün ön plana çıkıyor. Yaşadığın hayattaki küçük detaylar, büyük anlamlar taşıyabilir. Empati yeteneğin, çevrendekilerle olan bağlarını güçlendirecek. Bazı konularda kararlılıkla ilerlersen, uzun vadeli faydalar elde edebilirsin. Sağlık ve mutluluk arayışında dengeyi sağlamak için kendine zaman ayırmayı ihmal etme. İş hayatında, işbirliği yapma becerin dikkat çekecek; bu işbirlikleri, beklenmedik fırsatların kapısını aralayabilir. Aşk konularında, içten bir iletişim seni daha da yakınlaştıracak. Kendi iç yolculuğuna çıkmayı dene ve hissettiğin duyguları daha derinlemesine keşfetmek için ilham almaya açık ol.
Sosyal ilişkilerde kendinizi oldukça aktif hissedeceğiniz bir dönemdesiniz. Arkadaşlarınızla yapacağınız sohbetler, yeni insanlarla tanışma fırsatları sunabilir. Uyum arayışının ön planda olduğu bu günlerde, karşınızdaki kişilerle olan iletişiminiz dikkat çekici bir şekilde derinleşebilir. Duygusal denge arayışında olacaksınız; bu nedenle, ilişkilerinizi gözlemlemek ve içsel düşüncelere dalmak isteyebilirsiniz. Estetik ve sanatsal faaliyetlere yönelmek, ilham almanıza yardımcı olabilir. İş hayatında, grup çalışmaları ve ortak projeler üzerinde yoğunlaşmak size fayda sağlayacak. Yaratıcılığınızı ortaya koyarken, aynı zamanda başkalarının fikirlerine ve görüşlerine de açık olmalısınız. Kişisel ilişkilere dair kararsızlıklar yaşayabilirsiniz, bu yüzden duygularınıza bir süre dikkat etmek iyi olabilir.
Bugün derin duyguların ve sezgilerin ön planda olacak. İçsel bir keşfe çıkmak isteyebilir, mevcut ilişkilerinle ilgili gizli hislerle yüzleşmek durumunda kalabilirsin. Mistik bir hava hakim, bu da ruhsal bir dönüşüm için fırsatlar sunuyor. İletişimde dikkatli olmalı, kimi zaman söylenmeyen kelimeler daha fazla anlam taşıyabilir. Maddi konularda beklenmedik bir gelişme gündeme gelebilir; bu durumu değerlendirmek için sabırlı olmalısın. Kendini yenileme isteği duyarak daha sağlıklı alışkanlıklar geliştirmek için harika bir zaman dilimindesin. Hayal gücünün güçlü olduğu bu gün, sanatsal yönlerini de keşfetmene zemin hazırlayabilir. Duygusal derinliklere inmekten çekinme; bu süreç, kişisel evrimin için oldukça faydalı olacaktır. Unutma, her sona yakın bir başlangıç gizlidir.
Bugün macera arayışın daha da belirginleşecek. Farklı deneyimlere açılmak, seni tanımadığın insanlarla bir araya getirmek için harika bir gün. Büyümek, yeni ufuklar keşfetmek ve varlığını sorgulamak için içsel bir motivasyon hissedeceksin. Özellikle sosyal ilişkilerin seni destekleyecek ve yeni bağlantılar kurman için fırsatlar sunacak. Yaratıcılığın zirveye çıkabilir; bu nedenle hayal gücünü beslemek için bir süreliğine sıradanlıktan uzaklaşmayı düşünebilirsin. Ama dikkat et, düşüncelerin bazen aşırı iyimserlikle birleştiğinde hayal kırıklıkları yaratabilir. Mantığını kullanarak, kalbini dinlemek arasında bir denge kurmalısın. İçsel huzurunu korumayı unutma; yogaya veya meditasyona zaman ayırmak ruhsal dengeni sağlamana yardımcı olabilir. Bugün, şans kapını çaldığında ona kollarını açmayı unutma!
Bugün, kararlılığın ve disiplinin ön planda olması gereken bir gün. Hedeflerine odaklanarak yapıcı adımlar atmak, içsel motivasyonunu artıracak. İş ya da kariyerle ilgili konularda yaşanabilecek zorlukları soğukkanlılıkla aşabilirsin. Başkalarından gelen önerileri değerlendirirken, kendi iç sesine kulak vermen faydalı olacak. Ailevi ilişkilerinde biraz daha sabırlı olman gerekecek, bu durum seni yeni çözüm yollarına yönlendirebilir. Kendine ayıracağın zaman, ruhsal dengenı bulmana yardımcı olacak. Sağlığınla ilgili konularda ihmal etmemeli, küçük ama etkili değişiklikler yapmalısın. Günün sonunda, kendine olan güveninin arttığını hissedeceksin.
Bugün, zihnindeki yenilikçi fikirlerinle çevrendekilere ilham kaynağı olacaksın. Sınırsız hayal gücün ve bağımsız ruhun, seni farklı düşünmeye yönlendirecek. Uzak bir arkadaşla iletişim kurmak isteyebilirsin; bu yeniden kurulan bağlantı senin huzuruna katkıda bulunacak. Sosyal ortamlarda parlamak ve dikkat çekmek için harika bir zaman. Ancak, başkalarının görüşlerini dinlemeyi ihmal etme; belki de yeni bir bakış açısı, projeni daha da ileri taşıyabilir. Bireysel özgürlüğüne olan tutkun, bazı geleneksel kalıpları sorgulamana neden olabilir. Bu süreçte, sezgilerini dinlemeyi unutma; içsel sesin doğru yolu gösterecektir. Bugün küçük değişikliklerle büyük farklılıklar yaratabilirsin, bu nedenle mevcut düzenini gözden geçirip geliştirmeye açık ol. Aniden gelişebilecek olaylar, seni heyecanlandırabilir; bu fırsatları değerlendir, belki de beklemediğin bir başarı kapını çalacak. Samimi, etkili ve cesur ol; bu senin en güçlü özelliklerin. Unutma, kendin olmaktan vazgeçme; farklılığın, seni özel kılan en önemli unsurdur.
Bugün hayal gücünün ve sezgilerinin yükselişte olduğu bir gün. İçsel dünyana yoğunlaşabilir, sanatsal ve yaratıcı projelere yönelmek için ilham bulabilirsin. Duygusal derinliklere dalmak, hem kendinle hem de çevrendekilerle olan bağlarını güçlendirebilir. Empati yeteneğinin öne çıkması, başkalarına yardım etme arzusunu tetikleyecek. Ancak, duygusal yoğunluk seni bazı durumlarda aşırı hassas hale getirebilir. Kendini sağlıklı bir şekilde ifade etmek ve sınırlarını korumak adına dikkatli olmalısın. İlişkilerde, duygusal açık olmak ve iletişimi güçlendirmek faydalı olabilir. Hayallerin ve gerçekler arasında dengede kalmaya özen göster. Bugün, sezgilerini dinlemek ve içsel rehberliğine güvenmek senin için çok değerli olacak.
