1
Konuk yazar: Emel Seçen
Ali Koçoğlu yani Ali Usta, 1988 yapımı, Giuseppe Tornatore’nin Cinema Paradiso filminden çıkmış gibi, henüz ilkokul çağında sadece bir anons ile dünyası değişir “Kaynarca Sinemasında, bu akşam Ayhan Işık” Hikâyeyi ondan dinleyelim:
Malatya’da sinema salonu vardı ama ben kazası Arapgir’de yeni açılan “Kaynarca” salonunda yetiştim. Akşamları film gösterimleri olurdu, birde hafta sonları gündüz “bayanlar matinesi” vardı. O zaman araçla anons yapılırdı, çocuklar ağaçlara tırmanır izlemeye çalışırdı, tek sinema salonu, Ayhan Işık’ın oynadığı “Kanun Namına” ile ayak bastım ve her şeyi rahmetli ustam Sadık Bey’den öğrendim. O bana babacan tavrıyla ‘sinemayı seviyorsan gel!’ demese, hayat belki başka şekilde gelişecekti. Sevmek ne kelime, sinema benim hayatım oldu. Sinema nasıl oynatılıyor, bu makine nedir sorularına cevap bulma isteği, beni bugünlere taşıdı. O günden sonra ustamın yanından ayrılmadım, ne öğrensem kârdı. İlkokul bitti ama gönlüm hep sinemadaydı. Ustam, ‘önce okul, oku adam ol’ dedi ama ben çok ısrar ettim. Bana, bobin sarmayı, makineye film takmayı öğretti.
Ali Koçoğlu ve Emel Seçen
– Sonra İstanbul’a geliyorsunuz, ilk iş neresi?
Şehzadebaşı, Kulüp Sineması. O zamanlar sinema salonları karşılıklıydı, yanında Turan Sineması, karşısında, Gül, Gündeş ve Yeni Sinema, bir de Beyazıt, Marmara Sineması. Hem Kulüp Sineması’nda hem Marmara Sineması’nda çalıştım. Filmlerde diş kırıkları çok olurdu, yani filmi takmakla iş bitmiyor. Bazen gelişte, bazen bakımsızlıktan harap gelirdi film. Dişler temizlenir, yırtık bantlar onarılır ve filmin kopmaması için her şey yapılırdı. Eğer koparsa, asetonla filmi bandını kazıyıp, yapıştırırdık. Küçücük bir camım vardı, oradan film boyunca sürekli kontrol ederdim. Her şey 32 diş, tambur ve dişler etrafında döner. O gün bugündür, gözüm perdede, kulağım makine sesindedir. Ustam öğretmişti, sürekli elimde bir makas ile eğer film tutuşursa müdahale eder, keserdim yoksa filmin hepsi yanar, kül olma riski var, filmi kurtarırdım. Yukarıda musluklar vardı, hemen vanayı çevirirdim. Kömür yetişmedi bir gün, koştum Turan Sineması’na, aldım filmi oynatmaya devam ettim.
– Yangın söndürücü gibi yetişiyorsunuz, canınızın yandığı ya da seyircinin filmi izleyemediği oldu mu?
Birçok arkadaşımın elleri yanmıştı, bende de oldu, hemen kestim. Seyirci iki, üç kareyi izleyemedi haliyle.
– Anthony Quinn’in oynadığı Çağrı filmini Marmara Sinemasında oynatıyorsunuz, ilk iki gün hiç seyirci gelmiyor, sonra neler oluyor?
Türkiye’ye, Sunar film getirmişti, ilk iki gün kimse gelmedi. Çok uzun bir filmdi, 4 bobin değiştirirdim, üç saat sürerdi. Odamın camı tam İstanbul Üniversitesi’ne bakardı, hareket olmayınca girişe “İslamiyet’in Doğuşu, Çağrı filmi” afişini astık. Hoparlörleri sadece salona değil olası kalabalığa karşı dışarıya verdim. Balkonda kadınlar, diğer yerde erkekler otururdu. Millet aptes alıp sinemaya gelmeye başlamıştı. Kuyruk, Aksaray’ı bulmuştu ve üç, dört ay aralıksız oynattık, büfe malzeme yetiştiremiyordu. O film boyunca evimden alındım ve bırakıldım, tüm yemekleri makine dairesinde yedim.
Benzer durumu, Maksim’in yanındaki eski Taksim Sineması’nda yaşadık. Toros Film, Türkiye’ye Raj Kapoor’ın Avaramu filmini getirmişti ama hiç ilgi yok. Sahibi kapının önüne bir sandalye koydu ve müzikleri dışarı vermeye başladı, sonra da yer yok dedi. O film Türkiye’de bu şekilde tuttu.
– Gelelim o efsane sinemalara, ampullerin renkli, sandalyelerin ahşaptan, gerçek yıldızların altında, yazlık sinemalara. İstanbul’da kaç yazlık sinema vardı?
Her semtte yazlık sinema vardı, toplam beş yüz yazlık sinema, düşünün. Bobini alır, akşam saat dokuz gibi takardık. O zaman herkes sinemaya gelirdi, bu bir kültürdü.
– Şu an Cinemajestic makinistisiniz. Hasret kaldığımız basın gösterimleri, galalar, film festivallerinden unutamadığınız anınız var mı?
Yeni Melek, Emek’te çalıştım, Fitaş’tan emekli oldum. O zamanlar filmler kömürlüydü, basın ön gösterim zamanları film başlayınca, Atilla Dorsay yanıma gelir, “sol taraf biraz flu, amperi ayarlasana” der, düzeltirdim hemen. O zaman ampermetreler vardı, 60 amperi, 80 yapınca bembeyaz olurdu. Ne Atilla Dorsay, ne Ali Ulvi beni yalnız bırakmadı, bir de senin hakkını ödeyemem. Festival zamanlarında filmin kenarlarında düzeltilmesi gereken yerler olurdu, elimiz ile temizlerdik. Bir gün Eczacıbaşı, sahipleri var festivalde üç, dört kısım bölüm vardı, ben yukarı çıktım ve arkadaşa tembih ettim ama bir de geldim ki birinci kısmı, üçüncü kısma takmış, hemen bir telefon geldi, koştum müdahale ettim, Fitaş’ın patronu Sedat Bey “Ali bey, festival bitene kadar sen buradan bir yere ayrılmayacaksın!”dedi.
Hiç unutamadığım ise yönetmen Sinan Çetin’in, filminin basın gösterimi öncesi, üç, dört katlı pasta kesilecek, bana seslendi ve “Benim, Atilla Dorsay’ım buraya gelsin! Bütün filmleri altı, yedi kere izler, emeği çoktur, en son kararı, o verir!” dedi.
– Şimdi sinema seyirci ile buluşamıyor ama geçmişte Emek nasıldı?
Bambaşkaydı, ben sabah 11.00’de geldiğimde bakardım, her yer kuyruk. Ne zaman gelmiş, bu insanlar derdim. Saat 11.30 da başlayıp akşam 21.30’a kadar aralıksız film oynatırdık.
– Seyirci nasıldı?
Seyirci, bilinçliydi. Beyoğlu’na gidelim, kahve içelim, bir de film izleyelim derdi ve gideceği filmi bilirdi. Şimdi televizyon ve pandeminin etkisi de eklenince, kaliteli film de çıkmayınca seyirci soğudu, uzaklaştı.
– Dağıtım konusu geçmişte farklı, filmlerin sizlere ulaşımı ve seyirci ile buluşması nasıl olurdu?
Avrupa’dan yabancı film gelince, İstanbul ve Anadolu yani Adana, Ankara, İzmir ve Samsun için birer kopya verilirdi. Tek kopya olduğu için buna o zamanlar, taşımalı oynama, denirdi. Fitaş’ta oynadığı sırada Harbiye Has, Şişli Konak’ta oynayacak. Kurye motorları vardı, bobin bana gelene kadar reklam oynatırdım çünkü diğer sinema salonundan çıkıp da bir aksilik oldu mu, teknik bir arıza oldu bekleyeceğiz derdim ama kıyamet kopardı, seyirci hemen huysuzlanırdı.
– Sinema nerede izlenir?
Bu birlikte sloganımız, sinemaya yüreğini koymuş herkesin söylediği “Sinema, Sinemada izlenir”. Ben, sinemada büyüdüm, o efektler, sesler, başka bir dünya, seyircinin gelmeyişini anlamam mümkün değil. Biz bir aileyiz, bir kere Beyoğlu, sinemayı ilk öğrendikleri yer, bana kalırsa sinema izlemeyi başka şekle dönüştürmeye çabalamak, baba evini unutmak gibi. Üstelik hala halk günleri var, haftada bir gelinebilir. Pandemi, her şeyden beter!
Ali Koçoğlu, altmış yıla varan sinema yolculuğunda, makine çalışırken sesi dinleyip, ne olduğunu bilen bir usta. Bugünlerde “Hoş geldiniz, iyi ki varsınız” diye karşıladığı seyircilerini özlüyor, makineler de onu…
Bugün enerjin fazlasıyla yüksek ve etrafındaki insanları etkileme kabiliyetin oldukça güçlü. Cesur adımlar atmayı düşünebilir, yeni başlangıçlar için harekete geçebilirsin. Sosyal çevrende liderlik özelliklerinin ön plana çıkacağı bir gün. Duygusal olarak da hareketli olabilir, heyecan verici deneyimler arayışında olabilirsin. Ayrıca, karar vermekte zorlanıyorsan içgüdülerine güvenmek en iyisi. İş hayatındaki projelere odaklanmakta ve yaratıcılığını ortaya koymakta tereddüt etme; bu dönem, görüşlerini hayata geçirmek için mükemmel. Unutma, cesaretin, fırsatları elde etmenin anahtarıdır. Akşam saatleri, dostlarınla bir araya gelmek ve keyifli anılar biriktirmek için harika bir fırsat sunuyor. Kendine biraz zaman ayırmayı ihmal etme.
Bugün zihin açıklığı ve kararlılık ön planda olacak. İş hayatında yeni fırsatlarla karşılaşabilirsin; bu, uzun vadede kazanç sağlayacak adımlar atmanı kolaylaştırabilir. İletişimde oldukça ikna edici ve etkili olacaksın, bu da çevrendeki insanlarla olan bağlarını güçlendirmene yardım eder. Sağlık konusunda kendine dikkat etmeli, dengeli beslenmeye özen göstermelisin. Aşk hayatında ise geçmişteki sorunları geride bırakmak adına bir gün olabilir; birlikteliğinle yeni bir sayfa açmanın yollarını keşfetmek isteyebilirsin. Evdeki huzur ve düzen, sana tatmin edici bir mutluluk verecek. Bugün, içsel dengeyi bulma arayışında ilham verici fırsatlar var. Kendine güven ve kararlı adımlar atmaktan çekinme.
Bugün iletişimde sakin ve dikkatli olman gereken bir dönemdesin. Zihninin hızlı çalışması seni birçok projeye yönlendirebilir; fakat bu süreçte dağılmaktan kaçınmalısın. Sosyal ilişkilerde yeni fırsatlarla karşılaşabilirsin, bu da seni heyecanlandıracak. Belki eski bir arkadaşınla karşılaşabilir veya beklenmedik bir yerde ilginç bir insanla tanışabilirsin. Duygularını ifade ederken daha dikkatli olmalısın; bazı insanların niyetleri açık olmayabilir. Kısa seyahatler, yeni bilgiler öğrenmek ve zihinsel aktiviteler için harika bir zaman. Kendini daha iyi ifade etmek için yaratıcı projelere yönelebilirsin. Sabırlı ol ve düşüncelerini net bir şekilde iletmek için kelimelerine dikkat et. Bugün, kalp ile zihin arasında bir denge kurmak, sana fayda sağlayacak.
Duygusal derinliklerin ve içsel dünyan ile bağlantın güçleniyor. Hislerin gerçek anlamda senin kapılarını açan anahtarlar haline geliyor. Kendini ifade etmekte zorlanabilir, bazı anlarda sessiz kalmayı tercih edebilirsin. Bu durum, aslında içsel bir yansımayı ve düşüncelerini düzenlemeyi gerektiren bir süreç. Ailevi ilişkilerine odaklanmak için uygun bir zaman dilimindesin; sevdiklerinle bağlarını güçlendirebilir, koşulsuz destek sunarak aranızdaki bağı daha da derinleştirebilirsin.İleriye dönük planlar yapmak yeni bir özgüven aşılayacak. Ancak, yeniliklere açık olman gerektiğini unutmamalısın. Eski alışkanlıklardan sıyrılmak ve kalpten gelen sezgilerine güvenmek, seni bekleyen fırsatlara kapıyı açacaktır. Kendi duygusal ihtiyaçlarına dikkat ederken, başkalarının da senin hassasiyetine saygı göstermesini beklemek doğaldır. Kendini savunma mekanizmalarını devreye sokarken, kararlılıkla ve sevgiyle yaklaşmayı unutma. Sonuç olarak, bu dönem hem kendine hem de sevdiklerine şefkat ve anlayışla yaklaşmanın önemini vurguluyor.
egonun bazen yönetimi eline almasına izin vermemelisin. Başkalarını anlamak ve onların bakış açılarına saygı duymak, karşılıklı etkileşimi güçlendirecektir. İçsel motivasyonunu artıracak fırsatlar karşına çıkabilir, hedeflerine odaklanmak için gereken enerjiyi bulacaksın. Bugün meydana gelecek sürpriz gelişmelere açık ol, heyecan dolu anlar seni bekliyor. Sadece dikkatli ilerleyerek, bir adım geride durmayı da unutmamalısın. Unutma, parlayan bir yıldız olabilirsin, ama bazen diğerlerinin de parlamasına izin vermek, birlikte daha da büyütüyor ışıltını.
Bugün, detaylara odaklanma ve mükemmellik arayışın ön planda olacak. Gözlemlerin ve analitik düşünme yeteneğin sayesinde çevrendeki durumları net bir şekilde değerlendirebilir, sorunları kolayca çözebilirsin. İletişim açısından dikkatli olmalı, bazen aşırı eleştirel bir yaklaşım sergilemek, karşıtlarınla gereksiz tartışmalara neden olabilir. İş ve günlük görevlerdeki disiplinin, başarılarını artırır. Kendine ayıracağın zaman, zihnini dinlendirerek yaratıcılığını artırmana yardımcı olacak. Sağlık konularında ise düzenli alışkanlıklarına devam etmek, kendini daha dinç hissetmeni sağlayacak. İçsel huzurunu sağlamak adına doğayla zaman geçirmek faydalı olabilir. Unutma, kendi mükemmelliğin için ilk adımı kendine karşı nazik olmakla atabilirsin.
İlişkilerde denge arayışı ön planda. Sosyal çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin canlanabilir, birlikte keyifli anlar geçirebilirsiniz. Hoşgörülü ve uyumlu tavrınız, çevrenizdeki insanlar tarafından takdir görecek. Ancak, başkalarının görüşlerine kaptırılmamaya dikkat etmek önemli. Kendi istek ve ihtiyaçlarınıza odaklanmayı ihmal etmeyin. Sanatsal ve estetik konulara ilgi duyabilir, duygularınızı ifade etmek için yaratıcı yollar arayabilirsiniz. İçsel huzur ve dengeye ulaşmak adına meditasyon veya doğada zaman geçirmek faydalı olabilir. Bugün, kendinize ve hayatınıza dair farkındalık kazanma fırsatı bulabilirsiniz.
Duyguların derinleşeceği, içsel dünyana dalacağın bir dönemdesin. Eski yaraların yüzeye çıkabilir, bu da seni bazı yüzleşmelere itebilir. İletişimde dikkatli ol, yanlış anlaşılmalar söz konusu olabilir. Sevdiklerinle arandaki bağı yeniden değerlendirmek için güzel bir zaman. İş veya kariyer odaklı konularda yoğun bir tempo seni bekliyor; stratejik düşünmenin faydasını göreceksin. Ayrıca, gizli kalmış yeteneklerini keşfetmek için ilham verici bir zaman dilimi. Her şeyden önce, kendine karşı nazik ol ve duygusal ihtiyaçlarını ihmal etme. Bu süreçte kendini bulmak ve yenilemek için fırsatlar karşına çıkacak.
Bugün, maceracı ruhun ön planda. Yeni deneyimlere açılmak ve keşif yapmak için harika bir zaman. Sosyal çevrende ilginç insanlar karşına çıkabilir; onlardan ilham alabilirsin. Seyahat planları gündeme gelebilir, eğer bir yolculuk yapma fırsatın varsa bu fırsatı değerlendirmekten çekinme. Eğitim veya öğrenim konularında kendine yeni bir yön arayışında olabilirsin, öğrenme arzun oldukça yüksek. İçsel bir değişim sürecine girmiş gibisin; bu, ruhsal gelişimini teşvik edecek. İlişkilerde ise açık sözlü olmanın avantajını göreceksin, hislerini ifade etmekten kaçınma. Kendinle barışık olman, çevrenle olan bağlarını güçlendirebilir. Enerjin yüksek, bu nedenle spor yaparak veya fiziksel aktivitelerle bu enerjiyi değerlendirebilirsin. Sağlık konularına özen göstermelisin; bedenine karşı nazik ol. Yaratıcılığın yoğun, sanatla uğraşmak ya da bir hobi edinmek için ideal bir dönemdesin. Hayal gücünün sınırlarını zorla ki ilham perisi yanı başında.
İçsel bir huzur arayışı içinde olabilirsin. Yıldızların enerjisi, düşüncelerini somutlaştırman için ilham veriyor. İş ve sorumlulukların arasında denge sağlamak için bazı adımlar atman gerektiğini hissediyorsun. Yeni projelere başlamak ya da mevcut işlerini yeniden yapılandırmak için ideal bir dönemdesin. Sabırlı olman, uzun vadede faydalarını göreceğin sonuçlar getirebilir. İkili ilişkilerde empati kurabilmek, başkalarının bakış açılarını anlaman bugün önemli olacak. Sevdiklerinle olan iletişimini güçlendirebilirsen, aranızdaki bağ daha da sağlamlaşacak. Kendi ihtiyaçlarını da ihmal etmemelisin; ruhsal dinginliğini sağlamak için kişisel zaman ayırarak meditasyon ya da doğa yürüyüşü yapabilirsin. Özellikle alışveriş veya finansal anlaşmalar konusunda dikkatli olman gerekebilir. Harcamalarını gözden geçirmek, gelecekteki olası sıkıntıların önüne geçmene yardımcı olacak. Şimdi atacağın adımları iyi düşünerek, geleceğini daha sağlam temeller üzerine inşa edebilirsin. Hedeflerine ulaşma noktasında kararlılığın, seni başarıya taşıyacak. Unutma, disiplini elden bırakmadan ilerlemek her zaman kazandırır.
Bugün, özgür ruhun ve yenilikçi düşüncelerinle parlayacaksın. Sosyal yaşamında beklenmedik karşılaşmalar yaşanabilir; yeni dostluklar kurmak için harika bir dönemdesin. İlginç fikirlerin ve sıra dışı yaklaşımlarınla dikkat çekmek, başkalarının ilgisini üzerinde toplayabilir. Ancak, esnek olmayı ve bazı geleneksel kalıpları bir kenara bırakmayı unutma. İş veya çevrende tartışmalar yaşanabilir, bu durumları yapıcı bir şekilde ele alman gerekiyor. İçsel sezgilerin sana rehberlik edecek, onlara güvenebilirsin. Doğa yürüyüşleri veya sanatsal faaliyetler ruhunu canlandıracak ve zihnini açacak. Yenilik arayışın, hayalini kurduğun projeleri gerçeğe dönüştürmek için seni cesaretlendirebilir. Unutma, bu günkü deneyimlerin gelecekteki hedeflerin üzerinde güçlü bir etki bırakacak.
İçsel dünyanızı derinlemesine keşfetmek için harika bir gün. Duygularınızın ve sezgilerinizin güçlendiği, başkalarıyla hem duygusal hem de ruhsal bir bağ kurmak istediğiniz bir zaman dilimindesiniz. Yaratıcılığınızın ön planda olduğu bu süreç, sanat ya da yazı gibi ifade biçimleriyle kendini gösterebilir. Ayrıca, hayalleriniz ve hedefleriniz üzerinde düşünmek için uygun bir zemin var; bu doğrultuda yenilikçi fikirler geliştirmek için ilham bulabilirsiniz. Sosyal ilişkilerde ise, sevdiklerinizle daha derin bağlantılar kurabilir, empati ve anlayışınızı artırabilirsiniz. Öte yandan, kendinize karşı nazik olmayı unutmayın; dinlenmek ve ruhsal denge sağlamak da en az dışarıdaki etkileşimler kadar önemli. Tüm bu deneyimlerin yaşamınıza zenginlik katması an meselesi.
