1
Konuk yazar: Emel Seçen
Ali Koçoğlu yani Ali Usta, 1988 yapımı, Giuseppe Tornatore’nin Cinema Paradiso filminden çıkmış gibi, henüz ilkokul çağında sadece bir anons ile dünyası değişir “Kaynarca Sinemasında, bu akşam Ayhan Işık” Hikâyeyi ondan dinleyelim:
Malatya’da sinema salonu vardı ama ben kazası Arapgir’de yeni açılan “Kaynarca” salonunda yetiştim. Akşamları film gösterimleri olurdu, birde hafta sonları gündüz “bayanlar matinesi” vardı. O zaman araçla anons yapılırdı, çocuklar ağaçlara tırmanır izlemeye çalışırdı, tek sinema salonu, Ayhan Işık’ın oynadığı “Kanun Namına” ile ayak bastım ve her şeyi rahmetli ustam Sadık Bey’den öğrendim. O bana babacan tavrıyla ‘sinemayı seviyorsan gel!’ demese, hayat belki başka şekilde gelişecekti. Sevmek ne kelime, sinema benim hayatım oldu. Sinema nasıl oynatılıyor, bu makine nedir sorularına cevap bulma isteği, beni bugünlere taşıdı. O günden sonra ustamın yanından ayrılmadım, ne öğrensem kârdı. İlkokul bitti ama gönlüm hep sinemadaydı. Ustam, ‘önce okul, oku adam ol’ dedi ama ben çok ısrar ettim. Bana, bobin sarmayı, makineye film takmayı öğretti.
Ali Koçoğlu ve Emel Seçen
– Sonra İstanbul’a geliyorsunuz, ilk iş neresi?
Şehzadebaşı, Kulüp Sineması. O zamanlar sinema salonları karşılıklıydı, yanında Turan Sineması, karşısında, Gül, Gündeş ve Yeni Sinema, bir de Beyazıt, Marmara Sineması. Hem Kulüp Sineması’nda hem Marmara Sineması’nda çalıştım. Filmlerde diş kırıkları çok olurdu, yani filmi takmakla iş bitmiyor. Bazen gelişte, bazen bakımsızlıktan harap gelirdi film. Dişler temizlenir, yırtık bantlar onarılır ve filmin kopmaması için her şey yapılırdı. Eğer koparsa, asetonla filmi bandını kazıyıp, yapıştırırdık. Küçücük bir camım vardı, oradan film boyunca sürekli kontrol ederdim. Her şey 32 diş, tambur ve dişler etrafında döner. O gün bugündür, gözüm perdede, kulağım makine sesindedir. Ustam öğretmişti, sürekli elimde bir makas ile eğer film tutuşursa müdahale eder, keserdim yoksa filmin hepsi yanar, kül olma riski var, filmi kurtarırdım. Yukarıda musluklar vardı, hemen vanayı çevirirdim. Kömür yetişmedi bir gün, koştum Turan Sineması’na, aldım filmi oynatmaya devam ettim.
– Yangın söndürücü gibi yetişiyorsunuz, canınızın yandığı ya da seyircinin filmi izleyemediği oldu mu?
Birçok arkadaşımın elleri yanmıştı, bende de oldu, hemen kestim. Seyirci iki, üç kareyi izleyemedi haliyle.
– Anthony Quinn’in oynadığı Çağrı filmini Marmara Sinemasında oynatıyorsunuz, ilk iki gün hiç seyirci gelmiyor, sonra neler oluyor?
Türkiye’ye, Sunar film getirmişti, ilk iki gün kimse gelmedi. Çok uzun bir filmdi, 4 bobin değiştirirdim, üç saat sürerdi. Odamın camı tam İstanbul Üniversitesi’ne bakardı, hareket olmayınca girişe “İslamiyet’in Doğuşu, Çağrı filmi” afişini astık. Hoparlörleri sadece salona değil olası kalabalığa karşı dışarıya verdim. Balkonda kadınlar, diğer yerde erkekler otururdu. Millet aptes alıp sinemaya gelmeye başlamıştı. Kuyruk, Aksaray’ı bulmuştu ve üç, dört ay aralıksız oynattık, büfe malzeme yetiştiremiyordu. O film boyunca evimden alındım ve bırakıldım, tüm yemekleri makine dairesinde yedim.
Benzer durumu, Maksim’in yanındaki eski Taksim Sineması’nda yaşadık. Toros Film, Türkiye’ye Raj Kapoor’ın Avaramu filmini getirmişti ama hiç ilgi yok. Sahibi kapının önüne bir sandalye koydu ve müzikleri dışarı vermeye başladı, sonra da yer yok dedi. O film Türkiye’de bu şekilde tuttu.
– Gelelim o efsane sinemalara, ampullerin renkli, sandalyelerin ahşaptan, gerçek yıldızların altında, yazlık sinemalara. İstanbul’da kaç yazlık sinema vardı?
Her semtte yazlık sinema vardı, toplam beş yüz yazlık sinema, düşünün. Bobini alır, akşam saat dokuz gibi takardık. O zaman herkes sinemaya gelirdi, bu bir kültürdü.
– Şu an Cinemajestic makinistisiniz. Hasret kaldığımız basın gösterimleri, galalar, film festivallerinden unutamadığınız anınız var mı?
Yeni Melek, Emek’te çalıştım, Fitaş’tan emekli oldum. O zamanlar filmler kömürlüydü, basın ön gösterim zamanları film başlayınca, Atilla Dorsay yanıma gelir, “sol taraf biraz flu, amperi ayarlasana” der, düzeltirdim hemen. O zaman ampermetreler vardı, 60 amperi, 80 yapınca bembeyaz olurdu. Ne Atilla Dorsay, ne Ali Ulvi beni yalnız bırakmadı, bir de senin hakkını ödeyemem. Festival zamanlarında filmin kenarlarında düzeltilmesi gereken yerler olurdu, elimiz ile temizlerdik. Bir gün Eczacıbaşı, sahipleri var festivalde üç, dört kısım bölüm vardı, ben yukarı çıktım ve arkadaşa tembih ettim ama bir de geldim ki birinci kısmı, üçüncü kısma takmış, hemen bir telefon geldi, koştum müdahale ettim, Fitaş’ın patronu Sedat Bey “Ali bey, festival bitene kadar sen buradan bir yere ayrılmayacaksın!”dedi.
Hiç unutamadığım ise yönetmen Sinan Çetin’in, filminin basın gösterimi öncesi, üç, dört katlı pasta kesilecek, bana seslendi ve “Benim, Atilla Dorsay’ım buraya gelsin! Bütün filmleri altı, yedi kere izler, emeği çoktur, en son kararı, o verir!” dedi.
– Şimdi sinema seyirci ile buluşamıyor ama geçmişte Emek nasıldı?
Bambaşkaydı, ben sabah 11.00’de geldiğimde bakardım, her yer kuyruk. Ne zaman gelmiş, bu insanlar derdim. Saat 11.30 da başlayıp akşam 21.30’a kadar aralıksız film oynatırdık.
– Seyirci nasıldı?
Seyirci, bilinçliydi. Beyoğlu’na gidelim, kahve içelim, bir de film izleyelim derdi ve gideceği filmi bilirdi. Şimdi televizyon ve pandeminin etkisi de eklenince, kaliteli film de çıkmayınca seyirci soğudu, uzaklaştı.
– Dağıtım konusu geçmişte farklı, filmlerin sizlere ulaşımı ve seyirci ile buluşması nasıl olurdu?
Avrupa’dan yabancı film gelince, İstanbul ve Anadolu yani Adana, Ankara, İzmir ve Samsun için birer kopya verilirdi. Tek kopya olduğu için buna o zamanlar, taşımalı oynama, denirdi. Fitaş’ta oynadığı sırada Harbiye Has, Şişli Konak’ta oynayacak. Kurye motorları vardı, bobin bana gelene kadar reklam oynatırdım çünkü diğer sinema salonundan çıkıp da bir aksilik oldu mu, teknik bir arıza oldu bekleyeceğiz derdim ama kıyamet kopardı, seyirci hemen huysuzlanırdı.
– Sinema nerede izlenir?
Bu birlikte sloganımız, sinemaya yüreğini koymuş herkesin söylediği “Sinema, Sinemada izlenir”. Ben, sinemada büyüdüm, o efektler, sesler, başka bir dünya, seyircinin gelmeyişini anlamam mümkün değil. Biz bir aileyiz, bir kere Beyoğlu, sinemayı ilk öğrendikleri yer, bana kalırsa sinema izlemeyi başka şekle dönüştürmeye çabalamak, baba evini unutmak gibi. Üstelik hala halk günleri var, haftada bir gelinebilir. Pandemi, her şeyden beter!
Ali Koçoğlu, altmış yıla varan sinema yolculuğunda, makine çalışırken sesi dinleyip, ne olduğunu bilen bir usta. Bugünlerde “Hoş geldiniz, iyi ki varsınız” diye karşıladığı seyircilerini özlüyor, makineler de onu…
Bugün enerjinin yüksek olduğu bir gün. İhtiyaç duyduğun cesareti içsel olarak hissedeceksin. Yeni fırsatlar kapında. Duygularını açık bir şekilde ifade etmekten çekinme; bu, ilişkilerini güçlendirecek. İş hayatında proaktif olman, beklenmedik olumlu sonuçlar doğurabilir. Sabırsızlık hissi, düşünmeden hareket etmeni sağlayabilir; dikkatli ol. Aşk hayatında ise tutku dolu anlar seni bekliyor; romantizmi canlı tutmak için küçük sürprizler yapabilirsin. Kendine güven, bu dönemde kararlılığın en büyük güç kaynağın olacak. Sağlığına dikkat etmeyi unutma; biraz dinlenmek iyi gelebilir.
Son zamanlarda elde ettiğin içsel huzur, yaşamına yansıyacak. Duygusal olarak daha güçlü hissedeceksin ve bu da çevrendekilere karşı daha açık olmanı sağlayacak. İlişkilerde samimiyetin artması, bağlarını güçlendirebilir. Maddi konularda ise kararların senin elinde olacak; detaylara dikkat etmekte fayda var. Belki de yeni bir gelir kaynağı araştırmak isteyebilirsin, bu süreçte sabırlı olmalı ve acele kararlar vermemelisin. Kendine biraz zaman ayırmak, ruhsal anlamda yenilenmene yardımcı olacak. Gözlemlerine ve sezgilerine güven; içsel sesin, doğru yolu bulmana rehberlik edecek. Günün ilerleyen saatlerinde, beklenmedik bir sürpriz seni heyecanlandırabilir. Huzur bulduğun alanlarda, yaşamın tadını çıkar.
İkizler, zihinlerinizi açacak ve yeni fikirlerle dolup taşacak bir gün geçirebilirsiniz. Sosyal çevrenizde hareketlilik artarken, iletişim becerilerinizi ön plana çıkarmanız gereken fırsatlar sizi bekliyor. Merak duygunuz, etrafınızdaki insanlarla derinleşebilecek sohbetlere dönüşebilir. Dinleyici rolünü benimserseniz, başkalarının deneyimlerinden önemli dersler çıkarabilirsiniz. Duygusal ilişkilerde, dürüstlük ve açıklık, aradığınız bağı kurmanın anahtarı olabilir. İçsel olarak huzursuz hissedebilir, ama bunu yaratıcı yönlerinizi keşfederek dengeleyebilirsiniz. Yeni hobiler edinebilir veya eski ilgi alanlarınıza geri dönebilirsiniz. Kendinize zaman ayırmayı unutmayın; bu, zihinsel yorgunluğunuzu hafifletecektir. Unutmayın, düşüncelerinizi anlamak ve başkalarıyla paylaşmak size büyük bir tatmin sağlayabilir.
Duyguların ön planda olacağı bir gün seni bekliyor. İçsel dünyanda derinlemesine bir keşif yapabilir, geçmişteki anıların senin üzerindeki etkilerini gözden geçirebilirsin. Ailevi ilişkilerin, sevdiklerinle olan bağların, duygusal yönünü besleyecek bir odak noktası olacak. Sakin ve şefkatli bir yaklaşım sergilemek, hem senin hem de çevrendekilerin ruh haline olumlu bir katkı sağlayabilir.Kendine biraz zaman ayırmak, duygusal yüklerini hafifletmek için faydalı olabilir. Belki bir yürüyüş, bir gün geçirmek için doğayı seçmek ya da bir hobiyle ilgilenmek iyi birer alternatif. Bugün, hayal gücünün yüksek olduğu bir dönemdesin; yaratıcılığını kullanarak kendini ifade etme fırsatı bulabilirsin. Belirsizlikler veya kaygılar içindeysen, sevdiğin kişilerin desteği sana iyi gelecektir.İletişimde dikkatli ol; hislerini açıkça dile getirmek önemli ama kelimelerini seçerken nazik bir dil kullanmak ilişkilerini güçlendirebilir. Belki de duygusal bir paylaşım yaparak aralarındaki bağları yeniden kuvvetlendirmek isteyebilirsin. Genel olarak, içsel huzurunu bulma çabası öne çıkıyor. Altında yatan duygusal dinamikleri anlamak ve kabullenmek, ilerlemeni destekleyecektir.
Etkileyici bir enerjiyle güne başlayacaksın. Karizma ve çekiciliğin bu dönemde zirve yapabilir; çevrendekilerin dikkatini çekmekte zorlanmayacaksın. Yaratıcılığın artarken, sanatsal projelere yönelmek için mükemmel bir zaman. Kendini ifade etme yeteneğin, iletişim kurduğun kişilere ilham verebilir. Özgüvenin yüksek, bu da cesur adımlar atmana olanak tanıyacak. Duygusal ilişkilerde tutkulu bir atmosfer hakim olabilir; sevgi dolu anlar yaşamak için fırsatlar karşına çıkabilir. Ancak, aşırı gururlu davranmaktan kaçınmalısın; bu, bazı çatışmalara yol açabilir. Aynı zamanda geleceğe dair hedeflerinle ilgili düşünmek ve planlama yapmak için de uygun bir zaman dilimi. Kendi potansiyelini keşfetmeye yönelik içsel bir motivasyon hissedebilirsin. Biraz kendine zaman ayırarak, içsel huzurunu sağlamak ve enerji depolamakta fayda var. Unutma, içindeki ateşi beslemek, etrafındaki dünyayı aydınlatacak.
Detaylara olan ilgin, sorumluluklarındaki titizlikle birleşince, bugün işlerindeki başarıyı artırabilir. Küçük detayların üzerine düşmek, büyük bir resmi anlamana yardımcı oluyor. Birikmiş işlerinle ilgilenmek, zihinsel olarak seni rahatlatacak ve daha verimli bir gün geçirmeni sağlayacak. Yakın çevrendeki insanlarla olan iletişimin güçleniyor; onların fikirlerine önem vererek aranızdaki bağı pekiştirebilirsin. Duygusal konularda da dengede kalmayı başarabilirsin; sevgi dolu ancak mantıklı bir yaklaşım sergilemen ilişkilerine olumlu yansıyacak. Sağlığına dikkat etmen, günlük rutininde spor veya yürüyüş yapman, enerji seviyeni yükseltecek. Yeni bir şeyler öğrenmek için mükemmel bir zaman; ilgi alanların hakkında kendini geliştirecek fırsatlar bulabilirsin. Kendine olan güvenin artarken, başkalarına da ilham verecek bir liderlik potansiyelin açığa çıkabilir.
İlişkilerde denge arayışında olacağın bir dönemdesin. Sosyal ortamlarında daha fazla dikkat çekebilir, etrafındakilerin ilgisini üzerine çekebilirsin. İletişim becerilerin gün yüzüne çıkarken, sanatsal yönlerini de ortaya koyma fırsatı bulabilirsin. Kendini yaratıcı projelerde ifade etmekten keyif alacak, hayal gücünü serbest bırakacaksın. Aşk hayatında ise duygusal derinlikler ve tatlı sürprizler seni bekliyor. Sevdiğinle yapacağınız küçük bir etkinlik ilişkinizi tazelemenize vesile olacak. Sabırlı olmalı, bazen olayların doğal akışına bırakmalısın. Parasal konularda dikkatli olmalı, harcamalarını gözetmeli, gereksiz risklerden kaçınmalısın. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme; meditasyon, yoga gibi rahatlatıcı aktiviteler zihnini dinlendirip ruhunu besleyecek. Bugün, başkalarıyla olan bağlantıların sayesinde birçok fayda elde edebilirsin. Sosyal etkinlikler, yeni insanlarla tanışmak ve sürpriz fırsatlarla dolu.
Duygusal derinlikler içinde kaybolabilirsin. İçsel bir dönüşüm sürecindesin; geçmişle yüzleşmek ve duygusal yaralarını sarma vakti. Sırtındaki yüklerden kurtulmak için cesaretini topla. İçinde birikecek hislerin, sana yeni ufuklar açacak. İkili ilişkilerde sadakat ve güven arayışında olabilirsin. Duygularını açıkça ifade etmekte zorlanabilirsin ama gerçek hislerini paylaşmak, ilişkilerini güçlendirecek. İş hayatında yeniliklere adım atmaya meyilli ol. Geleceğe dair planlarını gözden geçir; esnek ol ve fırsatları değerlendirmek için hazır bekle. Özellikle sezgilerin bugün çok güçlü. Kendi iç sesine kulak ver ve kararlarını ona göre yönlendir. Kendine zaman ayırmayı unutma, zihin ve ruh sağlığına özen göstermelisin. Günün sonunda, duygusal tatminin seni bekliyor; hissettiğin her şey, sana yeni kapılar açacak.
Macera arzun gün yüzüne çıkıyor; yeni fırsatlar kapını çalabilir, bu yüzden açık fikirli ve cesur olmalısın. Eğlenceli ve sosyal bir ortamda bulunmak, ruh halini iyileştirecek. İletişimde dikkatli olmalısın; yanlış anlaşılmalar, istenmeyen gerginlikler doğurabilir. İçsel yolculuk ve düşünme zamanı. Yeni bir şeyler öğrenmek, kişisel gelişimine katkı sağlayacak. Hayallerine odaklan ve onları gerçekleştirme yolunda adımlar atmaya başlayabilirsin. Bu dönemde keyif aldığın hobilerle meşgul olmak ruhuna iyi gelecektir. Kalp ve zihin arasında bir denge kurmalısın; hislerini anlamak, ilişkilerde daha derin bir bağ kurmanı sağlayabilir. Doğada zaman geçirmen, enerjini tazeleyecek. Hayatın tadını çıkar!
Bugün, kararlılığın ve disiplinin ön plana çıkıyor. Hedeflerine ulaşmada izlediğin strateji, diğerlerine ilham verebilir. İş yerinde sıkı bir programın var, bu da seni zamanında ve etkili sonuçlar almaya yönlendiriyor. Ancak dikkatini dağıtabilecek durumlar, seni başarıya giden yolda zorlayabilir. Duygusal olarak, kendini biraz yalnız hissedebilirsin; bu da yakın ilişkilerine dair derin düşüncelere yol açabilir. Sevdiklerinle kaliteli zaman geçirmek, ruh halini dengelemene yardımcı olacak. Para konularında dikkatli olman gereken bir dönemdesin, harcamalarını gözden geçirmen faydalı olacaktır. Kendine yatırım yapmayı unutma, zira bugün içsel gücünü artıracak fırsatlar karşına çıkabilir.
Sanat ve yaratıcılıkla dolu bir gün geçirebilirsin. İçsel bir keşif yolculuğuna çıkman, zihnindeki utangaç fikirleri serbest bırakmana yardımcı olacak. Sosyal ilişkilerinde sürprizler ve beklenmedik karşılaşmalar söz konusu. Yenilikçi fikirlerin, çevrendeki insanları etkileyecek. Bağlantılarını güçlendirmek adına cesur adımlar atmak isteyeceksin, bu da senin için büyük bir memnuniyet kaynağı olacak. Duygusal derinliklerini keşfetmek için kendine alan tanımalısın. Kendini ifade etme biçiminin farklılıklarınla daha özgün hale geleceğini fark edeceksin. Kendi sınırlarını zorlamak, potansiyelini açığa çıkartacak. Unutma, içindeki yenilikçi ruh her zaman yeni yollar yaratmana yardımcı olacaktır.
Son dönemde duygusal derinliklere dalmak isteyebilirsiniz. İçsel dünyanızda huzur arayışında olsanız da çevrenizdeki karmaşa buna engel olabilir. Hayal gücünüz oldukça güçlü çalışıyor; bu, yaratıcılığınızı besleyebilir. Sanat ve estetikle ilgilenmek, ruh halinizi iyileştirebilir. Sosyal ilişkilerinizde daha duyarlı ve anlayışlı olmaya yönelin. Başkalarının duygularını anlamak için üstün bir empati yeteneği sergileyerek, açık iletişim kurmak önemli. İçsel huzurunuzu korumak adına yalnız kalmak, meditasyon yapmak ya da doğayla zaman geçirmek iyi gelebilir. Ayrıca, sezgilerinize güvenerek bazı konularda attığınız adımlar, sizi beklemediğiniz yerlere taşıyabilir. Unutmayın, içsel dünyanızda yaşadığınız gelişmeler, dışarıda da olumlu değişimlere yol açabilir.
