1
Konuk yazar: Emel Seçen
Ali Koçoğlu yani Ali Usta, 1988 yapımı, Giuseppe Tornatore’nin Cinema Paradiso filminden çıkmış gibi, henüz ilkokul çağında sadece bir anons ile dünyası değişir “Kaynarca Sinemasında, bu akşam Ayhan Işık” Hikâyeyi ondan dinleyelim:
Malatya’da sinema salonu vardı ama ben kazası Arapgir’de yeni açılan “Kaynarca” salonunda yetiştim. Akşamları film gösterimleri olurdu, birde hafta sonları gündüz “bayanlar matinesi” vardı. O zaman araçla anons yapılırdı, çocuklar ağaçlara tırmanır izlemeye çalışırdı, tek sinema salonu, Ayhan Işık’ın oynadığı “Kanun Namına” ile ayak bastım ve her şeyi rahmetli ustam Sadık Bey’den öğrendim. O bana babacan tavrıyla ‘sinemayı seviyorsan gel!’ demese, hayat belki başka şekilde gelişecekti. Sevmek ne kelime, sinema benim hayatım oldu. Sinema nasıl oynatılıyor, bu makine nedir sorularına cevap bulma isteği, beni bugünlere taşıdı. O günden sonra ustamın yanından ayrılmadım, ne öğrensem kârdı. İlkokul bitti ama gönlüm hep sinemadaydı. Ustam, ‘önce okul, oku adam ol’ dedi ama ben çok ısrar ettim. Bana, bobin sarmayı, makineye film takmayı öğretti.
Ali Koçoğlu ve Emel Seçen
– Sonra İstanbul’a geliyorsunuz, ilk iş neresi?
Şehzadebaşı, Kulüp Sineması. O zamanlar sinema salonları karşılıklıydı, yanında Turan Sineması, karşısında, Gül, Gündeş ve Yeni Sinema, bir de Beyazıt, Marmara Sineması. Hem Kulüp Sineması’nda hem Marmara Sineması’nda çalıştım. Filmlerde diş kırıkları çok olurdu, yani filmi takmakla iş bitmiyor. Bazen gelişte, bazen bakımsızlıktan harap gelirdi film. Dişler temizlenir, yırtık bantlar onarılır ve filmin kopmaması için her şey yapılırdı. Eğer koparsa, asetonla filmi bandını kazıyıp, yapıştırırdık. Küçücük bir camım vardı, oradan film boyunca sürekli kontrol ederdim. Her şey 32 diş, tambur ve dişler etrafında döner. O gün bugündür, gözüm perdede, kulağım makine sesindedir. Ustam öğretmişti, sürekli elimde bir makas ile eğer film tutuşursa müdahale eder, keserdim yoksa filmin hepsi yanar, kül olma riski var, filmi kurtarırdım. Yukarıda musluklar vardı, hemen vanayı çevirirdim. Kömür yetişmedi bir gün, koştum Turan Sineması’na, aldım filmi oynatmaya devam ettim.
– Yangın söndürücü gibi yetişiyorsunuz, canınızın yandığı ya da seyircinin filmi izleyemediği oldu mu?
Birçok arkadaşımın elleri yanmıştı, bende de oldu, hemen kestim. Seyirci iki, üç kareyi izleyemedi haliyle.
– Anthony Quinn’in oynadığı Çağrı filmini Marmara Sinemasında oynatıyorsunuz, ilk iki gün hiç seyirci gelmiyor, sonra neler oluyor?
Türkiye’ye, Sunar film getirmişti, ilk iki gün kimse gelmedi. Çok uzun bir filmdi, 4 bobin değiştirirdim, üç saat sürerdi. Odamın camı tam İstanbul Üniversitesi’ne bakardı, hareket olmayınca girişe “İslamiyet’in Doğuşu, Çağrı filmi” afişini astık. Hoparlörleri sadece salona değil olası kalabalığa karşı dışarıya verdim. Balkonda kadınlar, diğer yerde erkekler otururdu. Millet aptes alıp sinemaya gelmeye başlamıştı. Kuyruk, Aksaray’ı bulmuştu ve üç, dört ay aralıksız oynattık, büfe malzeme yetiştiremiyordu. O film boyunca evimden alındım ve bırakıldım, tüm yemekleri makine dairesinde yedim.
Benzer durumu, Maksim’in yanındaki eski Taksim Sineması’nda yaşadık. Toros Film, Türkiye’ye Raj Kapoor’ın Avaramu filmini getirmişti ama hiç ilgi yok. Sahibi kapının önüne bir sandalye koydu ve müzikleri dışarı vermeye başladı, sonra da yer yok dedi. O film Türkiye’de bu şekilde tuttu.
– Gelelim o efsane sinemalara, ampullerin renkli, sandalyelerin ahşaptan, gerçek yıldızların altında, yazlık sinemalara. İstanbul’da kaç yazlık sinema vardı?
Her semtte yazlık sinema vardı, toplam beş yüz yazlık sinema, düşünün. Bobini alır, akşam saat dokuz gibi takardık. O zaman herkes sinemaya gelirdi, bu bir kültürdü.
– Şu an Cinemajestic makinistisiniz. Hasret kaldığımız basın gösterimleri, galalar, film festivallerinden unutamadığınız anınız var mı?
Yeni Melek, Emek’te çalıştım, Fitaş’tan emekli oldum. O zamanlar filmler kömürlüydü, basın ön gösterim zamanları film başlayınca, Atilla Dorsay yanıma gelir, “sol taraf biraz flu, amperi ayarlasana” der, düzeltirdim hemen. O zaman ampermetreler vardı, 60 amperi, 80 yapınca bembeyaz olurdu. Ne Atilla Dorsay, ne Ali Ulvi beni yalnız bırakmadı, bir de senin hakkını ödeyemem. Festival zamanlarında filmin kenarlarında düzeltilmesi gereken yerler olurdu, elimiz ile temizlerdik. Bir gün Eczacıbaşı, sahipleri var festivalde üç, dört kısım bölüm vardı, ben yukarı çıktım ve arkadaşa tembih ettim ama bir de geldim ki birinci kısmı, üçüncü kısma takmış, hemen bir telefon geldi, koştum müdahale ettim, Fitaş’ın patronu Sedat Bey “Ali bey, festival bitene kadar sen buradan bir yere ayrılmayacaksın!”dedi.
Hiç unutamadığım ise yönetmen Sinan Çetin’in, filminin basın gösterimi öncesi, üç, dört katlı pasta kesilecek, bana seslendi ve “Benim, Atilla Dorsay’ım buraya gelsin! Bütün filmleri altı, yedi kere izler, emeği çoktur, en son kararı, o verir!” dedi.
– Şimdi sinema seyirci ile buluşamıyor ama geçmişte Emek nasıldı?
Bambaşkaydı, ben sabah 11.00’de geldiğimde bakardım, her yer kuyruk. Ne zaman gelmiş, bu insanlar derdim. Saat 11.30 da başlayıp akşam 21.30’a kadar aralıksız film oynatırdık.
– Seyirci nasıldı?
Seyirci, bilinçliydi. Beyoğlu’na gidelim, kahve içelim, bir de film izleyelim derdi ve gideceği filmi bilirdi. Şimdi televizyon ve pandeminin etkisi de eklenince, kaliteli film de çıkmayınca seyirci soğudu, uzaklaştı.
– Dağıtım konusu geçmişte farklı, filmlerin sizlere ulaşımı ve seyirci ile buluşması nasıl olurdu?
Avrupa’dan yabancı film gelince, İstanbul ve Anadolu yani Adana, Ankara, İzmir ve Samsun için birer kopya verilirdi. Tek kopya olduğu için buna o zamanlar, taşımalı oynama, denirdi. Fitaş’ta oynadığı sırada Harbiye Has, Şişli Konak’ta oynayacak. Kurye motorları vardı, bobin bana gelene kadar reklam oynatırdım çünkü diğer sinema salonundan çıkıp da bir aksilik oldu mu, teknik bir arıza oldu bekleyeceğiz derdim ama kıyamet kopardı, seyirci hemen huysuzlanırdı.
– Sinema nerede izlenir?
Bu birlikte sloganımız, sinemaya yüreğini koymuş herkesin söylediği “Sinema, Sinemada izlenir”. Ben, sinemada büyüdüm, o efektler, sesler, başka bir dünya, seyircinin gelmeyişini anlamam mümkün değil. Biz bir aileyiz, bir kere Beyoğlu, sinemayı ilk öğrendikleri yer, bana kalırsa sinema izlemeyi başka şekle dönüştürmeye çabalamak, baba evini unutmak gibi. Üstelik hala halk günleri var, haftada bir gelinebilir. Pandemi, her şeyden beter!
Ali Koçoğlu, altmış yıla varan sinema yolculuğunda, makine çalışırken sesi dinleyip, ne olduğunu bilen bir usta. Bugünlerde “Hoş geldiniz, iyi ki varsınız” diye karşıladığı seyircilerini özlüyor, makineler de onu…
Bugün, içindeki cesaret ve enerji patlamasıyla yeni başlangıçlar yapma isteği duyacaksın. Kendini daha atılgan ve özgüven dolu hissedeceksin, bu da çevrendekileri etkileyecek. Fakat, sabırsızlık ve düşünmeden hareket etme eğilimine dikkat etmelisin; bu, bazı yanlış anlamalara ya da çatışmalara yol açabilir. İkili ilişkilerinde açık iletişim, problemleri çözmende anahtar bir rol oynayacak. Kariyerinle ilgili yeni fırsatlar kapını çalabilir; cesaretini topla ve fırsatları değerlendir. Aynı zamanda, fiziken kendine dikkat etmen gerektiğini unutma, dinlenmeyi ve yenilenmeyi ihmal etme.
Bugün içsel huzur arayışında olabilirsin. Sakin ve huzurlu bir ortamda vakit geçirmek, sana enerji verecek. Maddi konularda daha dikkatli olman gereken bir dönemdesin. Harcamalarına dikkat et ve bütçeni gözden geçir. İlişkilerinde derin bir bağ kurma isteği, yakın çevrenle olan iletişimini güçlendirebilir. Ancak, duygusal açıdan duyarlı olman gereken bir zaman dilimindesin; hislerini açıkça ifade etmekten çekinmemelisin. Kendine olan güvenin artacak ve bu da kararlarını daha sağlıklı bir şekilde almanı sağlayacak. İlerde karşına çıkacak fırsatları değerlendirmek için esnek kalmalısın. Sanatsal faaliyetlere yönelmek, yaratıcılığını ortaya çıkarman için iyi bir yol olabilir. Unutma, doğanın tadını çıkarmak da ruhunu besleyecektir.
Sosyal etkileşimlerin yoğunlaşacağı, iletişimin akıcı ve etkili olacağı bir gün desek yeridir. Yaratıcılığın yüksek olduğu anlar, düşüncelerinizi özgürce ifade edebilmenizi sağlayacak. Fikirlerinizi paylaşmaktan çekinmemeli, başkalarının görüşlerine de açık olmalısınız. Beklenmedik sürprizlerle karşılaşabilir, bu durumlar yeni fırsatlar kapısını aralayabilir. İçsel merakınızı besleyecek yeni bilgiler öğrenmeye hevesli olmalısınız. Gereksiz tartışmalardan uzak durmaya özen göstermeniz, akış içinde kalmanızı sağlayacak. Bu dönem düşüncelerinizi netleştirmek için meditasyon veya yazma etkinlikleri faydalı olabilir. Duygusal bağlarınızda da derinleşme, sevginizin daha çok değer kazanacağı durumlar göz önünde. Kendi içinizdeki sesle bağlantı kurmak, hayatın tadını çıkarmanıza yardımcı olacak.
Duygusal derinlikler içinde yüzmektesin, hislerin yüzeye çıkarken iç çekişmelerin de artabilir. Evin, ailen ve sevdiklerinle olan ilişkilerin ön planda, bu bağları kuvvetlendirmek için fırsatlar bulabilirsin. İçsel huzur arayışında, geçmişte yaşadıklarınla yüzleşmek, seni daha güçlü kılacak. Yaratıcılığın artarken, sanatsal projelere yönelmen seni zihinsel olarak besleyecek. Aynı zamanda, şefkatini paylaşmanın da tadını çıkarmalısın. Kendine kararlı bir şekilde hedefler koymak, duygusal bağımlılıklardan kurtulmanı sağlayabilir. Doğa ile iç içe olacağın bir aktivite ruhunu canlandırabilir ve sana yeni bakış açıları sunabilir. Unutma, duygularını ifade etmekten çekinme; bu, hem kendini tanımanı kolaylaştıracak hem de çevrendekilerle bağlarını güçlendirecek.
Bugün, içindeki yaratıcılığı ve liderliği serbest bırakma isteği ön planda. Sosyal çevrendeki insanlar senin fikirlerine ve düşüncelerine daha fazla değer vereceği için iletişim becerilerini ön plana çıkarmak için harika bir zaman. Güne başlarken, kendini oldukça enerjik hissedeceksin; bu, projelerin için yeni fırsatlar yaratmanı sağlayabilir. Kendine olan güvenin, başkalarını etkilemek için güçlü bir araç olacak. Ancak, sabırsızlık ve aşırı rekabetçilik gibi aşırılıklara dikkat etmelisin; başkalarının fikirlerine de açık olmayı unutmamalısın.Etrafındaki insanlarda ilham kaynağı olman mümkün. Bu, grup çalışmalarında veya sosyal etkinliklerde liderlik üstlenerek kendini gösterebileceğin bir fırsat sunuyor. Sanatsal yönlerini ortaya çıkarmak için fırsatlar da karşına çıkabilir. Ayrıca, kişisel gelişime dair yeni bir kitap veya kursa yönelmek için oldukça uygun bir dönemdesin. Duygusal ilişkilerde ise karşılıklı anlayış, daha derin bağlar kurmanı sağlayacaktır. Bugün, duygusal zekanı kullanmak, ilişkilerini güçlendirmek için seni destekleyecektir.
Detaylara olan düşkünlüğün, bugün fırsatların kapısını açabilir. Gün içerisinde küçük ama önemli ayrıntılara dikkat etmek, işlerini daha verimli bir şekilde yürütmene yardımcı olacak. Sağlığınla ilgili atacağın adımlarda da dikkatli olmalı, kendine zaman ayırmalısın. Yakın çevrendeki insanlarla olan iletişimini güçlendirmek, ruhsal olarak rahatlamanı sağlayabilir. Sözleşmeler veya finansal konular üzerinde yoğunlaşarak olumlu sonuçlar alabilirsin. Kendini ifade etme biçimin, karşındaki insanları etkileyebilir; bu fırsatı iyi değerlendir. Yaratıcılığın artış gösterebilir, bu yönünü geliştirmek için harika bir zaman.
Sosyal bağlantıların güçlendiği, uyum ve denge arayışında olduğun bir dönemdesin. Çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin, seni daha fazla olumlu yönde etkileyebilir. Bugün, başkalarıyla fikir alışverişlerinde bulunmak sana yeni perspektifler kazandıracak. Estetik ve sanatsal konularda ilham dolu anlar yaşayabilirsin. İçsel huzurunu sağlamak adına, sevdiğin aktivitelere yönelmek ve kendine zaman ayırmak da faydalı olacak. Duygusal dengeyi sağlamak adına, akışta kalman ve esneklik göstermen gereken durumlar ortaya çıkabilir. Farklı bakış açılarıyla zenginleşeceğin, keyifli görüşmeler yapabileceğin bir gün seni bekliyor.
Duygusal derinliklerin ve gizemlerin ortaya çıkacağı bir gün. Kalpteki hislerle yüzleşmek, içsel bir dönüşümü tetikleyebilir. İletişim kurarken daha dürüst olma ihtiyacı hissedebilirsin; bu, ilişkilerini güçlendirecek bir fırsat. Ani duygusal dalgalanmalar yaşarken, sezgilerin sana rehberlik edebilir. Ortak projelerde liderlik yapma cesaretini göster; fikrin önemseniyor. Kendine güven, gizli yeteneklerini sergile. Sosyal çevrende dikkatleri üzerine çekecek bir olay yaşanabilir. Enerjini olumlu yönlere kanalize et ve içsel huzuru bulmak için meditasyon gibi rahatlatıcı aktiviteleri ihmal etme. Her şeyin ötesine geçip, ruhsal derinliklerde yol alman gereken bir zaman. Bağlantı kurduğun kişileri daha iyi anlama fırsatı bulabilirsin.
Macera arayışın, içsel olarak tatmin olmana yardımcı olacak fırsatlar sunabilir. Yeni deneyimlere açık olman, sınırlarını zorlayarak sana ilham verecek. Sosyal çevrende bazı sürpriz gelişmelerle karşılaşabilir, seni şaşırtan insanlarla tanışabilirsin. Yaratıcılığın yüksek, bu da projelerine katkı sağlayacak. Ancak detaylara dikkat etmekte fayda var; bazı konularda aceleci davranmaktan kaçınmalısın. İletişimde samimiyet ön planda olmalı. Eğer duygusal bir meseleyle ilgileniyorsan, açık bir diyalog kurmak önemli. Kendini ifade etme biçimin, ilişkilerinde olumlu bir etki yaratabilir. Enerjini doğru yönlendirdiğin sürece, dolu dolu bir gün seni bekliyor.
Bugün, hedeflerine ulaşmak için kararlılıkla ilerlemen gerekecek. İçsel motivasyonun oldukça yüksek, bu nedenle işyeri projelerine yoğunlaşmak ve sorumluluklarını üstlenmek için mükemmel bir zaman. Ancak, yapıcı eleştirilere açık olman önemli. Takım arkadaşlarınla olan iletişimini güçlendirirsen, iş yerinde daha uyumlu bir atmosfer yaratabilirsin. Özel hayatında ise duygusal derinliklere inmeye hazır hissediyorsun. Partnerinle bağınızı kuvvetlendirecek samimi sohbetler yapma fırsatı doğabilir. Bekar Oğlaklar için ise yeni bir ilişkiye adım atma cesareti, hayatlarına taze bir soluk katabilir. Sağlığın konusunda daha fazla özen göstermen gereken bir dönemdesin. Fiziksel aktivitelere yer açarak hem zihinsel hem de bedensel olarak enerjini artırabilirsin. Yaratıcılığını beslemek için küçük hobiler edinmen faydalı olacak. Unutma, azim ve sabırla ilerlediğinde tüm hayallerini gerçekleştirme yolunda büyük adımlar atabilirsin.
Bugün zihin açıcı fikirler ve yaratıcı projeler için oldukça verimli bir gün. Sosyal çevrenizle olan etkileşimlerinizi artırarak ilham alabilir, yeni dostluklar kurabilirsiniz. Sizi sıkıntıya sokan bazı meselelerden uzaklaşmak için farklı bakış açıları denemek isteyebilirsiniz. Kendinizi yeniliklere açma isteğiniz, çevrenizdekilerin de dikkatini çekecek. Sürpriz gelişmelere hazırlıklı olun, özellikle beklenmedik bir arkadaş tavsiyesi ya da ilginç bir iş teklifi gündeme gelebilir. Duygusal olarak daha özgür hissetme arayışı içerisindesiniz; bu nedenle geçmişteki kısıtlamaları geride bırakmanın yollarını aramak isteyeceksiniz. Unutmayın, kendi özgürlüğünüzü yaratmak için adım atalım.
Duyguların derinliklerine dalmaya hazır ol. İçgüdülerin güçleniyor ve sezgisel bir döneme giriyorsun. Hayal gücün ve yaratıcılığın, seni ilham dolu projelere yönlendirebilir. Karşılaştığın zorluklara karşı duyarlılığın artarken, başkalarının hislerini daha iyi anlama yeteneğin de gelişiyor. Bugün, sosyal çevrendeki bazı kişilerle duygusal bağlarını güçlendirmek isteyebilirsin, bu nedenle empati göster ve samimi paylaşımlarda bulun.İç dünyanda huzur arayışı içinde olabilirsin; meditasyon veya doğada zaman geçirmek, iç rahatlamanı ve dinginliğini artırabilir. Aynı zamanda, sanatsal aktivitelerle kendini ifade etme ihtiyacı hissedebilirsin. İlişkilerde daha fazla anlayış ve şefkat göstermeye özen göster, bu, güçlü bağların pekişmesine katkıda bulunabilir. Hayal ettiğin projeleri hayata geçirme arzun içindeki parlak bir ateşi besliyor, cesaretini topla ve içindeki yaratıcı gücü serbest bırak. Unutma, bazen akışta kalmak, en iyi sonuçları getirebilir.
