1
Konuk yazar: Emel Seçen
Ali Koçoğlu yani Ali Usta, 1988 yapımı, Giuseppe Tornatore’nin Cinema Paradiso filminden çıkmış gibi, henüz ilkokul çağında sadece bir anons ile dünyası değişir “Kaynarca Sinemasında, bu akşam Ayhan Işık” Hikâyeyi ondan dinleyelim:
Malatya’da sinema salonu vardı ama ben kazası Arapgir’de yeni açılan “Kaynarca” salonunda yetiştim. Akşamları film gösterimleri olurdu, birde hafta sonları gündüz “bayanlar matinesi” vardı. O zaman araçla anons yapılırdı, çocuklar ağaçlara tırmanır izlemeye çalışırdı, tek sinema salonu, Ayhan Işık’ın oynadığı “Kanun Namına” ile ayak bastım ve her şeyi rahmetli ustam Sadık Bey’den öğrendim. O bana babacan tavrıyla ‘sinemayı seviyorsan gel!’ demese, hayat belki başka şekilde gelişecekti. Sevmek ne kelime, sinema benim hayatım oldu. Sinema nasıl oynatılıyor, bu makine nedir sorularına cevap bulma isteği, beni bugünlere taşıdı. O günden sonra ustamın yanından ayrılmadım, ne öğrensem kârdı. İlkokul bitti ama gönlüm hep sinemadaydı. Ustam, ‘önce okul, oku adam ol’ dedi ama ben çok ısrar ettim. Bana, bobin sarmayı, makineye film takmayı öğretti.
Ali Koçoğlu ve Emel Seçen
– Sonra İstanbul’a geliyorsunuz, ilk iş neresi?
Şehzadebaşı, Kulüp Sineması. O zamanlar sinema salonları karşılıklıydı, yanında Turan Sineması, karşısında, Gül, Gündeş ve Yeni Sinema, bir de Beyazıt, Marmara Sineması. Hem Kulüp Sineması’nda hem Marmara Sineması’nda çalıştım. Filmlerde diş kırıkları çok olurdu, yani filmi takmakla iş bitmiyor. Bazen gelişte, bazen bakımsızlıktan harap gelirdi film. Dişler temizlenir, yırtık bantlar onarılır ve filmin kopmaması için her şey yapılırdı. Eğer koparsa, asetonla filmi bandını kazıyıp, yapıştırırdık. Küçücük bir camım vardı, oradan film boyunca sürekli kontrol ederdim. Her şey 32 diş, tambur ve dişler etrafında döner. O gün bugündür, gözüm perdede, kulağım makine sesindedir. Ustam öğretmişti, sürekli elimde bir makas ile eğer film tutuşursa müdahale eder, keserdim yoksa filmin hepsi yanar, kül olma riski var, filmi kurtarırdım. Yukarıda musluklar vardı, hemen vanayı çevirirdim. Kömür yetişmedi bir gün, koştum Turan Sineması’na, aldım filmi oynatmaya devam ettim.
– Yangın söndürücü gibi yetişiyorsunuz, canınızın yandığı ya da seyircinin filmi izleyemediği oldu mu?
Birçok arkadaşımın elleri yanmıştı, bende de oldu, hemen kestim. Seyirci iki, üç kareyi izleyemedi haliyle.
– Anthony Quinn’in oynadığı Çağrı filmini Marmara Sinemasında oynatıyorsunuz, ilk iki gün hiç seyirci gelmiyor, sonra neler oluyor?
Türkiye’ye, Sunar film getirmişti, ilk iki gün kimse gelmedi. Çok uzun bir filmdi, 4 bobin değiştirirdim, üç saat sürerdi. Odamın camı tam İstanbul Üniversitesi’ne bakardı, hareket olmayınca girişe “İslamiyet’in Doğuşu, Çağrı filmi” afişini astık. Hoparlörleri sadece salona değil olası kalabalığa karşı dışarıya verdim. Balkonda kadınlar, diğer yerde erkekler otururdu. Millet aptes alıp sinemaya gelmeye başlamıştı. Kuyruk, Aksaray’ı bulmuştu ve üç, dört ay aralıksız oynattık, büfe malzeme yetiştiremiyordu. O film boyunca evimden alındım ve bırakıldım, tüm yemekleri makine dairesinde yedim.
Benzer durumu, Maksim’in yanındaki eski Taksim Sineması’nda yaşadık. Toros Film, Türkiye’ye Raj Kapoor’ın Avaramu filmini getirmişti ama hiç ilgi yok. Sahibi kapının önüne bir sandalye koydu ve müzikleri dışarı vermeye başladı, sonra da yer yok dedi. O film Türkiye’de bu şekilde tuttu.
– Gelelim o efsane sinemalara, ampullerin renkli, sandalyelerin ahşaptan, gerçek yıldızların altında, yazlık sinemalara. İstanbul’da kaç yazlık sinema vardı?
Her semtte yazlık sinema vardı, toplam beş yüz yazlık sinema, düşünün. Bobini alır, akşam saat dokuz gibi takardık. O zaman herkes sinemaya gelirdi, bu bir kültürdü.
– Şu an Cinemajestic makinistisiniz. Hasret kaldığımız basın gösterimleri, galalar, film festivallerinden unutamadığınız anınız var mı?
Yeni Melek, Emek’te çalıştım, Fitaş’tan emekli oldum. O zamanlar filmler kömürlüydü, basın ön gösterim zamanları film başlayınca, Atilla Dorsay yanıma gelir, “sol taraf biraz flu, amperi ayarlasana” der, düzeltirdim hemen. O zaman ampermetreler vardı, 60 amperi, 80 yapınca bembeyaz olurdu. Ne Atilla Dorsay, ne Ali Ulvi beni yalnız bırakmadı, bir de senin hakkını ödeyemem. Festival zamanlarında filmin kenarlarında düzeltilmesi gereken yerler olurdu, elimiz ile temizlerdik. Bir gün Eczacıbaşı, sahipleri var festivalde üç, dört kısım bölüm vardı, ben yukarı çıktım ve arkadaşa tembih ettim ama bir de geldim ki birinci kısmı, üçüncü kısma takmış, hemen bir telefon geldi, koştum müdahale ettim, Fitaş’ın patronu Sedat Bey “Ali bey, festival bitene kadar sen buradan bir yere ayrılmayacaksın!”dedi.
Hiç unutamadığım ise yönetmen Sinan Çetin’in, filminin basın gösterimi öncesi, üç, dört katlı pasta kesilecek, bana seslendi ve “Benim, Atilla Dorsay’ım buraya gelsin! Bütün filmleri altı, yedi kere izler, emeği çoktur, en son kararı, o verir!” dedi.
– Şimdi sinema seyirci ile buluşamıyor ama geçmişte Emek nasıldı?
Bambaşkaydı, ben sabah 11.00’de geldiğimde bakardım, her yer kuyruk. Ne zaman gelmiş, bu insanlar derdim. Saat 11.30 da başlayıp akşam 21.30’a kadar aralıksız film oynatırdık.
– Seyirci nasıldı?
Seyirci, bilinçliydi. Beyoğlu’na gidelim, kahve içelim, bir de film izleyelim derdi ve gideceği filmi bilirdi. Şimdi televizyon ve pandeminin etkisi de eklenince, kaliteli film de çıkmayınca seyirci soğudu, uzaklaştı.
– Dağıtım konusu geçmişte farklı, filmlerin sizlere ulaşımı ve seyirci ile buluşması nasıl olurdu?
Avrupa’dan yabancı film gelince, İstanbul ve Anadolu yani Adana, Ankara, İzmir ve Samsun için birer kopya verilirdi. Tek kopya olduğu için buna o zamanlar, taşımalı oynama, denirdi. Fitaş’ta oynadığı sırada Harbiye Has, Şişli Konak’ta oynayacak. Kurye motorları vardı, bobin bana gelene kadar reklam oynatırdım çünkü diğer sinema salonundan çıkıp da bir aksilik oldu mu, teknik bir arıza oldu bekleyeceğiz derdim ama kıyamet kopardı, seyirci hemen huysuzlanırdı.
– Sinema nerede izlenir?
Bu birlikte sloganımız, sinemaya yüreğini koymuş herkesin söylediği “Sinema, Sinemada izlenir”. Ben, sinemada büyüdüm, o efektler, sesler, başka bir dünya, seyircinin gelmeyişini anlamam mümkün değil. Biz bir aileyiz, bir kere Beyoğlu, sinemayı ilk öğrendikleri yer, bana kalırsa sinema izlemeyi başka şekle dönüştürmeye çabalamak, baba evini unutmak gibi. Üstelik hala halk günleri var, haftada bir gelinebilir. Pandemi, her şeyden beter!
Ali Koçoğlu, altmış yıla varan sinema yolculuğunda, makine çalışırken sesi dinleyip, ne olduğunu bilen bir usta. Bugünlerde “Hoş geldiniz, iyi ki varsınız” diye karşıladığı seyircilerini özlüyor, makineler de onu…
Maceraya atılma isteğin artıyor, bu da seni yeni başlangıçlara yönlendirecek. Enerjinin yüksek olduğu bir dönemdesin; bu nedenle sağlığınla ilgili konulara dikkat etmelisin. Ani kararlar almaktan kaçın, aceleci davranmak ileride hayal kırıklığına yol açabilir. İletişim becerilerin güçlü, bu sayede iş yerinde veya sosyal çevrende etki yaratma fırsatların var. Dikkatini dağıtan konulardan uzaklaşarak, hedeflerine odaklanmak faydalı olacak. İlişkilerde samimiyet ön planda; açık ve dürüst bir iletişim, bağlarını güçlendirecektir. Akşam saatlerinde bir etkinliğe davet alabilirsin; bu, sosyal yaşamında yeni bağlantılar kurma fırsatı sunacak. Unutma, içsel sesini dinlemek senin için önemli.
İçsel huzur arayışın bugün daha baskın. Yavaş ve temkinli adımlar atmak, düşüncelerini netleştirmek için harika bir zaman. Anlık zevkler ve lüks arayışı seni tatmin etse de, derin bir bağ kurma arzusuyla hareket ediyorsun. Yavaşlamak ve çevrendekilere derinlemesine odaklanmak, sana önemli gözlemler kazandırabilir. Maddi konulara dair yeni fırsatlar gündeme gelebilir. Acele etmeden, kararlı ve sağlam adımlarla ilerlemek en iyisi. Dostluk ilişkilerinde bazı sıcak sürprizler seni bekliyor. İçindeki güven duygusunu besle, kendi değerini bil ve bulunduğun anın tadını çıkar.
Bugün, zihninin sürekli hareket halinde olduğu bu dönemde, sosyal çevrenle olan etkileşimlerin oldukça canlı geçecek. Fikir alışverişlerinin ve tartışmaların ön planda olacağı bu zaman diliminde, başkalarının bakış açılarını anlamak için açık olman sana yeni ufuklar açacak. Esnek düşünmen, beklenmedik bağlantılar kurmana ve yeni projelere ilham almanı sağlayacak. Ayrıca, gün içinde aniden ortaya çıkabilecek fırsatları değerlendirmek konusunda dikkatli olman önemli. Empati yeteneğin ve iletişim becerilerin, insanlarla daha derin bağlar kurmanı sağlayacak. İçinde bulunduğun durumları sorgulamak yerine, deneyimlerinle büyümeye odaklandığında, sana yeni kapılar açılacak. Unutma, merak duygun her zaman senin en büyük destekçin.
Duygusal derinliklerin ve içsel dünyanla yüzleşme zamanındasın. Bugün, kalbinin sesini dinlemek, geçmişle ilgili anıları gözden geçirmek ve geleceğine dair sorular sormak için uygun bir dönem. Ailevi konular, duygusal bağlarını güçlendirmek adına ön plana çıkabilir. Sevdiklerinle geçireceğin zaman, sana huzur ve mutluluk getirecek. Yaratıcılığını ifade etmenin yollarını keşfetmeye açık ol. Sosyal ilişkilerde empati ve destekleyici bir tutum sergilemek, ilişkilerinde derinleşmene yardımcı olacak. İçsel huzur bulmak için zaman ayırdığında, kendini daha güçlü hissedeceksin. Akışa bırak ve ruhunun ihtiyaçlarını fark et.
Gökyüzündeki etkiler, kendine güvenini artıracak ve karizmatik yanlarını ön plana çıkaracak. Sosyal ortamlarda dikkat çekici bir varlık sergileyeceksin. İnsanların gözünde parlamak, yeni fırsatların kapısını aralayabilir. Yaratıcılığının doruklarına ulaşabilirsin; sanatsal projeler veya liderlik gerektiren durumlarda başarılı olman muhtemel. Ancak, özgüvenin yanında mütevaziliği de dengelemeyi unutma. İlişkilerde anlaşmazlıklar olabileceği için empati yaparak iletişimini güçlendirmek önemli. Sevdiklerinle olan bağlarını kuvvetlendirmek için küçük sürprizler yapabilir, onların takdirini kazanabilirsin. Bugün, içsel tutku ve motivasyon seni harekete geçirecek. Unutma ki, ilhamını çevrendeki güzelliklerden ve insanların iyi yönlerinden alabilirsin.
Bugün, pratik zekân ve analiz yeteneğin ön plana çıkacak. Detaylara olan dikkatin, iş ve günlük sorumluluklarında seni bir adım öne taşıyabilir. Var olan projeleri gözden geçirmek ve düzenlemek için harika bir gün. Kendine güven ve kararlılıkla hareket etmelisin; bu, başkaları üzerinde de olumlu bir etki bırakacak. Sosyal ilişkilerde ufak tefek sürtüşmeler olabilir, ancak yapıcı bir tavırla bunların üstesinden geleceksin. İçsel huzuru sağlamak için doğayla zaman geçirmek faydalı olabilir; zihin dinlenmeye ihtiyaç duyuyor. Kendine nazik davran ve planlarını esnek tut. Unutma ki, en iyi sonuçlar sabır ve kararlılık ile gelir. Bugün, kişisel gelişimine ağırlık vermek ve yeni bilgiler edinmek için oldukça verimli bir zaman dilimi.
Denge arayışın gün boyunca ön planda olacak. Sosyal ilişkilerde uyum sağlamak için çaba gösterirken, içsel huzurunu korumaya dikkat etmelisin. Samimi bir iletişim, kısa sürede keyifli sohbetlere dönüşebilir, burada karşına çıkan insanlarla arandaki bağı güçlendirebilirsin. Özellikle estetik konulara olan ilgin, sanatsal bir etkinlikle kendini ifade etme fırsatı sunabilir. Alışveriş yapmayı düşünüyorsan, zevklerine uygun güzel bir şeyler bulabilirsin. Ancak, harcamalarına dikkat etmelisin; gereksiz lükslerden kaçınmak, bütçeni koruman için önemli olacak. Güneşin ve Venüs’ün harmoni içinde olması, aşk hayatında da güzel sürprizlerle karşılaşabileceğini müjdeliyor. Unutma, kalbinin sesini dinlerken aklını da ihmal etme; dengeyi sağlamak, her zaman senin yönetiminde.
Bugün içsel derinliklerinle yüzleşme fırsatın var. Hislerin ve sezgilerin oldukça güçlü. Belki de geçmişle ilgili çözüme kavuşturman gereken bazı konular var. Duygusal bağların alevlenebilir, bu da ilişkilerinde derinlemesine bir anlayış geliştirebilir. Kendine ve başkalarına karşı daha açık olmaya çalış. Anlayış ve empati, seni düşündüğünden çok daha güçlü bir hale getirebilir. İş alanında dikkatli olman gereken durumlar olabilir; sezgilerini dinlemeyi unutma. Kendi iç huzurunu bulmak üzere meditatif pratikler yapman iyi gelebilir. Geleceğe dair hedeflerin varsa, onlara odaklanmalısın; planlı ve disiplinli bir yaklaşım, istediğin sonuçları getirecek. Unutma, karanlıkta bile bir ışık bulabilirsin.
Bugün hayal gücünle gerçeklik arasında dans ediyorsun. İçsel serüvenler peşindesin ve geçici zorluklar bile seni daha ileriye taşıyabilir. Kendine olan güvenin artıyor; bu durum yeni fırsatlarla kapılarını açacak. Sosyal çevrende enerjini yükselten dostluklar kuruyor, eğlenceli etkinliklerde yer alıyorsun. Meraklı ruhun, farklı kültürleri keşfetme ve yeni insanlarla tanışma isteği uyandıracak. Ancak, aşırı iyimserliğin seni yanıltmasın; gerçekleri göz ardı etmemeye çalış. Geleceğe dair planlarını gözden geçirirken, iç sesine kulak ver ve sezgilerini takip et. Unutma, özgürlüğünü kısıtlayacak durumlardan uzaklaşmak, ruhsal dengeyi sağlamak adına önemli. Kendine güven, tüm gözlemlerini değerlendir ve ilerle!
Bugün kararlılığın ve azminle öne çıkacaksın. Hedeflerine ulaşmada yeni stratejiler geliştirmek için mükemmel bir fırsat var. Sabırlı olman gerektiği durumlarla karşılaşabilirsin, ancak bu süre zarfında güçlü kalmalısın. Duygusal olarak kendini biraz kapalı hissedebilirsin; bu yüzden sevdiklerinle olan iletişimini güçlendirmeye çalış. İş yerinde, ekip çalışması ve işbirliği sana yardımcı olacak. Fikirlerini paylaşmaktan çekinme, bu senin yeteneklerini daha da ön plana çıkaracak. Ayrıca, sağlığına dikkat etmeli ve dinlenmeyi ihmal etmemelisin; zihinsel olarak tazelenmek, verimliliğini artıracak. Bugünün getirdiği zorluklar, karakterini daha da güçlendirecek ve ilerleyen dönemlere sağlam bir temel atmanı sağlayacak.
Bugün, yenilikçi fikirler ve sıra dışı düşünceler peşinde koşma arzusu içinde olacaksın. Toplumsal konulara duyduğun ilgi artacak, başkalarına yardımı öncelikli hedeflerin arasına alacaksın. Eski kalıpların dışına çıkmaya ve kendi özgün tarzını bulmaya yönelik bir isteğin var. Sosyal çevrenle olan ilişkilerin güçlenirken, yeni insanlarla tanışma fırsatları kapını çalabilir. Bu süreçte, sezgilerinle hareket etmek, seni güçlendirecek ve fırsatları değerlendirme konusunda doğru kararlar almanı sağlayacak. Rahatlaman ve kendine zaman ayırman, zihnini tazelemeni sağlayacak. Ayrıntılara dikkat et, çünkü bugün kaçırdığın bir fikir ya da öneri seni beklediğinden fazlasıyla etkileyebilir. Cesur ol ve sıradanlıktan uzaklaş, senin için keşfedilmemiş olan yollar açık.
Hayal gücünün ve sezgilerinin güçlü olduğu bir dönemdesin. İçsel dünyanı derinlemesine keşfetme arzusuyla dolup taşıyorsun. Bu, yaratıcılığını artıracak ve sanatsal ifadelerin için ilham kaynağı olabilecek bir zaman dilimi. Duygusal bağlantıların güçlenecek, ilişkilerinde daha anlayışlı ve empatik bir tutum sergileyeceksin. Ayrıca, toplumsal sorunlara duyarlılığın artabilir; başkalarının ihtiyaçlarına yardım etme isteği taşıyabilirsin. Kendine zamanı ayırmak, ruhsal sağlığın için faydalı olacak. İçsel bir denge bulmak ve geçmişle yüzleşmek, seni ileriye taşıyacak. Kendi sınırlarını korurken, açtığın kapılar karşına mucizeler çıkarabilir. Unutma, sezgilerin bu dönemde senin en büyük rehberin.
