1
Konuk yazar: Emel Seçen
Ali Koçoğlu yani Ali Usta, 1988 yapımı, Giuseppe Tornatore’nin Cinema Paradiso filminden çıkmış gibi, henüz ilkokul çağında sadece bir anons ile dünyası değişir “Kaynarca Sinemasında, bu akşam Ayhan Işık” Hikâyeyi ondan dinleyelim:
Malatya’da sinema salonu vardı ama ben kazası Arapgir’de yeni açılan “Kaynarca” salonunda yetiştim. Akşamları film gösterimleri olurdu, birde hafta sonları gündüz “bayanlar matinesi” vardı. O zaman araçla anons yapılırdı, çocuklar ağaçlara tırmanır izlemeye çalışırdı, tek sinema salonu, Ayhan Işık’ın oynadığı “Kanun Namına” ile ayak bastım ve her şeyi rahmetli ustam Sadık Bey’den öğrendim. O bana babacan tavrıyla ‘sinemayı seviyorsan gel!’ demese, hayat belki başka şekilde gelişecekti. Sevmek ne kelime, sinema benim hayatım oldu. Sinema nasıl oynatılıyor, bu makine nedir sorularına cevap bulma isteği, beni bugünlere taşıdı. O günden sonra ustamın yanından ayrılmadım, ne öğrensem kârdı. İlkokul bitti ama gönlüm hep sinemadaydı. Ustam, ‘önce okul, oku adam ol’ dedi ama ben çok ısrar ettim. Bana, bobin sarmayı, makineye film takmayı öğretti.
Ali Koçoğlu ve Emel Seçen
– Sonra İstanbul’a geliyorsunuz, ilk iş neresi?
Şehzadebaşı, Kulüp Sineması. O zamanlar sinema salonları karşılıklıydı, yanında Turan Sineması, karşısında, Gül, Gündeş ve Yeni Sinema, bir de Beyazıt, Marmara Sineması. Hem Kulüp Sineması’nda hem Marmara Sineması’nda çalıştım. Filmlerde diş kırıkları çok olurdu, yani filmi takmakla iş bitmiyor. Bazen gelişte, bazen bakımsızlıktan harap gelirdi film. Dişler temizlenir, yırtık bantlar onarılır ve filmin kopmaması için her şey yapılırdı. Eğer koparsa, asetonla filmi bandını kazıyıp, yapıştırırdık. Küçücük bir camım vardı, oradan film boyunca sürekli kontrol ederdim. Her şey 32 diş, tambur ve dişler etrafında döner. O gün bugündür, gözüm perdede, kulağım makine sesindedir. Ustam öğretmişti, sürekli elimde bir makas ile eğer film tutuşursa müdahale eder, keserdim yoksa filmin hepsi yanar, kül olma riski var, filmi kurtarırdım. Yukarıda musluklar vardı, hemen vanayı çevirirdim. Kömür yetişmedi bir gün, koştum Turan Sineması’na, aldım filmi oynatmaya devam ettim.
– Yangın söndürücü gibi yetişiyorsunuz, canınızın yandığı ya da seyircinin filmi izleyemediği oldu mu?
Birçok arkadaşımın elleri yanmıştı, bende de oldu, hemen kestim. Seyirci iki, üç kareyi izleyemedi haliyle.
– Anthony Quinn’in oynadığı Çağrı filmini Marmara Sinemasında oynatıyorsunuz, ilk iki gün hiç seyirci gelmiyor, sonra neler oluyor?
Türkiye’ye, Sunar film getirmişti, ilk iki gün kimse gelmedi. Çok uzun bir filmdi, 4 bobin değiştirirdim, üç saat sürerdi. Odamın camı tam İstanbul Üniversitesi’ne bakardı, hareket olmayınca girişe “İslamiyet’in Doğuşu, Çağrı filmi” afişini astık. Hoparlörleri sadece salona değil olası kalabalığa karşı dışarıya verdim. Balkonda kadınlar, diğer yerde erkekler otururdu. Millet aptes alıp sinemaya gelmeye başlamıştı. Kuyruk, Aksaray’ı bulmuştu ve üç, dört ay aralıksız oynattık, büfe malzeme yetiştiremiyordu. O film boyunca evimden alındım ve bırakıldım, tüm yemekleri makine dairesinde yedim.
Benzer durumu, Maksim’in yanındaki eski Taksim Sineması’nda yaşadık. Toros Film, Türkiye’ye Raj Kapoor’ın Avaramu filmini getirmişti ama hiç ilgi yok. Sahibi kapının önüne bir sandalye koydu ve müzikleri dışarı vermeye başladı, sonra da yer yok dedi. O film Türkiye’de bu şekilde tuttu.
– Gelelim o efsane sinemalara, ampullerin renkli, sandalyelerin ahşaptan, gerçek yıldızların altında, yazlık sinemalara. İstanbul’da kaç yazlık sinema vardı?
Her semtte yazlık sinema vardı, toplam beş yüz yazlık sinema, düşünün. Bobini alır, akşam saat dokuz gibi takardık. O zaman herkes sinemaya gelirdi, bu bir kültürdü.
– Şu an Cinemajestic makinistisiniz. Hasret kaldığımız basın gösterimleri, galalar, film festivallerinden unutamadığınız anınız var mı?
Yeni Melek, Emek’te çalıştım, Fitaş’tan emekli oldum. O zamanlar filmler kömürlüydü, basın ön gösterim zamanları film başlayınca, Atilla Dorsay yanıma gelir, “sol taraf biraz flu, amperi ayarlasana” der, düzeltirdim hemen. O zaman ampermetreler vardı, 60 amperi, 80 yapınca bembeyaz olurdu. Ne Atilla Dorsay, ne Ali Ulvi beni yalnız bırakmadı, bir de senin hakkını ödeyemem. Festival zamanlarında filmin kenarlarında düzeltilmesi gereken yerler olurdu, elimiz ile temizlerdik. Bir gün Eczacıbaşı, sahipleri var festivalde üç, dört kısım bölüm vardı, ben yukarı çıktım ve arkadaşa tembih ettim ama bir de geldim ki birinci kısmı, üçüncü kısma takmış, hemen bir telefon geldi, koştum müdahale ettim, Fitaş’ın patronu Sedat Bey “Ali bey, festival bitene kadar sen buradan bir yere ayrılmayacaksın!”dedi.
Hiç unutamadığım ise yönetmen Sinan Çetin’in, filminin basın gösterimi öncesi, üç, dört katlı pasta kesilecek, bana seslendi ve “Benim, Atilla Dorsay’ım buraya gelsin! Bütün filmleri altı, yedi kere izler, emeği çoktur, en son kararı, o verir!” dedi.
– Şimdi sinema seyirci ile buluşamıyor ama geçmişte Emek nasıldı?
Bambaşkaydı, ben sabah 11.00’de geldiğimde bakardım, her yer kuyruk. Ne zaman gelmiş, bu insanlar derdim. Saat 11.30 da başlayıp akşam 21.30’a kadar aralıksız film oynatırdık.
– Seyirci nasıldı?
Seyirci, bilinçliydi. Beyoğlu’na gidelim, kahve içelim, bir de film izleyelim derdi ve gideceği filmi bilirdi. Şimdi televizyon ve pandeminin etkisi de eklenince, kaliteli film de çıkmayınca seyirci soğudu, uzaklaştı.
– Dağıtım konusu geçmişte farklı, filmlerin sizlere ulaşımı ve seyirci ile buluşması nasıl olurdu?
Avrupa’dan yabancı film gelince, İstanbul ve Anadolu yani Adana, Ankara, İzmir ve Samsun için birer kopya verilirdi. Tek kopya olduğu için buna o zamanlar, taşımalı oynama, denirdi. Fitaş’ta oynadığı sırada Harbiye Has, Şişli Konak’ta oynayacak. Kurye motorları vardı, bobin bana gelene kadar reklam oynatırdım çünkü diğer sinema salonundan çıkıp da bir aksilik oldu mu, teknik bir arıza oldu bekleyeceğiz derdim ama kıyamet kopardı, seyirci hemen huysuzlanırdı.
– Sinema nerede izlenir?
Bu birlikte sloganımız, sinemaya yüreğini koymuş herkesin söylediği “Sinema, Sinemada izlenir”. Ben, sinemada büyüdüm, o efektler, sesler, başka bir dünya, seyircinin gelmeyişini anlamam mümkün değil. Biz bir aileyiz, bir kere Beyoğlu, sinemayı ilk öğrendikleri yer, bana kalırsa sinema izlemeyi başka şekle dönüştürmeye çabalamak, baba evini unutmak gibi. Üstelik hala halk günleri var, haftada bir gelinebilir. Pandemi, her şeyden beter!
Ali Koçoğlu, altmış yıla varan sinema yolculuğunda, makine çalışırken sesi dinleyip, ne olduğunu bilen bir usta. Bugünlerde “Hoş geldiniz, iyi ki varsınız” diye karşıladığı seyircilerini özlüyor, makineler de onu…
Bugün enerji dolu bir başlangıç yapacaksın. İçindeki tutku ve motivasyon, seni yeni projelere yönlendirebilir. Sadece kendi isteklerine odaklanmakla kalma, çevrendekilerin ihtiyaçlarını da göz önünde bulundur. Yeni bir aktiviteye katılmak veya sosyal bir etkinliğe gitmek, ruh halini yükseltecek ve bağlantılarını güçlendirecek. Duygusal açıdan içsel bir yolculuğa çıkabilirsin; bu, kendini daha iyi tanımanı sağlayacak. Anlık kararlar alırken özenli ol, aceleci tavırlardan kaçınmalısın. İş veya ilişkilerde daha önce karşılaştığın zorlukların üzerine gidip, cesurca adımlar atabilirsin. Başarı ve tatmin için gereken azim seninle. Her yenilik, biraz cesaret gerektiriyor; bu cesareti bulacak güce sahipsin. Kendi sınırlarını aşmayı deneyimle.
Bugün içinde bulunduğunuz ortamda huzurunuzu koruma arzusu ön planda. İlişkilerde uyum arayışında olacaksınız. İnsanlarla olan etkileşimlerinizde, samimi ve içten bir yaklaşım sergileyerek kalpten kalbe bir bağ kurmanız mümkün. Karşılıklı anlayış ve destek arayışında olduğunuzdan, sevdiklerinizle geçireceğiniz zaman enerjinizi artıracak. Maddi konularda dikkatli olmanız, bütçenizi dengeleme fırsatı verecek. Harcamalarınızı gözden geçirerek gereksiz masraflardan kaçınmalısınız. Bu süreç, finansal güvenliğinizi sağlamanız açısından önem taşımakta. Kendinizi sanatsal faaliyetlerle ifade etmek için harika bir zaman dilimi. Yaratıcılığınızı konuşturabileceğiniz projelerde yer almak, ruhsal anlamda sizi besleyecek. Dolayısıyla, sanat ve estetik unsurları hayatınıza dahil etmekten çekinmeyin. Duygusal yönden kendinizi biraz kapalı hissedebilirsiniz. İçsel dünyanıza yolculuk yapmak, duygularınızı anlamanız için faydalı olacak. Meditasyon veya doğa yürüyüşleri gibi etkinlikler, zihninizi arındırmanıza yardımcı olabilir. Kendinize bu tür zamanlar ayırmak, tazelenmiş bir duygu durumuyla gününüzü geçirmenizin anahtarı.
Zihnindeki karmaşalar yavaş yavaş huzura ulaşmaya başlarken, karşına çıkan fırsatları değerlendirmek için hazır olmalısın. İletişim her zamankinden daha güçlü bir şekilde akıyor; bu dönemde kendini ifade etme becerin, çevrendekilere ilham verecek. Sosyal ortamlarda aktif rol almalı, fikirlerini cesurca paylaşmalısın. Sürpriz ani gelişmelere hazırlıklı kal; hayatına yeni bir renk katabilir. İçsel huzurun ve çevrendekilerle olan bağların güçleniyor; dikkatlice dinle ve kalp sesine kulak ver. Bu yoğun enerji, sana keşfetme ve öğrenme arzusunu besleyecek, yeni öğrenmelere açık ol. Unutma, dengeyi sağlamak ve içsel huzurunu korumak bu süreçte kritik olacak. Kendine zaman tanı ve yeni deneyimlere açık kal.
Duygusal derinliklerin ön planda olduğu bir gün. Aile bağları ve ev hayatına yönelik yoğun bir ilgi hissedebilirsin. Sevdiklerinle geçireceğin zaman, içsel huzurun için büyük önem taşıyor. Duygusal paylaşımlarında samimiyet arayışında olacaksın. Kendini koruma içgüdün güçlü, bu yüzden başkalarına karşı daha hassas olabilirsin. Yaratıcı projelere yönelmek için harika bir fırsat, hayal gücünü serbest bırak. Ancak, dikkatini toplamakta zorlanabileceğin bir durumla karşılaşabilirsin; bunun için sakin kalmakta fayda var. İçsel dünyanı keşfetmek, yeni anlayışlar kazandırabilir. Sevgi ve bağlılık arayışında, içten yaklaşımının karşılık bulması mümkün. Kendine dön ve hislerini anlamaya çalış, bu süreçte sabırlı olmalısın. Kendini keşfetmek ve büyümek için önemli fırsatlar çıkabilir karşına.
Bugün özgüvenin zirveye ulaşacak, etrafındakilere cesaret aşılayacaksın. Sosyal ortamlarda parlayacaksın, gözler senin üzerinde olacak. İletişimdeki yeteneklerin, projelerini destekleyen bir kitle oluşturmanda yardımcı olacak. Yaratıcılığını kullanmak için harika bir zaman; sanatsal yönlerini keşfetmek ve ifade etmek için fırsatlar yakalayabilirsin. Ancak, aşırı iddialı olmak yerine alçakgönüllü kalmaya dikkat et, bu sayede insanların daha da ilgisini çekebilirsin. Aşk hayatında, tutkuların enerjik bir şekilde ortaya çıkabilir, duygularını cesurca ifade etme isteğin artacak. Kendine ve çevrene olumlu bir atmosfer yaratmalısın. Fakat unutma ki, içsel dengeni korumak, bu enerjiyi yapıcı bir şekilde kullanmanda önem taşıyor.
Bugün, detaylara olan dikkatin ve analitik zihnin ön planda. Karşılaştığın sorunlara pratik çözümler bulmakta son derece başarılısın. Ancak içsel huzurunu sağlamak adına biraz zaman ayırmalısın. İkili ilişkilerde bir çatışma yaşanabilir; bu durumda empati kurmak önemli. Sağlık konularına yönelik göstermiş olduğun özen artıyor, ama aşırıya kaçmamalısın. Peygamber sabrını gösterdiğin anlar, en güzel yaratıcılığını ortaya çıkarabilir. Gelecek planlarına yönelik adımlar atmak için doğru zaman. Gereksiz kaygılardan uzak durmak, seni hedeflerine bir adım daha yaklaştıracak. Unutma, kendine güvenmek en güçlü silahın.
Dengenin ve uyumun arayışında olduğun bir dönemdesin. Sosyal ilişkilerinde harika fırsatlar seni bekliyor. Karşılaştığın insanlar, hayatına renk katma potansiyeline sahip. İçsel çatışmalarını çözmek için kendine zaman ayırmalısın. Duygusal derinlikte başkalarıyla bağlantı kurmak için cesur ol. Eğer bir ortaklık içerisindeysen, karşılıklı anlayış ve destekle güçlüyü yakalayacaksınız. Yaratıcılığını harekete geçirip sanatsal projelere yönelmek, seni ruhsal olarak besleyecek. Bugün aldığın kararların uzun vadede etkili olabileceğini unutma, iç sesine güvenerek ilerlemelisin. Her şeyin bir uyum içinde geliştiğini görecek, pozitif enerjinle çevrendekilere ilham vereceksin.
Gizli duyguların su yüzüne çıkması muhtemel. İçsel bir derinlikte yüzleşmeler yaşayabilirsin. Bu durum, ilişkilerinde samimiyeti artırabilir ama aynı zamanda bazı rahatsız edici gerilimler de ortaya çıkabilir. Kendi sınırlarını belirlemek ve başkalarının beklentilerini yönetmek önemli olacak.Finansal konularda fırsatlar kapında. Dikkatini doğru yönlendirdiğinde, beklenmedik kazançlar elde edebilirsin. Ancak risk almaktan kaçınma gerekliliği de var. Bilinçli ve planlı hareket ettiğinde, daha iyi bir sonuç elde edebilirsin.Kendine dönüp bakma zamanı. Geçmişteki olayları yeniden değerlendirmen, yeni hibeler ve cesaret verici adımlar atman için bir itici güç oluşturacak. Gölgenin peşindeyken, ışığını kaybetmeme çabasını da unutmamalısın. Başkalarının etkisinden uzak durup kendi içsel yolculuğunu yapmaya yönelik kararlar almak, ruhsal olarak sana taze bir nefes kazandıracak.
Bugün, geniş ufuklara açılma arzusuyla dolup taşacaksın. Yeniliklere ve farklı deneyimlere olan ilgin, seni heyecan verici fırsatlarla karşılaştırabilir. İnsanlarla kurduğun iletişimde samimiyet ve içtenlik ön plana çıkacak, bu da seni daha çekici kılacak. Eğitim veya seyahatle ilgili konularda yeni bir kapının aralanması mümkün. Esnek ve uyumlu tavrın sayesinde karşılaştığın zorlukların üstesinden gelmekte zorlanmayacaksın. İçsel olarak kendini ifade etme ihtiyacın artıyor; yazılı ya da sözlü bir yaratıcılık projesine girişmek için harika bir zaman. Duygusal anlamda ise özgürlük hissi seni saracak, geçmişe dair kısıtlayıcı düşüncelerden arınmak için iyi bir gün. Destekleyici arkadaşlar ve anlam dolu sohbetler seni bir adım öteye taşıyabilir. Bu dönem, içsel keşiflerini ve kişisel hedeflerini netleştirmek için eşi benzeri olmayan bir fırsat sunuyor. Pozitif enerjin çevrendeki insanları da olumlu etkileyecek, sosyal ilişkilerde güç kazanacaksın. Açık fikirli ol, ilham kaynaklarını iyi değerlendirmeye çalış ve bu fırsatları yakala!
Bugün kararlılığın ve disiplinin öne çıkıyor, iş hayatında dikkat çeken başarılar elde etme fırsatların var. Planlarını iyi yönetmek, seni hedeflerine yaklaştıracak. İş arkadaşlarınla olan ilişkilerine dikkat et; iletişimde açıklık ve cömertlik, sinerjiyi artıracak. Kendi içsel motivasyonunu beslemek için, biraz kendine zaman ayırmanın önemini unutma. Duygusal açıdan, bazı engelleri aşmak için cesaret bulabilirsin. Aile ile ilgili konulara çözüm bulma arzusu, günü daha anlamlı kılacak. Sağlığına önem vermek, hem fiziksel hem de zihinsel dengeni korumana yardımcı olacak. Akşam saatlerinde sevdiklerinle keyifli anlar paylaşmak, stressiz bir zihin açlığına şifa gibi gelecek. Her şeyin bir zamanlaması olduğunu unutma; sabır ve azim seni daha büyük başarılara götürebilir.
Sosyal çevrende kendini ifade etmek için harika bir gün içindesin. Farklı fikirlerin ve yaratıcı görüşlerin etrafındaki insanlarla paylaşılabilecek en iyi şekli bulacak. İnsanların ilgisi seni motive edecek ve yeni bağlantılar kurmana yardımcı olacak. Kendine güvenin artarken, yenilikçi düşünme yeteneğinle öne çıkma fırsatına sahipsin. Ancak, bazı ilişkilerde yaşanabilecek iletişim sorunlarına dikkat etmen önemli. Empati kurmak ve anlaşılır olmak, başkalarıyla olan etkileşimlerinde olumlu sonuçlar getirecektir. Kendine ayırdığın zamanı unutma, zihin sağlığına odaklanmak, yaratıcılığını besleyecek. Günü spontane kararlarla renklendirmek seni daha da özgür hissettirebilir.
Hayallerin peşinde koşmak, içsel dünyanıza yolculuk yapmak için mükemmel bir zaman. Yaratıcılığınız zirveye ulaşabilir; sanatsal projelere yönelmek veya yeni hobiler denemek için harika bir dönemdesiniz. Hislerinizi dinleyerek, sezgilerinizi yönlendirin. İlişkilerde bağları kuvvetlendirebilir, derin ve anlamlı sohbetler yapabilirsiniz. Bir dostunuzdan gelecek destek, hayatınıza olumlu yansıyabilir. Kendinize zaman ayırmayı unutmayın; meditatif aktivitelerle zihninizi dinginleştirmek, ruh halinize iyi gelecektir. Sorunları aşmanın yollarını aramakta kararlı olmalısınız, hayatta sizi geride tutan unsurların farkına varmanız önemli. Kendi sınırlarınızı belirlerken, merhametli ve anlayışlı bir tutum sergilemek, çevrenizde hayranlık uyandırabilir. İlerlemek istediğiniz yolda samimi niyetler ve içten bağlantılar, başarıyı getirecek olan anahtarlardır.
