1
Konuk yazar: Emel Seçen
Ali Koçoğlu yani Ali Usta, 1988 yapımı, Giuseppe Tornatore’nin Cinema Paradiso filminden çıkmış gibi, henüz ilkokul çağında sadece bir anons ile dünyası değişir “Kaynarca Sinemasında, bu akşam Ayhan Işık” Hikâyeyi ondan dinleyelim:
Malatya’da sinema salonu vardı ama ben kazası Arapgir’de yeni açılan “Kaynarca” salonunda yetiştim. Akşamları film gösterimleri olurdu, birde hafta sonları gündüz “bayanlar matinesi” vardı. O zaman araçla anons yapılırdı, çocuklar ağaçlara tırmanır izlemeye çalışırdı, tek sinema salonu, Ayhan Işık’ın oynadığı “Kanun Namına” ile ayak bastım ve her şeyi rahmetli ustam Sadık Bey’den öğrendim. O bana babacan tavrıyla ‘sinemayı seviyorsan gel!’ demese, hayat belki başka şekilde gelişecekti. Sevmek ne kelime, sinema benim hayatım oldu. Sinema nasıl oynatılıyor, bu makine nedir sorularına cevap bulma isteği, beni bugünlere taşıdı. O günden sonra ustamın yanından ayrılmadım, ne öğrensem kârdı. İlkokul bitti ama gönlüm hep sinemadaydı. Ustam, ‘önce okul, oku adam ol’ dedi ama ben çok ısrar ettim. Bana, bobin sarmayı, makineye film takmayı öğretti.
Ali Koçoğlu ve Emel Seçen
– Sonra İstanbul’a geliyorsunuz, ilk iş neresi?
Şehzadebaşı, Kulüp Sineması. O zamanlar sinema salonları karşılıklıydı, yanında Turan Sineması, karşısında, Gül, Gündeş ve Yeni Sinema, bir de Beyazıt, Marmara Sineması. Hem Kulüp Sineması’nda hem Marmara Sineması’nda çalıştım. Filmlerde diş kırıkları çok olurdu, yani filmi takmakla iş bitmiyor. Bazen gelişte, bazen bakımsızlıktan harap gelirdi film. Dişler temizlenir, yırtık bantlar onarılır ve filmin kopmaması için her şey yapılırdı. Eğer koparsa, asetonla filmi bandını kazıyıp, yapıştırırdık. Küçücük bir camım vardı, oradan film boyunca sürekli kontrol ederdim. Her şey 32 diş, tambur ve dişler etrafında döner. O gün bugündür, gözüm perdede, kulağım makine sesindedir. Ustam öğretmişti, sürekli elimde bir makas ile eğer film tutuşursa müdahale eder, keserdim yoksa filmin hepsi yanar, kül olma riski var, filmi kurtarırdım. Yukarıda musluklar vardı, hemen vanayı çevirirdim. Kömür yetişmedi bir gün, koştum Turan Sineması’na, aldım filmi oynatmaya devam ettim.
– Yangın söndürücü gibi yetişiyorsunuz, canınızın yandığı ya da seyircinin filmi izleyemediği oldu mu?
Birçok arkadaşımın elleri yanmıştı, bende de oldu, hemen kestim. Seyirci iki, üç kareyi izleyemedi haliyle.
– Anthony Quinn’in oynadığı Çağrı filmini Marmara Sinemasında oynatıyorsunuz, ilk iki gün hiç seyirci gelmiyor, sonra neler oluyor?
Türkiye’ye, Sunar film getirmişti, ilk iki gün kimse gelmedi. Çok uzun bir filmdi, 4 bobin değiştirirdim, üç saat sürerdi. Odamın camı tam İstanbul Üniversitesi’ne bakardı, hareket olmayınca girişe “İslamiyet’in Doğuşu, Çağrı filmi” afişini astık. Hoparlörleri sadece salona değil olası kalabalığa karşı dışarıya verdim. Balkonda kadınlar, diğer yerde erkekler otururdu. Millet aptes alıp sinemaya gelmeye başlamıştı. Kuyruk, Aksaray’ı bulmuştu ve üç, dört ay aralıksız oynattık, büfe malzeme yetiştiremiyordu. O film boyunca evimden alındım ve bırakıldım, tüm yemekleri makine dairesinde yedim.
Benzer durumu, Maksim’in yanındaki eski Taksim Sineması’nda yaşadık. Toros Film, Türkiye’ye Raj Kapoor’ın Avaramu filmini getirmişti ama hiç ilgi yok. Sahibi kapının önüne bir sandalye koydu ve müzikleri dışarı vermeye başladı, sonra da yer yok dedi. O film Türkiye’de bu şekilde tuttu.
– Gelelim o efsane sinemalara, ampullerin renkli, sandalyelerin ahşaptan, gerçek yıldızların altında, yazlık sinemalara. İstanbul’da kaç yazlık sinema vardı?
Her semtte yazlık sinema vardı, toplam beş yüz yazlık sinema, düşünün. Bobini alır, akşam saat dokuz gibi takardık. O zaman herkes sinemaya gelirdi, bu bir kültürdü.
– Şu an Cinemajestic makinistisiniz. Hasret kaldığımız basın gösterimleri, galalar, film festivallerinden unutamadığınız anınız var mı?
Yeni Melek, Emek’te çalıştım, Fitaş’tan emekli oldum. O zamanlar filmler kömürlüydü, basın ön gösterim zamanları film başlayınca, Atilla Dorsay yanıma gelir, “sol taraf biraz flu, amperi ayarlasana” der, düzeltirdim hemen. O zaman ampermetreler vardı, 60 amperi, 80 yapınca bembeyaz olurdu. Ne Atilla Dorsay, ne Ali Ulvi beni yalnız bırakmadı, bir de senin hakkını ödeyemem. Festival zamanlarında filmin kenarlarında düzeltilmesi gereken yerler olurdu, elimiz ile temizlerdik. Bir gün Eczacıbaşı, sahipleri var festivalde üç, dört kısım bölüm vardı, ben yukarı çıktım ve arkadaşa tembih ettim ama bir de geldim ki birinci kısmı, üçüncü kısma takmış, hemen bir telefon geldi, koştum müdahale ettim, Fitaş’ın patronu Sedat Bey “Ali bey, festival bitene kadar sen buradan bir yere ayrılmayacaksın!”dedi.
Hiç unutamadığım ise yönetmen Sinan Çetin’in, filminin basın gösterimi öncesi, üç, dört katlı pasta kesilecek, bana seslendi ve “Benim, Atilla Dorsay’ım buraya gelsin! Bütün filmleri altı, yedi kere izler, emeği çoktur, en son kararı, o verir!” dedi.
– Şimdi sinema seyirci ile buluşamıyor ama geçmişte Emek nasıldı?
Bambaşkaydı, ben sabah 11.00’de geldiğimde bakardım, her yer kuyruk. Ne zaman gelmiş, bu insanlar derdim. Saat 11.30 da başlayıp akşam 21.30’a kadar aralıksız film oynatırdık.
– Seyirci nasıldı?
Seyirci, bilinçliydi. Beyoğlu’na gidelim, kahve içelim, bir de film izleyelim derdi ve gideceği filmi bilirdi. Şimdi televizyon ve pandeminin etkisi de eklenince, kaliteli film de çıkmayınca seyirci soğudu, uzaklaştı.
– Dağıtım konusu geçmişte farklı, filmlerin sizlere ulaşımı ve seyirci ile buluşması nasıl olurdu?
Avrupa’dan yabancı film gelince, İstanbul ve Anadolu yani Adana, Ankara, İzmir ve Samsun için birer kopya verilirdi. Tek kopya olduğu için buna o zamanlar, taşımalı oynama, denirdi. Fitaş’ta oynadığı sırada Harbiye Has, Şişli Konak’ta oynayacak. Kurye motorları vardı, bobin bana gelene kadar reklam oynatırdım çünkü diğer sinema salonundan çıkıp da bir aksilik oldu mu, teknik bir arıza oldu bekleyeceğiz derdim ama kıyamet kopardı, seyirci hemen huysuzlanırdı.
– Sinema nerede izlenir?
Bu birlikte sloganımız, sinemaya yüreğini koymuş herkesin söylediği “Sinema, Sinemada izlenir”. Ben, sinemada büyüdüm, o efektler, sesler, başka bir dünya, seyircinin gelmeyişini anlamam mümkün değil. Biz bir aileyiz, bir kere Beyoğlu, sinemayı ilk öğrendikleri yer, bana kalırsa sinema izlemeyi başka şekle dönüştürmeye çabalamak, baba evini unutmak gibi. Üstelik hala halk günleri var, haftada bir gelinebilir. Pandemi, her şeyden beter!
Ali Koçoğlu, altmış yıla varan sinema yolculuğunda, makine çalışırken sesi dinleyip, ne olduğunu bilen bir usta. Bugünlerde “Hoş geldiniz, iyi ki varsınız” diye karşıladığı seyircilerini özlüyor, makineler de onu…
Enerjinin yüksek olduğu bu günde, cesaretin ön planda. Yeni başlangıçlar ve risk almaya açık olman, hedeflerine ulaşmanda büyük bir etki yaratacak. Kendini ifade etmekte zorlanmasan iyi olur; etkileyici bir iletişim yeteneğin var, bu da başkalarını etkileyebilmeni sağlıyor. Etrafındaki insanlardan alacağın destekle, ilerlemek istediğin konularda cesur adımlar atabilirsin. Ancak, ani tepkiler vermeden önce düşünmende fayda var, sabırlı ol. Sağlık ve zindelik konularında da dikkatli olman gerekebilir; dinlenmek ve zihnini boşaltmak, günün koşturmacasında fayda sağlayacaktır. Hayatın sunduğu fırsatlara açık ol, karşına çıkan güzellikleri değerlendir!
Bugün, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerinde daha uyumlu ve anlayışlı bir tavır sergileyebilirsin. Duygusal denge arayışındasın ve bu anlamda karşında duran sorunları çözmek için içsel bir motivasyon hissedebilirsin. Bugün alacağın kararlar, uzun vadede hayatını olumlu yönde etkileyecektir. İş yerinde ya da sosyal çevrende bir takım işbirlikleri yapmak isteyebilirsin; bu, sana yeni fırsatlar sunabilir.Maddi konulara dair düşüncelerin yoğunlaşabilir. Yatırım yapmayı ya da bütçeni gözden geçirmeyi düşünebilirsin. Parasal konularda bilinçli bir yaklaşım benimsemek, ileride rahatlama sağlayacaktır. Duygusal ilişkilerde ise, sevdiğin kişiyle arandaki iletişim güçleniyor. Beklentilerini açıkça ifade etmek, size derinlik katabilir.Sağlık konusuna dikkat etmen önem taşıyor; bedenine iyi bakmak için bazı değişiklikler yapmayı düşünebilirsin. Doğa ile iç içe olmak, ruhunu canlandırman için iyi bir yol. Kendi iç dünyana dönüp, kendine zaman ayırmayı unutma. Bu süreç, sana stressiz bir gün sunabilir.
Zihin açıcı fikirler ve ilginç tartışmalar gündeminizi şekillendirecek. Sosyal çevrenizle olan bağlantılarınız güçlenirken, yeni insanlarla tanışma fırsatları da kapınızı çalabilir. Esnekliğiniz ve meraklı doğanız, farklı bakış açılarına ulaşmanızı sağlayacak; bu da yaratıcılığınızı artırabilir. Kısa yolculuklar veya aniden gelişen planlar, günlük rutininizi renklendirebilir. İletişim becerilerinizin zirveye çıkacağı bir dönemdesiniz. Bu dönemi, fikirlerinizi paylaşmak ve projelerinizi ön plana çıkarmak için değerlendirin. Ancak, aceleci kararlar vermekten kaçının; düşüncelerinizi netleştirmek için biraz zaman ayırın. Büyüleyici bağlantılar kurabileceğiniz bu süreçte, içsel sezgilerinize güvenin ve kalp sesinizi dinlemeyi ihmal etmeyin. Kısa süreli zorluklar karşısında esnekliğinizi korumak, günün sonunda size büyük bir tatmin sağlayacak.
Duygusal derinliklerin ortaya çıkması için uygun bir dönemdesin, içsel hislerinle yüzleşmek, geçmişin izlerini silmek adına fırsatlar karşına çıkabilir. Ailevi ilişkilerde yaşanan bir sorun, genele yayılmadan çözülebilir. İletişimde hassas olman, karşındakilerin kalp kırmadan ne hissettiğini anlamana yardımcı olacak. Maddi konularda sürpriz gelişmeler dikkatini çekebilir, harcamalarına dikkat etmen gerekecek. Kendine güvenin artıyor, yeni projelere başlamak için mükemmel bir zaman. Duygusal olarak beslenmeyi unutma, sevgi dolu anlar yaşaman sana iyi gelecek. Sanatsal veya yaratıcı bir uğraş, zihnini açarak ruhunu besleyebilir.
Kendine güvenin artıyor ve yaratıcılığın parlıyor. Aşk hayatında heyecan verici gelişmeler olabilir. Eski bir arkadaşın ile karşılaşabilir ve geçmişteki güzel anılar tekrar canlanabilir. Çevrendeki insanlar senin kararlılığını ve liderlik özelliklerini takdir edecek. Yenilikçi fikirlerinle dikkat çekiyorsun, bu fırsatları değerlendirmek için harika bir zaman. Kariyerin için önemli adımlar atma isteği içerisindesin, cesaretini toplayıp planlarını uygulamaya koyabilirsin. Ayrıca, sağlığına özen göstermek için kendine zaman ayırmak önem kazanıyor; biraz molayı es geçme.
Bugün detaylara olan perhizkar yaklaşımın ön plana çıkıyor. Organize olma yeteneğin ile görevlerini başarıyla tamamlayabilirsin. Ancak, mükemmeliyetçilik duygun zaman zaman seni zorlayabilir. Aceleci olmaktan kaçınmak, işleri daha akıcı hale getirebilir. İletişiminde açık olmanın ve empati kurmanın önemini unutma; çevrendekilerle derin bağlar kurabilirsin. Sağlığına dikkat etmen gereken bir zaman. Kendine iyi bakmayı ihmal etme. Sosyal ilişkilerde samimiyet arayışında olabilirsin; dostlarınla geçireceğin zaman, ruh halini olumlu yönde etkileyebilir. Hedeflerine ulaşmak için pratik bir yaklaşım sergilemek, seni beklenmedik kazançlara götürebilir. Eğitim ya da bilgi paylaşımı için uygun bir zaman; ilgi duyduğun alanlarda yeni şeyler öğrenmeye açık olmalısın.
Duygusal derinliklerinize dair bir keşif zamanı. Hayatınızdaki bağlılıklar ve ilişkilerle ilgili bazı belirsizlikler gündeme gelebilir. İçsel bir motivasyonla kendinizi yeniden değerlendirip, ilişkilerinizde ne istediğinizi anlamak isteyebilirsiniz. Özgürlüğünüze düşkün olmanıza rağmen, duygusal derinliklerinizin sizi bağlayabileceği durumlarla karşılaşabilirsiniz. Bugün, hislerinizi ifade etme ve içsel düşüncelerinizi açığa çıkartma adına cesur olmalısınız.Maddi konulara yönelik bir dikkat ve titizlik gösterebilirsiniz. Fırsatlarla dolu bir gün geçirebilir, sıradışı çözümler geliştirebilirsiniz. Ancak, aceleci davranmamaya dikkat edin. Her şeyin derinlerine inme arzusunda, yüzeysel detayları gözden kaçırmamalısınız. Kendi içsel gücünüzü keşfedecek ve bu güçle başkalarına ilham verecek bir pozisyonda olacaksınız. Cesaretinizi toplayarak kararlılıkla hareket etmek, hedeflerinizi gerçeğe dönüştürme yolunda size yardımcı olacak. Planlarınızı yapın ama esneklikten de ödün vermeyin; zira hayatta sürprizler her zaman olabilir.
Keşif ruhun canlanıyor, yeni deneyimlere açık olman sana heyecan verecek. İletişimde cesur adımlar atabilir, sosyal çevrenle güçlü bir bağ kurabilirsin. Eğitim veya öğrenimle ilgili bir fırsat ortaya çıkabilir, bu konuda adımlar atmak için harika bir zaman. Yaratıcılığını serbest bırakmak, sanatsal projelere yönelmek için motivasyon bulabilirsin. Dinleyici olmanın yanı sıra, kendi görüşlerini savunma cesaretini göstereceksin. İçine kapanmak yerine dış dünyaya açılmak, yeni bağlantılar kurmak seni besleyecek. Kendi içsel yolculuğuna zaman ayırarak, ruhsal bir denge bulmanı sağlayacak fırsatlar karşına çıkabilir. Kendine güven, hayatındaki muhteşem fırsatları yakalaman için anahtar olacak.
Bugün, hedeflerine ulaşma konusunda kararlılığın artıyor. İş hayatındaki projelerine odaklanmak için mükemmel bir zaman dilimindesin. Disiplinli çalışman ve sorumluluk alma isteğin, çevrendekilere ilham verebilir. Aynı zamanda, kişisel ilişkilerinle ilgili derinlemesine düşünmek için bir arınma dönemi içindesin. Bu süreçte, duygusal derinliklerini keşfederek, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirebilirsin. Sağlık konusunda dikkatli olman gereken bir dönemdesin; bedenine ve ruhuna iyi gelecek aktivitelere yönelmek, mental sağlığını da destekleyecektir. Anlayış, sabır ve irade gücünle tüm zorlukların üstesinden gelebileceğin bir gün seni bekliyor.
Sosyal çevrenle ilişkilerini güçlendirmek için harika bir gün. Arkadaşlarınla veya tanıdıklarınla olan bağlarını derinleştirmek, yeni fikir alışverişleri yapmana olanak tanıyacak. Süregelen projelerine farklı bir perspektif kazandırabilir, yaratıcı çözümler geliştirebilirsin. İkna edici bir iletişim tarzın, başkalarını etkilemene ve fikirlerini kabul ettirmene yardımcı olacak. Ancak, bağımsızlık arzusunun baskın olduğu bir dönemdesin; birlikte çalışırken kendine alan tanımayı unutma. Duygusal olarak, mevcut ilişkilerini sorgulamak isteyebilirsin; bu süreçte derin bir içgörü kazanarak daha sağlam temellere dayanan bağlar oluşturabilirsin. Kendi içsel dünyana yönelik bir keşif, seninle pek çok şeyi değiştirebilir, huzur ve tatmin arayışın bu dönemde ön planda. Sakin kalmaya çalış ve yenilikçi fikirlerinle öne çıkmaktan çekinme.
Duygusal derinliklerin içinde kaybolma ihtimalin yüksek. İçsel huzuru bulma çabası, belirsizliklerle dolu bir yolculuğa dönüşebilir. Yaratıcı yönlerin öne çıkacak; sanatsal faaliyetlerde başarı sağlayabilirsin. İlişkilerde hassasiyet, karşı tarafın hislerini anlama becerini güçlendirecek. Kendini ifade etmek, duygularını paylaşmak konusunda cesaretini toplamalısın. Mantığınla duyguların arasında denge sağlamak zor olabilir, fakat içsel sezgilerine güvenmelisin. Bugün, yeni başlangıçlar için fırsatlar doğabilir; içsel sesine kulak ver. Kendine zaman ayırmayı unutma, ruhsal dinginlik arayışında önemli adımlar atabilirsin.
