1
Konuk yazar: Emel Seçen
Ali Koçoğlu yani Ali Usta, 1988 yapımı, Giuseppe Tornatore’nin Cinema Paradiso filminden çıkmış gibi, henüz ilkokul çağında sadece bir anons ile dünyası değişir “Kaynarca Sinemasında, bu akşam Ayhan Işık” Hikâyeyi ondan dinleyelim:
Malatya’da sinema salonu vardı ama ben kazası Arapgir’de yeni açılan “Kaynarca” salonunda yetiştim. Akşamları film gösterimleri olurdu, birde hafta sonları gündüz “bayanlar matinesi” vardı. O zaman araçla anons yapılırdı, çocuklar ağaçlara tırmanır izlemeye çalışırdı, tek sinema salonu, Ayhan Işık’ın oynadığı “Kanun Namına” ile ayak bastım ve her şeyi rahmetli ustam Sadık Bey’den öğrendim. O bana babacan tavrıyla ‘sinemayı seviyorsan gel!’ demese, hayat belki başka şekilde gelişecekti. Sevmek ne kelime, sinema benim hayatım oldu. Sinema nasıl oynatılıyor, bu makine nedir sorularına cevap bulma isteği, beni bugünlere taşıdı. O günden sonra ustamın yanından ayrılmadım, ne öğrensem kârdı. İlkokul bitti ama gönlüm hep sinemadaydı. Ustam, ‘önce okul, oku adam ol’ dedi ama ben çok ısrar ettim. Bana, bobin sarmayı, makineye film takmayı öğretti.
Ali Koçoğlu ve Emel Seçen
– Sonra İstanbul’a geliyorsunuz, ilk iş neresi?
Şehzadebaşı, Kulüp Sineması. O zamanlar sinema salonları karşılıklıydı, yanında Turan Sineması, karşısında, Gül, Gündeş ve Yeni Sinema, bir de Beyazıt, Marmara Sineması. Hem Kulüp Sineması’nda hem Marmara Sineması’nda çalıştım. Filmlerde diş kırıkları çok olurdu, yani filmi takmakla iş bitmiyor. Bazen gelişte, bazen bakımsızlıktan harap gelirdi film. Dişler temizlenir, yırtık bantlar onarılır ve filmin kopmaması için her şey yapılırdı. Eğer koparsa, asetonla filmi bandını kazıyıp, yapıştırırdık. Küçücük bir camım vardı, oradan film boyunca sürekli kontrol ederdim. Her şey 32 diş, tambur ve dişler etrafında döner. O gün bugündür, gözüm perdede, kulağım makine sesindedir. Ustam öğretmişti, sürekli elimde bir makas ile eğer film tutuşursa müdahale eder, keserdim yoksa filmin hepsi yanar, kül olma riski var, filmi kurtarırdım. Yukarıda musluklar vardı, hemen vanayı çevirirdim. Kömür yetişmedi bir gün, koştum Turan Sineması’na, aldım filmi oynatmaya devam ettim.
– Yangın söndürücü gibi yetişiyorsunuz, canınızın yandığı ya da seyircinin filmi izleyemediği oldu mu?
Birçok arkadaşımın elleri yanmıştı, bende de oldu, hemen kestim. Seyirci iki, üç kareyi izleyemedi haliyle.
– Anthony Quinn’in oynadığı Çağrı filmini Marmara Sinemasında oynatıyorsunuz, ilk iki gün hiç seyirci gelmiyor, sonra neler oluyor?
Türkiye’ye, Sunar film getirmişti, ilk iki gün kimse gelmedi. Çok uzun bir filmdi, 4 bobin değiştirirdim, üç saat sürerdi. Odamın camı tam İstanbul Üniversitesi’ne bakardı, hareket olmayınca girişe “İslamiyet’in Doğuşu, Çağrı filmi” afişini astık. Hoparlörleri sadece salona değil olası kalabalığa karşı dışarıya verdim. Balkonda kadınlar, diğer yerde erkekler otururdu. Millet aptes alıp sinemaya gelmeye başlamıştı. Kuyruk, Aksaray’ı bulmuştu ve üç, dört ay aralıksız oynattık, büfe malzeme yetiştiremiyordu. O film boyunca evimden alındım ve bırakıldım, tüm yemekleri makine dairesinde yedim.
Benzer durumu, Maksim’in yanındaki eski Taksim Sineması’nda yaşadık. Toros Film, Türkiye’ye Raj Kapoor’ın Avaramu filmini getirmişti ama hiç ilgi yok. Sahibi kapının önüne bir sandalye koydu ve müzikleri dışarı vermeye başladı, sonra da yer yok dedi. O film Türkiye’de bu şekilde tuttu.
– Gelelim o efsane sinemalara, ampullerin renkli, sandalyelerin ahşaptan, gerçek yıldızların altında, yazlık sinemalara. İstanbul’da kaç yazlık sinema vardı?
Her semtte yazlık sinema vardı, toplam beş yüz yazlık sinema, düşünün. Bobini alır, akşam saat dokuz gibi takardık. O zaman herkes sinemaya gelirdi, bu bir kültürdü.
– Şu an Cinemajestic makinistisiniz. Hasret kaldığımız basın gösterimleri, galalar, film festivallerinden unutamadığınız anınız var mı?
Yeni Melek, Emek’te çalıştım, Fitaş’tan emekli oldum. O zamanlar filmler kömürlüydü, basın ön gösterim zamanları film başlayınca, Atilla Dorsay yanıma gelir, “sol taraf biraz flu, amperi ayarlasana” der, düzeltirdim hemen. O zaman ampermetreler vardı, 60 amperi, 80 yapınca bembeyaz olurdu. Ne Atilla Dorsay, ne Ali Ulvi beni yalnız bırakmadı, bir de senin hakkını ödeyemem. Festival zamanlarında filmin kenarlarında düzeltilmesi gereken yerler olurdu, elimiz ile temizlerdik. Bir gün Eczacıbaşı, sahipleri var festivalde üç, dört kısım bölüm vardı, ben yukarı çıktım ve arkadaşa tembih ettim ama bir de geldim ki birinci kısmı, üçüncü kısma takmış, hemen bir telefon geldi, koştum müdahale ettim, Fitaş’ın patronu Sedat Bey “Ali bey, festival bitene kadar sen buradan bir yere ayrılmayacaksın!”dedi.
Hiç unutamadığım ise yönetmen Sinan Çetin’in, filminin basın gösterimi öncesi, üç, dört katlı pasta kesilecek, bana seslendi ve “Benim, Atilla Dorsay’ım buraya gelsin! Bütün filmleri altı, yedi kere izler, emeği çoktur, en son kararı, o verir!” dedi.
– Şimdi sinema seyirci ile buluşamıyor ama geçmişte Emek nasıldı?
Bambaşkaydı, ben sabah 11.00’de geldiğimde bakardım, her yer kuyruk. Ne zaman gelmiş, bu insanlar derdim. Saat 11.30 da başlayıp akşam 21.30’a kadar aralıksız film oynatırdık.
– Seyirci nasıldı?
Seyirci, bilinçliydi. Beyoğlu’na gidelim, kahve içelim, bir de film izleyelim derdi ve gideceği filmi bilirdi. Şimdi televizyon ve pandeminin etkisi de eklenince, kaliteli film de çıkmayınca seyirci soğudu, uzaklaştı.
– Dağıtım konusu geçmişte farklı, filmlerin sizlere ulaşımı ve seyirci ile buluşması nasıl olurdu?
Avrupa’dan yabancı film gelince, İstanbul ve Anadolu yani Adana, Ankara, İzmir ve Samsun için birer kopya verilirdi. Tek kopya olduğu için buna o zamanlar, taşımalı oynama, denirdi. Fitaş’ta oynadığı sırada Harbiye Has, Şişli Konak’ta oynayacak. Kurye motorları vardı, bobin bana gelene kadar reklam oynatırdım çünkü diğer sinema salonundan çıkıp da bir aksilik oldu mu, teknik bir arıza oldu bekleyeceğiz derdim ama kıyamet kopardı, seyirci hemen huysuzlanırdı.
– Sinema nerede izlenir?
Bu birlikte sloganımız, sinemaya yüreğini koymuş herkesin söylediği “Sinema, Sinemada izlenir”. Ben, sinemada büyüdüm, o efektler, sesler, başka bir dünya, seyircinin gelmeyişini anlamam mümkün değil. Biz bir aileyiz, bir kere Beyoğlu, sinemayı ilk öğrendikleri yer, bana kalırsa sinema izlemeyi başka şekle dönüştürmeye çabalamak, baba evini unutmak gibi. Üstelik hala halk günleri var, haftada bir gelinebilir. Pandemi, her şeyden beter!
Ali Koçoğlu, altmış yıla varan sinema yolculuğunda, makine çalışırken sesi dinleyip, ne olduğunu bilen bir usta. Bugünlerde “Hoş geldiniz, iyi ki varsınız” diye karşıladığı seyircilerini özlüyor, makineler de onu…
Enerjinin yüksek olduğu bir gün. İçsel motivasyonun, hayatına dair yeni adımlar atma isteğini körüklüyor. Farklı deneyimlere açılmak için harika bir zaman dilimindesin. Bağlantı kurduğun insanlarla daha derin diyaloglar kurabilir, onların düşüncelerinden ilham alabilirsin. İş ve sosyal yaşam arasında denge kurmaya özen göstermelisin; tıpkı bir maraton koşucusunun enerjisini doğru kullanması gibi. Kendine güvenin artarken, risk almaktan da çekinme. Ancak, aceleci davranmamak önemli; düşüncelerini netleştirdikten sonra harekete geçmek en iyisi. Aşk hayatında ise tutkulu anlar yaşanabilir, bu fırsatları değerlendirmek kalbine kapı açmak için mükemmel bir fırsat. Doğadan ve sanattan ilham almak ruhuna iyi gelecek. Kendine biraz zaman ayırmayı unutma, zihinsel olarak dinlenmek günün geri kalanını daha verimli geçirmeni sağlayacak.
Bugün, içsel huzurun ve denge arayışının ön planda olduğu bir dönemdesin. İş ve sosyal yaşamındaki ilişkilerin, beklenmedik bir şekilde derinleşebilir. Duygusal bağların güçlenmesi, çevrendeki insanlarla olan iletişimini derinleştirebilir. Özellikle sevgi dolu anlarda kendini daha iyi hissedeceksin. Maddi konularda ise daha dikkatli olmalısın, harcamalarını kontrol altında tutmak uzun vadede fayda sağlayacak. Kendine alan açmak ve doğayla bağlantı kurmak, ruhsal dengeyi bulmana yardımcı olabilir. Günün sürprizlerle dolu; sevdiklerinle birlikte geçireceğin anlar, sana mutluluk verecek. Kendi iç sesine kulak ver, bu sayede daha doğru kararlar alabileceksin.
Bugün, zihnindeki aktif düşünceler ve çevrendeki enerjiler arasında bir kopuş hissedebilirsin. Sosyal ilişkilerinde beklenmedik durumlarla karşılaşman mümkün; bu, yeni bağlantılar kurmanın kapısını aralayabilir. Merak duygun, seni yeni bilgilere yönlendirecek. Kendini ifade etme konusunda daha özgüvenli hissedeceksin, bu da senin için faydalı iş birliklerine zemin hazırlayabilir. Ancak, dikkatin dağılabilir; bu yüzden odaklanmayı başarmak biraz zor olabilir. İletişimde net olman önemli; düşüncelerini açıklığa kavuşturmak, yanlış anlaşılmaları önleyecektir. Kısa seyahatler veya iletişim trafiğinde yoğunluk hissedebilirsin, bu da gününe dinamik bir hava katacak. Unutma, değişim seni her zaman daha güçlü kılar; bu fırsatları değerlendirmek için hazırlıklı ol.
Duygusal derinliklerinizi keşfetme zamanı. İçsel huzuru bulmak için sessizliğe ve yalnızlığa ihtiyaç duyabilirsiniz. Sevdiklerinizle aranızdaki bağları güçlendirmek adına kalbinizin sesine kulak vermelisiniz. Annenizle ya da bir kadın figürüyle olan ilişkiniz gün yüzüne çıkabilir; bu, duygusal iyileşme ve destek arayışında önemli bir rol oynayabilir. Ev ve aile yaşamı ön planda görünmekte; belki de evinizi yeniden düzenlemek ya da başkalarına yardım etmek isteyeceksiniz. Kaçtığınız bazı duygularla yüzleşmek için sevgiyi bulma arayışında sabırlı olmalısınız. Duygusal zekanızı kullanarak, sorunları aydınlatabilir ve etrafınızdakilere ilham kaynağı olabilirsiniz. İçsel gücünüzü keşfederken karamsar düşüncelerden uzak durmayı başaracaksınız, güvenli bir liman arayışında ilerlemek önemlidir. Kendinize karşı nazik olun; hislerinizi anlamak ve onlara saygı göstermek, ruhsal dengede kalmanıza yardımcı olacaktır.
Bugün içindeki enerjiyi dışa vurma zamanı. Sahneye çıkma isteğin artacak ve kendini ifade etmek için yaratıcı alanlarda daha fazla zaman harcamak isteyebilirsin. İnsanların dikkatini üzerine çekmekten korkma; doğal karizman ve özgüvenin, senden beklenmedik şeyler başarabilmeni sağlayacak. Sosyal ilişkilerde samimi ve cömert davranmak, seni daha da parlatacak. Zihnindeki fikirleri hayata geçirme arzusu baskın. Bunun için doğru insanlarla bir araya gelmek, projelerini hızlandıracak. Ancak, biraz fazla iddialı olmaktan kaçınmalısın; başkalarının görüşlerine de kulak ver. Sağlık konularında, kendine dikkat etmen gerekebilir. Enerji seviyen yüksek olsa da, dinlenmeye de zaman ayırmayı unutma. Bugün, cesur adımlar atma ve kendine güvenme günü.
Detaylara odaklanmak, karmaşık düşünceleri netleştirmek için harika bir gün. İş yerindeki projelere farklı bir perspektif katmak, yaratıcı çözümler bulmanı sağlayacak. İletişimde dikkatli ol; basit bir yanlış anlaşılma, önemli bir konunun üzerinde geçici bir gölge oluşturabilir. Sosyal ilişkilerde empati ve anlayış göstermek, bağlarını güçlendirecek. Ayrıca, bedenine ve sağlığına özen göstermek, zihnini ve ruhunu da besleyecek, bu yüzden rutinlerine biraz hareket katmaya özen göster. Yasaklı veya geçmişteki bir konuyla ilgili düşünceler mindеn geçiş yapabilir; bu duyguların üstesinden gelmek biraz zaman alabilir. Kendine güven, tüm detaylarda fark yaratan sensin.
Denge ve uyum arayışında olduğun bir gün. İlişkilerde derinleşme isteği belirebilir, sevdiğin kişilerle anlamlı sohbetler yapma fırsatı yakalayabilirsin. Sanatsal yönlerin ön plana çıkabilir, yaratıcılığını sergilemek için harika fırsatlar seni bekliyor. İçsel huzurunu sağlamak için kendine vakit ayırmalısın; meditasyon veya doğada yürüyüş gibi aktiviteler ruhuna iyi gelebilir. Duygusal ve sosyal ilişkilerinde dikkatli ol, başkalarının ihtiyaçlarına bu kadar odaklandığında kendi isteklerini unutma. Bugün, karşına çıkan fırsatları değerlendirirken mantığınla kalbin arasında dengenin önemini hatırla. Kişisel gelişimin için atacağın adımlar, uzun vadede büyük kazançlar getirebilir.
Sırlarla dolu bir günde, içsel derinliklerine inmeye yönelik bir arzu duyacaksın. Duyguların yoğun ve tutkulu, sezgilerin ise oldukça keskin. İlişkilerde belirsizliklerle yüzleşme zamanı. Gizli kalmış düşüncelerin, paylaşımlarını tetikleyebilir; bu da başkalarıyla bağlantının daha derin ve anlamlı hale gelmesini sağlayabilir. İş hayatında gerektiğinde cesur adımlar atman, seni beklenmedik fırsatlarla buluşturabilir. Ancak dikkat, karşılaştığın zorluklar sana engel değil, aksine güç kazandırabilir. Kendi içsel gücüne güven ve çevrendekilere karşı duyarlı ol. Unutma, karanlıkta parlayan bir yıldız gibi olabilirsin.
Maceraya açık, özgürlüğe düşkün ruhunun gündelik hayatındaki etkileri azalmak bilmeyecek. Bugün, çevrendeki insanlar senin enerjinden faydalanmak isteyebilir. Sosyal ilişkilerdeki canlılık, yeni tanıştıklarınla ilginç ve keyif verici sohbetlere dönüşebilir. Sınırlamalarla karşılaşmak yerine, geniş bir bakış açısı sunan fırsatlarla karşılaşabilirsin. İçsel bir dürtü seni keşiflere ve yeni deneyimlere yönlendiriyor. Tecrübelerin, seni şekillendiren birbiri ardına gelen olaylar zincirinin başlangıcı olabilir.İleriye yönelik düşüncelerini ve hayallerini netleştirmek için uygun bir zaman. Kendi hedeflerine dair daha fazla netlik kazanman, karşına çıkan olasılıkları daha iyi değerlendirebilmeni sağlayacak. İçsel sezgilerin, özellikle ruhsal konularda sana rehberlik edecek. Unutma, sevdiklerinle paylaşacağın bir şey her zaman bulacaksın. Yaratıcılığın ve hayal gücün yüksek olduğu bu günlerde, sanat ya da hobilerle ilgilenmek ruhunu besleyebilir. İçsel huzurunu koruyarak, dış dünyayla olan etkileşimlerinde dengeyi bulmaya çalışmalısın.
Bugün, sorumlulukların ve kariyer hedeflerin ön planda. Yoğun tempoda ilerlemek isteyebilirsin, ancak dikkatli ol, aşırı çalışmak yorgunluğa sebep olabilir. Çevrendekilere karşı anlayışlı ve destekleyici yaklaşman, sosyal ilişkilerini güçlendirecek. Bazı beklenmedik gelişmeler, uzun vadeli planlarını gözden geçirmeni gerektirebilir. Tüm bunlar, gelecekteki hedeflerine ulaşmak için önemli dersler sunacak. Daha sabırlı olmalı ve anı yaşamaya odaklanmalısın. Kendine zaman ayırmayı unutma; zihinsel ve fiziksel sağlığın her şeyden önce gelir. Yenilikçi fikirler, projelerinde fark yaratabilir, bu yüzden yaratıcılığını serbest bırak. Bugün, içsel motivasyonunu artırmak için fırsatlar var; onları yakala!
Bugün zihin açıcı fikirlerin ve yenilikçi yaklaşımların ön planda olduğu bir gün. Sosyal ilişkilerde derin ve anlamlı bağlantılar kurma şansın artıyor. Arkadaşlarınla gerçekleştireceğin paylaşımlar, hayatına farklı bir bakış açısı katacak. Parlak fikirlerinle başkalarına ilham verme kapasiten yüksek. Göz önünde olmayı sevmiyor olabilirsin ama dikkat çekmekten keyif alacağın fırsatlar kapını çalıyor. İçsel sesine kulak ver, kendini ifade etmekten çekinme. Bağlantı kurduğun kişilerle ortak projeler geliştirmek için ilginç öneriler sunabilirsin, bu süreç seni tatmin edecek. Kendi sınırlarını zorlamaktan korkmadığın sürece, başarılı sonuçlar elde etmen mümkün. Bugün kendin ol, çevreni sarmalayan enerjiyi kullan ve hayallerini gerçeğe dönüştür.
Duygusal derinliklerin açığa çıkabileceği bir gün seni bekliyor. İçsel dünyanda kendini sorgulamanın eşiğindesin; hislerini daha iyi anlamak, belki de başkalarıyla daha samimi ilişkiler kurmak isteyebilirsin. Sanatsal yeteneklerin ve sezgilerin güçleniyor; bu, yaratıcılığını ifade etmek için harika bir fırsat sunuyor. Duygusal açıdan hassasiyetin artmışken, çevrendeki insanların ruh hâlleriyle daha fazla empati kurabilirsin. Birikmiş duyguları serbest bırakmak, yenilenmen için önemli. Ayrıca, sevgi dolu bir iletişim kurmak, arandığın sıcaklığı getirebilir. Hayal gücünün seni götürdüğü yerlere gitmekten çekinme; içsel yolculuklar yaparak kendi sınırlarını aşabilirsin. Anlık zevkler ve hayaller peşinde koşarken, kararlı bir adım atmanın yollarını aramak da önemli. Hareket etmeye hazır ol ve kalbindeki sesi dinlemeyi ihmal etme.
