1
Konuk yazar: Emel Seçen
Ali Koçoğlu yani Ali Usta, 1988 yapımı, Giuseppe Tornatore’nin Cinema Paradiso filminden çıkmış gibi, henüz ilkokul çağında sadece bir anons ile dünyası değişir “Kaynarca Sinemasında, bu akşam Ayhan Işık” Hikâyeyi ondan dinleyelim:
Malatya’da sinema salonu vardı ama ben kazası Arapgir’de yeni açılan “Kaynarca” salonunda yetiştim. Akşamları film gösterimleri olurdu, birde hafta sonları gündüz “bayanlar matinesi” vardı. O zaman araçla anons yapılırdı, çocuklar ağaçlara tırmanır izlemeye çalışırdı, tek sinema salonu, Ayhan Işık’ın oynadığı “Kanun Namına” ile ayak bastım ve her şeyi rahmetli ustam Sadık Bey’den öğrendim. O bana babacan tavrıyla ‘sinemayı seviyorsan gel!’ demese, hayat belki başka şekilde gelişecekti. Sevmek ne kelime, sinema benim hayatım oldu. Sinema nasıl oynatılıyor, bu makine nedir sorularına cevap bulma isteği, beni bugünlere taşıdı. O günden sonra ustamın yanından ayrılmadım, ne öğrensem kârdı. İlkokul bitti ama gönlüm hep sinemadaydı. Ustam, ‘önce okul, oku adam ol’ dedi ama ben çok ısrar ettim. Bana, bobin sarmayı, makineye film takmayı öğretti.
Ali Koçoğlu ve Emel Seçen
– Sonra İstanbul’a geliyorsunuz, ilk iş neresi?
Şehzadebaşı, Kulüp Sineması. O zamanlar sinema salonları karşılıklıydı, yanında Turan Sineması, karşısında, Gül, Gündeş ve Yeni Sinema, bir de Beyazıt, Marmara Sineması. Hem Kulüp Sineması’nda hem Marmara Sineması’nda çalıştım. Filmlerde diş kırıkları çok olurdu, yani filmi takmakla iş bitmiyor. Bazen gelişte, bazen bakımsızlıktan harap gelirdi film. Dişler temizlenir, yırtık bantlar onarılır ve filmin kopmaması için her şey yapılırdı. Eğer koparsa, asetonla filmi bandını kazıyıp, yapıştırırdık. Küçücük bir camım vardı, oradan film boyunca sürekli kontrol ederdim. Her şey 32 diş, tambur ve dişler etrafında döner. O gün bugündür, gözüm perdede, kulağım makine sesindedir. Ustam öğretmişti, sürekli elimde bir makas ile eğer film tutuşursa müdahale eder, keserdim yoksa filmin hepsi yanar, kül olma riski var, filmi kurtarırdım. Yukarıda musluklar vardı, hemen vanayı çevirirdim. Kömür yetişmedi bir gün, koştum Turan Sineması’na, aldım filmi oynatmaya devam ettim.
– Yangın söndürücü gibi yetişiyorsunuz, canınızın yandığı ya da seyircinin filmi izleyemediği oldu mu?
Birçok arkadaşımın elleri yanmıştı, bende de oldu, hemen kestim. Seyirci iki, üç kareyi izleyemedi haliyle.
– Anthony Quinn’in oynadığı Çağrı filmini Marmara Sinemasında oynatıyorsunuz, ilk iki gün hiç seyirci gelmiyor, sonra neler oluyor?
Türkiye’ye, Sunar film getirmişti, ilk iki gün kimse gelmedi. Çok uzun bir filmdi, 4 bobin değiştirirdim, üç saat sürerdi. Odamın camı tam İstanbul Üniversitesi’ne bakardı, hareket olmayınca girişe “İslamiyet’in Doğuşu, Çağrı filmi” afişini astık. Hoparlörleri sadece salona değil olası kalabalığa karşı dışarıya verdim. Balkonda kadınlar, diğer yerde erkekler otururdu. Millet aptes alıp sinemaya gelmeye başlamıştı. Kuyruk, Aksaray’ı bulmuştu ve üç, dört ay aralıksız oynattık, büfe malzeme yetiştiremiyordu. O film boyunca evimden alındım ve bırakıldım, tüm yemekleri makine dairesinde yedim.
Benzer durumu, Maksim’in yanındaki eski Taksim Sineması’nda yaşadık. Toros Film, Türkiye’ye Raj Kapoor’ın Avaramu filmini getirmişti ama hiç ilgi yok. Sahibi kapının önüne bir sandalye koydu ve müzikleri dışarı vermeye başladı, sonra da yer yok dedi. O film Türkiye’de bu şekilde tuttu.
– Gelelim o efsane sinemalara, ampullerin renkli, sandalyelerin ahşaptan, gerçek yıldızların altında, yazlık sinemalara. İstanbul’da kaç yazlık sinema vardı?
Her semtte yazlık sinema vardı, toplam beş yüz yazlık sinema, düşünün. Bobini alır, akşam saat dokuz gibi takardık. O zaman herkes sinemaya gelirdi, bu bir kültürdü.
– Şu an Cinemajestic makinistisiniz. Hasret kaldığımız basın gösterimleri, galalar, film festivallerinden unutamadığınız anınız var mı?
Yeni Melek, Emek’te çalıştım, Fitaş’tan emekli oldum. O zamanlar filmler kömürlüydü, basın ön gösterim zamanları film başlayınca, Atilla Dorsay yanıma gelir, “sol taraf biraz flu, amperi ayarlasana” der, düzeltirdim hemen. O zaman ampermetreler vardı, 60 amperi, 80 yapınca bembeyaz olurdu. Ne Atilla Dorsay, ne Ali Ulvi beni yalnız bırakmadı, bir de senin hakkını ödeyemem. Festival zamanlarında filmin kenarlarında düzeltilmesi gereken yerler olurdu, elimiz ile temizlerdik. Bir gün Eczacıbaşı, sahipleri var festivalde üç, dört kısım bölüm vardı, ben yukarı çıktım ve arkadaşa tembih ettim ama bir de geldim ki birinci kısmı, üçüncü kısma takmış, hemen bir telefon geldi, koştum müdahale ettim, Fitaş’ın patronu Sedat Bey “Ali bey, festival bitene kadar sen buradan bir yere ayrılmayacaksın!”dedi.
Hiç unutamadığım ise yönetmen Sinan Çetin’in, filminin basın gösterimi öncesi, üç, dört katlı pasta kesilecek, bana seslendi ve “Benim, Atilla Dorsay’ım buraya gelsin! Bütün filmleri altı, yedi kere izler, emeği çoktur, en son kararı, o verir!” dedi.
– Şimdi sinema seyirci ile buluşamıyor ama geçmişte Emek nasıldı?
Bambaşkaydı, ben sabah 11.00’de geldiğimde bakardım, her yer kuyruk. Ne zaman gelmiş, bu insanlar derdim. Saat 11.30 da başlayıp akşam 21.30’a kadar aralıksız film oynatırdık.
– Seyirci nasıldı?
Seyirci, bilinçliydi. Beyoğlu’na gidelim, kahve içelim, bir de film izleyelim derdi ve gideceği filmi bilirdi. Şimdi televizyon ve pandeminin etkisi de eklenince, kaliteli film de çıkmayınca seyirci soğudu, uzaklaştı.
– Dağıtım konusu geçmişte farklı, filmlerin sizlere ulaşımı ve seyirci ile buluşması nasıl olurdu?
Avrupa’dan yabancı film gelince, İstanbul ve Anadolu yani Adana, Ankara, İzmir ve Samsun için birer kopya verilirdi. Tek kopya olduğu için buna o zamanlar, taşımalı oynama, denirdi. Fitaş’ta oynadığı sırada Harbiye Has, Şişli Konak’ta oynayacak. Kurye motorları vardı, bobin bana gelene kadar reklam oynatırdım çünkü diğer sinema salonundan çıkıp da bir aksilik oldu mu, teknik bir arıza oldu bekleyeceğiz derdim ama kıyamet kopardı, seyirci hemen huysuzlanırdı.
– Sinema nerede izlenir?
Bu birlikte sloganımız, sinemaya yüreğini koymuş herkesin söylediği “Sinema, Sinemada izlenir”. Ben, sinemada büyüdüm, o efektler, sesler, başka bir dünya, seyircinin gelmeyişini anlamam mümkün değil. Biz bir aileyiz, bir kere Beyoğlu, sinemayı ilk öğrendikleri yer, bana kalırsa sinema izlemeyi başka şekle dönüştürmeye çabalamak, baba evini unutmak gibi. Üstelik hala halk günleri var, haftada bir gelinebilir. Pandemi, her şeyden beter!
Ali Koçoğlu, altmış yıla varan sinema yolculuğunda, makine çalışırken sesi dinleyip, ne olduğunu bilen bir usta. Bugünlerde “Hoş geldiniz, iyi ki varsınız” diye karşıladığı seyircilerini özlüyor, makineler de onu…
Bugün, cesurluğun ve liderlik özelliklerinin ön plana çıkacağı bir gün. Karşılaştığın zorlukların üstesinden gelmek için içindeki enerjiyi doğru yönlendirmelisin. Hızla ilerlemek istediğin projelerde, yeni fırsatlar kapını çalabilir. Bu fırsatları değerlendirmek için acele etmeli, sezgilerini dinlemelisin. İletişim kurma yeteneğin sayesinde sosyal çevrende parlamak, yeni bağlantılar oluşturmak için mükemmel bir zaman. Ancak, kafandaki düşünceleri net bir şekilde ifade etmekte zorlanabileceğin anlar olabilir; bu yüzden sabırlı olmaya çalış. Sağlık konularına dikkat etmek, enerjini dengelemek için faydalı olacak. Gün sonunda, başkalarına ilham verme gücünü fark edebilirsin. Sadece kendine değil, etrafındakilere de olumlu bir etki yaratmak için bu enerjiyi kullan.
Bugün, güçlü ve kararlı yönlerin ön plana çıkıyor. Maddi konularda daha ciddi adımlar atabilir, geleceğin için sağlam temeller oluşturacak fırsatlarla karşılaşabilirsin. İlişkilerde ise duygusal derinlik arayışındasın; samimiyet ve güven ön planda olacak. Artan sorumlulukların seni zaman zaman bunaltabilir ama öz disiplinin sayesinde üstesinden gelebileceksin. İçsel huzurunu bulmak adına doğada vakit geçirmek, seni rahatlatacak. İleri görüşlülüğün ve pratik zekân, karşına çıkan her türlü durumu daha kolay yönetmene yardımcı olacak. Sevdiğin insanlarla kaliteli zaman geçirerek duygusal bağlarını güçlendirebilir, yeni projelere adım atabilirsin. Unutma, kararlılığın seni her zaman başarıya götürecek.
Bugün düşüncelerin zihninde dans ederken, merakın peşinden koşmanı sağlıyor. Yeni bilgilere açlık duyuyor, dostlarla yapacağın keyifli sohbetlerde kendini ifade etme fırsatı buluyorsun. İletişim becerilerin ön plana çıkarken, başkalarının dikkatini çekmekte zorlanmayacaksın. Ancak, biraz daha derinlemesine düşünmekte fayda var; yüzeyin altında gömülü bazı duygular gündeme gelebilir. Gün içinde alacağın sürpriz haberler, plansız gelişmelerle dolu bir deneyim yaşatabilir. Esneklik ve uyum yeteneğin, seni zorlu durumlarda bile avantajlı kılacak. Sosyal çevrendeki olumlu enerjiler, hayata dair umutlarını tazelerken, ilgini çeken konulara yönelmen için iyi bir zaman. Kendi içsel yolculuğuna çıkmayı unutma; bazen durup düşünmek, yeni sözler invente etmekten daha değerlidir.
Duygusal derinlikleriniz bugün ön planda, içsel dünyanızda dalgalanmalar hissedebilirsiniz. Ailevi ilişkilerdeki dinamikler sizi etkileyebilir; destek arayışında olmanız olası. Sevgi dolu ve koruyucu yapınız, sevdiklerinizle olan bağlarınızı daha da güçlendirecek. Bugün, sevdiklerinize karşı duyduğunuz şefkat ve ilgi, kalplerini ısıtacak. Maddi konularda dikkatli olmanız gerekebilir, harcamalarınıza özen gösterin. İçsel huzurunuzu bulmak için yalnız kalmayı tercih edebilir, hobilerinize yönelmek isteyebilirsiniz. Yeni bir projeye başlamak için ilham alabilirsiniz; sezgilerinizi takip edin. Evle ilgili konularda yapmayı düşündüğünüz değişimler, yaşam alanınızı daha da güzelleştirebilir.
Bugün, içsel güç ve kararlılığınızın parlayacağı bir gün. Kendinizi en iyi versiyonunuz olarak ifade etme arayışında olacaksınız. Yeteneklerinizin farkına varacak, sanatsal ve yaratıcı yönlerinizi ortaya çıkarma fırsatı bulacaksınız. Sosyal ortamlarda kendinizi daha çekici ve etkileyici hissedeceksiniz; bu, yeni bağlantılar kurma şansını da beraberinde getiriyor. Ancak, herkesin beklentilerini karşılamak için kendinizi çok fazla zorlamamalısınız. Duygusal olarak derinlemesine bir bağ kurma isteği içindesiniz; bu nedenle, sevdiklerinizle kaliteli zaman geçirmek sizi mutlu edebilir. Kendi liderliğinizi ve sorumluluklarınızı üstlenme arzusunu yönlendirmek için iyi bir zaman. Hayallerinizin peşinden koşmak için cesaret bulacaksınız; bu yolda karşınıza çıkacak engelleri aşmayı başaracak gücünüz var. Eğlenceli ve keyifli anların yanı sıra, kendi iç dünyanızla da barışık olmalısınız. İfade gücünüz yüksek, bu da düşündüklerinizi başkalarıyla paylaşmanız için güzel bir fırsat sunuyor. Başkalarından gelen iltifatlar, kendinize olan güveninizi artırabilir; ancak, tamamen kendinize odaklanmayı da unutmamalısınız.
Bugün detaylara olan dikkatin daha da artmış durumda. İş yerinde ya da günlük hayatında karşılaşacağın sorunları çözme kabiliyetin ön planda olacak. Bu süreçte, süregelen projelerinle ilgili geri bildirim alabilir, eksikleri tespit etme fırsatı bulabilirsin. Yaratıcılığın, düşüncelerini ifade ederken seni destekleyecek. Kendi standartlarını yükseltmek, hem iş hem de kişisel yaşamında sana tatmin getirecek. İlişkilerinde karşındakini anlamaya yönelik daha fazla çaba göstermek, aranızdaki bağı güçlendirebilir. Biraz daha sabırlı olmalısın; istemeden de olsa birine eleştirel bir yaklaşımda bulunma riskin var. Günün sonunda belirli bir tatmin hissi yaşayacak, içsel huzurunu sağlama konusunda adımlar atmaya istekli olacaksın. Zihinsel olarak kendini yenilemek isteyebilir, kısa bir mola vermek sana iyi gelebilir.
Bugün, insanlar arasındaki ilişkilerin ve sosyal etkileşimlerin ön planda olacağı bir gün. Zarif ve diplomatik tavrın sayesinde birçok kişiyle kolayca iletişim kurabilirsin. Başkalarının fikirlerine açık olman, yeni dostluklar kurmana ya da mevcut ilişkilerini güçlendirmene yardımcı olacak. Kendini ifade etme konusunda herhangi bir kısıtlama hissetmemen, yaratıcılığını ortaya çıkarmanı sağlayacak. Uyum ve dengeyi arayacağın bu dönemde, başkalarıyla olan karşıt görüşlerin bile yapıcı tartışmalara dönüşebilir. Duygusal olarak hassas olduğun anlarda, içsel dengeyi sağlamak için yalnız kalmak isteyebilirsin. Ancak, sevdiklerinle geçireceğin zaman sana yeni bir perspektif kazandıracak. Hem aşk hem de arkadaşlık ilişkilerinde, karşılıklı anlayışa dayalı bir iletişim ortamı yaratabilirsin. Bugün sevgi dolu sözler ve destekleyici davranışlarla çevreni sarmalayan sıcaklığı hissetmek için güzel bir fırsat.
Kendini derin düşüncelere dalmış bulabilirsin. İçsel bir dönüşüm ve yenilenme arayışı içinde olacaksın. Gizli saklı duygu ve düşünceler, yüzeyin altında kaynamaya başlayabilir. Duygusal derinlik arayışında, başkalarıyla olan ilişkilerinde dikkatli olmalısın; bazı sırların su yüzüne çıkması, beklenmedik tepkilere yol açabilir. Güçlü sezgilerinle, insanları rahatlıkla okuyabilirsin. Bu yeteneğini kullanarak çevrende olup bitenleri analiz et ve içsel huzurunu sağlamak için gerekli adımları at. Her zamankinden daha fazla öz güvenle ilerle ve karanlıktan aydınlığa geçiş yap. Duygusal ve fiziksel sınırlarını belirlemeyi unutma; böylece kendini koruyabileceksin. Bir süre sakin ve sessiz kalmak, içsel sesini duymanı sağlayacaktır. Gerçekten ne istediğini düşünmek için bu dönemi değerlendirebilirsin. Kendine güven ve içindeki gücü keşfet!
Yay, bugün bilgi arayışına yönelmiş durumda. Maceracı ruhun, yeni öğrenim fırsatları ve deneyimler peşinde koşmanı sağlıyor. Seyahat planları ya da yeni kültürlerle etkileşim, ruhsal tatmin sağlayabilir. Sosyal çevrendeki insanlarla derin sohbetler, düşünsel ufkunu genişletecek. İçsel bir huzur arayışında olduğun bu dönemde, ruhsal dengeyi bulmak adına meditasyon ya da doğayla bağlantı kuracak aktiviteler faydalı olabilir. Duygusal ilişkilerde ise samimiyet ve açık iletişim, kalpten bir bağ kurmana yardımcı olacak. Sezgilerine güven, ani kararlarla ilerlemekten çekinme. Unutma, yeni kapılar açmak için cesur adımlar atmalısın. Bugün, hayal gücünü harekete geçirerek, hayallerinin peşinden koşma cesaretini bulabilirsin.
Duygusal derinliklere inme isteği, bu dönemde seni yoğun düşüncelere sürükleyebilir. İçsel dünyanınla barışık olmak ve kendine dürüst kalmak önem kazanıyor. İş yerinde karşılaştığın zorlukların ardından gelen çözüm arayışın, çevrendeki insanlara ilham verecek. Büyüme ve gelişme konularında daha fazla sorumluluk alman gerekebilir, ama gücünü bunları aşmak için kullanabilirsin. İletişim becerilerin, senin için yeni fırsatlar doğuracak; sadece kelimelerle değil, eylemlerinle de kendini ifade etme zamanında. Bu süreçte sevdiklerinle arandaki bağı güçlendirmek, kalbinin derinliklerinde bir huzur yaratacak. Kendine güven ve hedeflerine odaklan, çünkü başarılarının başlangıcı burada yatıyor. Unutma, sabrın büyük ödüller getirebilir.
Bugün, yaratıcı ve yenilikçi fikirlerin havada cirit attığı bir dönemdesin. Toplum önünde daha fazla görünmeyi arzulayabilir ve fikirlerini paylaşmak için fırsatlar yakalayabilirsin. Sosyal ilişkilerin güçlenecek ve yeni dostluklar kurmak için cesaret bulacaksın. Duygusal derinliklere inme isteği, yakın ilişkilerine de yansıyabilir. Belki bir arkadaşla açık konuşmalar yapma ihtiyacı hissedebilirsin. Kendini ifade etmekten çekinme; sezgilerin seni doğru yola yönlendirecek. Genel anlamda, içsel huzurunu bulmak ve başkalarıyla bağlantı kurmak için mükemmel bir gün. Yenilikçi projelerin ve hayallerin için adım atmak adına cesur olabilirsin. Unutma, senin özgün bakış açın başkalarına ilham verecek.
Bugün, sezgilerin güçleniyor ve içsel dünyana daha çok odaklanma fırsatı bulabilirsin. Duygusal derinliklere dalmak, hem kendini anlamak hem de çevrendeki insanlarla olan ilişkilerini kuvvetlendirmek için harika bir zaman. Sanatsal yeteneklerin ön plana çıkabilir; yaratıcılığını serbest bırakmak için ilham kaynaklarını değerlendirmelisin. Ayrıca, şefkat ve anlayışla yaklaşacağın kişilerle derin bağlar kurma olasılığın yüksek. Ancak, aşırı duygu yoğunluğu seni zorlayabilir, bu yüzden dengeyi sağlamaya çalışmalısın. Sağlık konusunda kendine dikkat etmeli, yeterince dinlenmek ve ruhsal dengeni korumak için zamanı iyi değerlendirmelisin. Kendinle barışık olman, çevrendeki huzuru da artıracaktır.
