1
Ferhan Şensoy, kocaman bir dünya demek benim gibi bir tiyatro sevdalısı için. Ferhan Şensoy, bir tiyatro okulu demek benim gibi öğrenciliği hiç bitmeyen oyuncular için. Ferhan Şensoy, aklımızdan geçen ama bir türlü dile getiremediklerimizi cesurca sahneden söyleyen duyarlı bir sanatçı demek ülkesini seven her yurttaş için. Ferhan Şensoy, bu ülkede var olan ve adaleti savunan, durmadan yazan, sürekli üreten kocaman bir yürek demek, ülkenin aydınlık yanı için…
Pandeminin başından beri Bodrum Yalıkavak’taki köy evinde yaşayan usta sanatçıyı arayıp “Konuşalım mı” diye sorduğumda, “Olur” dedi buruk bir sesle. “İyi misiniz” diye sorduğumda ise “Ülkem gibi” dedi ve ekledi: “Yazıyorum, yazıyorum… Kitaplarımı bitirmem lazım.”
Yazıyorum dediğinde sevindim çünkü umudunu kaybetmemişti ve tam tersi umut olmaya devam ediyordu yazarak.
Ülkenin koronavirusten sonra en büyük derdinin ülkeyi yönetenler olduğunu söyleyen Ferhan Şensoy ile Ortaoyuncular’ı, tiyatronun gidişatını, kaybettiği dostlarını ve yeni projelerini konuştuk.
– Sizin iyi bir takipçiniz, filmlerinizi izlemiş ve tüm oyunlarınızı seyretmiş iyi bir tiyatro seyircisi olarak bir yıldır tiyatroya gidemediğim için mutsuzum. Hayatı tiyatro ve yazmak olan siz, tiyatronuzu, sahnede olmayı ne çok özlemişsinizdir. Duygu ve düşüncelerinizi merak ediyorum.
Pazar günü sokağa çıkmak yasak! Kitap yazmak yasak değil. Perde açamamak elbette üzüyor beni, sahneye çıkmayı özledim. Bunun dışında eve kapanmakla ilgili bir sorunum yok. Son yıllarda sokağa çıkmayı da unuttum, çıkasım yok! Gördüğüm şeyler beni mutsuz ediyor. Geriş’e evimize çekildik. Benim boş durmak gibi bir durumum olamaz. Masamın üstü kitap olmayı bekleyen dosyalarla dolu. Bin yıl yaşayacak değilim. Her yazarın ardında bıraktığı bitmemiş dosyaları vardır. Ben ölünce eşim Elif’im toparlayacak dosyalarımı.
– Ortaoyuncular’ın bu yıl 41. yılı, kimler geldi kimler geçti. Gökyüzünden sizi seyreden son yıldız da Rasim Öztekin oldu maalesef. Koskocaman bir hayat Ortaoyuncular ve sizde saklı onca anı. Öztekin ile unutamadığınız bir anınızı bizimle paylaşır mısınız?
Erken göçtü Kavuklu Rasim. Sanki hissetmiş gibi kavuğunu da erken devretti. Kalbiyle ilgili sıkıntıları vardı ama çok dikkat ediyordu kendine. Levent Ünsal’ın kaybını atlatamadan Rasim’in birdenbire göçmesi çok üzdü hepimizi. Say say bitmez anılarımız… Hangisini yazsam diğerine haksızlık! Özgeçmişlerle ilgili bir kitapta anlatılacak Rasim.
– Beyoğlu’nda onlarca tiyatro vardı, hepsi kapandı, sadece Ortaoyuncular kaldı. Hiç geçmişte aklınıza gelir miydi, Beyoğlu’nda bir tane tiyatro kalacağı, sanata bu kadar sansür uygulanacağı, sanatçıların sebepsiz yargılanacağı?
Ben Ayfer Feray Tiyatrosu’ndayken Beyoğlu’nda İstiklal Caddesi üstünde kırk tiyatro vardı. Şimdi sadece Ortaoyuncular var Ses-1885’te. Geçmişte de tiyatro ve genel anlamda sanat birçok baskıyla, sansürle karşılaştı. Benim tiyatrom yakıldı, gece bekçisi hayatını kaybetti. O an orada bulunmaktan başka kabahati yoktu. Korkunç bir şeydi. Yine de işlerin hiçbir dönem bu kadar pespayeleştiğini görmedim. Metin Akpınar’ı gözaltına almak nedir? Müjdat Gezen’i sorgulamak nedir? Bu çaresizliktir, korkudur! Ayıptan da öte ayıptır!
– Neden sanattan bu kadar korkuyorlar?
Korkmamaları için somut bir sebep yok. Sanatçı muhalif olur. Bunu daha önce de söylemiştim; benim dünya görüşümde yandaş sanatçı diye bir kavram olamaz. Ferhangi Şeyler’de sataşmadığım lider yok. Oto-sansür sevmem, sahnede dilimin kemiği yoktur. Yıllarca Özal’a demediğimi bırakmadım. Demirel’e, Deniz Baykal’a… Birçoğu gelip oyun izlediler, gülerek ayrıldılar. Erdal İnönü gizli gizli bilet alıp izlerdi, 500 koruması falan yoktu. İnsanın gelişmişlik düzeyini gösteren önemli unsurlardan biri de kendisiyle ilgili şakalara, eleştirilere karşı tavrıdır. Biz, bugün aşağılık kompleksiyle boğuşan siyasilerle uğraşıyoruz. Muhalefetin her türlüsünden korkuyorlar, muhalif izleyicimiz de buna dahil.
– Yeni mevsime yeni projeleriniz, oyunlarınız var mı?
Levent Ünsal kardeşimizin vefatı dolayısıyla Şahları Da Vururlar’ı oynayamadık. Levent’in yeri doldurulamaz tabii ama bir şekilde oynayacağız Şahları Da Vururlar’ı. Sahnede olur, internet üzerinden olur, bilemiyorum. Maskeli tiyatro fikri beni rahatsız ediyor. Aralıklı oturma düzeni komedinin mantığına aykırı! Dirsek dirseğe oturmazsa gülmez izleyici. Bu kuralı bütün Ortaoyuncular ekibi bilir. Yeni projeleri pandemi süreci belirleyecek. Ortaoyuncular’ın genç bir takımı var, hepsini ben yetiştirdim. Tiyatro müdürümüz bile Nöbetçi Tiyatro’dan. Benim hiç anlamadığım internetsel şeyler yapıyorlar. Ben interfluğ’yum, Elif’le çalışıyorlar. Elif çok deneyimli; 25 yıldır Ortaoyuncular’da. Hem sahnede hem yayınevinde çok sorumluluk üstleniyor. Onlar internet aleyhisselamla uğraşırken ben kitaplarımı yazmakla meşgulüm. Derdeste çıktı, Ferdeste’yi bitirmek üzereyim. Belki sonra üçüncü otobiyografik romana otururum; Nezle Olmuş Dolmakalem!
– Pandemi öncesi tiyatroya büyük ilgi vardı, neredeyse her mahallede küçük oda tiyatroları… Sizinle aynı binada bile gençler tiyatro yapıyordu. Yeni nesil tiyatrocuları nasıl buluyorsunuz?
1970’li yıllarda Beyoğlu’nda bir sürü tiyatro vardı, şimdi Ortaoyuncular var, oynayamıyoruz. Pazar sokağa çıkmak yasak, pazartesi 14.00’te oyna diyorlar. Bu kurallarla tiyatro nasıl yapılacak bilemiyorum. Sürekli söylüyorum; benim başımı kaşıyacak vaktim yok! Sürekli yazı masasında oturduğumdan yürümeyi unuttum. Tiyatroya gideyim, oyun izleyeyim… Buna zamanım yok. Yeni nesil tiyatrocuları tanımıyorum.
Bugün, içindeki cesaret ve enerji patlamasıyla yeni başlangıçlar yapma isteği duyacaksın. Kendini daha atılgan ve özgüven dolu hissedeceksin, bu da çevrendekileri etkileyecek. Fakat, sabırsızlık ve düşünmeden hareket etme eğilimine dikkat etmelisin; bu, bazı yanlış anlamalara ya da çatışmalara yol açabilir. İkili ilişkilerinde açık iletişim, problemleri çözmende anahtar bir rol oynayacak. Kariyerinle ilgili yeni fırsatlar kapını çalabilir; cesaretini topla ve fırsatları değerlendir. Aynı zamanda, fiziken kendine dikkat etmen gerektiğini unutma, dinlenmeyi ve yenilenmeyi ihmal etme.
Bugün içsel huzur arayışında olabilirsin. Sakin ve huzurlu bir ortamda vakit geçirmek, sana enerji verecek. Maddi konularda daha dikkatli olman gereken bir dönemdesin. Harcamalarına dikkat et ve bütçeni gözden geçir. İlişkilerinde derin bir bağ kurma isteği, yakın çevrenle olan iletişimini güçlendirebilir. Ancak, duygusal açıdan duyarlı olman gereken bir zaman dilimindesin; hislerini açıkça ifade etmekten çekinmemelisin. Kendine olan güvenin artacak ve bu da kararlarını daha sağlıklı bir şekilde almanı sağlayacak. İlerde karşına çıkacak fırsatları değerlendirmek için esnek kalmalısın. Sanatsal faaliyetlere yönelmek, yaratıcılığını ortaya çıkarman için iyi bir yol olabilir. Unutma, doğanın tadını çıkarmak da ruhunu besleyecektir.
Sosyal etkileşimlerin yoğunlaşacağı, iletişimin akıcı ve etkili olacağı bir gün desek yeridir. Yaratıcılığın yüksek olduğu anlar, düşüncelerinizi özgürce ifade edebilmenizi sağlayacak. Fikirlerinizi paylaşmaktan çekinmemeli, başkalarının görüşlerine de açık olmalısınız. Beklenmedik sürprizlerle karşılaşabilir, bu durumlar yeni fırsatlar kapısını aralayabilir. İçsel merakınızı besleyecek yeni bilgiler öğrenmeye hevesli olmalısınız. Gereksiz tartışmalardan uzak durmaya özen göstermeniz, akış içinde kalmanızı sağlayacak. Bu dönem düşüncelerinizi netleştirmek için meditasyon veya yazma etkinlikleri faydalı olabilir. Duygusal bağlarınızda da derinleşme, sevginizin daha çok değer kazanacağı durumlar göz önünde. Kendi içinizdeki sesle bağlantı kurmak, hayatın tadını çıkarmanıza yardımcı olacak.
Duygusal derinlikler içinde yüzmektesin, hislerin yüzeye çıkarken iç çekişmelerin de artabilir. Evin, ailen ve sevdiklerinle olan ilişkilerin ön planda, bu bağları kuvvetlendirmek için fırsatlar bulabilirsin. İçsel huzur arayışında, geçmişte yaşadıklarınla yüzleşmek, seni daha güçlü kılacak. Yaratıcılığın artarken, sanatsal projelere yönelmen seni zihinsel olarak besleyecek. Aynı zamanda, şefkatini paylaşmanın da tadını çıkarmalısın. Kendine kararlı bir şekilde hedefler koymak, duygusal bağımlılıklardan kurtulmanı sağlayabilir. Doğa ile iç içe olacağın bir aktivite ruhunu canlandırabilir ve sana yeni bakış açıları sunabilir. Unutma, duygularını ifade etmekten çekinme; bu, hem kendini tanımanı kolaylaştıracak hem de çevrendekilerle bağlarını güçlendirecek.
Bugün, içindeki yaratıcılığı ve liderliği serbest bırakma isteği ön planda. Sosyal çevrendeki insanlar senin fikirlerine ve düşüncelerine daha fazla değer vereceği için iletişim becerilerini ön plana çıkarmak için harika bir zaman. Güne başlarken, kendini oldukça enerjik hissedeceksin; bu, projelerin için yeni fırsatlar yaratmanı sağlayabilir. Kendine olan güvenin, başkalarını etkilemek için güçlü bir araç olacak. Ancak, sabırsızlık ve aşırı rekabetçilik gibi aşırılıklara dikkat etmelisin; başkalarının fikirlerine de açık olmayı unutmamalısın.Etrafındaki insanlarda ilham kaynağı olman mümkün. Bu, grup çalışmalarında veya sosyal etkinliklerde liderlik üstlenerek kendini gösterebileceğin bir fırsat sunuyor. Sanatsal yönlerini ortaya çıkarmak için fırsatlar da karşına çıkabilir. Ayrıca, kişisel gelişime dair yeni bir kitap veya kursa yönelmek için oldukça uygun bir dönemdesin. Duygusal ilişkilerde ise karşılıklı anlayış, daha derin bağlar kurmanı sağlayacaktır. Bugün, duygusal zekanı kullanmak, ilişkilerini güçlendirmek için seni destekleyecektir.
Detaylara olan düşkünlüğün, bugün fırsatların kapısını açabilir. Gün içerisinde küçük ama önemli ayrıntılara dikkat etmek, işlerini daha verimli bir şekilde yürütmene yardımcı olacak. Sağlığınla ilgili atacağın adımlarda da dikkatli olmalı, kendine zaman ayırmalısın. Yakın çevrendeki insanlarla olan iletişimini güçlendirmek, ruhsal olarak rahatlamanı sağlayabilir. Sözleşmeler veya finansal konular üzerinde yoğunlaşarak olumlu sonuçlar alabilirsin. Kendini ifade etme biçimin, karşındaki insanları etkileyebilir; bu fırsatı iyi değerlendir. Yaratıcılığın artış gösterebilir, bu yönünü geliştirmek için harika bir zaman.
Sosyal bağlantıların güçlendiği, uyum ve denge arayışında olduğun bir dönemdesin. Çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin, seni daha fazla olumlu yönde etkileyebilir. Bugün, başkalarıyla fikir alışverişlerinde bulunmak sana yeni perspektifler kazandıracak. Estetik ve sanatsal konularda ilham dolu anlar yaşayabilirsin. İçsel huzurunu sağlamak adına, sevdiğin aktivitelere yönelmek ve kendine zaman ayırmak da faydalı olacak. Duygusal dengeyi sağlamak adına, akışta kalman ve esneklik göstermen gereken durumlar ortaya çıkabilir. Farklı bakış açılarıyla zenginleşeceğin, keyifli görüşmeler yapabileceğin bir gün seni bekliyor.
Duygusal derinliklerin ve gizemlerin ortaya çıkacağı bir gün. Kalpteki hislerle yüzleşmek, içsel bir dönüşümü tetikleyebilir. İletişim kurarken daha dürüst olma ihtiyacı hissedebilirsin; bu, ilişkilerini güçlendirecek bir fırsat. Ani duygusal dalgalanmalar yaşarken, sezgilerin sana rehberlik edebilir. Ortak projelerde liderlik yapma cesaretini göster; fikrin önemseniyor. Kendine güven, gizli yeteneklerini sergile. Sosyal çevrende dikkatleri üzerine çekecek bir olay yaşanabilir. Enerjini olumlu yönlere kanalize et ve içsel huzuru bulmak için meditasyon gibi rahatlatıcı aktiviteleri ihmal etme. Her şeyin ötesine geçip, ruhsal derinliklerde yol alman gereken bir zaman. Bağlantı kurduğun kişileri daha iyi anlama fırsatı bulabilirsin.
Macera arayışın, içsel olarak tatmin olmana yardımcı olacak fırsatlar sunabilir. Yeni deneyimlere açık olman, sınırlarını zorlayarak sana ilham verecek. Sosyal çevrende bazı sürpriz gelişmelerle karşılaşabilir, seni şaşırtan insanlarla tanışabilirsin. Yaratıcılığın yüksek, bu da projelerine katkı sağlayacak. Ancak detaylara dikkat etmekte fayda var; bazı konularda aceleci davranmaktan kaçınmalısın. İletişimde samimiyet ön planda olmalı. Eğer duygusal bir meseleyle ilgileniyorsan, açık bir diyalog kurmak önemli. Kendini ifade etme biçimin, ilişkilerinde olumlu bir etki yaratabilir. Enerjini doğru yönlendirdiğin sürece, dolu dolu bir gün seni bekliyor.
Bugün, hedeflerine ulaşmak için kararlılıkla ilerlemen gerekecek. İçsel motivasyonun oldukça yüksek, bu nedenle işyeri projelerine yoğunlaşmak ve sorumluluklarını üstlenmek için mükemmel bir zaman. Ancak, yapıcı eleştirilere açık olman önemli. Takım arkadaşlarınla olan iletişimini güçlendirirsen, iş yerinde daha uyumlu bir atmosfer yaratabilirsin. Özel hayatında ise duygusal derinliklere inmeye hazır hissediyorsun. Partnerinle bağınızı kuvvetlendirecek samimi sohbetler yapma fırsatı doğabilir. Bekar Oğlaklar için ise yeni bir ilişkiye adım atma cesareti, hayatlarına taze bir soluk katabilir. Sağlığın konusunda daha fazla özen göstermen gereken bir dönemdesin. Fiziksel aktivitelere yer açarak hem zihinsel hem de bedensel olarak enerjini artırabilirsin. Yaratıcılığını beslemek için küçük hobiler edinmen faydalı olacak. Unutma, azim ve sabırla ilerlediğinde tüm hayallerini gerçekleştirme yolunda büyük adımlar atabilirsin.
Bugün zihin açıcı fikirler ve yaratıcı projeler için oldukça verimli bir gün. Sosyal çevrenizle olan etkileşimlerinizi artırarak ilham alabilir, yeni dostluklar kurabilirsiniz. Sizi sıkıntıya sokan bazı meselelerden uzaklaşmak için farklı bakış açıları denemek isteyebilirsiniz. Kendinizi yeniliklere açma isteğiniz, çevrenizdekilerin de dikkatini çekecek. Sürpriz gelişmelere hazırlıklı olun, özellikle beklenmedik bir arkadaş tavsiyesi ya da ilginç bir iş teklifi gündeme gelebilir. Duygusal olarak daha özgür hissetme arayışı içerisindesiniz; bu nedenle geçmişteki kısıtlamaları geride bırakmanın yollarını aramak isteyeceksiniz. Unutmayın, kendi özgürlüğünüzü yaratmak için adım atalım.
Duyguların derinliklerine dalmaya hazır ol. İçgüdülerin güçleniyor ve sezgisel bir döneme giriyorsun. Hayal gücün ve yaratıcılığın, seni ilham dolu projelere yönlendirebilir. Karşılaştığın zorluklara karşı duyarlılığın artarken, başkalarının hislerini daha iyi anlama yeteneğin de gelişiyor. Bugün, sosyal çevrendeki bazı kişilerle duygusal bağlarını güçlendirmek isteyebilirsin, bu nedenle empati göster ve samimi paylaşımlarda bulun.İç dünyanda huzur arayışı içinde olabilirsin; meditasyon veya doğada zaman geçirmek, iç rahatlamanı ve dinginliğini artırabilir. Aynı zamanda, sanatsal aktivitelerle kendini ifade etme ihtiyacı hissedebilirsin. İlişkilerde daha fazla anlayış ve şefkat göstermeye özen göster, bu, güçlü bağların pekişmesine katkıda bulunabilir. Hayal ettiğin projeleri hayata geçirme arzun içindeki parlak bir ateşi besliyor, cesaretini topla ve içindeki yaratıcı gücü serbest bırak. Unutma, bazen akışta kalmak, en iyi sonuçları getirebilir.
