1
Ferhan Şensoy, kocaman bir dünya demek benim gibi bir tiyatro sevdalısı için. Ferhan Şensoy, bir tiyatro okulu demek benim gibi öğrenciliği hiç bitmeyen oyuncular için. Ferhan Şensoy, aklımızdan geçen ama bir türlü dile getiremediklerimizi cesurca sahneden söyleyen duyarlı bir sanatçı demek ülkesini seven her yurttaş için. Ferhan Şensoy, bu ülkede var olan ve adaleti savunan, durmadan yazan, sürekli üreten kocaman bir yürek demek, ülkenin aydınlık yanı için…
Pandeminin başından beri Bodrum Yalıkavak’taki köy evinde yaşayan usta sanatçıyı arayıp “Konuşalım mı” diye sorduğumda, “Olur” dedi buruk bir sesle. “İyi misiniz” diye sorduğumda ise “Ülkem gibi” dedi ve ekledi: “Yazıyorum, yazıyorum… Kitaplarımı bitirmem lazım.”
Yazıyorum dediğinde sevindim çünkü umudunu kaybetmemişti ve tam tersi umut olmaya devam ediyordu yazarak.
Ülkenin koronavirusten sonra en büyük derdinin ülkeyi yönetenler olduğunu söyleyen Ferhan Şensoy ile Ortaoyuncular’ı, tiyatronun gidişatını, kaybettiği dostlarını ve yeni projelerini konuştuk.
– Sizin iyi bir takipçiniz, filmlerinizi izlemiş ve tüm oyunlarınızı seyretmiş iyi bir tiyatro seyircisi olarak bir yıldır tiyatroya gidemediğim için mutsuzum. Hayatı tiyatro ve yazmak olan siz, tiyatronuzu, sahnede olmayı ne çok özlemişsinizdir. Duygu ve düşüncelerinizi merak ediyorum.
Pazar günü sokağa çıkmak yasak! Kitap yazmak yasak değil. Perde açamamak elbette üzüyor beni, sahneye çıkmayı özledim. Bunun dışında eve kapanmakla ilgili bir sorunum yok. Son yıllarda sokağa çıkmayı da unuttum, çıkasım yok! Gördüğüm şeyler beni mutsuz ediyor. Geriş’e evimize çekildik. Benim boş durmak gibi bir durumum olamaz. Masamın üstü kitap olmayı bekleyen dosyalarla dolu. Bin yıl yaşayacak değilim. Her yazarın ardında bıraktığı bitmemiş dosyaları vardır. Ben ölünce eşim Elif’im toparlayacak dosyalarımı.
– Ortaoyuncular’ın bu yıl 41. yılı, kimler geldi kimler geçti. Gökyüzünden sizi seyreden son yıldız da Rasim Öztekin oldu maalesef. Koskocaman bir hayat Ortaoyuncular ve sizde saklı onca anı. Öztekin ile unutamadığınız bir anınızı bizimle paylaşır mısınız?
Erken göçtü Kavuklu Rasim. Sanki hissetmiş gibi kavuğunu da erken devretti. Kalbiyle ilgili sıkıntıları vardı ama çok dikkat ediyordu kendine. Levent Ünsal’ın kaybını atlatamadan Rasim’in birdenbire göçmesi çok üzdü hepimizi. Say say bitmez anılarımız… Hangisini yazsam diğerine haksızlık! Özgeçmişlerle ilgili bir kitapta anlatılacak Rasim.
– Beyoğlu’nda onlarca tiyatro vardı, hepsi kapandı, sadece Ortaoyuncular kaldı. Hiç geçmişte aklınıza gelir miydi, Beyoğlu’nda bir tane tiyatro kalacağı, sanata bu kadar sansür uygulanacağı, sanatçıların sebepsiz yargılanacağı?
Ben Ayfer Feray Tiyatrosu’ndayken Beyoğlu’nda İstiklal Caddesi üstünde kırk tiyatro vardı. Şimdi sadece Ortaoyuncular var Ses-1885’te. Geçmişte de tiyatro ve genel anlamda sanat birçok baskıyla, sansürle karşılaştı. Benim tiyatrom yakıldı, gece bekçisi hayatını kaybetti. O an orada bulunmaktan başka kabahati yoktu. Korkunç bir şeydi. Yine de işlerin hiçbir dönem bu kadar pespayeleştiğini görmedim. Metin Akpınar’ı gözaltına almak nedir? Müjdat Gezen’i sorgulamak nedir? Bu çaresizliktir, korkudur! Ayıptan da öte ayıptır!
– Neden sanattan bu kadar korkuyorlar?
Korkmamaları için somut bir sebep yok. Sanatçı muhalif olur. Bunu daha önce de söylemiştim; benim dünya görüşümde yandaş sanatçı diye bir kavram olamaz. Ferhangi Şeyler’de sataşmadığım lider yok. Oto-sansür sevmem, sahnede dilimin kemiği yoktur. Yıllarca Özal’a demediğimi bırakmadım. Demirel’e, Deniz Baykal’a… Birçoğu gelip oyun izlediler, gülerek ayrıldılar. Erdal İnönü gizli gizli bilet alıp izlerdi, 500 koruması falan yoktu. İnsanın gelişmişlik düzeyini gösteren önemli unsurlardan biri de kendisiyle ilgili şakalara, eleştirilere karşı tavrıdır. Biz, bugün aşağılık kompleksiyle boğuşan siyasilerle uğraşıyoruz. Muhalefetin her türlüsünden korkuyorlar, muhalif izleyicimiz de buna dahil.
– Yeni mevsime yeni projeleriniz, oyunlarınız var mı?
Levent Ünsal kardeşimizin vefatı dolayısıyla Şahları Da Vururlar’ı oynayamadık. Levent’in yeri doldurulamaz tabii ama bir şekilde oynayacağız Şahları Da Vururlar’ı. Sahnede olur, internet üzerinden olur, bilemiyorum. Maskeli tiyatro fikri beni rahatsız ediyor. Aralıklı oturma düzeni komedinin mantığına aykırı! Dirsek dirseğe oturmazsa gülmez izleyici. Bu kuralı bütün Ortaoyuncular ekibi bilir. Yeni projeleri pandemi süreci belirleyecek. Ortaoyuncular’ın genç bir takımı var, hepsini ben yetiştirdim. Tiyatro müdürümüz bile Nöbetçi Tiyatro’dan. Benim hiç anlamadığım internetsel şeyler yapıyorlar. Ben interfluğ’yum, Elif’le çalışıyorlar. Elif çok deneyimli; 25 yıldır Ortaoyuncular’da. Hem sahnede hem yayınevinde çok sorumluluk üstleniyor. Onlar internet aleyhisselamla uğraşırken ben kitaplarımı yazmakla meşgulüm. Derdeste çıktı, Ferdeste’yi bitirmek üzereyim. Belki sonra üçüncü otobiyografik romana otururum; Nezle Olmuş Dolmakalem!
– Pandemi öncesi tiyatroya büyük ilgi vardı, neredeyse her mahallede küçük oda tiyatroları… Sizinle aynı binada bile gençler tiyatro yapıyordu. Yeni nesil tiyatrocuları nasıl buluyorsunuz?
1970’li yıllarda Beyoğlu’nda bir sürü tiyatro vardı, şimdi Ortaoyuncular var, oynayamıyoruz. Pazar sokağa çıkmak yasak, pazartesi 14.00’te oyna diyorlar. Bu kurallarla tiyatro nasıl yapılacak bilemiyorum. Sürekli söylüyorum; benim başımı kaşıyacak vaktim yok! Sürekli yazı masasında oturduğumdan yürümeyi unuttum. Tiyatroya gideyim, oyun izleyeyim… Buna zamanım yok. Yeni nesil tiyatrocuları tanımıyorum.
Bugün enerjinin en yüksek olduğu zaman dilimlerinden birindesin. İçindeki ateş, kendini ifade etme isteğinle birleşiyor. Fikirlerini cesurca paylaşman gereken anlar doğabilir. Cesaretin, başkalarının gözünde seni öne çıkaracak. İleriye dönük planların konusunda çevrendekilerin görüşlerini dinlemekte fayda var. Karşıt görüşler, düşüncelerini daha da derinleştirmene yardımcı olabilir.Aşk hayatında ise tutku dolu anlar yaşanabilir. Sevgilinle ya da ilgini çeken biriyle yapacağın samimi bir konuşma, ilişkinizin dinamiklerini değiştirebilir. Tek başına olanlar için de ilginç karşılaşmalar söz konusu. Neşeli ve cömert tavrın, etrafındakileri cezbedecek.Çalışma alanında ise yeni projelere yönelmek için cesaret bulabilirsin. Bugün yeni başlangıçlar yapma isteği ortaya çıkabilir; yeni bir şey denemek için mükemmel bir zaman. Fırsatları değerlendirmek için aklını açık tutman önemli olacak. Kendine güvenmen, başkalarının da sana güven duymasını sağlayacaktır. Sağlık açısından, fiziksel aktiviteler ile enerjini artırabilirsin. Spor yapmak, hem bedenine hem de ruhuna iyi gelecek. Bu dönemde kendine zaman ayırmayı unutma; içsel huzurunu bulmak, seni çok daha güçlü kılacak.
İçsel huzur arayışın, günlük hayatının karmaşası içerisinde daha da belirginleşebilir. Gün boyunca parlak fikirler ve yaratıcı yaklaşımlar sana yol gösterecek. Sakin kalmayı başardığın anda, sezgilerin oldukça güçlü hale gelecek. Karar verme aşamasında sabırlı olman, gelecekteki başarıların için kritik öneme sahip. İlişkilerde sağlam temeller oluşturmak isteyebilirsin; bunu yaparken, başkalarının duygularını ve ihtiyaçlarını göz önünde bulundurmak da önemli. Maddi konularda dikkatli olman, ani harcamalardan kaçınmanı sağlayacak. Kendine zaman ayırmak, ruh halini dengelemek açısından faydalı olacak. Eğlenceli ve keyifli anlar yaşamak için fırsatları değerlendirmeyi unutma, içsel mutluluğunu artıracak küçük detaylar seni bekliyor.
Bugün zihinsel enerjinin zirveye ulaşacağı, iletişimde parlama yaşayacağın bir dönemdesin. Fikirlerinle etrafındakileri etkileyebilir, ilgi çekici sohbetler yapabilirsin. Yeni bilgiler öğrenmek için harika bir zaman. Sosyal ortamda kendini ifade etme isteği artacak; bu, yeni bağlantılar ve arkadaşlıklar kurma fırsatları doğurabilir. Koşullar seni maceralara, keşiflere yönlendirebilir. Ancak dikkatin dağılabilir; düşüncelerini toparlamak için biraz kendine zaman ayırmayı unutma. Duygusal ilişkilerde daha açık ve özgür hissetmen mümkün, sevdiklerinle güzel vakit geçirebilirsin. Yaratıcılığın yüksek, sanatsal uğraşlar için harika bir gün.
Duygusal dalgalanmaların yoğun olduğu bir gün seni bekliyor. İçsel hislerin ön planda olacaktır. Özellikle sevdiklerinle olan ilişkine odaklanman, onları anlamak ve desteklemek adına önemli. Kendini ifade ederken dikkatli olmalısın; söylediklerin yanlış anlaşılmalara yol açabilir. İçinde bulunduğun ortamda huzur arayışın artabilir, bu nedenle yalnız kalmayı isteyebilirsin. Kendini dinlemek için sakin ve huzurlu bir zaman yaratmalısın. Ayrıca, geçmişe dönük düşünceler ve anılar zihninde belirginleşebilir; bu da seni duygusal olarak etkileyebilir. Kendine karşı nazik ol, bu süreçte kendini yeniden keşfetme fırsatını değerlendir. Ruhsal olarak yenilenme ihtiyacı hissedebilirsin; meditasyon veya doğaya çıkmak, içsel dengenin sağlanmasına yardımcı olabilir.
Bugün, kendine olan güvenin ve karizman parlayacak. Çevrendeki insanlar üzerindeki etkini hissetmeye başlayacaksın; sahip olduğun yetenekleri ve fikirleri paylaşma fırsatları çıkabilir. Yaratıcı yönlerin ön plana çıkacak, bu da sana yeni projelere yönelme cesareti verebilir. Sosyal aktivitelerde dikkatleri üstüne çekmek isteyebilirsin; bu süreçte liderlik özelliklerinle başkalarına ilham verme şansın var. Öte yandan, ilişkilerinde özel bir an yaşayabilir, duygusal bağlarını derinleştirmek isteyebilirsin. İçsel dünyanı dinlemek ve kendine alan tanımak da önem kazanacak; bu sayede ruhsal açıdan denge kazanabilirsin. Tüm bu gelişmelere açık ol, çünkü gün seni olumlu sürprizlerle buluşturabilir.
Bugün, ayrıntılara verdiğin önem ön planda olacak. Kendini bir proje veya günlük rutin içinde kaybolmuş hissedebilirsin, ancak bu durum seni daha üretken hale getirecek. Analitik düşünme yeteneğinle sorunlara çözüm bulmakta zorlanmayacak, başkalarına da ilham vereceksin. Kendi sağlığına dikkat etmen gereken bir dönemdesin, fiziksel aktiviteleri ihmal etmemek önemli. Ayrıca, duygusal zekanı kullanarak sevdiklerinle olan ilişkilerini güçlendirebilir, derinlemesine konuşmalar yapabilirsin. Mükemmeliyetçi doğan, bazen seni zorlayabilir; bu yüzden kendine esneklik tanımayı unutma. Ruh halinin dengesizleştiği anlarda, doğayla temasa geçmek sana iyi gelecek. Gün sonunda, başardıkların sayesinde huzur bulacak ve yarın için motive olacaksın.
Bugün, içsel denge arayışın başrolde. Sosyal ilişkilerinde kendini ifade etme konusunda daha cesur olabilir, düşüncelerini açıkça iletebilirsin. Karşıt görüşler arasında kalmaktan kaçınmak adına samimiyetle yaklaşmalı, empati kurmakta zorlanmamalısın. Bir iş birliği ya da ortaklık girişimi için uygun bir zaman. Yaratıcılığın artmış, sanatsal projelerin için ilham verici bir gün olabilir. Karşılaştığın zorluklar, senin için büyüme fırsatları sunuyor. Sağlık ve bedenine dikkat etmen gereken dönemdesin; ruh sağlığını güçlendirmek için küçük molalar verebilirsin. Unutma, güzellik ve uyum senin kozan. İçsel huzurun dışa yansıması, çevrendekilere de olumlu bir etki getirecek.
Bugün derin duygular ve sezgisel düşünceler ön planda. İçsel dünyana dalmak, geçmişle yüzleşmek ve duygusal bağlarını yeniden değerlendirmek için harika bir zaman. Gizli kalmış hislerin ortaya çıkabilir, bu süreçte kendini daha iyi tanıma fırsatı bulabilirsin. İlişkilerde açık olmak, hislerini ifade etmek iletişimini güçlendirecektir. Duygusal yoğunlaşma, aşk hayatında da farklı bir boyut arayışına sokabilir. Fakat her şeyin sınırlarını bilmek, seni olumsuz durumlardan koruyacaktır. Ayrıca, yaratıcı projelere yönelmek, ilham dolu bir gün geçirmeni sağlayabilir. Kendine güven ve içindeki tutkuyu ateşle besle; hayallerinin peşinden gitmek için atılacak adımlar seni daha ileriye taşıyacaktır. Unutma, dönüşüm sürecin senin güçlenmene el verecek.
Bugün heyecan verici maceralara yelken açabilirsin. Yeni bilgiler öğrenme arzun ve keşif ruhun, sosyal çevrende dikkatleri üzerine çekmene neden olacak. Yaratıcılığın zirveye çıkarken, sanatsal projelere yönelmek için mükemmel bir fırsat. İlişkilerde samimiyet arayışın artabilir; derin ve anlamlı konuşmalar, kalbine dokunacak anlar yaratma potansiyeline sahip. Fiziksel aktivitelere yönelmek, enerjini dengelemek açısından faydalı olacak. Feminine ve maskuline enerjiler arasında bir denge bulmak için kişisel alanına ve başkalarının ihtiyaçlarına dikkat etmen gerekebilir. Büyük fikirlerden kaçınmak yerine, onları gerçekleştirme yolunda küçük ama etkili adımlar atmak, günün getirdiği olanakları en iyi şekilde değerlendirmeni sağlayacak. Kendini ifade etmekte özgür ol; içindeki tutku, başkalarına ilham verebilir. Hayatın sunduğu sürprizlere açık kal, çünkü mutluluğun kapılarını aralayacak fırsatlar seni bekliyor.
Bugün, hedeflerine odaklanma ve kararlılıkla ilerleme zamanı. İçsel bir güç ve disiplin hissi, seni zorlu görevlerle başa çıkmaya yönlendirecek. İş hayatında ya da kişisel projelerinde yaptıkların, uzun vadede meyve verecek. Başarı ve tanınma elde etme arzun giderek artıyor, bu da seni motive ediyor.Duygusal alanda, sevdiklerinle olan iletişimin önemini anlaman an meselesi. Onlarla olan bağını güçlendirmek için samimi bir paylaşımda bulunabilirsin. Aileyle ilgili konular gün yüzüne çıkabilir, bu durumun üstesinden gelmek için sabırlı ve anlayışlı olmalısın. Kendi içsel dengeni korumak için biraz zamana ihtiyacın olacak.Sağlık konularıyla ilgili küçük değişiklikler yapmak, fiziksel ve zihinsel sağlığına olumlu katkılar sağlayacak. Spor ya da meditasyon gibi aktiviteler sana iyi gelebilir. İş veya sosyal hayatındaki iniş çıkışları daha sakin ve kararlı bir şekilde karşılamak, sana yeni fırsatlar sunacak. Unutma, zaman her şeyin ilacı ve senin sabrın bu süreçte en büyük dostun.
Hayal gücünün ve yaratıcılığının zirveye çıkacağı bir gün. Beklenmedik ilham kaynakları seni sarabilir, bu durum yeni projelere yönelmeni sağlayacak. Sosyal çevrendeki dinamikler, daha önce fark etmediğin bazı kapıları açabilir. Yeniliklere karşı duyduğun tutku, mevcut kalıpları kırmana yardımcı olacak. Kendi iç dünyanda yapacağın yolculuk, hayatındaki bazı tutum ve alışkanlıklara yeni bir bakış açısı kazandırabilir. İletişime verdiğin önem, dostluk ilişkilerini güçlendirip derinleştirebilir. Eski bağlantıların canlanabilir; tarih ve anılara dair nostaljik hisler içinde bulabilirsin kendini. Kendini ifade etme biçiminde özgürlük arayışın, yeni bakış açıları edinmene ve ilginç insanlarla tanışmana vesile olabilir. Anlık kararlar almaktan kaçınmakta fayda var; aceleci adımlar, daha sonra pişmanlık yaratabilir. Kendi iç sesine kulak ver ve ruhunu dinlendir, bu süreçte özgünlüğün seni her zamankinden daha fazla yansıtacak.
Duygusal derinliklerin daha da belirginleşeceği bir gün. İçsel dünyanda yaşadığın dalgalanmalar seni daha yaratıcı ve sezgisel yapabilir. Sanat veya yazı gibi ifade biçimlerine yönelmek, içindeki duygularla yüzleşmene yardımcı olabilir. Çevrendeki insanlarla empati içinde olmanın derinliği, ilişkilerini yeni bir boyuta taşıyabilir. Bugün, karmanın gücünü hissedeceğin anlar yaşanabilir; verdiğin sevgi ve destek, ileride sana geri dönebilir. Sosyal hayatında kendini daha fazla ifade etme isteği duyabilirsin; arkadaşlarınla geçireceğin zamanın olumlu etkileri, ruh halini yükseltecektir. Ancak duygusal olarak fazla açılma ihtiyacı hissetme konusunda dikkatli olmalısın; sınırlarını korumak, içsel dengen için önemli. İçine kapanmak yerine sezgilerine güvenerek hareket etmek, seni doğru yola yönlendirecektir. Noatik düşünceler ve rüyalar günün gizli mesajlarını sunabilir, bu nedenle bu inspirational anları not almayı unutma. Unutma ki, duygusal çalkantıların seni güçlendirecek ve yeni ufuklar açacaktır.
