1
Ferhan Şensoy, kocaman bir dünya demek benim gibi bir tiyatro sevdalısı için. Ferhan Şensoy, bir tiyatro okulu demek benim gibi öğrenciliği hiç bitmeyen oyuncular için. Ferhan Şensoy, aklımızdan geçen ama bir türlü dile getiremediklerimizi cesurca sahneden söyleyen duyarlı bir sanatçı demek ülkesini seven her yurttaş için. Ferhan Şensoy, bu ülkede var olan ve adaleti savunan, durmadan yazan, sürekli üreten kocaman bir yürek demek, ülkenin aydınlık yanı için…
Pandeminin başından beri Bodrum Yalıkavak’taki köy evinde yaşayan usta sanatçıyı arayıp “Konuşalım mı” diye sorduğumda, “Olur” dedi buruk bir sesle. “İyi misiniz” diye sorduğumda ise “Ülkem gibi” dedi ve ekledi: “Yazıyorum, yazıyorum… Kitaplarımı bitirmem lazım.”
Yazıyorum dediğinde sevindim çünkü umudunu kaybetmemişti ve tam tersi umut olmaya devam ediyordu yazarak.
Ülkenin koronavirusten sonra en büyük derdinin ülkeyi yönetenler olduğunu söyleyen Ferhan Şensoy ile Ortaoyuncular’ı, tiyatronun gidişatını, kaybettiği dostlarını ve yeni projelerini konuştuk.
– Sizin iyi bir takipçiniz, filmlerinizi izlemiş ve tüm oyunlarınızı seyretmiş iyi bir tiyatro seyircisi olarak bir yıldır tiyatroya gidemediğim için mutsuzum. Hayatı tiyatro ve yazmak olan siz, tiyatronuzu, sahnede olmayı ne çok özlemişsinizdir. Duygu ve düşüncelerinizi merak ediyorum.
Pazar günü sokağa çıkmak yasak! Kitap yazmak yasak değil. Perde açamamak elbette üzüyor beni, sahneye çıkmayı özledim. Bunun dışında eve kapanmakla ilgili bir sorunum yok. Son yıllarda sokağa çıkmayı da unuttum, çıkasım yok! Gördüğüm şeyler beni mutsuz ediyor. Geriş’e evimize çekildik. Benim boş durmak gibi bir durumum olamaz. Masamın üstü kitap olmayı bekleyen dosyalarla dolu. Bin yıl yaşayacak değilim. Her yazarın ardında bıraktığı bitmemiş dosyaları vardır. Ben ölünce eşim Elif’im toparlayacak dosyalarımı.
– Ortaoyuncular’ın bu yıl 41. yılı, kimler geldi kimler geçti. Gökyüzünden sizi seyreden son yıldız da Rasim Öztekin oldu maalesef. Koskocaman bir hayat Ortaoyuncular ve sizde saklı onca anı. Öztekin ile unutamadığınız bir anınızı bizimle paylaşır mısınız?
Erken göçtü Kavuklu Rasim. Sanki hissetmiş gibi kavuğunu da erken devretti. Kalbiyle ilgili sıkıntıları vardı ama çok dikkat ediyordu kendine. Levent Ünsal’ın kaybını atlatamadan Rasim’in birdenbire göçmesi çok üzdü hepimizi. Say say bitmez anılarımız… Hangisini yazsam diğerine haksızlık! Özgeçmişlerle ilgili bir kitapta anlatılacak Rasim.
– Beyoğlu’nda onlarca tiyatro vardı, hepsi kapandı, sadece Ortaoyuncular kaldı. Hiç geçmişte aklınıza gelir miydi, Beyoğlu’nda bir tane tiyatro kalacağı, sanata bu kadar sansür uygulanacağı, sanatçıların sebepsiz yargılanacağı?
Ben Ayfer Feray Tiyatrosu’ndayken Beyoğlu’nda İstiklal Caddesi üstünde kırk tiyatro vardı. Şimdi sadece Ortaoyuncular var Ses-1885’te. Geçmişte de tiyatro ve genel anlamda sanat birçok baskıyla, sansürle karşılaştı. Benim tiyatrom yakıldı, gece bekçisi hayatını kaybetti. O an orada bulunmaktan başka kabahati yoktu. Korkunç bir şeydi. Yine de işlerin hiçbir dönem bu kadar pespayeleştiğini görmedim. Metin Akpınar’ı gözaltına almak nedir? Müjdat Gezen’i sorgulamak nedir? Bu çaresizliktir, korkudur! Ayıptan da öte ayıptır!
– Neden sanattan bu kadar korkuyorlar?
Korkmamaları için somut bir sebep yok. Sanatçı muhalif olur. Bunu daha önce de söylemiştim; benim dünya görüşümde yandaş sanatçı diye bir kavram olamaz. Ferhangi Şeyler’de sataşmadığım lider yok. Oto-sansür sevmem, sahnede dilimin kemiği yoktur. Yıllarca Özal’a demediğimi bırakmadım. Demirel’e, Deniz Baykal’a… Birçoğu gelip oyun izlediler, gülerek ayrıldılar. Erdal İnönü gizli gizli bilet alıp izlerdi, 500 koruması falan yoktu. İnsanın gelişmişlik düzeyini gösteren önemli unsurlardan biri de kendisiyle ilgili şakalara, eleştirilere karşı tavrıdır. Biz, bugün aşağılık kompleksiyle boğuşan siyasilerle uğraşıyoruz. Muhalefetin her türlüsünden korkuyorlar, muhalif izleyicimiz de buna dahil.
– Yeni mevsime yeni projeleriniz, oyunlarınız var mı?
Levent Ünsal kardeşimizin vefatı dolayısıyla Şahları Da Vururlar’ı oynayamadık. Levent’in yeri doldurulamaz tabii ama bir şekilde oynayacağız Şahları Da Vururlar’ı. Sahnede olur, internet üzerinden olur, bilemiyorum. Maskeli tiyatro fikri beni rahatsız ediyor. Aralıklı oturma düzeni komedinin mantığına aykırı! Dirsek dirseğe oturmazsa gülmez izleyici. Bu kuralı bütün Ortaoyuncular ekibi bilir. Yeni projeleri pandemi süreci belirleyecek. Ortaoyuncular’ın genç bir takımı var, hepsini ben yetiştirdim. Tiyatro müdürümüz bile Nöbetçi Tiyatro’dan. Benim hiç anlamadığım internetsel şeyler yapıyorlar. Ben interfluğ’yum, Elif’le çalışıyorlar. Elif çok deneyimli; 25 yıldır Ortaoyuncular’da. Hem sahnede hem yayınevinde çok sorumluluk üstleniyor. Onlar internet aleyhisselamla uğraşırken ben kitaplarımı yazmakla meşgulüm. Derdeste çıktı, Ferdeste’yi bitirmek üzereyim. Belki sonra üçüncü otobiyografik romana otururum; Nezle Olmuş Dolmakalem!
– Pandemi öncesi tiyatroya büyük ilgi vardı, neredeyse her mahallede küçük oda tiyatroları… Sizinle aynı binada bile gençler tiyatro yapıyordu. Yeni nesil tiyatrocuları nasıl buluyorsunuz?
1970’li yıllarda Beyoğlu’nda bir sürü tiyatro vardı, şimdi Ortaoyuncular var, oynayamıyoruz. Pazar sokağa çıkmak yasak, pazartesi 14.00’te oyna diyorlar. Bu kurallarla tiyatro nasıl yapılacak bilemiyorum. Sürekli söylüyorum; benim başımı kaşıyacak vaktim yok! Sürekli yazı masasında oturduğumdan yürümeyi unuttum. Tiyatroya gideyim, oyun izleyeyim… Buna zamanım yok. Yeni nesil tiyatrocuları tanımıyorum.
Bugün enerjin yüksek, kendini harika hissediyorsun. Hayatındaki hedeflere odaklanmak için mükemmel bir zaman. Cesaretin ve kararlılığın sayesinde, karşılaştığın zorluklarla başa çıkmakta zorlanmayacaksın. İletişim becerilerin de oldukça kuvvetli; bu nedenle sosyal çevrendeki insanlarla bağlantı kurmak için harika fırsatlar önüne gelecek. Ancak acele kararlar almaktan kaçınmalısın; içsel sezgine güvenmek, doğru adımları atmanda yardımcı olacak. Sevgi ve ilişkilerde de samimiyet ön planda; duygularını açıkça ifade etmekten çekinme. Bugün, beklenmedik sürprizler ve heyecan verici gelişmelerle dolu. Keşfetmeye ve yeni deneyimler yaşamaya açık ol.
Bugün içsel huzur arayışında olabilirsin. Aşk ve ilişkilerde daha fazla derinlik hissetmek isteyeceksin. Sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek için anlam dolu sohbetler yapabilirsin. Kendini ifade etme konusunda kararlı olmalı ve duygularını açıkça dile getirmelisin. Ayrıca, keskin bir sezgiyle bazı sorunları çözme becerin yükselebilir; içgüdüne güven. İş yerinde dikkatini dağıtan unsurlara karşı daha dikkatli olmalısın. Bütçeni gözden geçirmek, gelecek için plan yapmana yardımcı olabilir. Sağlığına özen göstermeyi unutma; doğaya çıkmak, taze havayı solumak ruhuna iyi gelecektir. Kendi sınırlarını belirleyerek kendi konfor alanında kalmaya çalış. Yavaş ama istikrarlı adımlarla ilerlemek, başkalarının saygısını kazanmana yardımcı olacak.
İkizler burcunun bugünkü enerjileri merak uyandırıcı ve iletişim açısından zengin bir gün vadediyor. Zihnin hızla çalışacak, yaratıcı fikirler birbiri ardına gelecek. Kısa yolculuklar veya aniden yapılan planlar, günün akışında heyecan katabilir. Sosyal ilişkilerde kendinizi ifade etme isteğiniz artacak, başkalarıyla kurduğunuz bağlantılarda derinleşme fırsatları bulabilirsiniz. Ancak, dikkat etmeniz gereken nokta, yüzeysel konuşmalardan kaçınmak; duygularınızı daha iyi aktarabilmek için düşüncelerinizi netleştirmek önemli. Sürükleyici sohbetler ve fikir alışverişleri, bugün ruh halinizi canlı tutacak ve ilham kaynağı olacaktır. Kendinizi özgür hissettiğiniz bir ortamda bulunmak, içsel dengeyi sağlarken, çevrenizdeki insanlara da ışık saçmanızı sağlayacak. Anlık deneyimlere açık olun, çünkü bu dönemde beklenmedik anlara tanıklık edebilirsiniz.
Duygusal derinliklerin seni sararken, kendini içsel bir yolculuğa çıkaracak düşünceler içinde bulabilirsin. Ailen ve sevdiklerinle olan bağların güçleniyor. Onların yanında olmak, kalbindeki sıcaklığı artıracak. Sözlerin, içtenliğin ve yaratıcılığınla çevrendekileri etkileme gücüne sahipsin. Evdeki huzur, dış dünyadaki karmaşanın yükünü hafifletecek. Kendine zaman ayırmayı unutma; bir şeyler yaratmak, yeni ilhamlar bulmana yardımcı olacak. Geçmişle barışma fırsatı, içinde huzur bulmaya vesile olabilir. Yaşadıkların, seni daha güçlü ve bilge birine dönüştürüyor. Duygularını açık bir şekilde ifade etmek, ruhsal dengeyi sağlamana yardımcı olabilir.
Bugün içsel gücünüzü hissetme ve çevrenizdekilere ilham verme konusunda güçlü bir potansiyele sahip olduğunuz bir dönemdesiniz. Kendinizi ifade etme isteği artabilir ve kararlılığınızla başkalarını etkileme yeteneğiniz ön plana çıkabilir. Sosyal ortamlarda parlayarak dikkat çekmek için harika bir fırsat sunuluyor. Arkadaşlarınızla bir araya gelmek, yeni projeler üzerinde konuşmak ve aklınızdaki fikirleri paylaşmak için ideal bir zaman dilimi.Duygusal alanda ise, derin düşünceler içine dalabileceğiniz ve daha fazla bağlılık arayışında olabileceğiniz bir dönemdesiniz. İlişkilerdeki dengeyi sağlama ve derin anlamlar oluşturma isteği ön planda olabilir. Karşılıklı anlayışa dayalı bir iletişim kurmak, sağlıklı bir ilişki dinamiğini güçlendirebilir.Ayrıca, yaratıcı yönlerinizi keşfetmek ve kendi iç dünyanızla bağlantı kurmak için de fırsatların ortaya çıkması muhtemel. Bu süreçte kendinize olan güveniniz artacak ve hayallerinizi gerçekleştirme konusunda daha istekli hissedeceksiniz. Harekete geçmek ve cesur adımlar atmak için bugünü değerlendirin.
Bugün, detaylara olan düşkünlüğün ve analitik düşünme yeteneğin ön plana çıkıyor. Günlük işlerinde veya kişisel projelerinde sistematik bir yaklaşım sergilemek, başarıya ulaşmanda büyük rol oynayabilir. Çevrendeki insanlarla olan iletişiminde kendini ifade etme şeklin, samimi ve içten bir şekilde dikkat çekiyor. Belki de bir arkadaşından alacağın bir tavsiye, düşüncelerini netleştirmen konusunda sana yardımcı olabilir.Sağlık alanında vücut ihtiyaçlarını dinlemeyi ihmal etme. Kendine zaman ayırmak, zihnindeki karmaşayı azaltacak. Kendi bakımlarına önem vermek, ruhsal ve bedensel dengenin sağlanmasında faydalı olacak. Belki de meditasyon ya da doğa yürüyüşü gibi sakin aktiviteler, ruhunu beslemenin kapılarını aralayabilir.Özel hayatında ise, duygusal olarak kendini biraz daha açık ve savunmasız hissetmek veya hissettirmek isteyebilirsin. Sevdiklerinle derinlemesine sohbetler yaparak aranızdaki bağı güçlendirme şansını değerlendir. Bu tür bir iletişim, ilişkilerinde yeni boyutlar keşfetmene olanak tanıyabilir. Unutma, gerçek hislerini paylaşmak, karşılıklı anlayışı artırır.
Bugün ilişkilerde uyum arayışın ön planda. Sosyal ortamlarda sevdiklerinle bir araya gelmek, ortak projeler geliştirmek için mükemmel bir zaman. Duygusal dengeni sağlamak, başkalarının ihtiyaçlarına duyarlı olmak seni daha da güçlendirecek. Başkalarıyla olan etkileşimlerin, düşüncelerini paylaşmanın, yeni perspektifler kazanmana yardımcı olacak. Karar alma süreçleri oldukça hassas; dikkatli ol, acele etme. Sevdiklerinle arandaki iletişim, samimiyetle büyüyecek. Güzel bir gün seni bekliyor, keyfine bak!
Baskıdan uzak durmak, içsel huzura ulaşmanın anahtarı olacak. Bugün hislerin yoğun ve derin olabilir. İçsel dünyanda düşündüğün konulara odaklanmak, seni yeniden değerlendirmeye yönlendirecek. Şüpheci bir bakış açısıyla çevreni analiz edebilir, bu sayede karanlık noktaları aydınlatma fırsatı bulabilirsin. Sosyal ilişkilerde ise kabuğunu kırmak, yeni insanlarla tanışmak için güzel bir zaman. Ancak güven duygunu önceliklendirmek önemli. Kendini ifade ederken içtenliğini korumak, başkalarının seni anlamasına yardımcı olacak. İçsel güç ve sezgilerinle, karşına çıkacak fırsatları değerlendirme konusunda herkesten daha avantajlı hissedeceksin. Duygusal ilişkilerde derinlik arayışın, samimi diyaloglara kapı açabilir. Her zamankinden daha cesur olugun anlarda, kalbini açmaya hazır ol. Kendi sınırlarını zorlamak ve yenilikleri kabullenmek, büyüme yolunda önemli adımlar atmanı sağlayacak.
Bugün, maceraperest ruhun daha da canlanacak. Sakin bir çevreden uzaklaşma arzusu içindesin; yeni yerler keşfetmek ve farklı deneyimlerle zenginleşmek istiyorsun. İçsel bir yolculuğa çıkmak sana iyi gelecek. Sosyal ilişkilerde olumlu bir etkileşim dönemi var; yeni insanlarla tanışabilir veya mevcut arkadaşlıklarını derinleştirebilirsin. Dengeli ve açık fikirli kalmaya özen gösterebilirsen, bu süreçten keyif alacaksın. Ancak, acele kararlar almaktan kaçınmalısın; düşünmeden yapılan hareketler seni zor bir duruma sokabilir. Hayallerine odaklan, onlara ulaşmak için gerekli adımları atmaktan çekinme. Güçlü bir sezgi ile ilerlemek, sorunların üstesinden gelmene yardımcı olacak. Kendine güven, içindeki maceracıyı serbest bırak!
Bugün, hedeflerine ulaşma konusunda kararlı bir tutum sergileyeceksin. Çalışmalarının sonuçlarını almaya başlayabilirsin; bu da seni motive edecek. Kendine olan güvenin artıyor ve bu da etrafındakilere ilham veriyor. İş yerinde ekip arkadaşlarınla olan ilişkilerin güçleniyor, birlikte güzel projeler geliştirebilirsiniz. Duygusal açıdan ise, yakınlarınla olan iletişimini derinleştirme şansın var. Sevgi dolu bir atmosferde hissetmek seni daha huzurlu kılacak. Geleceğinle ilgili planlar yaparken gerçekçi olmayı unutma; kısa vadeli başarılar, uzun vadeli hedeflerin için bir basamak yaratabilir. Kendi ihtiyaçlarına zaman ayırmayı da ihmal etmemelisin; ruhsal olarak dengede kalmak, ilerlemeni destekleyecek.
Bugün zihninde özgürlük arayışı ön planda. Yeni fikirler ve ilginç projeler zihnini sarabilir, bu da seni enerjik bir ruh haline sokabilir. Sosyal çevrende farklı insanlarla bir araya gelmek, ilham verici diyaloglar geliştirmeni sağlayacak. Bağlantıların derinleşebileceği anlar söz konusu. Ancak, başkalarının fikirlerine çok kapılmamaya çalış, kendi sezgilerine ve içsel sesine de kulak vermelisin. Yaşadığın duygusal yüklerden kurtulmak adına radikal bir karar alma vakti. Kendine yeni hedefler belirlemek, özgürlük arayışını derinleştirecek. İçsel huzurunu bulmak için zaman zaman yalnız kalman gerektiğini unutma. Kendi iç yolculuğunda cesur adımlar at, çünkü bugün keşfedeceğin şeyler, seni dönüştürecek.
Duyguların derin sularında yüzmeye devam ediyorsun. Bugün sezgilerin güçleniyor, içsel bir huzur bulabilirsin. Sanatsal yönlerin öne çıkarken, yaratıcı projeler için ilham verici bir gün. Sosyal ilişkilerde samimiyet arayışındasın; dostlarınla duygusal paylaşımlar başlatmak isteyebilirsin. Geçmişteki bazı olayları işlemeden geçmemek için derin düşünmelisin. Kendine karşı nazik olmayı unutma; ruhunu besleyen aktiviteler gününü aydınlatabilir. İçsel sorgulamalar yaparak, gelişim alanlarını görmek için uygun bir zaman. Kalbindeki sevgiye ve merhamete bir yer aç, bu gün senin için dönüşüm fırsatları sunuyor.
