1
1943 yılında Halep’te Türkmen bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Kemal Ahmet Hoca, Arap dünyasının Osmanlı arşivindeki gözü ve kulağı oldu.
77 yaşında olan Hoca, İstanbul’daki evinin küçük bir odasında kendi ifadesiyle ‘zamanla yarışarak’ çeviri yapıyor. En büyük motivasyonu ise köklü Osmanlı geçmişini Arapçaya aktarma arzusu.
İlk, orta ve lise eğitimini Suriye’de tamamlayan Hoca, önce Şam Üniversitesi İlahiyat bölümünü bitirdi. Ardından Türkiye’ye gelerek İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji bölümünden mezun olarak 2’nci ana dili olan Türkçeyi iyi konuşması nedeniyle 1977’de Suudi Arabistan’daki Cidde Radyosu’nda Türkçe yayın bölümünde spiker olarak çalışmaya başladı. Kısa süre sonra Türkçe Yönelik Yayınlar Bölümü Başkanı oldu.
“Türkçe Arapça ve Farsça da bildiğim için Osmanlıcayı kolay öğrendim”
Hoca, Osmanlıcaya nasıl yöneldiğini, bunca yıllık deneyiminden sonra geçmiş ve gelecek ile ilgili düşüncelerini şöyle anlattı:
“1993 yılında İstanbul’a yerleştim. Esas benim ana dilim Türkçedir. Kültürüm Arapça olduğu için de (Osmanlıcayı öğrenme konusunda) denklemin yarısını halletmiştim. Kaldı ki biraz da Farsça öğrenince, Osmanlıca belgeleri tercüme edebilir bir seviyeye geldim. En çok, ‘Mühimme defterleri’ olarak bilinen belgelerde zorluk çekiyordum. Ancak gayret ede ede onları da çözdüm.
Tercüme ettiğim belge sayısı 50 bini geçti. En son Arap aşiretleriyle ilgil 4 bin belgeyi çevirdim.
Meşhur Ali Vasıp Efendi’nin kitabını çevirdim. Orada Osmanlı hanedanının son dönemi ve sürgün hayatını anlatılıyor. 550 sayfalık bir kitap.”
“Araştırmacılar bana konu bildirir, ilgili belgeleri bulur çeviririm”
“Araştırmacılar, master ve doktora talebeleri bana konu gönderirler. Ben onlar için ilgili belgeleri arşivden bulur, çevirir onlara gönderirim.
Bende çevrilmiş Osmanlı belgeleri bayağı birikti. Son dönemde bu belgelerden kitap çıkarmaya başladım. Mesela, ‘Osmanlı Arşivinde Eşraf Belgeleri’ isimli kitabım bir süre önce Mısır’da basıldı. 608 sayfa. Meşhur Tahsin Paşa hatıratını 1994 yılında tercüme ettim. O da Kuveyt’te basıldı.
Ayrıca Mithat Paşa kitabının da çevirisini yaptım. Osmanlı Arşivinde ‘Mesaili Mühimme’ diye bir tasnif var. Yakında onun da kitabı çıkacak. Filistin, Lübnan, Irak ile ilgili belgeleri de sırayla basılıyor.”
“Yüzlerce tarihçi ve araştırmacı benden yararlandı”
“En az 20-25 kitabım var. Yüzlerce tarihçi ve araştırmacı benden yararlandı. Bazıları ise doktorasını aldı ve sonra profesör oldu.
Enteresan bir anekdot anlatayım. Suudi Arabistanlı bir profesör var. Ben onu televizyondan tanırım sadece. O ise beni hiç tanımaz. Sonra da Suudi Arabistan’da Şura Meclisi üyesi oldu. Çok tanınmış bir kimse. Bir konferansa katılmak için buraya geldi. Ben de tesadüf o konferanstaydım. Onu gördüğümde televizyondan tanıdım.
Kendisiyle merhabalaşmak için yanına gittim. Kendimi tanıttım. Kemal Hoca dediğimde, ‘Kim tanımaz ki Kemal Hoca’yı’ dedi bana. Halbuki beni ilk kez görüyor. Beni tercümelerimden tanıyordu.
Ben mütercimim, yorumcu değilim. Hep tercüme işlerini yapıyorum. Yazarların, devletlerin yazılarını bir dilden başka dile naklediyorum.”
“Filistin’e Yahudi göçü Osmanlı arşivinde de tescillenmiş”
“Filistin ile ilgili bir kitap hazırladım. ‘Osmanlı Belgelerinde Filistin’ diye bir kitap. Yahudi göçü olsun, siyonist hareketi olsun, Basel’deki konferanslar, İstanbul’da yapılan toplantılar. Rusya’dan ve Avrupa’dan Filistin’e göç, devlet bu göçlere karşı ne gibi tedbirler aldı… Kitap tüm bu konulara değiniyor.
Ayrıca Osmanlı döneminde Filistin’de yapılan son nüfus sayımı. Köylerin isimleri. Nüfusun kaçı Müslüman, kaçı Hristiyan. Bu Hristiyanlar hangi mezhepten. Hepsi detaylıca anlatılıyor.”
“Mütercim yetiştirmek lazım”
“Araplar da Türkler de Osmanlı arşivinden yeterince faydalanmıyorlar. Osmanlıca bilen mütercimlere ihtiyaç var. Mütercim kalmadı. Bu işte çalışan bir ben varım bir de Iraklı bir profesör var, Fazıl Bayat. O da İslam Tarih Sanat ve Kültür Araştırma Merkezinde (IRCICA) çalışıyor. Orada senede bir kitap çıkıyor. Çok ciddi bir çalışmadır ama yetmiyor.
Türk Devleti, bundan 15 yıl önce Filistin Büyükelçiliğine 140 bin belge verdi. Ne oldu? Bu belgeler aynen yerinde kalıyor. Kim çevirecek bunları? Yapacak kimse yok… Bu belgeleri çevirecek kimse lazım. Yetiştirmek lazım.
Buraya gelen Araplar Türkçeyi öğrendi mi ticarete yöneliyor. Paranın tadını alınca bu konulara ilgi göstermiyorlar.”
“Arşivde en az 50 devletin kültürü ve tarihi var”
“50 devletin tarihi ve kültürü İstanbul’daki Osmanlı arşivinde yatıyor. Bunların tercüme edilmesi lazım. Benim tahminime göre, Arap ülkelerini ilgilendiren belge sayısı 100 milyon civarında olabilir. Bu az bir sayı değil. Bu işe en az bin mütercim lazım. Kaçı var bunun? Kimse yok. Maalesef.
Osmanlıca tüm Müslümanların ortak bir diliydi. Şu an İranlılar Osmanlıcayı okuyunca anlarlar. Hindistan’daki Müslümanlar da öyle.
Osmanlı tarihi bizim müşterek tarihimizdir. Bu tarih sadece Türklerin değil. Aynı zamanda bu Arapların da tarihidir.
Mustafa Sati Husri Bey, Türk eğitiminin öncülerinden biri olarak sayılıyor. Halbuki Kral Faysal ile beraber Irak’a gitti. Sonra da Arap Birliği’nde danışman olarak çalıştı ve Mısır’da vefat etti. Ben onun kitabını çevirdim. ‘Vatan’ diye bir kitap. Vatan dediği Osmanlıyı kastediyor burada. Oysa Araplar, Husri’yi Arap milliyetçiliğinin öncülerinden olduğunu savunuyor. Bu çok enteresan…
Osmanlı tarihine, kültürüne bakınca Türkiye, Suriye veyahut Irak’a sığmayacak kadar büyük bir tarih. Bundan herkesin yararlanması lazım.”
“Tarihini bilmeyen geleceğini bilmez”
“Bence Türklerin de tarihlerini öğrenmek için Osmanlıcayı öğrenmeleri lazım. Osmanlı büyük bir tarih, şerefli bir tarih. Türkiye Osmanlı belgelerini tek tek okuyup, tarihini bilmeleri lazım. Tarihini bilmeyen geleceğini bilmez.
Gençleri büyük bir tehlike bekliyor. Bundan 20 sene önce konuşulan dili şimdi anlayamaz hale gelmişler. Ayrı bir dil, bir lisanları var. Biz de bazen konuştuklarını bile anlayamıyoruz.”
“Gençleri büyük bir tehlike bekliyor”
“Bu sebepten dolayı bence devlete burada önemli bir rol düşüyor. Dilin yozlaşmasına değil asılına dönmesi için uğraşmak gerek.
Gençler, büyük edebiyatçılarımızın eserlerini anlayamıyorlar. Bu işin telafisi lazım. Devlet ve üniversiteler bunu yapar. Bu çok lazım. Çünkü ileride gençler ile yaşlılar birbiriyle anlaşamayacaklar. Bu büyük bir tehlike.”
“Tarihi diziler çok önemli çünkü bizi araştırmaya yönlendiriyor”
“Son dönemde yapılan tarihi diziler çok önemli çünkü bize yol gösteriyor. “Tarihe bakın gidin araştırın” diyor bize adeta. Arşivlerde tarihte bunun çok daha fazlası vardır. Bizi araştırmak için teşvik ediyor.
Bu diziler çok önemli bence. Binlerce çok kıymetli tarih kitabı var. Ama maalesef bu kitapların çoğu ya Arapça ya da Osmanlıca. Çevirmenler yetişemiyorlar.
Elimde Arapça’ya çevirisini yaptığım kitap Cevdet Tarihi mesela. Latin alfabesiyle yazılmış bir kitap ona rağmen gençler eline o kitabı aldığında hiçbir şey anlamıyorlar. 5 ciltlik TDK tarafından basılan bir kitap bu. Ama içindeki kelimeleri anlayanlar çok az. Maalesef bu çok üzücü bir şey.”
Bugün enerjin oldukça yüksek ve motivasyonun dolup taşıyor. Yeni projelere ve fırsatlara girişmek için harika bir zaman. Sadece aceleci davranmamaya dikkat et; bazen düşünmeden hareket etmek seni yanlış yollara yönlendirebilir. İletişim becerilerin etkileyici bir şekilde öne çıkıyor, arkadaşlarınla yapacağın sohbetler seni ve fikirlerini daha iyi anlama fırsatı sunacak. Aşk hayatında da heyecan verici gelişmeler yaşanabilir; samimi duygular ifade etmekten çekinme, karşındaki kişi de aynı hisleri paylaşıyor olabilir. Bugünü, sosyal etkinlikler ve yeni insanlarla tanışarak değerlendirmek, hayatına taze bir soluk katabilir. Sağlık konularında dikkatli ol, enerjini dengeli kullanmaya özen göster. Günün ilerleyen saatlerinde içsel huzurunu bulmak için biraz yalnız kalmak iyi gelebilir. Kendini sorgula ve isteklerin doğrultusunda yeni hedefler belirle.
Bu dönemde kararlı ve pratik bir yaklaşım sergilemek oldukça faydalı olacak. Finansal konularda daha dikkatli olmalı ve harcamalarını gözden geçirmelisin. İkili ilişkilerde ise sabırlı ve anlayışlı olman, olası çatışmaların önüne geçecektir. İş yerinde liderlik vasıflarını ön plana çıkarabilir, ekip arkadaşlarınla işbirliği yaparak verimli sonuçlar elde edebilirsin. Kendine dönüp içsel huzurunu sağlamanın yollarını aramalısın, belki doğaday vakit geçirmek sana iyi gelecektir. Ayrıca, sanat veya estetik konularına bir göz atmak, duygusal dengenin güçlenmesine yardımcı olabilir. Unutma, kaybettiğin zamanları geri kazanmak için kendine bir fırsat yaratman gerekebilir.
Bugün sosyal etkileşimlerde kendinizi oldukça güçlü hissedeceksiniz. Arkadaşlarınızla yapacağınız sohbetler, yeni fikirlerin ortaya çıkmasına ve ilham verici tartışmalara zemin hazırlayabilir. İletişim becerilerinizin zirveye ulaşması, sizi arzu ettiğiniz hedeflere bir adım daha yaklaştıracak. Farklı bakış açılarını gözlemleme isteğiniz, girdiğiniz ortamlarda dikkat çekmenizi sağlayacak. Aşk ve ilişkilere dair yaşamınıza yeni bir soluk getirecek noktalara dikkat etmelisiniz. Heyecan verici insanlarla karşılaşma olasılığınız yüksek. Ancak, duygusal durumları analiz etmeden hareket etmemeye özen gösterin; yüzeydeki çekicilikler yanıltıcı olabilir. İş hayatında sürpriz gelişmelere açık olun. Yapmak istediğiniz projelerin detaylarını gözden geçirmeniz, ileride karşınıza çıkabilecek zorlukların üstesinden gelmenizde yardımcı olacak. Yeniliklere açık kalmak, sizin için faydalı fırsatları kapınızda belirtebilir. Eğlence ve kendinize vakit ayırma fırsatlarını değerlendirmeyi unutmayın!
Duygusal derinliklerinize inme zamanı. Bugün, sevgi ve aile bağları ön planda. Sevdiklerinizle iletişimde samimiyet ve anlayış arayışındasınız. İçsel huzurunuzu bulmak için yalnız kalma ihtiyacı hissedebilirsiniz; kendinizi yenilemek için bu fırsatı değerlendirin. İş yerinde ya da sosyal ortamlarda zorluklar varsa, sabırlı ve empatik bir yaklaşım sergileyin. Duygularınıza güvenin, kalbiniz doğru yolda sizi yönlendirecektir. Kendinizi ifade etme ihtiyacı hissettiğiniz konularda cesur olun; içtenlikle paylaşımlar yapın. Kalbinizin sesini dinleyin, bugün özellikle sezgisel yönleriniz güçlü. Bu, gelecekteki ilişkilerinizin derinleşmesine olanak tanıyacak. Unutmayın, güven ve bağlılık inşa etmek zaman alır ama bunun meyvelerini toplayacaksınız.
Bugün alev alev parlıyorsun ve karizman etrafındakileri büyüleyecek. Yaratıcılığın zirve yaparken, sanatsal ifade biçimlerini keşfetmek için harika bir zaman. Kendine güvenin artıyor, fikirlerini cesurca paylaşabilirsin ve bu, başkalarının dikkatini çekmek için mükemmel bir fırsat. Sosyal ilişkilerinde de ön planda olacaksın; yeni insanlarla tanışmak ve mevcut dostlukları kuvvetlendirmek için ideal bir zaman dilimi.Finansal konularda risk almak isteyebilirsin, ama dikkatli ol. Hızla cazibe duysan da, mantıklı kararlar almak önem taşıyor. Sezgilerin güçlenebilir, duygusal ilişkilerde ise samimiyet arayışı içinde olacaksın. Kalbinin sesine kulak ver, ancak düşkünlükten kaçınmalısın. Aşk hayatında, tutku ve derin hisler ön plana çıkabilir. İçsel gücünü keşfetmek için bu duygulara teslim olabilirsin ama dengeni bulmaya özen göster.Bugün kendine dön ve içsel motivasyonlarını sorgula. Gelecek hedeflerin için yeni stratejiler geliştirmek adına kendini ifade edebileceğin projelere zaman ayır. Kısacası, cesur hamleler ve içsel keşifler günün ana temasını oluşturacak. Unutma, parlayan yıldız sensin ve bu parıltıdan faydalanmalısın.
Bugün, detaylara olan düşkünlüğünle parlayacaksın. Birlikte çalıştığın insanlarla olan ilişkin, işbirliği adına verimli sonuçlar doğurabilir. Planladığın işler için kendini organize etme konusunda harika bir enerjiye sahip olacaksın. Ancak, mükemmeliyetçi yönlerin seni bazı konularda geride bırakabilir; bu yüzden kendine bir parça tolerans tanımalısın. kişisel gelişim alanında yeni bir şeyler öğrenmek, hayatına anlam katabilir. Seyahat planları veya kısa bir kaçamak, ruh halini tazeleyecek ve yeni bakış açıları kazandıracaktır. Sağlığına özen gösterirken, içsel huzurunu da korumayı unutmamalısın. Bugün, öz disiplininle büyük adımlar atabilir, başkalarına ilham kaynağı olabilirsin.
Dengeler, ilişkiler ve estetik anlayışın ön planda olduğu bir dönemdesin. Bugün, çevrendeki insanlarla olan iletişimini güçlendirme fırsatına sahipsin. Sosyal ortamlarda karşına çıkacak olan yeni fırsatlar, kişisel gelişimine katkıda bulunabilir. Kendini ifade etme şeklinle, başkalarının gözünde farklı bir iz bırakabilirsin. Özellikle güzellik, sanatsal etkinlikler ve estetik konularına yönelim gösterebilirsin. Ancak, bazı durumlarda karar vermekte zorlanabilirsin; duygusal dengeyi sağlamak için içsel bir değerlendirme yapmalısın. Sevgi ve uyum arayışın, seni daha derin bağlar kurmaya yöneltebilir. Duygusal ilişkilerdeki tutumun, bugün daha fazla ön plana çıkacak. Kendi ihtiyaçlarına saygı gösterirken, başkalarının duygularını da dikkate alman önem taşıyor. Güçlü bir etkileşim içinde olabileceğin bu gün, yaşamına yeni pencereler açabilir. Kendine güven ve içsel dengeni bulmalısın.
Bugün içsel dünyana yönelme ve derin düşünceler içerisinde kaybolma zamanı. Duygularının yoğunluğu, seni hem zayıf hem de güçlü hissettirebilir. Başkalarıyla olan ilişkilerinde sırların ve gizliliklerin ön planda. Kendini ifade etme ihtiyacında olduğun bu dönemde, hislerinle yüzleşmek önem kazanıyor. Belirsizlikler içerisinde kaybolmuş hissedebilirsin; ancak bu durum, aslında büyüme ve dönüşüm fırsatlarını barındırıyor. İç güdülerin seni doğru yolda yönlendirecek. Kendini yenilemek için risk almaktan çekinme; bu, ilişkilere veya kariyerine yeni bir bakış açısı kazandırma potansiyeli taşıyor. Kendine güven ve hislerini takip et. Hayatındaki derinlikleri ve karanlıkları kabullenmek, seni daha da güçlü kılabilir.
Maceraperest ruhun bugün zirveye çıkıyor; yeni deneyimlere ve keşiflere açık ol. Yolculuk arzusu içindesin, bilinmeyen yerlere gitmek ya da yeni sohbetler yapmak sana ilham verecek. Enerjin yüksek, bu nedenle yaratıcılığını ifade etme fırsatlarını değerlendirmelisin. Sosyal ilişkilerin önem kazanıyor; arkadaşlarınla birlikte geçireceğin zaman, duygusal olarak güçlenmeni sağlayabilir. Ayrıca içsel huzurunu bulmak için kendine biraz zaman tanımalısın. Sorgulayıcı doğan, seni yeni düşünce ve bakış açıları ile tanıştırabilir. Olumlu düşüncelerle dolu olmayı sürdür, karşına çıkacak fırsatlar seni bekliyor.
Bugün, kararlılık ve disiplinin ön planda olduğu bir gün. Hedeflerinle ilgili sağlam adımlar atmak için kendine güven duygusu yükseliyor. İçsel motivasyonun seni yönlendirirken, başkalarının fikirlerine daha fazla açık olabilirsin. Dikkatini dağılmadan, planlarını hayata geçirmen gereken bir zaman dilimindesin. Çevrende güvenilir destekçiler bulman mümkün. Maddi konulara daha fazla odaklanmak, seni olumlu sonuçlara götürebilir. Duygusal ilişkilerde, samimiyet ve derinlik arayışındasın. Ailevi konulara da yönelerek, köklerine daha yakınlaşabilirsin. Kendine sağlam bir zemin oluşturmak için sabırlı olmalısın; her şeyin zaman alacağına dair inancını kaybetme.
Bugün, özgürlüğüne duyduğun özlem daha da belirginleşebilir. Başkalarının beklentilerine karşı koyarak kendi yolunu çizmeye odaklanmalısın. Yenilikçi düşüncelerin ve sıradışı bakış açın, etrafındaki insanları etkilemene vesile olabilir. Sosyal ilişkilerdeki dinamikler, sürpriz gelişmelere açık olabilir; eski arkadaşlarla bir araya gelme fırsatları yakalayabilirsin. Hayal gücünü kullanarak, yaratıcı projelerinle ilgili adımlar atmak için harika bir zaman. İçsel barışını sağlamak için biraz yalnız kalma, meditasyon yapma veya doğada vakit geçirme isteğin artabilir. Anlık zevkleri değerlendirmekten çekinme; belki de hayatına renk katacak küçük kaçamaklar yapmak isteyeceksin. Gelecek planlarını revize etmek, yeni hedefler belirlemek için ilham dolu bir gün seni bekliyor. Duygusal derinliklere inmeye imkan tanıyan karşılaşmalar yaşanabilir. İç sesine kulak vererek, bu süreçte kendine olan inancını tazele.
Duygusal derinliklere inmeye hazır bir gün seni bekliyor. İçsel yolculuklar, sezgisel güçlerinle birleşerek seni daha da derin düşüncelere yönlendirebilir. Sanatsal yaratıcılığın canlanabilir; belki bir resim yapma, müzik besteleme ya da yazı yazma isteği duygularını dışa vurmanı sağlayabilir. Sosyal ilişkilerde empati ve anlayışa dayalı bir iletişim sabırsızlığını yatıştırabilir. Kendine güvenini artıracak, başkalarının övgüleri ve takdirleriyle dolup taşabilirsin. Ancak, başkalarının sorunlarına çok dalmamak, kendi sınırlarını korumak için önemli. İçsel huzurun ve kişisel dengeyi sağlamak için yalnız kalma fırsatını değerlendirmek, meditasyon ya da doğa yürüyüşleri yapmak faydalı olacaktır. Hayallerin ve hedeflerin arasında bir denge kurarak, geleceğe dair umut dolu düşündüğünde daha da ışıldıyorsun.
