1
Osmanlı topraklarında alanda yapılan en eski halk müziği kayıtlarını yapan Hubert Pernot ve Felix von Luschan’ın konuyla ilgili çalışmaları ilk kez tüm detaylarıyla Türkçe literatüre girdi. Pernot’nun 1898-99’da Sakız Adası’nda Yunan dili araştırmaları kapsamında Rum köylülerden kaydettiği ezgilerin Bâbı Âli’den Fransız besteci Ravel’e uzanan hikâyesi çok ilginç. Luschan’ın arkeoloji araştırmaları için gittiği Zincirli’de Ermeni delikanlı Avedis’ten kaydettiği Türkçe halk şarkılarında tanıdık ezgilere, özellikle İstanbul Türküsü olarak bildiğimiz Üsküdar’a Gider İken’e rastlamak şaşırtıcı. Edison fonografıyla taşrada yapılan bu kayıtlarla dönemin müzik üretimi, ses arşivleri ve bilim-sanat ortamlarına dair her şey didik didik araştırılmış. “Fonograf Alanda-Erken Dönem Karşılaştırmalı Müzikoloji Çalışmaları ve Türkiye” başlıklı çalışma, bu güçlü içerikle ulusal ve uluslararası literatürde pek çok açıdan ilk olma özelliğine sahip.
Berlin, Fransa, Yunanistan ve Türkiye’yi içeren bölgedeki çalışmaları Türk okuyucusuyla buluşturanlar ise Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi (MSGSÜ) İstanbul Devlet Konservatuvarı Müzikoloji Bölümü’nden bir ekip. Bu ekipten araştırma görevlisi Nihan Tahtaişleyen sorularımızı yanıtladı:
Pandemi döneminde böyle geniş kapsamlı bir çalışma nasıl yapıldı?
Kitabın fikir annesi Elif Damla Yavuz, ben ve Erdener Önder bir süredir yabancı araştırmacıların Osmanlı coğrafyası ve Anadolu köylerinde yaptıkları kayıtlar üzerine çalışıyoruz. 2019’da dünyanın en kapsamlı ve eski ses arşivi olan Berlin Fonogram Arşivi’nde 7 ay araştırma yaptım. Elif zaten yıllardır Alman araştırmacıların yaptığı çalışmalara hâkim ve yaptığı çevirilerle alana sürekli katkı sağlayan bir müzikolog. Ela Alpman, Divin Gençoğlan ve İdil Özcan da başlangıçta Fransızca ve İngilizce temel metinleri çevirmekle bu kitaba katkı sağlayacak iken hepimizin dizginlenemez merakıyla iş büyüdü. Berlin ve Paris’teki ses arşivleriyle görüşüldü, Yunanistan’daki akademisyenlerle ilişki kuruldu. Bulduklarımız sonucunda bu çalışmayı genişletmek ve kitaba dönüştürmek, literatüre katmak boynumuzun borcu oldu. Erdener de hem arşiv çalışan bir etnomüzikolog hem de Berceste Yayınevi sahibi olarak tam destek verdi. Yani temeli çok önceden atılmış ama salgın döneminde bir bölümü sonlandırılmış bir çalışma. Dahası da gelecek…
Kitabın başlığı akademik olduğu için uzman olmayan okuru korkutuyor ama dili sade ve sunulan belgeler çok etkileyici. Okur bu kitapta ne bulacak?
Evet, akademik bir çalışma ama korkutucu değil. Biz daha çok 20. yüzyılda Avrupa’da ses arşivlerindeki bilim ve sanat ortaklıklarını, Türkiye’nin bu ortaklıktaki yerini gösteren bir fotoğraf çektik. Bu fotoğrafta her okuyucu, kendine göre bir detay görecek ve istediği çerçevede bu bilgileri kullanabilecek. Dili de sade. Müzikolog olmayanların da müzikle ilişkisini başka bir boyuta taşıyabileceğimize inanıyorum. Türkiye’de ilk kez yayımlanan eski halk müziği notalarını gören müzisyen dostlarım, iyi birer tarih okuyucusu olan arkadaşlarım hatta sosyolog, arkeolog ve arşiv çalışan sanatçılardan da olumlu dönüşler aldık. Arşiv kayıtları, notalar, fotoğraflar, Osmanlıca, Fransızca, Almanca ilk elden belgeler, kitapta çok malzeme var… Okuması zor olmasa da okuyucuyu bilgi bombardımanına tuttuğumuz için arada soluklanmak gerekebilir.
Osmanlı topraklarındaki halk müziği kayıtlarını neden Türkiye’deki arşivlerde değil de yabancı arşivlerden buluyoruz?
Ne yazık ki Türkiye’de koleksiyonuna kolayca ulaşabileceğimiz kurumsal bir ses arşivi yok. İlgili kurumlar Avrupa’daki gibi yeterli devlet desteğine sahip değil ya da isteksiz ve içe kapalılar. Bu malzemeye erişmek istediğinizde girişiminiz olumsuz sonuçlanıyor. Yine de ticari şirketler, kişiler üzerinden hareket ederek bazı arşiv kayıtlarını yayımlayabiliyor. Bu konuya dikkat çekmek için Berlin, Viyana ve Paris’teki ses arşivleriyle ilgili detaylı bilgi aktardık kitapta. Avrupa, ses arşivlerini tarihsel insanlık hazinesi olarak görüyor. Türkiye’de de bu bilinci ön planda tutmak gerek.
Diğer taraftan Türkiye’de uzun yıllar başka dillerdeki halk müzikleri kayıtları göz ardı edildi. Rumca, Ermenice, Kürtçe, Süryanice gibi bu toprakların zenginliğini gösteren ezgilere dair kayıtlar hep yabancılar tarafından yapıldı, Avrupa ve Amerika’daki arşivlere taşındı. Farklı dillerde olsa da halk ezgileri bu topraklarda yaşayan kültürlerin buluştuğu ortak bir payda. Bu sebeple Sakız Adası’nda Pernot’nun yaptığı Rumca kayıtlar ve Luschan’ın Zincirli’de yaptığı Türkçe ve Kürtçe kayıtları tarihimize işlemek önemliydi. “Üsküdar’a Gider İken’in geniş bir coğrafyadaki dolaşımını görmek şaşırtıcı, onu 12 yaşındaki Avedis’ten dinlemek keyif verici aynı zamanda…
Nasıl geri dönüşler aldınız?
Bizim alanımızda çalışmalarıyla literatüre katkı sağlayan hoca ve meslektaşlarımızın hepsinden gerek yazılı gerek sözlü olarak övgü dolu geri dönüşler aldık. Berlin Fonogram Arşivi’nin yönetimi, Almanya ve Amerika’da arşiv çalışan bazı müzikologlar yayının ardından yeni önerilerle geldi, kitabı Türkçe de olsa kurumsal ve kişisel arşivlerine aldılar. Türkiye’nin önde gelen üniversite ve kütüphaneleri de kitabı hemen edindi. Değerli klasik kemençe üstadı Derya Türkân en çok heyecanlanan müzisyenlerden oldu. Beni en çok şaşırtan ise konuya uzak olduğunu düşündüğüm caz müzisyenleri dostlarım Çağrı Sertel ve Eylül Biçer’in ilgisi oldu. Özellikle kitabın içinde yer alan ve ilk kez yayımlanan notaların, tarihin derinliklerindeki sesleri bugüne taşıyor oluşu icracıları epey heyecanlandırıyor. İsteyenler kitabı bercesteyayinevi.org adresinden online edinebilir. Çok yakında bu kitaptaki detaylardan başkaca sesli ve yazılı kaynakları müzikseverlere ve akademi camiasına sunacağımızı da eklemek isterim.
Bugün, enerjinin yüksek olduğu bir gün seni bekliyor. İnisiyatif almak ve liderlik özelliklerini sergilemek için mükemmel bir zaman. İçindeki tutku ve cesaret, çevrendekilere ilham verebilir. Beklenmedik fırsatlarla karşılaşabilirsin; bunları değerlendirmek için içsel bir cesaret bulmalısın.İletişim alanında da oldukça şanslısın. Düşüncelerini açık bir dille ifade etmen, iş ve sosyal çevrende olumlu yankılar uyandırabilir. Esnek olmayı ve yeni fikirlere açık kalmayı sakın unutma; bu sayede bağlantılarını güçlendirebilir ve yeni dostluklar edinebilirsin. Aşk hayatında, tutkulu ve ateşli bir atmosferin hakim olduğu bir dönemdesin. Partnerinle olan iletişimde samimiyet ön planda olabilir; duygularını cesurca paylaşmaktan çekinme. Eğer yalnızsan, karşına çıkacak yeni kişiler heyecan verici olabilir.Dikkatini sağlığına yöneltmekte fayda var. Fiziksel aktivitelere ve doğayla iç içe olmaya zaman ayırmak, enerjini yukarıya taşıyacak ve ruhuna iyi gelecek. Günün sonunda, kendine küçük bir ödül vermeyi unutma; çünkü bunun tadını çıkarmak, tüm çabalarını taçlandıracak.
Bugün, huzurlu bir atmosferde ilerlemeye yönelik fırsatlar karşına çıkabilir. Duygusal derinliklere dalmak, içsel düşüncelerini keşfetmek için mükemmel bir zaman dilimi. İş ve özel yaşam dengeni sağlamakta zorlandığın konulara odaklanabilirsin. Güven arayışında olduğun ilişkilerine daha fazla emek harcamak isteyeceksin. Maddi konularda daha dikkatli olman ve harcamalarını gözden geçirmen gereken bir dönemdesin. Geçmişteki hatalardan ders alarak daha sağlam adımlar atmaya çalış. Kendine olan güvenini artırmak için seçimlerine daha fazla dikkat etmelisin. Doğayla iç içe olacağın anlar, sana yeni bir enerji katabilir; doğanın sunduğu güzelliklere zaman ayırmayı unutma. Bu süreç, zihnini ferahlatırken, kalben de bir yenilenme hissetmene yardımcı olabilir. Aynı zamanda yeni hobiler keşfetmek veya yaratıcı çalışmalara yönelmek için de uygun bir zaman dilimindesin. Unutma, sabırlı ve kararlı olman, pek çok kapının açılmasına zemin hazırlayacak.
Bugün iletişiminizdeki parlaklık ve zeka ön planda. Kafanızda birçok fikir uçuşuyor; bunları paylaşmak için mükemmel bir zaman. Sosyal çevrenizle olan diyaloglarınızda enerjik ve etkileyici bir üslup kullanıyorsunuz. Yakın arkadaşlarınız veya ailenizle bir araya gelmek, düşüncelerinizi açığa çıkarmak için harika fırsatlar doğurabilir. Yenilikçi projeler ve yaratıcı çalışmalar için ilham alabilir, önemli bağlantılar kurabilirsiniz.Aşk hayatınızda, heyecan ve sürprizler bekleniyor. Duygusal samimiyetle karışık mizahi bir dil, sizi ve partnerinizi daha da yakınlaştırabilir. Yalnızsanız, ilginç biriyle tanışma olasılığınız yüksek. Anlık çekimlerle dolu anlar yaşayabilirsiniz, bu nedenle kendinize güvenin ve anın tadını çıkarın.Kariyer alanında ise, fikirlerinizi başkalarına kabul ettirmek için iyi bir zaman. Enerjinizi toplamak ve mevcut projelere odaklanmak verimli sonuçlar getirebilir. İletişim yeteneklerinizle dikkat çekmek, yeni fırsatlar kapısını aralayabilir. Unutmayın, karşınızdaki kişilere ilgi göstermek ve onları dinlemek, başarılı bir işbirliği için kritik öneme sahip. Akıllı ve esnek yaklaşımınız, bir sorunu çözmekte size yardımcı olabilir. Özetle, yaratıcılığınızla dolu bir gün sizi bekliyor!
Duygusal derinliklerin ön plana çıkacağı bir gün. Sevdiklerinle olan bağlantını güçlendirmek adına sıcak ve samimi sohbetler yapabilirsin. İçsel dünyana dönme isteğin artabilir; bu da meditasyon veya günlük tutma gibi aktivitelerle rahatlamanı sağlayabilir. Yaratıcılığın zirve noktasına ulaşacak ve sanatsal projelerle ilgilenmek, sana büyük bir tatmin duygusu verecek. Duygusal olarak hassas olabileceğin bir dönemdesin, bu yüzden başkalarının düşüncelerine karşı duyarlılığını artırmalısın. Unutma ki, kendine zaman ayırmak, ruhsal sağlığını destekleyecek en önemli faktörlerden biri. İlişkilerinde, geçmişten gelen iletişim sorunları yeniden gündeme gelebilir; bunları çözmek ise yalnızca senin elinde. Duygusal bağların derinleşmesi, yeni bir bakış açısı kazandıracak.
Bugün, karizma ve çekicilik dolu bir enerjinin içindesin. Sosyal çevrendeki insanlar üzerindeki etkini hissedeceksin. Kendine güvenin artarken, liderlik vasıfların da ön plana çıkıyor. Yeni projelere başlamak, insanları etkilemek ve ilham vermek için harika bir zaman dilimindesin. Ancak, gururunla dikkatli olmalısın; kendini çok fazla yüceltmek, bazı ilişkilerde sorunlara yol açabilir.İş hayatında kendini ifade etmekte zorluk çekmiyorsun; bu durum, fikirlerini aktarırken daha da belirgin hale gelecek. Ancak, başkalarına karşı empati göstermeyi de unutmamalısın. Onların düşüncelerini anlamak, team çalışmalarında başarılı olmanı sağlayacak.Aşk hayatında, tutku ve samimiyet ön planda. İlişkilerinde derin bağlar kurmak isteyebilirsin. Ama dikkat et, kıskançlık duyguları ilişkilerinde gerginlik yaratabilir. Partnerinle açık iletişimde bulunarak bu durumu aşabilirsin.Bugün, kendin için yaptığın şeylere odaklanmakta fayda var. Kendi ihtiyaçlarına öncelik vermek, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme; bu süreçte ilham verici bir etkinlik veya hobi bulabilirsin. Özellikle sanatsal faaliyetlerde başarılı olman muhtemel. Özgün düşüncelerini paylaş, bu senin için yeni kapılar açabilir.
İş ve sağlık konularında titizlikle ilerlemen gereken bir dönemdesin. Gün içerisinde detaylara karşı duyarlılığın artacak ve bu, seni mükemmel sonuçlara ulaştırabilir. İletişimde dikkatli olmalı, sözcüklerini özenle seçmelisin. Gerek iş arkadaşlarınla, gerekse yakınlarınla olan ilişkilerinde uyum arayışın, bazı gerilimlerin üstesinden gelmeni sağlayacak. Ayrıca, sağlığına yönelik alacağın küçük önlemler, uzun vadede büyük faydalar getirebilir. Organize olmaya ve plan yapmaya zaman ayırmalısın. Unutma, mükemmellik bir süreçtir, acele etmeden ilerle. Başkalarına yardım etmen de, iç huzurunu artıracak ve kendini daha iyi hissetmene vesile olacak. Kendine olan inancını tazele ve içsel yolculuğuna odaklan.
Sosyal etkileşimlerin yoğun bir şekilde kendini hissettireceği bir gün. Yakın ilişkilerdeki denge arayışın ön planda. Duygusal paylaşımların ve samimi iletişimlerin bu dönemde önemli bir rol oynayacak. Yeni insanlarla tanışma ve mevcut arkadaşlıkları derinleştirme fırsatları karşına çıkabilir. Ayrıca estetik algını besleyen sanatsal etkinliklere yönelmek için harika bir zaman. Kendi içsel dengen ile birlikte çevrenin ihtiyaçlarını gözetmek, huzurlu bir atmosfer yaratacak. Kararlarını alırken mantık ve duyguları bir arada harmanlamak sana büyük bir avantaj sağlayacak. Kendini ifade etme şeklin, başkaları üzerinde olumlu bir etki bırakacak.
Gizli kalmış tutkuların su yüzüne çıkabilir; içsel bir yolculuğa çıkmaya hazır ol. Derin duygularla baş başa kalma isteği, seni yeni keşiflere yönlendirebilir. İlişkilerde sınırlarınızı belirlemek önemli olacak; bu süreçte kendinle yüzleşmekten kaçınma. İş hayatında güç dinamikleri ön plana çıkabilir; stratejini iyi belirleyerek ilerlemen faydalı olacaktır. Kendine olan güvenin artıyor, bu da sana yeni fırsatlar sunabilir. Sağlık konularına bağlı olarak, zihinsel ve fiziksel dengeyi bulmak için biraz daha özen göstermelisin. Güçlü sezgilerin, karanlıkta kaybolmuş olanı bile ortaya çıkaracak; içgüdülerine güven. Unutma, dönüşüm ve yeniden doğuş her zaman seninle.
Bugün, maceracı ruhun ve keşfetme tutkun ön planda. Yeni deneyimlere açılmak, seni daha da besleyecek. Sosyal ortamlar ve arkadaşlık ilişkileri güçlü bir etki yaratabilir, bu nedenle etrafındaki insanlarla samimi bağlantılar kurma fırsatını değerlendirmelisin. Rahat ve neşelisin, bu enerjin diğerlerine de yansıyacak ve çevrendekilerle keyifli anlar paylaşmanı sağlayacak. Fakat düşüncelerini ifade ederken biraz daha dikkatli olman gerekecek; içsel heyecanların bazen yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Kendine güvenin seni ilerlemeye teşvik edecek, bu yüzden kararlılıkla ilerle. Hayallerinin peşinden koşarken, yolda karşına çıkan fırsatları kaçırmamaya çalış. Yaratıcılığını kullanmak için mükemmel bir zaman; belki yeni bir hobiye başlayabilir ya da ilham verici fikirlerle ilgilenen projelere yönelmelisin. Bu dönem, seni özgür kılacak aktivitelerle dolup taşabilir, buna kendine ayıracağın zaman da dahil. Kısacası, bugün içsel sesine kulak vermek ve tutkularının peşinden koşmak için harika bir gün!
Bugün, kararlılığın ve azmin ön planda olduğu bir gün. Hedeflerine ulaşmak için gerekli olan çabayı göstermekten çekinmeyeceksin. İşle ilgili konularda disiplinini ve sorumluluk bilincini koruyarak ilerlemek, sana önemli fırsatlar sunabilir. Aynı zamanda, ilişkilerinde güven inşa etmek için samimi ve içten görüşmelere hazır ol. Kendini ifade etme biçimin, başkaları tarafından takdir edilecektir. Hırsların, hayatında yeni kapılar açabilir; fakat aceleci olmamaya özen göstermelisin. Bugün kendine zaman ayırmak, içsel dengeni bulmana yardımcı olacak. Unutma, uzun vadeli planların, kısa vadeli tatminlerin önüne geçebilir. Geleceğe dair sağlam adımlar atmak için düşüncelerini netleştir ve hedeflerini netleştir.
Gün boyunca akılcı düşüncelerinle çevrendeki her olayı sorgulama ihtiyacı duyabilirsin. Yeni fikirler, alışılmışın dışında bakış açıları seni cezbetmeye başlayacak. Sosyal ilişkilerin, arkadaşlarınla olan bağların derinleşebilir; birlikte yaratıcı projelere yönelmek için harika bir zaman. Geleceğe dönük planlarını yaparken içsel sezgilerine güvenmeyi ihmal etme. Beklentilerin farklılaşabilir ve bu süreçte kendini ifade ederken cesur olmalısın. İçinde bulunduğun sosyal çevredeki insanlar, sana ilham verebilir ve yeni ufuklar açabilir. Kendi özgürlüğünü ve bireyselliğini koruyarak, başkalarına ilham verme kapasiten daha da artacak. Unutma, alışılmadık yolculuklar senin için her zaman büyüleyici olmuştur.
Duygusal derinliklerin ve sezgilerin ön plana çıkacağı bir dönemdesin. Bugün, içsel dünyana yolculuk yapman için harika bir zaman dilimi. Sanatsal yeteneklerin ortaya çıkabilir, yaratıcı projelere yönelmek seni besleyecek. İlişkilerinde empati ve anlayışla yaklaşmak, sevgi dolu bağların güçlenmesine neden olabilir. Karşılaştığın zorluklarda sabırlı kalmayı unutmamalısın; içsel sezgilerin doğru kararları almanda yardımcı olacak. Kendine zaman ayırmak ve meditasyon gibi rahatlatıcı aktivitelere yönelmek, zihinsel ve ruhsal olarak yenilenmene katkıda bulunabilir. Kendi ihtiyaçlarına yönelik duyarlılığın artacağı bu süreçte, başkalarına yardım edecek fırsatlar da karşına çıkabilir. Hedeflerin doğrultusunda ilerlerken, sezgine güvenmekte ısrarcı olmalısın. Bu gün, hayallerini gerçeğe dönüştürme konusunda atacağın adımlar için büyük bir fırsat sunuyor.
1
2
3
4
5
6
