1
Osmanlı topraklarında alanda yapılan en eski halk müziği kayıtlarını yapan Hubert Pernot ve Felix von Luschan’ın konuyla ilgili çalışmaları ilk kez tüm detaylarıyla Türkçe literatüre girdi. Pernot’nun 1898-99’da Sakız Adası’nda Yunan dili araştırmaları kapsamında Rum köylülerden kaydettiği ezgilerin Bâbı Âli’den Fransız besteci Ravel’e uzanan hikâyesi çok ilginç. Luschan’ın arkeoloji araştırmaları için gittiği Zincirli’de Ermeni delikanlı Avedis’ten kaydettiği Türkçe halk şarkılarında tanıdık ezgilere, özellikle İstanbul Türküsü olarak bildiğimiz Üsküdar’a Gider İken’e rastlamak şaşırtıcı. Edison fonografıyla taşrada yapılan bu kayıtlarla dönemin müzik üretimi, ses arşivleri ve bilim-sanat ortamlarına dair her şey didik didik araştırılmış. “Fonograf Alanda-Erken Dönem Karşılaştırmalı Müzikoloji Çalışmaları ve Türkiye” başlıklı çalışma, bu güçlü içerikle ulusal ve uluslararası literatürde pek çok açıdan ilk olma özelliğine sahip.
Berlin, Fransa, Yunanistan ve Türkiye’yi içeren bölgedeki çalışmaları Türk okuyucusuyla buluşturanlar ise Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi (MSGSÜ) İstanbul Devlet Konservatuvarı Müzikoloji Bölümü’nden bir ekip. Bu ekipten araştırma görevlisi Nihan Tahtaişleyen sorularımızı yanıtladı:
Pandemi döneminde böyle geniş kapsamlı bir çalışma nasıl yapıldı?
Kitabın fikir annesi Elif Damla Yavuz, ben ve Erdener Önder bir süredir yabancı araştırmacıların Osmanlı coğrafyası ve Anadolu köylerinde yaptıkları kayıtlar üzerine çalışıyoruz. 2019’da dünyanın en kapsamlı ve eski ses arşivi olan Berlin Fonogram Arşivi’nde 7 ay araştırma yaptım. Elif zaten yıllardır Alman araştırmacıların yaptığı çalışmalara hâkim ve yaptığı çevirilerle alana sürekli katkı sağlayan bir müzikolog. Ela Alpman, Divin Gençoğlan ve İdil Özcan da başlangıçta Fransızca ve İngilizce temel metinleri çevirmekle bu kitaba katkı sağlayacak iken hepimizin dizginlenemez merakıyla iş büyüdü. Berlin ve Paris’teki ses arşivleriyle görüşüldü, Yunanistan’daki akademisyenlerle ilişki kuruldu. Bulduklarımız sonucunda bu çalışmayı genişletmek ve kitaba dönüştürmek, literatüre katmak boynumuzun borcu oldu. Erdener de hem arşiv çalışan bir etnomüzikolog hem de Berceste Yayınevi sahibi olarak tam destek verdi. Yani temeli çok önceden atılmış ama salgın döneminde bir bölümü sonlandırılmış bir çalışma. Dahası da gelecek…
Kitabın başlığı akademik olduğu için uzman olmayan okuru korkutuyor ama dili sade ve sunulan belgeler çok etkileyici. Okur bu kitapta ne bulacak?
Evet, akademik bir çalışma ama korkutucu değil. Biz daha çok 20. yüzyılda Avrupa’da ses arşivlerindeki bilim ve sanat ortaklıklarını, Türkiye’nin bu ortaklıktaki yerini gösteren bir fotoğraf çektik. Bu fotoğrafta her okuyucu, kendine göre bir detay görecek ve istediği çerçevede bu bilgileri kullanabilecek. Dili de sade. Müzikolog olmayanların da müzikle ilişkisini başka bir boyuta taşıyabileceğimize inanıyorum. Türkiye’de ilk kez yayımlanan eski halk müziği notalarını gören müzisyen dostlarım, iyi birer tarih okuyucusu olan arkadaşlarım hatta sosyolog, arkeolog ve arşiv çalışan sanatçılardan da olumlu dönüşler aldık. Arşiv kayıtları, notalar, fotoğraflar, Osmanlıca, Fransızca, Almanca ilk elden belgeler, kitapta çok malzeme var… Okuması zor olmasa da okuyucuyu bilgi bombardımanına tuttuğumuz için arada soluklanmak gerekebilir.
Osmanlı topraklarındaki halk müziği kayıtlarını neden Türkiye’deki arşivlerde değil de yabancı arşivlerden buluyoruz?
Ne yazık ki Türkiye’de koleksiyonuna kolayca ulaşabileceğimiz kurumsal bir ses arşivi yok. İlgili kurumlar Avrupa’daki gibi yeterli devlet desteğine sahip değil ya da isteksiz ve içe kapalılar. Bu malzemeye erişmek istediğinizde girişiminiz olumsuz sonuçlanıyor. Yine de ticari şirketler, kişiler üzerinden hareket ederek bazı arşiv kayıtlarını yayımlayabiliyor. Bu konuya dikkat çekmek için Berlin, Viyana ve Paris’teki ses arşivleriyle ilgili detaylı bilgi aktardık kitapta. Avrupa, ses arşivlerini tarihsel insanlık hazinesi olarak görüyor. Türkiye’de de bu bilinci ön planda tutmak gerek.
Diğer taraftan Türkiye’de uzun yıllar başka dillerdeki halk müzikleri kayıtları göz ardı edildi. Rumca, Ermenice, Kürtçe, Süryanice gibi bu toprakların zenginliğini gösteren ezgilere dair kayıtlar hep yabancılar tarafından yapıldı, Avrupa ve Amerika’daki arşivlere taşındı. Farklı dillerde olsa da halk ezgileri bu topraklarda yaşayan kültürlerin buluştuğu ortak bir payda. Bu sebeple Sakız Adası’nda Pernot’nun yaptığı Rumca kayıtlar ve Luschan’ın Zincirli’de yaptığı Türkçe ve Kürtçe kayıtları tarihimize işlemek önemliydi. “Üsküdar’a Gider İken’in geniş bir coğrafyadaki dolaşımını görmek şaşırtıcı, onu 12 yaşındaki Avedis’ten dinlemek keyif verici aynı zamanda…
Nasıl geri dönüşler aldınız?
Bizim alanımızda çalışmalarıyla literatüre katkı sağlayan hoca ve meslektaşlarımızın hepsinden gerek yazılı gerek sözlü olarak övgü dolu geri dönüşler aldık. Berlin Fonogram Arşivi’nin yönetimi, Almanya ve Amerika’da arşiv çalışan bazı müzikologlar yayının ardından yeni önerilerle geldi, kitabı Türkçe de olsa kurumsal ve kişisel arşivlerine aldılar. Türkiye’nin önde gelen üniversite ve kütüphaneleri de kitabı hemen edindi. Değerli klasik kemençe üstadı Derya Türkân en çok heyecanlanan müzisyenlerden oldu. Beni en çok şaşırtan ise konuya uzak olduğunu düşündüğüm caz müzisyenleri dostlarım Çağrı Sertel ve Eylül Biçer’in ilgisi oldu. Özellikle kitabın içinde yer alan ve ilk kez yayımlanan notaların, tarihin derinliklerindeki sesleri bugüne taşıyor oluşu icracıları epey heyecanlandırıyor. İsteyenler kitabı bercesteyayinevi.org adresinden online edinebilir. Çok yakında bu kitaptaki detaylardan başkaca sesli ve yazılı kaynakları müzikseverlere ve akademi camiasına sunacağımızı da eklemek isterim.
Bugün enerjinin doruklarına çıkma fırsatı bulacaksın. Hayata karşı beslediğin tutku ve cesaret, seni yeni başlangıçlara yönlendirebilir. Kendine olan inancın, başkalarına da ilham verecek. İletişim becerilerin, insanlarla olan ilişkilerini güçlendirecek, önemli bağlantılar kurman mümkün. Ancak sabırsızlık ve acelecilikten kaçınman, daha sağlam kararlar almanı sağlayabilir. Planlarının aksaması durumunda, esnek olmayı ve değişikliklere uyum sağlamayı hatırla. İçsel motivasyonun, seni beklenmedik hedeflere ulaştıracak. Duygusal bağların derinleşebilir, sevgi dolu anlar yaşayabilirsin. Ancak kendi ihtiyaçlarını da göz ardı etmemelisin; dengeyi kurmak önemli. Bugün için plan yaparken, spontane anların tadını çıkarmayı unutma. Kendine güven ve cesaretini koru; hayat senin için güzel sürprizlerle dolu.
Bugün, içsel huzurun ve maddi güvenliğin ön planda olacak. Hayatında denge arayışı içinde olabilirsin. Maddi konularda, harcamalarını gözden geçirmek ve tasarruf planları yapmak için uygun bir zaman. İlişkilerde daha duygusal ve sevecen bir tavır sergilemek faydalı olacak; sevdiğin kişilerle vakit geçirerek bağlarını güçlendirebilirsin. Sosyal çevrende oluşabilecek karmaşadan uzak durmaya çalışmalısın. İçindeki yaratıcılığı ortaya çıkarmak üzere hobi veya sanatsal aktivitelere yönelmek, ruhunu besleyecek. Kendine zaman ayırmayı unutma, doğayla olan ilişkinin sana enerji vereceğini hissedeceksin. Akışa kapıl ve sabrını koru; zaman her şeyin ilacıdır.
bilgiyi paylaşırken düşünmeden konuşmamak, karşı tarafı doğru anladığından emin olmak önem taşıyor. Duygusal olarak da dalgalı bir gün geçirebilirsin; kalp ve akıl arasındaki dengeyi sağlamak için derin nefes almayı unutma. Hızlı düşünme yeteneğin sayesinde olayları kavrama yeteneğin artacak; bunun yanında, bazen sabırsız olabileceğin bir dönemdesin, aceleci davranmamaya özen göster. Bugün, kararlarını verirken sezgilerinle hareket etmek, mantıklı düşünmenin yanında fayda sağlayacaktır.
Duyguların derinleşeceği bir gün. İçsel huzur arayışında, sevdiklerinle vakit geçirerek kendini beslemeye ihtiyaç duyuyorsun. Aile bağlarının önemi bir kez daha öne çıkacak; belki geçmişten gelen bir iletişim kurma isteği kabaracak. Anlık duygusal iniş çıkışlar yaşanabilir, sabırlı olmayı öğrenmen gereken bir dönemdesin. İçsel sesine kulak vererek, rahatsızlık veren düşünceleri serbest bırakma fırsatı doğacak. Yaratıcılığını ifade etmek için harika bir zaman; sanatsal projelere yönelmek ruhunu besleyecek. Unutma, korumacı yapın seni sevdiklerinin gözünde güvenilir kılarken, kendini de korumayı unutmaman gerekiyor. Kalbinin sesine güvenerek, hayatında önemli değişiklikler yapma cesareti bulabilirsin.
Parlak bir gün seni bekliyor! Kendine güvenin artmış durumda, bu da seni sosyal ortamlarda daha etkili kılacak. İletişim becerilerin öne çıkacak, bu sayede yeni bağlantılar kurabilirsin. Sanatsal veya yaratıcı bir projeye başlamak için harika bir zaman. İçsel tutkun, insanları etkileme gücünü güçlendirecek. Ancak, aşırı kendine güvenme ve başkalarını küçümseme tuzağına düşmemeye dikkat et. Sıradışı fikirlerin var, bunları cesurca dile getirmekten çekinme. Ayrıca, sevdiklerinle geçireceğin zaman, ilişkileri derinleştirecek ve aranızdaki bağı güçlendirecek. Kendi ihtiyaçlarına odaklanmak için bir an bile durmadan ilerlemek faydalı olabilir. Bugün, kendini ifade etmekten çekinme ve etrafındakileri etkilemek için elinden geleni yap.
İçsel huzuru sağlamak için biraz daha zamana ihtiyacınız var. Duygusal durumlarınızı gözden geçirip, kendinizi keşfetmek için bir gün ayırmak yüreğinize iyi gelebilir. Günlük rutininiz içinde küçük değişiklikler yapma cesareti gösterebilir, bu da sizi yeni fikirlere ve insanlara açabilir. İletişimde açıklık ve netlik arayışınız, iş ilişkilerinizi güçlendirecek. Detaylara dikkat etmek, gözden kaçan fırsatları yakalamanıza yardımcı olabilir. Kendinizi ifade etme biçiminiz, etrafınızdaki insanlar üzerinde derin bir etki bırakabilir. Yaratıcılığınızı bu dönemde serbest bırakmanız, sizi bekleyen yeni ufuklara götürebilir. Kendi ihtiyaçlarınıza öncelik vermek, başkalarını desteklerken dengenizi korumanızı sağlayacak. Duygusal bağlarınızı güçlendirmek için samimi paylaşımlar yapmaktan çekinmeyin, bu gün ilişkilerde sıcaklık yaratacaktır.
Bugün, sosyal hayatın ve ilişkilerin ön plana çıkıyor. İletişim kurma isteğin artarken, arkadaş çevrenle olan etkileşimlerin pozitif bir atmosfere dönüşüyor. Yeni insanlarla tanışmak veya mevcut ilişkilerde derinleşmek için uygun bir zaman. Ancak, karar verme aşamalarında başkalarının fikirlerine de dikkat etmelisin. İçsel dengenin sağlanması, kendini ifade etme şeklini etkileyebilir. Hedeflerine ulaşma konusundaki motivasyonun yüksek. Kendini cesurca ortaya koymayı ihmal etme, yaratıcılığın akacak ve bu tüm işlerine yansıyacak. İyimserliğini koruyarak ilerlemen, etrafında pozitif bir ruh hali yaratmana yardımcı olacak. Duygusal açıdan da destek arayışındasın, sevdiklerinle geçireceğin zaman seni enerji dolu hissettirebilir. Unutma ki, dengeyi sağlamak için kendine de zaman ayırmalısın. Karşılaştığın durumlarda empati kurmak, ilişkilerini güçlendirebilir. Bugün, toplumsal meseleler ve adaletle ilgili konulara da duyarlılığın artabilir, bu da seni harekete geçirebilir.
Bugün duygusal derinliklerin ve içsel hislerin ön planda. Dış dünyadaki olaylar, ruh hali üzerinde büyük bir etki yaratacak. İçsel bir dönüşüm geçirmek için doğru bir zaman dilimindesin. Belki de, geçmişle yüzleşip, bazı yüklerinden kurtulma isteği duyabilirsin. Gizli kalmış düşüncelerini açığa çıkarma cesareti bulabilirsin. Sosyal ilişkilerde ise sezgilerin çok güçlü olacak; başkalarının hislerini anlama yeteneğin, iletişimini derinleştirebilir. Aşk ve tutkular konusunda dikkatli ol; duygular karmaşık ve yoğun, bu nedenle ani tepkilerden kaçınmakta fayda var. Kendine bir süre ver, hislerini anlamaya çalış ve aceleci kararlar verme. Yalnız kalmak istemediğin bir dönemdesin, ancak yalnızlığın sana sunacağı huzuru da göz ardı etme. Ruhsal ve bedensel dengeyi sağlamak için meditasyon veya doğada vakit geçirmek iyi gelebilir. Bu süreçte, kendinle barış yapmayı unutma; içsel huzurunu bulduğun an, dış dünyadaki zorluklarla daha kolay başa çıkacaksın.
Yeni fırsatlar ve maceralar peşindesin, bu yüzden cesur adımlar atmak için iç motivasyonunu kullanma zamanı. İletişim becerilerin güçlü, bu sayede insanlarla etkileşimlerin keyifli geçecektir. Sosyal çevren genişliyor, bu süreçte yeni arkadaşlıklar edinme olasılığın yüksek. Ancak, dikkatini toparlaman gereken durumlar ortaya çıkabilir; aşırı dağılmamaya özen göstermen faydalı olacak. İçsel huzuruna ulaşabilmek için doğayla bağ kurmaya çalış, bu seni yeniden enerjiyle dolduracaktır. İş veya ikili ilişkilerdeki bazı belirsizlikler canını sıkabilir; kesin sonuçlar beklemeden mevcut durumla barışık olmaya çalışmalısın. Eğlenceli bir sürpriz seni bekliyor olabilir, bu yüzden açık fikirli ol ve yeni deneyimlere kucak aç. Hayal gücün ve yaratıcılığın bir araya geldiğinde önemli projelere ilham verebilir. Kendine güven, bu yolculukta önünde yeni ufuklar açılacak.
Bugün kararlılığın ve disiplininin ön plana çıkacağı bir gün. Sorumluluklarını yerine getirme arzun, çevrendeki insanlar üzerinde olumlu bir etki yaratacak. Planlarını gerçekleştirirken göz önünde bulundurman gereken detaylar var. Dikkatini dağınık tutmamaya çalışmalısın. Kariyerine odaklanman, bu dönemde seni başarıya götürecek adımlar atmana yardımcı olacak. Sosyal ortamlarda kendini ifade ederken cömert olman, beklenmedik fırsatların kapısını aralayabilir. Yakın ilişkilerinde, örtülü duygusal meselelere dikkat etmen gerekebilir. Samimiyet arayışında olduğun bu süreçte, içsel hislerini dışa vurma cesaretini göster. Kendi sınırlarını belirlemek, ruhsal ve zihinsel sağlığın için de faydalı olacak.
Sosyal ilişkilerde sürprizler kapıda; beklenmedik bir arkadaşlık ya da eski bir tanıdıkla karşılaşma söz konusu. Yaratıcılığının doruklarına çıkabilir, sanatsal bir projeye başlamak ya da mevcut olanı geliştirmek için ideal bir zaman. Bu süreçte kendini özgür hissetmek, yeni fikirler üretmek ve sıradışı düşünmek seni motive edecek. Aynı zamanda bağımsızlık arayışında olabilirsin, bu alanda cesur adımlar atarak toplumsal normlardan sıyrılabilirsin. İletişim becerilerin artarken, kendini ifade etme arzusu da güçlenecek. Bugün, eski alışkanlıklarını terk edip yeniliklere açık olmanı sağlayacak fırsatlarla dolu bir gün. Planlarını esnek tut, belirsizliklere karşı açık ol; yeni olan her şey sana ilham verebilir. Duygusal ilişkilerde de bağlılık ve samimiyet teması öne çıkabilir; sağlıklı bir iletişimle bağlarını güçlendirebilirsin.
Duygusal derinlikler ve içsel dünyana yakınlaşma zamanı. Bugün, sezgilerin güçlü bir şekilde ortaya çıkabilir; içindeki sesi dinlemek, kararlarında rehberlik edebilir. Yaratıcılığın yükseliyor; sanatsal bir ifade ya da yeni bir proje için harika bir fırsat var. Sosyal ilişkilerde empati ve anlayış ön plana çıkıyor; sevdiklerinle bağ kurmak adına güzel anlar paylaşabilirsin. Ancak, gerçeklikten uzaklaşma eğilimlerine dikkat et; hayallerin peşinden koşarken ayaklarını yere sağlam basmayı unutma. Kendini ifade etme biçiminde özgünlük arayışında olabilirsin; bu, içsel huzuru bulmana yardımcı olacaktır. Özellikle ruhsal anlamda beslenmek, meditasyon gibi aktivitelerle bağlantı kurmak faydalı olabilir. Ayrıca, karşına çıkan fırsatları değerlendirmek için cesaretini topla; cesur adımlar atmak, seni bekleyen güzel gelişmelere kapı açabilir.
1
2
3
4
5
6
