1
Tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu Betül Arım’ın tek kişilik oyunu, yaşama sanatını anlattığı ve kendimizle yüzleşmemizi sağlayan “Dışarda Hiçbir Şey Var” tiyatroseverle buluşmaya devam ediyor. “Dışarda Hiçbir Şey Var” ile bilenin bilmeyene, olanın olmayana borcu var diyerek yola çıktığını belirten Betül Arım, “Bildiklerimi paylaşmak bilmediklerimi de onlardan öğrenmek üzere, farkındalık yaratmak, insanları biraz dürtmek, unuttuklarını hatırlatmak için…” diyor. “Hayal Bakanlığı” kurulsun diyen Betül Arım ile tiyatro ve yaşam üzerine konuştuk.
– Sevgili Betül Arım, yıllardır sahnelediğiniz, doktorların reçetelere yazdığı gösterinizle “Dışarıda hiçbir şey var” diyorsunuz. “Hiçbir şey” dışarıda ise “Her şey” nerede? Peki, “şey”?
Dışarıda var olan içimizde var olanın aynasıdır. Mevlana bunu çok güzel özetlemiş: Gül düşünürsen gülistanlık, diken düşünürsen dikenlik olursun. Önce kendimizi seveceğiz, saygı duyacağız, şefkat besleyeceğiz, güveneceğiz, adaletli, vicdanlı olacağız ki bunu dışarıya yansıtalım. “Her şey” içimizde, beynimizde, onları keşfedip dışarı çıkarmamızı, ortaya koymamızı bekliyorlar. “Şey” ise işte o kendimize ayırdığımız sessiz zamanlarda bulduğumuz. Herkesin şeyi ise kendine özgü.
– Başka türlü bir yaşamak öneren, zaman zaman seyirciyle etkileşimli bölümleri de olan “Dışarda Hiçbir Şey Var” için oyun-seminer denebilir mi? Seminerin Latince kökenine indiğimizde “tohum, tohumluk, tohum ekilen tarla” gibi sözcük ve anlamlara vardığımıza göre… Salondan çıkıp evlerimize dönerken, döndüğümüzde de etkisi sürdüğüne göre…
Denebilir elbette. “Dışarda Hiçbir Şey Var” ile bilenin bilmeyene, olanın olmayana borcu var diyerek yola çıktım; bildiklerimi paylaşmak bilmediklerimi de onlardan öğrenmek üzere. Farkındalık yaratmak, insanları biraz dürtmek, unuttuklarını hatırlatmak için. Sevgili seyircilerimizin büyük bir çoğunluğu “ Betül Hanım, bu ne bir oyun ne bir gösteri ne bir anlatı, bu çok büyük bir farkındalık yaratan, kendimizle yüzleşmemizi sağlayan, eğlenceli, kimi zaman komik, geniş bir terapi seansı” diyorlar. Bire bir yaşadığım deneyimleri, aktarmak istediklerimi anlattığım bir gösteri. Dördüncü yıldayız. Üçüncü yılında salgın olduğundan çevrimiçine geçtik. Şimdi hem yüz yüze hem sanal gösterimdeyiz. Gelen ilk oyunumuz 4 Şubat’ta Mobilet’te, çevrimiçi. Salgından önce oyun sonrası seyirciyle buluşup istedikleri kadar kalıyordum, şimdi bunu yapamıyoruz ama çevrimiçi gösterimden on beş dakika sonra Zoom’da buluşup istediğimiz kadar sohbet ediyoruz.
– Oyunda özellikle belirtiyorsunuz. Çocukluğunuzdan bu yana yaşamınızda etkisi olan, siz de okuyun etkilenin dediğiniz kitaplar var…
Aslında o kadar çok ki sözünü edemediğim kitaplardan özür diliyorum. Polyanna, Martı, Küçük Prens, Nasıl Yapmalı?, Çalıkuşu, Kendine Ait Oda, Ustaca Sevmek, Dört Anlaşma, Bilinçaltı Zihninizin Gücü, Bulutlarla Kolkola, Yaşlı Adam ve Deniz, Bir Gün Tek Başına, Sevgi Soysal kitapları, Suç ve Ceza, Tutunamayanlar, Fareler ve İnsanlar, Yüzyıllık Yalnızlık, Don Kişot…
– Peki ya Şiir?
Bizim dönemin yaşamında çok yeri vardı. Her şeyi şiirle anlatırdık. Arkadaşlarımıza, dostlarımıza, sevgilimize. Neredeyse hepimiz şiir karalardık. Oyunda anlattığım üzere, lisede İngilizceyi beceremediğimden, İngilizce olmayan tek okul konservatuvarı bana önermelerinin nedeni edebiyata, şiire olan tutkumdu. Ne yazık ki şiir defterim taşınırken kayboldu. Sayenizde saydım geriye on bir şiir denemem kalmış. Size de okuturum isterseniz, şair olarak bakalım ne diyeceksiniz. Şairleri saymak gerekirse Nâzım Hikmet başta, Attilâ İlhan, Cemal Süreya, İsmail Uyaroğlu, Edip Cansever, Orhan Veli, Turgut Uyar, Ahmed Arif, Behçet Necatigil, Gülten Akın, Murathan Mungan, konservatuvardan hocalarım Melih Cevdet Anday ve Sabahattin Kudret Aksal, daha yüzlercesi. Açık söylemem gerekirse sizin şiirinizle yeni tanıştım Sevgili Nurduran Duman. Ve dedim ki o şair doğmuş. Çok derin, duru ve farkındalık yaratan şiirlerinizi çok sevdim. Herkesin okumasını dilerim. Herkese bir alışkanlık önerim var. Her gece tüm aile uykudan önce şiir okumaları yapsınlar, çocuklar çocuk şiirleri, büyükler de seçtikleri şiirleri okusun, elbette henüz okuma yazma bilmeyen miniklere de ailenin diğer bireyleri okuyacak. Bu, beş dakika bile tutmaz ama onları öyle bir zenginleştirecek ki hiçbir şeyle ölçülmez. Beni ben yapan tüm yazarlara, şairlere selam olsun.
– “Dışarda Hiçbir Şey Var”ı sahnelemeye başladığınızdan beri ilk kez başka bir oyunda rol alıyorsunuz. Neden “Madam Giyotin”?
İstanbul Şehir Tiyatroları’nda geçen otuz bir yıldan sonra kendimi emekli edince, aktarmak istediklerim için “Dışarda Hiçbir Şey Var” ve daha sonra yazacağım diğer oyunlar dışında hiçbir oyunda oynamama kararı almıştım. Sevgili Özlem Ulukan arkadaşımız benim oyunuma geldi, masaya teksti bıraktı ve gitti. Dosyayla üç gün uzaktan bakıştıktan sonra bir de yakından bakayım dedim, elimden bırakamadım. Hem güldüm hem ağladım. Fransız İhtilali dönemini anlatan bir oyunun bu kadar güncel olması, karakterlerin derinliği ve oyunun bütünü, daha sonra da ekip, yönetmen tiyatro, hepsi birleşince tamam dedim. “Madam Giyotin”i de hem çevrimiçinde hem de fiziksel ortamda oynuyoruz. 19-26-29 Ocakta Kültüral Performings Arts’tayız. Sanattan ve hayattan vazgeçmek yok.
– Ataleti bükmek diye bir şey var. Özellikle salgın günlerinde benimsediğim üretken, yaratım odaklı tutum, davranışa bakarak, arkadaşlarım şahsıma “atalet bükücü” adını taktılar. Ortaya koyduklarınızla gözlemlediğimiz o ki siz de bir atalet bükücüsünüz. Sizce atalet nasıl bükülür?
Atalet benim hiç deneyimlemediğim bir konu. Bilenler bilir, yakınlarım bana “Quick Betül” derler. Nasıl bükülür biraz anlatmaya çalışayım. Sizi sabah yataktan kaldıracak bir amacınız olmalı. Diyelim o sabah yok, bulmaya çalışırken mutlaka egzersiz yapılmalı. Sağlıklı beslenmek önemli. İyi kitaplar, filmlerle beslenmek dahil. Herhangi bir sanat alanıyla ilgilenmek beden, zihin, ruh sağlığımız için çok önemli.
– Eklemek istediğiniz?..
Salgın dönemi gösteri sanatları için çok zorlu geçiyor. Sevgili okuyucularımız çocuklarına, eşe dosta hediye alacaklarsa tiyatro, konser bileti düşünebilirler. Şirketler de çalışanlarına bu yolla sanat armağan edebilirler. Ne güzel olur değil mi? Sanat iyileştirir, güzelleştirir. Şahsınızda, sanata değer, emek veren Cumhuriyet gazetesine, tüm seyirci ve okurlarımıza teşekkür ederim.
Bugün, enerjinin yükseldiği bir gündesin. İçindeki yenilik arzusu ve maceracı ruh, seni yeni ufuklara doğru yönlendiriyor. Hedeflerin konusunda kararlısın ve bu kararlılık, başkalarının dikkatini çekebilir. Sosyal bağlantılarında beklenmedik fırsatlar ortaya çıkabilir; bu fırsatları değerlendirirken sezgilerini dinlemek önemli. Ancak acele etmemen, adımlarını dikkatlice atman büyük bir avantaj sağlayacak. İletişim kurduğun kişilerin düşünceleri ve fikirleri seni zenginleştirebilir. Duygusal ilişkilerde açık ol, hislerini paylaşmakta tereddüt etme. Kendine güvenen tavrın, çevrendeki insanları etkileyebilir, bu da ilişkilerinde derinleşmeyi sağlayabilir. Bugün içsel gücünü sergilemek için ideal bir fırsat sunuyor. Kendine güvenmeyi unutma!
Bugün, huzur ve konfor arayışında derin bir içsel yolculuğa çıkabilirsin. Maddi güvenliğin ve duygusal istikrarın ön planda. Kariyerinle ilgili bazı fırsatlar karşına çıkabilir; bunları değerlendirirken mantıklı ve sabırlı olmalısın. Sosyal ilişkilerde daha fazla empati ve anlayış gösterme ihtiyacı hissedebilirsin, bu da başkalarıyla olan bağlarını güçlendirecek. Kendine zaman ayırıp, doğayla iç içe olabileceğin bir ortamda dinlenmek ve yenilenmek sana iyi gelecek. Sevgi hayatında ise samimiyet ve derinlik arayışı içinde olabilirsin; sevgini ifade etmekte tereddüt etme ve hislerini özgürce paylaş.
Bugün sosyal çevrenizle kurduğunuz iletişimler oldukça önem kazanacak. Duygusal derinlikleriniz, yüzeysel konuşmalardan ziyade, anlamlı ve samimi bağlantılar kurma isteğinizi artırabilir. Hem eski hem de yeni tanıştığınız insanlarla güçlü bir bağ kurma fırsatı bulacaksınız. Fikirlerinizi açıkça ifade edebilmek için kendinize alan yaratırsanız, tartışmalardan ve sohbetlerden beslenerek kişisel gelişiminizi hızlandırabilirsiniz. Ancak, dikkatinizi dağılmadan odaklanmakta zorlanabilirsiniz; bu nedenle, önceliklerinizi net bir şekilde belirlemek faydalı olacaktır. Zihinsel olarak aktif olacağınız bugünde, yaratıcı projelere yönelme isteği artabilir. İlerleyen saatlerde karşılaşacağınız ufak aksaklıklar, sabrınızı test edecektir, ama bunları aşmak için esnekliğinizi kullanarak çözüm üretebilirsiniz. Unutmayın, bugün alacağınız ilham, sizi yeni fırsatlara yönlendirebilir.
Duygusal derinlikler içinde kaybolma riski taşıyan bir gün. İçsel huzur arayışın, sevdiklerinle olan ilişkilerini güçlendirebilir. Eskiden gelen anılar, belki de yarım kalan bir sohbet, bugün ani duygusal patlamalara neden olabilir. Kalabalıklar arasında kendini yalnız hissedebilirsin; bu, kendi iç dünyana yönelmenin bir çağrısı. Gerekirse duygularını ifade etmekten çekinme; içsel yüklerinden kurtulman gerektiği aşikar. Sezgilerin güçlü, çevrendekilerin hislerini anlamak için hazır ol. Ailevi konular öne çıkabilir; geçmişe dair sorular sorulabilir. Kendine alan tanı ve dengeyi sağlamak için dışarıda ol, doğanın ruhunu besle. Unutma, duygularını kabullenmek seni güçlendirecektir.
Bugün, yaratıcı enerjilerin son derece yüksek olduğu bir dönemdesin. İçindeki sanatçı ortaya çıkacak ve yaratıcı projelere yönelmek için mükemmel bir zaman dilimi. Kendini ifade etme ihtiyacı hissedeceksin; bu arzu, ailenle veya arkadaşlarınla ortak aktiviteler yaparak daha da güçlenecek. Sana ilham veren kişilerle bir araya gelmek, fikirlerini paylaşmak ve yeni şeyler öğrenmek için harika bir fırsat. İlişkilerde samimiyet arayışın artacak. Partnerinle daha derin bir iletişim kurma isteği içindesin. Kendi içindeki duygusal zenginlikleri keşfetmek, hem kendine hem de sevdiklerine fayda sağlayacak. Ayrıca, dünyevi konularda mükemmel bir sezgiye sahip olacaksın; finansal durumlarını gözden geçirip yeni fırsatları değerlendirmek için uygun bir zaman. Elindeki kaynakları akıllıca kullanarak gelecek için sağlam temeller atabilirsin. Her şeyin ötesinde, kendine olan güvenin artarken, etrafa ışık saçmanın da zamanı geldi.
Hassas ve analitik doğanla, detaylara olan düşkünlüğün bugün seni ön plana çıkaracak. Gün içerisinde karşılaşacağın durumlar, çözüm odaklı yaklaşımını ve pratik zekanı sergilemeni sağlayacak. İş yerinde veya sosyal çevrende sorumluluk alman gereken anlar doğabilir. Bu, hem kişisel hem de profesyonel ilişkilerini güçlendirme fırsatı sunuyor. Kendini ifade etmekten çekinme; fikirlerin başkaları tarafından takdir görecek. Özellikle sağlığına dikkat etmeye özen göstermelisin. Zihnini dinlendirmek için kısa molalar vermek, yaratıcılığını artıracak. Aşk hayatında ise, duygusal derinliklerin sığ sularda kaybolmamalı. Partnerinle olan iletişimini güçlendirecek küçük sürprizler üzerinde yoğunlaşmalısın. Kendine karşı nazik ol ve kendini yargılamaktan vazgeç; bu, ruhsal bütünlüğünü korumanda faydalı olacaktır. Unutma, kendi iç huzurunu sağlarsan, etrafındaki dünya da daha düzenli ve uyumlu hale gelecektir.
Denge arayışında, sosyal ilişkilerde yeni fırsatlarla karşılaşabilirsin. Bugün, çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin derinleşebilir, yeni bağlantılar kurma şansı elde edebilirsin. Sanatsal yönlerin ön plana çıkabilir; yaratıcılığını ifade edecek projelere yönelmek için ilham bulabilirsin. Karar alma süreçlerinde zihninde oluşmuş ikilemleri aşabilmek için içsel bir huzura ulaşman önemli. Duygusal dengenin sağlanması, özellikle bir ilişkin varsa, partnerinle olan iletişimini güçlendirebilir. Farklı bakış açıları sergilediğin tartışmalarda uyum sağlamakta zorlanma ihtimalin var; empati kurmakta fayda var. Bugün, hem içsel hem dışsal dünya arasındaki dengeyi kurabilmek için adımlar atmalısın.
Derin duyguların ve güçlü sezgilerin aktive olacağı bir gün. Kendini içsel bir dönüşüm sürecine girebilir, geçmişle yüzleşme fırsatı bulabilirsin. Bugün, başkalarıyla olan ilişkilerde samimiyet arayışın ön planda olacak. İnsanların iç dünyalarını anlama yeteneğin, sosyal etkileşimlerini derinleştirebilir. Kendi sınırlarını korumak önem kazanırken, bir yandan da çevrendeki insanlara destek olma arzusu duyabilirsin. Duygusal yoğunluğun yüksek olduğu bu dönemde, yaratıcılık ve sezgiler sana yeni kapılar açabilir. Kendini ifade etmenin, sanatsal ya da spiritüel alanlarda keşif yapmanın tam zamanı. Açık havada geçireceğin zaman, zihninin ve kalbinin yeniden canlanmasına yardımcı olabilir. İş veya kişisel projelerde daha kararlı ve tutkulu olacaksın; bu da seni hedeflerine bir adım daha yaklaştırabilir. Unutma ki, duygusal derinliklerindeki keşifler, seni daha güçlü bir birey haline getirecek.
Bugün hayatında yeni keşiflere yer açabilirsin; merak duygun artmış durumda. Yeni hobi veya ilgi alanları peşinde koşmak, seni oldukça besleyecek. Duygusal ve ruhsal olarak kendine dair derin bir anlayış geliştireceksin. Özellikle iletişimde yapıcı bir tutum sergilemek, çevrendeki insanlar üzerinde olumlu bir etki bırakacak. Sosyal ilişkilerinde daha samimi ve içten olma ihtiyacı hissedebilirsin, bu da bağlarını güçlendirecek. Ancak, dikkatin dağılabilir; aceleci kararlar almaktan kaçınmak, uzun vadede yarar sağlayacaktır. Keşfetme ve öğrenme isteğin seni yeni deneyimlere yönlendirebilir, bu süreçte daha önce denemediğin yollara girmekten çekinme. Bugün içinizde yatan özgür ruhu besle ve hayallerinin peşinden git!
Dikkatini toplamış durumda, hedeflerine ulaşmak için gereken azmi ve kararlılığı hissediyorsun. Gün boyunca sorumluluklar ön planda olacak; zamanını etkili kullanma fırsatına sahip olacaksın. Gün içinde karşılaşabileceğin zorluklar, seni ruhsal olarak güçlendirecek ve yeteneklerini daha iyi anlamana yardımcı olacak. İş veya kariyer alanında yeni fırsatlar doğabilir, bu yüzden açık fikirli olmanda fayda var. Sosyal çevrende yapıcı ilişkiler geliştirme ihtiyacı hissedebilirsin; işbirlikleri senin için faydalı olabilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; içsel huzuru sağlamak, bireysel başarının temel taşlarından biri. Sadık dostların, duygusal açıdan sana destek olabilir ve bu destek, motivasyonunu artırabilir. Genel olarak, sağlam adımlarla ilerleyeceğin bir gün seni bekliyor.
Bugün özgün fikirlerinle parlayacak, çevrendekilere ilham vereceksin. Sosyal ilişkilerinde daha açık fikirli olma ve yeni insanlarla tanışma fırsatları karşına çıkabilir. Yenilikçi düşüncelerin, özellikle grup çalışmaları veya ekip projelerinde değerli bulunacak. Kendi alışkanlıklarını sorgulama ve farklı bakış açıları benimseme zamanı. Bireysel özgürlüğünü vurgulayan bir tutum, sana olumlu sonuçlar getirebilir. Yaratıcılığını ifade etmek için doğru zaman. Ancak anlık tepkilerinle başkaları üzerinde beklenmedik bir etki yaratabilirsin; dikkatli ol. Aşk hayatında sürpriz gelişmeler yaşanabilir, açık iletişim her şeyin anahtarı olacak. Harekete geçmeye hazır ol!
Bugün içsel dünyana derin bir dalış yapma isteği hissedebilirsin. Duygusal yoğunluğun artması, çevrendekilerle daha samimi bağlantılar kurmana olanak tanıyacak. Empati yeteneğin yüksek, bu da başkalarının hissetiklerini anlaman konusunda sana yardımcı olacak. Bununla birlikte, kendi duygularının su yüzüne çıkmasına da izin vermelisin. Sanatsal yeteneklerin ön plana çıkabilir; belki bir yaratıcı proje ya da yeni bir hobi seni çok mutlu edecek. Sakin kalmaya çalış, çünkü bazen düşüncelerin seni karmaşaya sürükleyebilir. İçsel huzur arayışın sayesinde bazı sorulara cevap bulabilirsin. Bu gün, ruhsal olarak kendine yönelik derin düşünmelerde bulunmak için ideal. Sevgiyle ilgili güzel sürprizler kapını çalabilir; duygusal ilişkilerde daha açık ve samimi olman faydalı olacaktır.
1
2
3
4
5
6
