| TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ-4 |
XVI.YÜZYIL
Onaltıncı yüzyıl, Türk edebiyatının en parlak devridir. Saz şiiri genişlemiş, Köroğlu, Hayalî, Kul Mehmet gibi değerli şairler yetişmiş ve Köroğlu Destanı cinsinden büyük eserler vermeye başlamıştır.
İran Edebiyatı tesiri altında gelişen divan şiiri en yüksek merhalesine varmış, milli ruhu ve yerli hayatı aksettiren orijinal eserler vermiş, dâhi şairler yetiştirmiştir. Yüzlerce değerli şair arasında, Divan’larıyla tanınmış, Fuzulî, Hayalî, Yahya, Bakî, Nev-î, Ruhî gibi büyük sanatkârlar, kaside ve gazel tarzını işlemişler, bilhassa Bakî bu tarzın en büyük mümessili olmuştur. Mesnevi sahasında şaheserler, aşkî, dinî, ahlâkî ve içtimaî, muhtelif konulu büyük kitaplar meydana gelmiştir. Fuzuli’nin Leylâ ve Mecnûn’u, Lamii’ninGûy ü Çevgân’ı, Zatî’ninŞem’ü Pervane’si, Fazlî’nin Gül ü Bülbül’ü, Yahya’nın Hamse’si, Rahmi’nin Şah ü Geda’sı, Azeri’nin Nakş-ı Hayal’i, Cinani’ninRiyaz-ül-Cinan’ı bunların en mühimlerindendir. Manzum tarih ve tarihî destan cinsinden de büyük eserler yazılmıştır.
Yunus tesiri altında devam edip genişleyen tekke şiirinin birçok mahsulleri arasında Nizamoğlu Seyit Seyfullah’ın duygulu ilahilerle dolu divanı bu çeşidin değerli eserlerindendir. Bektaşi Pîr Sultan Abdal’ın şiirleri ise daha çok saz şiirine yaklaşan, ruh ve eda bakımından üstün ve değerli eserlerdendir.
Nesir sahasında da büyük bir genişlik ve çeşitlilik görülmektedir.Bu sahada Lamii’nin, tarihî, ahlâkî, dinî, aşkî, muhtelif eserleri en başta gelmektedir.Lûtfi Paşa’nın Tarih’i ve Asafname’si, Selâniki’nin Tarih’i, Âli’nin Künh-ül-Ahbar’ı, Piri Reis ve Seydi Ali Reis’in coğrafya ve seyahat eserleri, Kınalızade’nin Ahlâk-ı Alâi’si, Birgivi’ninVasiyetname’si, Nakkaş Sai’ninTezkiret-ül-Bünyan’ı, Şeyh Yahya’nın Menakıpname’si, Eyyubi’nin Hatemname’si, zengin bir nesir edebiyatının çeşitli konulardaki değerli eserlerindendir.
Bazı yazarların onbeşinci yüzyıldakinden daha fazla sanatkârane ve arap, fars kelimeleriyle çok yüklü eserler de meydana getirdikleri görülmektedir. Fuzuli’nin Hadikât-üs-Suada’sı ve Hoca Sadeddin’in Tac-üt-Tevarih’i bunların en mümessil örneklerindendir. Bununla beraber, bu tarz, bütün nesir edebiyatına şâmil olmamış, adı geçen eserlerin mühim bir kısmiyle birlikte bilhassa halk hikaye ve destanları sade ve klasik bir Türk nesri ile yazılmakta devam etmiştir.
Bu yüzyılda edebiyat tarihi, tenkid ve edebiyat bilgisi üzerine de eserler yazılmıştır. Bunlar arasında Sehi, Lâtifi ve Aşık Çelebi’nin Tezkire’leri ile Süruri’nin Bahr-ül-Maarif’i, nevilerinin ilk ve mühim eserleridir.
XVII. YÜZYIL
Onyedinci yüzyılda Türk edebiyatı daha çok yerlileşmek suretiyle gelişimine devam etmiştir. Saz şiiri tarzında büyük gelişme ve genişleme görülmektedir. Bir çok şairler arasında, halk edebiyatının ve saz şiirinin en büyük mümessilleri sayılan Aşık Ömer, Gevheri ve Karaca Oğlan değerli şiirleriyle tanınmış ve çok sevilmişlerdir. Bu tarzın Kerem ile Aslı cinsinden nesirle de karışık aşk destanları şeklinde büyük ve güzel eserleri meydana gelmiştir. Bu yüzyılda, saz şiirinin divan şiirinden ilhamlar alarak dil ve anlayış bakımından ona yaklaştığı, divan şiiri çevresinde yaşayan bazı devlet büyüklerinin saz şiirine de rağbet ettikleri ve bazı divan şairlerinin saz şiiri tarzında türküler yazdıkları görülmektedir.
Divan şiirinde kaside ve hicviyenin en büyük mümessili olan Nef’i, Divan’ı ve Siham-i Kaza adlı hicviyeler kitabı ile şöhret kazanmıştır. Divan’larıyla tanınmış şairlerden Şeyhülislâm Yahya, Fehim, Naili, Bahai, Neşati,Vecdi gibi şairler, bilhassa gazel tarzını işleyerek, bu çeşide, daha yerli ve tabii görünen yeni bir zevk, eda ve ahenk getirmişlerdir. Yüzyıl sonlarında Sabit, Türk halkına mahsus eda ve deyimlere çok ehemmiyet vermiş, büyük şair Nabi, düzgün ve tabii bir eda içinde lirik ve hikemî şiirler yazmıştır. Haleti’nin rubaileri, çeşidinin en güzel ve en değerli eserleridir. Divan şiirinde mesnevi tarzının en büyük mümessili sayılan Atayi’ninHamse’si, Nadiri’nin İkinci Osman’ı anlatan Şahname’si, Nabi’nin Hayriye ve Hayrabad’ı, muhtelif bakımlardan mühim eserlerdir.
Tekke şiirinde eski ruh devam etmekle beraber büyük bir genişlik görülmektedir. Bu sahada Hüdayi, Nuri, Ümmi Sinan, Niyazi, ilahileriyle tanınmış şairlerdendirler.
Bu yüzyılda nesir edebiyatı da çok zengindir. Peçevi’nin Tarih’i, Evliya Çelebi’nin meşhur Seyahatname’si, Koçu Bey’in Risale’si, Kâtip Çelebi’nin, tarih, coğrafya, biyografi ve muhtelif konularda tetkik eserleri, Süheyli’ninNevadir’i, Seyid Yahya’nın Gencine-î Hikmet’i, İsmail-i Akaravi ile Sarı Abdullah’ın dinî ve Fikrî eserleri,bu devrin değerli mahsulllerindendir. Veysi’nin Siyer’i ve Vakıaname’si ile Nergisi’nin Hamse’si ise sanatkârane ve arap, fars kelimeleriyle çok yüklü muğlak nesrin en ifratlı örnekleridir. Eski destanlar cinsinden eserlerle birlikte, halk arasında okunmak üzere yazılmış, müellifi meçhul, birçok hikâye kitaplarına da rastlanmaktadır ki, bunlar, bu yüzyılda da normal ve klâsik Türk nesrinin yaşamakta olduğunu göstermektedir.
XVIII. YÜZYIL
Onsekizinci yüzyılda Türk edebiyatı daha fazla yerlileşmek suretiyle gelişimine devam etmiştir. Bu devirde saz şiiri çok yayılmış, divan şiiri mensupları arasına dahi girmiştir. Çok değerli bir şair olan Ercişli Emrah, Karaca Oğlan tarzını geliştirerek devam ettirmiş; Şermi, Mahtumi, Levni, Kâmili, Bağdadi gibi değerli saz şairleri divan edebiyatı muhitine girdikleri gibi, bazı divan şairleri ve divan edebiyatı muhitinde yaşayan birçok kimselerde saz şairleri tarzında şiirler yazmışlardır. Büyük divan şairi Nedim bile saz şiiri tarzında bir türkü yazmıştır. Kerem ile Aslı cinsinden birçok hikaye ve destanlarının da bu yüzyılda meydana geldiği görülmektedir.
Divan şiiri, bilhassa Nedim’in elinde, canlı bir dille yerli duyguları ve memleket hayatını anlatır hale gelmiştir. Nâzım, Nahifî, Sami, İzzet Ali Paşa, bu devrin tanınmış değerli şairlerindendir. Bunların çoğunda onsekizinci yüzyıla mahsus bir yenilik ve yerlilik göze çarpmaktadır. Nabi yolunda yürüyerek hikemî şiirler yazanlar arasında Raşit ile Koca Rağıp Paşa değerli eserler vermişlerdir. Havayi ve Tırsi, gündelik hayatı da aksettiren mizahi şiirleriyle şöhret kazanmışlardır. Yüzyılın sonlarına doğru Sabit tarzı hâkim olmuş, Beliğ, Enderuni Fazıl, Sümbülzade Vehbi, Sururi gibi şairler, açık saçık ve mizahi olmakla beraber, yerli hayatı ve muhtelif tipleri kuvvetle tasvir eden eserler yazmışlardır. Bütün divan edebiyatının en büyük şairlerinden biri olan Şeyh Galip ise, şahsi bir karakter göstererek divan şiirine yeni bir sembolik eda getirmiş ve divan edebiyatının mesnevi tarzında son şaheseri olan Hüsn-ü Aşk’ı yazmıştır.
Bu yüzyılda tekke edebiyatı da zengindir. Ruhta bir yenilik ve fevkalâdelik olmamakla beraber eski geleneği devam ettiren mühim şairler yetişmiştir. Sezai, Nüzuli, Üsküdarlı Haşim, bunların belli başlılarındandır. Dinî, ahlakî, didaktik mahiyette yazılan eserler arasında Mürşidi’ninAhmediye’si, halk tarafından çok okunmuştur.
Nesirde de şuurlu bir şekilde sadeliğe ve tabiiliğe doğru gidiş vardır. Külfetli ve sanatlı, arap, fars kelimeleriyle çok dolu bazı eserlere rastlanmakta ise de, yüzyılın umumi gidişinde bu sahada da yenilik ve sadelik temayülü hakimdir. Nâima, Silâhtar, Suphi Tarih’leri, bu devrin tabiî ve değerli nesir eserleri arasındadır. Yirmisekizçelebi Mehmet’in, Dürri’ninSefaretname’leriyle Resmi Ahmet’in Sefaretname’si ve Hülâsat-ül-İtibar’ı nesir nevine yeni ve güzel örnekler getirmiştir. Bunlarda tasvir, tahlil ve ifade bakımından zamanımıza çok yakın bir ruh ve çok sade ifadeler göze çarpmaktadır. Aziz Ali’nin Muhayyelât’ı roman ve hikaye edebiyatımızın gelişmesinde mühim bir yer almaktadır. Pek çok eserler yazan Bursalı İsmail Hakkı ve Erzurumlu İbrahim Hakkı, bu yüzyılın en çok yenileşmiş dinî yazarlarıdır. Bilhassa İbrahim Hakkı’nın Marifetname adlı, hem dinden ve tasavvuftan, hem de zamanına göre yeni sayılan pozitif ilimlerden bahseden eseri çok tanınmıştır. Ayrıca halk arasında okunmak üzere yazılmış, müellifi belli ve meçhûl hikâye masal kitaplarına bu yüzyılda da çokca tesadüf edilmektedir.
Edebiyatımızda Avrupa gören yazarlara ve Avrupa’dan bahseden eserlere de ilk defa olarak onsekizinci yüzyılda rastlanmaktadır. Yirmisekizçelebi Mehmet’in Paris Sefaretname’si, Avrupa görmüş bir Türk yazarının Avrupa’yı ve az çok Avrupa edebiyatını anlatan eseridir. Resmi Ahmet ve Ali Aziz’de Avrupa görmüş, Avrupa dili öğrenmiş ve Avrupa’yı anlatmış yazarlarımızdandır. Bu yüzyılda Macarcadan, Fransızca ve Almancadan bazı eserlerde dilimize çevrilmiştir. Bu hususların açık bir tesiri görülmemiş ise de, Lâle Devri’nden itibaren memkeletimize az çok nüfuz etmeğe başlayan avrupa ruhunun, edebiyatımızın gelişmesi üzerinde, Tanzimattan önce de, küçük bir rolü olduğunu kabul etmek lâzımdır.
Bugün enerjilerin oldukça güçlü olduğu bir gün. İçsel motivasyon duygun yüksek, bu da seni harekete geçirecektir. Yenilikçi fikirlerinle çevrendekilere ilham verebilirsin. Kendine olan güvenin tam, bu sayede zorlu görevlerin üstesinden rahatlıkla geleceksin. Ancak düşüncelerini başkalarıyla paylaşmadan önce biraz sabırlı olman gerekebilir. Ani kararlar verme eğiliminde olabilirsin, bu yüzden önemli seçimleri yapmak için biraz daha zaman harcamayı düşünebilirsin. Aşk hayatında da heyecan verici gelişmeler yaşanabilir. Hislerini açığa çıkarmakta tereddüt etme; samimiyetin karşılığında güzel sürprizler seni bekliyor. Sosyal ilişkilerdeki uyum, grup aktiviteleri ve arkadaşlarınla geçireceğin zaman sana enerji katacaktır. Kendini ifade ederken duygu ve düşüncelerini birleştirmeye dikkat et. Günün ilerleyen saatlerinde karşına çıkabilecek fırsatları değerlendirmek için açık fikirli olman yararına olacak.
Günün, içsel huzur ve dinginlik arayışında geçecek. Kendini ifadende daha cesur olabilirsin; yaratıcı yeteneklerin bu dönemde daha fazla ön plana çıkabilir. Finansal konularda dikkatli olman gereken bir zaman. Harcamalarını gözden geçirip bütçeni dengelemek, uzun vadede sana fayda sağlayacak. İlişkiler, derin konuşmalara ve samimi paylaşımlara açık. Sevdiğin kişilerle arandaki bağlar güçlenirken, bazı yüzleşmelerde cesur olmalısın. Sorunları açık bir şekilde dile getirmen, ilişkilerini derinleştirecektir. Sağlığınla ilgili daha fazla özen göstermen gerekecek; doğada vakit geçirip ruhunu dinginleştirmeye çalışmalısın. Etrafındaki güzelliklere gözlerini açman, ruhunun gıdasını bulmana yardımcı olacak. Gün sonunda, içsel huzurun için kendine zaman ayırmayı unutma.
Bugün iletişim becerilerin ön planda olacak. Fikirlerini açık ve net bir şekilde ifade etme fırsatını yakalayabilirsin. Sosyal çevrenle olan ilişkilerin önem kazanacak; yeni bağlantılar kurmak veya eski dostlukları tazelemek için harika bir zaman. Meraklı ruh halin, seni yeni deneyimlere yönlendirebilir. Öğrenme arzusunu besleyecek aktivitelerde bulunmak, zihin açıcı ve keyif verici olabilir. Karşına çıkan fırsatları değerlendirmek için esnek ve uyumlu olmalısın. Kısa seyahat planları yapmak veya küçük bir yolculuğa çıkmak, günlük rutinden uzaklaşmanı sağlayarak tazelenmene yardımcı olabilir. Ancak dikkatli ol; fikirlerin başkaları tarafından yanlış anlaşılabilir. Dikkatini, sezgilerine ve hislerine vermek, sağlıklı iletişim kurmanı kolaylaştırabilir. Kendine güven ve düşüncelerini duyurmaktan çekinme, çünkü bugün asıl seni heyecanlandıran konular üzerinde durmak için ideal bir zaman!
Duygusal derinliklerin ve sezgisel yeteneklerin ön planda. İçsel gücünü hissedecek, çevrendeki insanlarla daha derin bağlar kurma isteği duyacaksın. Aile ve ev hayatına yönelik duyduğun sorumluluklar gün içinde seni etkileyebilir, bu nedenle kendine zaman ayırmayı unutma. İlişkilerde daha hassas bir dönemdesin; empati kurma yeteneğin artıyor. Sevdiğin insanlarla olan iletişimini güçlendirmek için keyifli ve anlam dolu anlar yaratabilirsin. Duygusal ihtiyacını karşılamak adına geçmişle yüzleşmek, seni daha güçlü bir hale getirebilir. Kendini ifade etme konusunda cesur olmalısın. Unutma ki iç dünyanın zenginliği, dış dünyanın zorluklarıyla başa çıkmanda sana rehberlik edecek.
Bugün, kendini ifade etme ve yaratıcı yönlerini ortaya koyma konusunda güçlü bir arzu hissedebilirsin. Çevrendekilere ilham verme potansiyelin yüksek. Özgüveninle başkalarını etkileyebilirsin; bu nedenle sosyal ortamlarda dikkat çekmekten çekinme. Yeni projelere başlamak veya kişisel hedeflerini gözden geçirmek için harika bir zaman. İçsel motivasyonun güçlü; hayallerini gerçekleştirme yolunda atılacak adımları rahatlıkla planlayabilirsin. Ancak dikkatli ol; başkalarıyla ilişkilerinde kibir eğilimleri yaratmamak için alçakgönüllü kalmaya özen göster. Alışılmadık durumlarla karşılaşman, bu süreçte sana meydan okuyabilir. Hızla değişen koşullara uyum sağlamak, senin esnekliğine ve kararlılığına bağlı. Bugün, içindeki liderlik ruhunu ve tutku dolu yaklaşımlarını ortaya koymak için buluşmalara katılmak veya yeni bağlantılar kurmak iyi bir fikir. Unutma, gerçek gücün içten gelen sıcaklığında yatıyor.
Özen ve titizlikle geçireceğin bir gün seni bekliyor. Günlük yaşamındaki detaylara dikkat etme arzusu artabilir; bu, çevrendekilere de yansıyacak. İş veya projeler üzerinde yoğunlaşmanın verimliliğini artırırken, belki de bazı küçük ama önemli ayrıntıları fark etme şansı bulabilirsin. Destek bekleyen bir arkadaş, yardım teklifine ihtiyacı olabilir. Sadece mükemmellik arayışında değil, aynı zamanda empati ve anlayışla da yaklaşmak ilişkilerini güçlendirebilir. Fikirlere ve önerilere açık olman, ikili ilişkilerdeki dengeni sağlamana yardımcı olacak. Özel yaşamında ise, iletişimde samimiyet ön planda; bu sayede aradaki duygusal bağı pekiştirebilirsin. Sağlık konularında da dikkatli olman, zindeliğini korumak adına faydalı olacaktır. Unutma, her şeyin başı düzen ve uyum.
İlişkilerde uyum arayışı ön planda. Sizi saran sosyal ortamlarda kendinizi daha rahat ifade ediyorsunuz. Başkalarıyla olan etkileşimleriniz, ruh halinizi yükseltecek ve ilham verecek. Duygusal dengeyi sağlamak adına bir adım atmaya hazır olmalısınız. Hedeflerinizi netleştirmek ve işbirlikleri oluşturmak için doğru bir zaman. Hararetli tartışmalarda taraf olmaktan kaçınmanız, çevrenizdeki insanlarla olan bağlarınızı güçlendirebilir. Estetik ve güzellikle ilgili projelere yönelmek ruhunuza iyi gelecek. Bugün, yeni başlangıçlar için kendinizi hazır hissedeceksiniz, içe dönüp düşünmek için de güzel bir fırsat var. Kalbinizin sesine kulak vermek, gelecekteki adımlarınızı belirlemede size rehberlik edebilir.
İçsel derinliklerinle yüzleşmek adına mükemmel bir zaman. Kendi duygularını analiz etme ve gizli kalmış düşüncelerini keşfetme isteği artıyor. Bu, kişisel gelişim için büyük bir fırsat sunuyor. İlişkilerinde samimiyeti ön planda tutmak, geçmişle barışmanı sağlayabilir. İletişimdeki açıklık, güven inşa etmenin anahtarı olacak. Kariyer konularında ise, sezgilerin gücünden faydalanmalısın; içgüdülerin doğru yolu gösteriyor. Duygusal olarak kendini güçlendirmek isteyebilir, bu nedenle meditatif ve yaratıcı faaliyetlere yönelebilirsin. Unutma, dönüşüm sürecin her aşamasında kendine yeterince sabırlı ve nazik olman gerek. Başkalarının beklentilerinden arınmak, seni özgürleştirecek. Kendi iç sesine kulak ver ve onu takip et.
Hayata olan coşkunuz ve keşfetme arzunuz bugün daha da belirginleşecek. Yeni bilgiler edinme, farklı bakış açılarıyla tanışma fırsatları kapınızı çalıyor. Sıra dışı düşüncelere açık olmalısınız; bu, yaratıcı projelerinizi geliştirmek için mükemmel bir zaman dilimi. İletişim kurarken biraz daha sabırlı ve anlayışlı olmak, çevrenizdekilerle olan ilişkilerinizi güçlendirecektir. İçsel huzurunuzu bulmak için doğadayken ya da açık havada zaman geçirirken ruhunuz yenilenecek. Eğitim veya seyahat konuları gündeme gelebilir; bu fırsatları değerlendirmek uzun vadede size kazanç sağlayabilir. Kendinize güvenin, risk almaktan çekinmeyin. Unutmayın, hayatta en büyük maceralar, cesur adımlarla başlar.
Bugün, sorumluluklarını ve hedeflerini gözden geçirmek için mükemmel bir zaman. İş yerindeki işleri yakından takip etmen, önemli fırsatların kapını çalmasını sağlayabilir. Disiplinli yaklaşımın, seni diğerlerinden ayıracak ve başarı konusunda daha da ileriye götürecek. Ailevi konularda ise vereceğin kararlar, sevdiklerinle olan ilişkilerini güçlendirebilir. Duygusal derinliklerinle yüzleşmek, seni içsel huzura bir adım daha yaklaştıracak. Sağlık konusunda ise, enerjini artıracak ve zindeliğini destekleyecek küçük değişimlere kapıyı açabilirsin. Unutma, sabrın ve azmin, seni hedeflerine ulaştıracak en iyi kılavuzlardır.
Bugün zihninde ilerici fikirler şekillenecek, özgürlük arayışın daha da kuvvetlenecek. Sosyal çevrendeki insanlarla olan iletişimin tazelenecek, kendini ifade ederken daha cesur olabilirsin. Yenilikçi ve sıra dışı projelere yönelmek için mükemmel bir zaman. İçsel sezgilerin seni yönlendirecek, bu sayede belki de daha önce hiç düşünmediğin bir yola adım atabilirsin.Farklı bakış açılarına açık olman, hem iş hem de özel hayatında yeni fırsatlar doğurabilir. Sosyal etkinlikler, grup çalışmaları, topluluk önünde kendini ifade etmek için uygun bir gün. İnsanların seni ilham verici düşüncelerin ve yaratıcıça projelerinle takip etmesi olası. Bu süreçte karşına çıkan fırsatları değerlendirmek, kişisel gelişimin için büyük katkı sağlayacak.Unutma, bulunduğun ortamda sıradışı düşüncelerinle fark yaratabilirsin. İnsanların, yenilikçi yaklaşımlarına duyduğu hayranlığı hissetmek seni daha da motive edebilir. Ancak, mevcut alışkanlıklarına dair sorgulamalar yapma şansı da bulabilirsin; bu dönem, özgürleşmek ve kendin için en iyisini bulmak için ideal. Özellikle de kalabalık ortamlarda, kendinden emin bir duruş sergilemek, başkalarına ilham verebilir.
Duygusal derinliklerin su yüzüne çıkması ve sezgilerin güçlü hale gelmesi bekleniyor. İçsel huzur arayışında olduğun bir dönemdesin; ruhsal dinginliğini sağlamak için kendine zaman ayırmalısın. Sosyal ilişkilerde samimiyet ve bağ kurma isteği ön planda. İletişimde daha açık ve dürüst olman, hem kendini ifade edebilmeni hem de başkalarıyla olan bağlarını güçlendirmeni sağlayacak.Hobilerine, yaratıcılığına yönelmen, yeni ilgi alanları keşfetmek için harika bir fırsat var. Hayal gücünü kullanarak sanatsal bir proje üzerinde çalışmak, ruhunu besleyebilir. Duygusal bağlantılar kurmak için doğru zaman; sevdiklerinle derin sohbetler yapabilir, onlarla hislerini paylaşabilirsin. Kendini güçsüz hissettiğin anlarda destek almaktan çekinme. Ailenden veya yakın arkadaşlarından alacağın destek, sana güç verecek. Kaygıların ağır basabilir; bu nedenle, zihnini rahatlatacak aktivitelerle ilgilenmek önem kazanıyor. Meditasyon veya doğa yürüyüşleri gibi uygulamalar, iç huzurunu bulmana yardımcı olabilir. Kendine karşı nazik ol; hatalarını kabul et ve büyümek için onlardan ders al. Unutma ki, her deneyim seni daha güçlü kılacak ve yeni yollar açacaktır. Sezgi gücünü dinle ve içsel pusulanı takip et; seni doğru yöne yönlendirecektir.
