| TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ-4 |
XVI.YÜZYIL
Onaltıncı yüzyıl, Türk edebiyatının en parlak devridir. Saz şiiri genişlemiş, Köroğlu, Hayalî, Kul Mehmet gibi değerli şairler yetişmiş ve Köroğlu Destanı cinsinden büyük eserler vermeye başlamıştır.
İran Edebiyatı tesiri altında gelişen divan şiiri en yüksek merhalesine varmış, milli ruhu ve yerli hayatı aksettiren orijinal eserler vermiş, dâhi şairler yetiştirmiştir. Yüzlerce değerli şair arasında, Divan’larıyla tanınmış, Fuzulî, Hayalî, Yahya, Bakî, Nev-î, Ruhî gibi büyük sanatkârlar, kaside ve gazel tarzını işlemişler, bilhassa Bakî bu tarzın en büyük mümessili olmuştur. Mesnevi sahasında şaheserler, aşkî, dinî, ahlâkî ve içtimaî, muhtelif konulu büyük kitaplar meydana gelmiştir. Fuzuli’nin Leylâ ve Mecnûn’u, Lamii’ninGûy ü Çevgân’ı, Zatî’ninŞem’ü Pervane’si, Fazlî’nin Gül ü Bülbül’ü, Yahya’nın Hamse’si, Rahmi’nin Şah ü Geda’sı, Azeri’nin Nakş-ı Hayal’i, Cinani’ninRiyaz-ül-Cinan’ı bunların en mühimlerindendir. Manzum tarih ve tarihî destan cinsinden de büyük eserler yazılmıştır.
Yunus tesiri altında devam edip genişleyen tekke şiirinin birçok mahsulleri arasında Nizamoğlu Seyit Seyfullah’ın duygulu ilahilerle dolu divanı bu çeşidin değerli eserlerindendir. Bektaşi Pîr Sultan Abdal’ın şiirleri ise daha çok saz şiirine yaklaşan, ruh ve eda bakımından üstün ve değerli eserlerdendir.
Nesir sahasında da büyük bir genişlik ve çeşitlilik görülmektedir.Bu sahada Lamii’nin, tarihî, ahlâkî, dinî, aşkî, muhtelif eserleri en başta gelmektedir.Lûtfi Paşa’nın Tarih’i ve Asafname’si, Selâniki’nin Tarih’i, Âli’nin Künh-ül-Ahbar’ı, Piri Reis ve Seydi Ali Reis’in coğrafya ve seyahat eserleri, Kınalızade’nin Ahlâk-ı Alâi’si, Birgivi’ninVasiyetname’si, Nakkaş Sai’ninTezkiret-ül-Bünyan’ı, Şeyh Yahya’nın Menakıpname’si, Eyyubi’nin Hatemname’si, zengin bir nesir edebiyatının çeşitli konulardaki değerli eserlerindendir.
Bazı yazarların onbeşinci yüzyıldakinden daha fazla sanatkârane ve arap, fars kelimeleriyle çok yüklü eserler de meydana getirdikleri görülmektedir. Fuzuli’nin Hadikât-üs-Suada’sı ve Hoca Sadeddin’in Tac-üt-Tevarih’i bunların en mümessil örneklerindendir. Bununla beraber, bu tarz, bütün nesir edebiyatına şâmil olmamış, adı geçen eserlerin mühim bir kısmiyle birlikte bilhassa halk hikaye ve destanları sade ve klasik bir Türk nesri ile yazılmakta devam etmiştir.
Bu yüzyılda edebiyat tarihi, tenkid ve edebiyat bilgisi üzerine de eserler yazılmıştır. Bunlar arasında Sehi, Lâtifi ve Aşık Çelebi’nin Tezkire’leri ile Süruri’nin Bahr-ül-Maarif’i, nevilerinin ilk ve mühim eserleridir.
XVII. YÜZYIL
Onyedinci yüzyılda Türk edebiyatı daha çok yerlileşmek suretiyle gelişimine devam etmiştir. Saz şiiri tarzında büyük gelişme ve genişleme görülmektedir. Bir çok şairler arasında, halk edebiyatının ve saz şiirinin en büyük mümessilleri sayılan Aşık Ömer, Gevheri ve Karaca Oğlan değerli şiirleriyle tanınmış ve çok sevilmişlerdir. Bu tarzın Kerem ile Aslı cinsinden nesirle de karışık aşk destanları şeklinde büyük ve güzel eserleri meydana gelmiştir. Bu yüzyılda, saz şiirinin divan şiirinden ilhamlar alarak dil ve anlayış bakımından ona yaklaştığı, divan şiiri çevresinde yaşayan bazı devlet büyüklerinin saz şiirine de rağbet ettikleri ve bazı divan şairlerinin saz şiiri tarzında türküler yazdıkları görülmektedir.
Divan şiirinde kaside ve hicviyenin en büyük mümessili olan Nef’i, Divan’ı ve Siham-i Kaza adlı hicviyeler kitabı ile şöhret kazanmıştır. Divan’larıyla tanınmış şairlerden Şeyhülislâm Yahya, Fehim, Naili, Bahai, Neşati,Vecdi gibi şairler, bilhassa gazel tarzını işleyerek, bu çeşide, daha yerli ve tabii görünen yeni bir zevk, eda ve ahenk getirmişlerdir. Yüzyıl sonlarında Sabit, Türk halkına mahsus eda ve deyimlere çok ehemmiyet vermiş, büyük şair Nabi, düzgün ve tabii bir eda içinde lirik ve hikemî şiirler yazmıştır. Haleti’nin rubaileri, çeşidinin en güzel ve en değerli eserleridir. Divan şiirinde mesnevi tarzının en büyük mümessili sayılan Atayi’ninHamse’si, Nadiri’nin İkinci Osman’ı anlatan Şahname’si, Nabi’nin Hayriye ve Hayrabad’ı, muhtelif bakımlardan mühim eserlerdir.
Tekke şiirinde eski ruh devam etmekle beraber büyük bir genişlik görülmektedir. Bu sahada Hüdayi, Nuri, Ümmi Sinan, Niyazi, ilahileriyle tanınmış şairlerdendirler.
Bu yüzyılda nesir edebiyatı da çok zengindir. Peçevi’nin Tarih’i, Evliya Çelebi’nin meşhur Seyahatname’si, Koçu Bey’in Risale’si, Kâtip Çelebi’nin, tarih, coğrafya, biyografi ve muhtelif konularda tetkik eserleri, Süheyli’ninNevadir’i, Seyid Yahya’nın Gencine-î Hikmet’i, İsmail-i Akaravi ile Sarı Abdullah’ın dinî ve Fikrî eserleri,bu devrin değerli mahsulllerindendir. Veysi’nin Siyer’i ve Vakıaname’si ile Nergisi’nin Hamse’si ise sanatkârane ve arap, fars kelimeleriyle çok yüklü muğlak nesrin en ifratlı örnekleridir. Eski destanlar cinsinden eserlerle birlikte, halk arasında okunmak üzere yazılmış, müellifi meçhul, birçok hikâye kitaplarına da rastlanmaktadır ki, bunlar, bu yüzyılda da normal ve klâsik Türk nesrinin yaşamakta olduğunu göstermektedir.
XVIII. YÜZYIL
Onsekizinci yüzyılda Türk edebiyatı daha fazla yerlileşmek suretiyle gelişimine devam etmiştir. Bu devirde saz şiiri çok yayılmış, divan şiiri mensupları arasına dahi girmiştir. Çok değerli bir şair olan Ercişli Emrah, Karaca Oğlan tarzını geliştirerek devam ettirmiş; Şermi, Mahtumi, Levni, Kâmili, Bağdadi gibi değerli saz şairleri divan edebiyatı muhitine girdikleri gibi, bazı divan şairleri ve divan edebiyatı muhitinde yaşayan birçok kimselerde saz şairleri tarzında şiirler yazmışlardır. Büyük divan şairi Nedim bile saz şiiri tarzında bir türkü yazmıştır. Kerem ile Aslı cinsinden birçok hikaye ve destanlarının da bu yüzyılda meydana geldiği görülmektedir.
Divan şiiri, bilhassa Nedim’in elinde, canlı bir dille yerli duyguları ve memleket hayatını anlatır hale gelmiştir. Nâzım, Nahifî, Sami, İzzet Ali Paşa, bu devrin tanınmış değerli şairlerindendir. Bunların çoğunda onsekizinci yüzyıla mahsus bir yenilik ve yerlilik göze çarpmaktadır. Nabi yolunda yürüyerek hikemî şiirler yazanlar arasında Raşit ile Koca Rağıp Paşa değerli eserler vermişlerdir. Havayi ve Tırsi, gündelik hayatı da aksettiren mizahi şiirleriyle şöhret kazanmışlardır. Yüzyılın sonlarına doğru Sabit tarzı hâkim olmuş, Beliğ, Enderuni Fazıl, Sümbülzade Vehbi, Sururi gibi şairler, açık saçık ve mizahi olmakla beraber, yerli hayatı ve muhtelif tipleri kuvvetle tasvir eden eserler yazmışlardır. Bütün divan edebiyatının en büyük şairlerinden biri olan Şeyh Galip ise, şahsi bir karakter göstererek divan şiirine yeni bir sembolik eda getirmiş ve divan edebiyatının mesnevi tarzında son şaheseri olan Hüsn-ü Aşk’ı yazmıştır.
Bu yüzyılda tekke edebiyatı da zengindir. Ruhta bir yenilik ve fevkalâdelik olmamakla beraber eski geleneği devam ettiren mühim şairler yetişmiştir. Sezai, Nüzuli, Üsküdarlı Haşim, bunların belli başlılarındandır. Dinî, ahlakî, didaktik mahiyette yazılan eserler arasında Mürşidi’ninAhmediye’si, halk tarafından çok okunmuştur.
Nesirde de şuurlu bir şekilde sadeliğe ve tabiiliğe doğru gidiş vardır. Külfetli ve sanatlı, arap, fars kelimeleriyle çok dolu bazı eserlere rastlanmakta ise de, yüzyılın umumi gidişinde bu sahada da yenilik ve sadelik temayülü hakimdir. Nâima, Silâhtar, Suphi Tarih’leri, bu devrin tabiî ve değerli nesir eserleri arasındadır. Yirmisekizçelebi Mehmet’in, Dürri’ninSefaretname’leriyle Resmi Ahmet’in Sefaretname’si ve Hülâsat-ül-İtibar’ı nesir nevine yeni ve güzel örnekler getirmiştir. Bunlarda tasvir, tahlil ve ifade bakımından zamanımıza çok yakın bir ruh ve çok sade ifadeler göze çarpmaktadır. Aziz Ali’nin Muhayyelât’ı roman ve hikaye edebiyatımızın gelişmesinde mühim bir yer almaktadır. Pek çok eserler yazan Bursalı İsmail Hakkı ve Erzurumlu İbrahim Hakkı, bu yüzyılın en çok yenileşmiş dinî yazarlarıdır. Bilhassa İbrahim Hakkı’nın Marifetname adlı, hem dinden ve tasavvuftan, hem de zamanına göre yeni sayılan pozitif ilimlerden bahseden eseri çok tanınmıştır. Ayrıca halk arasında okunmak üzere yazılmış, müellifi belli ve meçhûl hikâye masal kitaplarına bu yüzyılda da çokca tesadüf edilmektedir.
Edebiyatımızda Avrupa gören yazarlara ve Avrupa’dan bahseden eserlere de ilk defa olarak onsekizinci yüzyılda rastlanmaktadır. Yirmisekizçelebi Mehmet’in Paris Sefaretname’si, Avrupa görmüş bir Türk yazarının Avrupa’yı ve az çok Avrupa edebiyatını anlatan eseridir. Resmi Ahmet ve Ali Aziz’de Avrupa görmüş, Avrupa dili öğrenmiş ve Avrupa’yı anlatmış yazarlarımızdandır. Bu yüzyılda Macarcadan, Fransızca ve Almancadan bazı eserlerde dilimize çevrilmiştir. Bu hususların açık bir tesiri görülmemiş ise de, Lâle Devri’nden itibaren memkeletimize az çok nüfuz etmeğe başlayan avrupa ruhunun, edebiyatımızın gelişmesi üzerinde, Tanzimattan önce de, küçük bir rolü olduğunu kabul etmek lâzımdır.
Yeni başlangıçlar için dolu dolu bir gün seni bekliyor. Enerjin yüksek, bu da çevrendeki insanlara ilham verebilir. Kariyerinde atılım yapmak için uygun bir zaman dilimindesin; cesur ve kararında kararlı ol. Sosyal çevrendeki dinamikler değişiyor, ilişkilerinde dengeyi sağlamak için biraz empati göstermelisin. Sağlığına dikkat et, spor yaparak ruhsal ve fiziksel enerjini artırabilirsin. İçsel sesine kulak ver, sezgilerin doğru yönlendirecek. Aşk hayatında tutku dolu anlar yaşanabilir, spontane davranmak seni mutlu edebilir. Güzel fırsatlar kapını çalacak; bunları değerlendirmek için hazırlıklı ol!
Güne huzurlu bir enerjiyle başlayacaksın. İçsel dinginliğin, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerini olumlu yönde etkileyecek. Bugün, içsel arzularını daha net bir şekilde görebilirsin. Yaratıcılığının doruklarına ulaşacak ve yeni projeler için ilham kaynağı olabileceksin. Ayrıca, maddi konularla ilgili sağlam kararlar almak için uygun bir zaman. İletişim becerilerini kullanarak, başkalarıyla olan bağlarını güçlendirebilir; aynı zamanda kalabalık ortamlarda dikkat çekebilirsin. Gün ortasına doğru, bazı konularda karamsarlığa düşebilirsin; bu durum geçici ve üstesinden gelmek için kısa molalar alman yeterli olacak. Akşam saatlerinde ise sevdiklerinle vakit geçirmek, ruhunu besleyecek ve sana enerji katacak. Genel olarak, kendine güvenini pekiştireceğin, herkesle uyum içinde olacağın bir gün seni bekliyor.
Bugün iletişim becerilerin ön planda olacak. Düşüncelerini sakin ve açık bir şekilde ifade etmek, tartışmalarda sana avantaj sağlayabilir. Sosyal çevrendeki değişimlere adaptasyon gösterebilir, yeniliklere açık olabilirsin. Farklı bakış açıları seni zenginleştirirken, öğrendiklerin hayatına yeni bir yön katabilir. Kendi içsel düşüncelerine dönebilir, içsel huzurunu sağlamak için bir miktar yalnız kalma ihtiyacı hissedebilirsin. Unutma, düşüncelerin sadece senin değil, başkalarının da hayatını etkileyebilir; bu yüzden dikkatli ve saygılı olmalısın. Bugün karşılaşacağın sürpriz gelişmelere hazırlıklı ol, esneklik sağlamak seni daha da güçlendirecektir. Kendini ifade etme şeklin, başkaları üzerinde güçlü bir etki yaratabilir. Dinleme becerilerin de bu süreçte önemli olacak; karşındakilerin duygularını anlamak, ilişkilerini derinleştirebilir.
Duygusal derinliğin ve sezgisel yeteneklerin ön planda. İç dünyanda barış arayışındasın, bu nedenle kendine zaman ayırmak isteyebilirsin. Ailene ve sevdiklerine olan bağların güçleniyor; bu dönem onlarla geçireceğin anlar sana huzur verecek. Duygusal açıdan tatmin edici bir deneyim yaşama ihtimalin yüksek. Geçmişte yaşadığın olaylar üzerinde düşünmek; duygusal yüklerden arınmanı sağlayabilir. İş ya da kariyerde bazı belirsizlikler olabilir; acele etme, sakin kalmak ve düşünmek en iyisi. İçsel sesine kulak ver, seni yönlendirecek. Geleceğe dair önemli kararlar için daha doğru bir zaman; hislerinle hareket etmeni öneririm. Kendine güven ve ruhsal dengenle ilgili çalışmalara yönel. Doğa ile bağlantı kurmak, ruhunu besleyecek bir enerji kaynağı yaratabilir. Bu süreçte minik hobiler veya yaratıcı etkinlikler de sana ilham verebilir. Hayat, seni şaşırtacak sürprizlerle dolu; açık fikirli ol ve kaçırılmayacak fırsatlara göz kulak ol. Duyguların ve sezgilerinle ilerle; içsel yolculuğun, seni güçlendirecektir.
İçsel gücün ve karizmanın zirveye ulaşacağı bir gün. Çevrendeki insanlara ilham verebilir, liderlik özelliklerini ön plana çıkarabilirsin. Kendine olan güvenin, hedeflerine ulaşma arzunu güçlendirecek. Yeni projelere veya toplanmalara katılmak, hem sosyal çevreni genişletecek hem de yeni fırsatlar sunacak. Ancak, aşırı özgüven bazı tepkilere neden olabilir; bu yüzden hareketlerinde dikkatli ve düşünceli olmanda fayda var. İş hayatında, yaptığın işlerin takdir edilmesi moral verecek. Özel ilişkilerde ise, duygusal derinliklere inmek, ilişkini daha güçlü bir temele oturtabilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; sevdiklerinle geçireceğin anlar ruhunu besleyecek.
Bugün detaylara olan dikkatin ve analitik düşünme yeteneğin öne çıkacak. İş veya günlük işler içinde küçük sorunlar karşına çıkabilir, ama mükemmel gözlem yeteneğin sayesinde bunları kolayca çözebilirsin. Sağlığınla ilgili konulara odaklanmak isteyebilirsin, belki de bir diyeti gözden geçirip yenilikler yapmak için uygun bir zaman. İletişim kuracağın kişiler arasında bazı misafirliklerin, sohbetlerin seni derin düşüncelere sevk edebilir. Aşk hayatında ise samimi ve içten iletişimin, partnerinle olan bağını güçlendirebilir. Kendine güven ve düzen duygusu, gün boyunca seni destekleyici birer unsur olacak. Kendini ifade ederken mantığından uzaklaşmaman gereken durumlar da olabilir, bu nedenle duygusal tepkilerinle yüzleşebilirsin. Özel alanına daha fazla dikkat etmek, içsel huzurunu sağlamana yardımcı olacak. Çevrendeki insanlara yardımcı olma isteğin artabilir; başkalarının sorunlarına duyarlılık gösteriyorsun, bu da ilişkilerini kuvvetlendirecek.
Sosyal ilişkilerinde dengenin ve uyumun ön planda olduğu bir gün. İnsanlarla olan etkileşimlerin seni yeni fikirlere ve ilham verici tartışmalara yönlendirebilir. Bilinçaltındaki bazı duygular yüzeye çıkabilir; bu, kendini daha iyi anlamanda faydalı olacaktır. Estetik ve sanatsal yönlerin ortaya çıkabilir, yaratıcılığını ifade etmek için uygun bir zaman. İlişkilerinde dikkat etmen gereken en önemli şey, karşılıklı anlayış ve empati. Sevdiğin kişilerle olan bağlarını güçlendirmek için fırsatlar karşına çıkabilir. Duygusal anlamda biraz daha derinleşmeyi tercih edebilirsin, ancak bazen yüzeyde kalmak da yararlı olabilir. Kendi ihtiyaçlarına zaman ayırmayı unutma; dengeyi sağlamak sana iyi gelecektir.
Gizli kalmış duyguların su yüzüne çıkıyor; bu durum, hem içsel bir yüzleşme hem de dönüşüm için fırsatlar sunuyor. İletişimde karşı tarafın niyetini sorgulamakta haklısın, sezgilerin güçleniyor. İlişkilerde sahtekârlık ya da samimiyet eksikliği hissedebilirsin; bu nedenle, kendini açmak için güvenli bir zemin bulman gerekiyor. İş hayatında, kararlılık ve disiplin seni başarıya taşıyacak anahtarlar. Projelerine yenilik katmak için yaratıcı düşünmenden yararlanabilirsin. Arkadaşlarınla olan diyalogların senin için önemli bir destek alanı oluşturuyor, onlarla açık ve samimi bir iletişim kurmak faydalı olacak. Kendi içindeki güçle yüzleşmek, değişim ve dönüşüm için kapıları aralayacak. Unutma ki, dönüşüm süreci genellikle zorlayıcı olabilir ama sonunda yeni bir sen doğacak.
Bugün, özgürlük arayışın daha da belirginleşecek. Zihninde yeni fikirler, projeler ve yolculuk planları dönmeye başlayacak. Hayatının bu döneminde direkt olarak hislerine odaklanmak, seni doğru yola yönlendirebilir. Negatif düşünceleri geride bırakmak ve geniş bir perspektifle bakmak için fırsatlar sunulacak. Sosyal ilişkilerde samimiyetin ön planda olacağı bir gün. İnsanlarla olan etkileşimlerin, sana yeni bakış açıları kazandırabilir. Yaratıcılığını serbest bırak ve heyecan verici aktiviteler için kendine zaman ayırmayı unutma. Eğlenmek, spontane kararlar almak ve yeni deneyimlere açık olmak, ruh halini canlandıracak. Emniyet arayışın bugün baskın olabilir, işte ve özel yaşamında dengeyi sağlamakta zorlanabilirsin. İçsel huzurun için küçük adımlar atmayı ihmal etme. Kendini ifade etmekte de daha cesur olabilirsin; düşüncelerini açıkça paylaş, duygularını dile getir. Bugünün sunduğu olanakları değerlendirirken, kalbinin sesine kulak ver.
Bugün, kararlılığın ve disiplini ile parlayacaksın. Hedeflerine ulaşmak için gereken adımları atma isteğin oldukça güçlü. İş hayatında veya projelerinde sorumluluk alman gereken durumlar ortaya çıkabilir. Bu, senin liderlik becerilerini sergilemek için harika bir fırsat. Ancak, aşırı hırslı veya mükemmeliyetçi olmaktan kaçınmalısın, zira bu, çevrendekilerle olan ilişkilerini olumsuz etkileyebilir. Duygusal anlamda, belki de içsel bir sorgulama yapma ihtiyacı hissedebilir, geçmişle yüzleşmek gününü renklendirebilir. Kendi içindeki potansiyeli keşfetmek için zaman ayırman önemli. Sosyal çevrendeki insanlar için oldukça güven verici bir figürsün; onların sorunlarıyla ilgilenmek sana iyi gelebilir. Kendine de biraz zaman ayırmayı unutma, ruhsal dinlenme ve yenilenme, başarıyı destekleyecektir. Fiziksel sağlığına dikkat etmeli, doğa yürüyüşleri yapmak ruhunu canlandırabilir.
Bugün, zihninizin canlılığı ve yaratıcılığınızın artışı kendini hissettirecek. Yenilikçi fikirler aklınıza düşecek ve mesleki veya kişisel projelerinizde gerçekleştirmek istediğiniz hedefler için ilham kaynağı bulacaksınız. İletişim becerilerinizin güçleneceği bu süreçte, insanlarla kurduğunuz bağlantılar derinleşebilir. Sosyal çevrenizdeki etkinliklere katılmanız, yeni insanlarla tanışmanıza ve perspektif değişiklikleri yakalamanıza olanak tanıyacak.Duygusal açıdan bakıldığında, içsel huzurunuzu sağlamanız gereken bir dönemdesiniz. Kendinize ayırdığınız zaman, ruhsal dinginlik sağlayacak ve içsel yolculuğunuzda önemli bir role sahip. Arkadaşlarınızdan veya sevdiklerinizden beklediğiniz destek, aslında onların da sizinle aynı uyumda olduklarını görmenizi sağlayabilir. Unutmayın, kendinizi ifade etmekten çekinmeyin; fikirlerinizi cesurca paylaşmak, toplumsal düzlemde önemli değişimlere kapı açabilir. Anlayış ve empati, gün içerisinde ilişkilerinizi güçlendirecek unsurlar olacak. Bu dönem, aynı zamanda kendinizi keşfetmek ve sınırların ötesine geçmek için bir fırsat sunuyor. İçsel yaratıcılığınızı dış dünyayla buluşturmak için gerektiğinde cesur adımlar atmayı ihmal etmeyin.
Bugün iç selam verici ve yaratıcı bir enerji ortamı seni sarabilir. Duyguların derinleşirken, sezgilerin güçlenebilir. Başkalarıyla kurduğun bağlar, düşüncelerinden daha fazla önem kazanıyor, bu yüzden empati ve anlayışla yaklaşmak faydalı olacak. Sanatsal bir ifade veya yaratıcı projeler üzerinde çalışma isteği artabilir, bununla birlikte, başkalarının duygusal ihtiyaçlarına duyarlılığın seni destekleyebilir. Kendini açık bir şekilde ifade etme ihtiyacı hissedebilirsin; birikmiş duyguları dile getirmek, ruhsal rahatlama sağlayabilir. Unutma, aşk ve manevi bağlılık konularında da derinleşme fırsatları kapını çalabilir. İleriye dönük hayallerini düşünerek, bunları somut hale getirmek için atılacak adımlar için de uygun bir zaman. Bazen kendine biraz zaman ayırmak, zihnini ve ruhunu yenilemenin en iyi yolu olabilir.
