1
“Kitaplarımdaki her yazı benim o oyunlarda geçirdiğim 2-3 saatin hatıra defteridir. Meraklıları için aynı zamanda dünya tiyatrosunun değişim sürecine, klasikleşmiş oyunların farklı performanslarla yeni yorumlarına da ışık tutar.” Bu sözler, gerçek bir tiyatro tutkunu Tilda Tezman’a ait.
Dünya tiyatrosunun peşinden ülke ülke dolaşan ve tüm seyahatlerinin rotasını, görmek istediği oyunların sahne takvimlerine göre ayarlayan Tezman, “Oyunname II” adlı kitabını yayımladı. Okuru, bir tiyatro yolculuğuna çıkaran kitap, tüm kitapçılarda ve çevrimiçi satış platformlarında satışa çıktı. Tezman ile rotasını çevirdiği oyunlardan oluşan kitabını konuştuk.
Nerden geliyor bu tiyatro tutkusu?
Tiyatroya sevdam, bu değerli sanat dalının İstanbul’da yerleşik ve köklü bir sosyal etkinlik olduğu çocukluk yıllarımda başladı. Sevgili anne ve babamın sayesinde tiyatroyla 7 yaşlarında tanıştım.
Hatırlıyorum, bu dönemde her hafta çarşamba ve cumartesi günleri tiyatro matinelerine, özellikle de Lale – Alev Oraloğlu oyunlarına giderdik. Her yeni yıla, yeni bir oyun seyrederek girme adetimiz vardı. Yine bu yıllarda ağabeyim Şişli Terakki Lisesi’nde Tiyatro Kolu’ndaydı; oyun provalarını bizim evde yaparlardı. Sonrasında ağabeyim ve iki okul arkadaşı Beşiktaş Halk Evi’nde tiyatro oyunları oynamaya başladı. Bu oyunları kaçırmazdım. Pirandello’nun “Ağzı Çiçekli Adam”, Edward Albee’nin “Hayvanat Bahçesi” heyecanla seyrettiğim ve tekstlerini neredeyse ezberlediğim oyunlardan bazılarıydı. Nitekim bu üçlüden Zafer Diper tiyatroyu meslek olarak seçti, bu sanat dalında başarıyla devam etti ve kurduğu Bizim Tiyatro grubuyla yıllarca çok önemli oyunlara imza attı. (Yargı, Woyzeck, Dava) ve yine o yıllardan zihnime çakılı kalan 2 oyun; Genco Erkal’ın “Aslan Asker Şvayk” ve “Bir Delinin Hatıra Defteri” ve daha niceleri… Pazartesileri hariç her gece perdelerini açan birbirinden şık ve repertuvarı zengin tiyatro salonları…
Kendimi öylesi bir dönemde tiyatro ile tanıştığım için hep çok şanslı sayarım. Yıllar geçtikçe de bu tutku benimle birlikte büyüdü ve hayatımın vazgeçilmezi oldu…
İlk seyrettiğiniz oyunu hatırlıyor musunuz?
İlk seyrettiğim oyun, Muammer Karaca, Toto Karaca ve Muzaffer Hepgüler’in oynadıkları bir oyundu, yanılmıyorsam da Cibali Karakolu’ydu.
Bir oyunun perde arkasını gördünüz mü? En başından sonuna kadar…
Tiyatrocu dostlarımın birçok oyununun tekstini Türkçe’ye çevirdim; dekor ve kostümlerinde yardımcı oldum, genel provalarını izledim, bütün bunları da amatörce yaptım.
Kitabın oluşum sürecini anlatır mısınız?
Çok küçük yaşlardan itibaren oyun izleyerek geçirdiğim sihirli saatlerin zihnimde canlı kalması için, yurtdışına yaptığım yolculukların sonunda izlediğim oyunlara ait notlar tutmaya, broşürler, tanıtım yazıları ve fotoğraflar biriktirmeye başladım. Kendime oyunlardan yazdığım bu mektupların birikimi ile bir çeşit hatıra defteri oluştu. Bu birikimi Türkiye’de tiyatro severlerle paylaşmak üzere Vizon Dergisi’nde ve Tiyatro Dergisi’nde yazmaya başladım. Ardından, Milliyet Sanat’ta yazdım. Zamanla biriken bu yazıları derleyerek 2012 yılında ilk kitabım “Oyunname” ortaya çıktı.
Bu kitabım Türkiye’de ödenekli ve özel tiyatroların oyun repertuvarları için rehber olması bana cesaret verdi. Aradan geçen sekiz yılda Radikal ve Sözcü gazetelerinde yazmaya devam ettim ve bu süreçte izlediğim oyunlar arasından yaptığım 70’e yakın seçki ile de “Oyunname II”yi hazırladım.
Bir yılda kaç oyun seyrediyorsunuz?
Yılda ortalama 40 oyun izliyorum. 50 yıla yakın zamandır kesintisiz izlediğim oyunların sayısı ise toplamda üç bini geçti.
Bugüne kadar seyrettiğiniz oyunlar arasında sizi çok etkileyen bir oyun var mı?
Öyle çok oyundan etkilendim ki… Öyle çok oyun yüreğime dokundu ki… Öyle çok oyunda kendimi buldum ki… Öyle çok oyun bana yol gösterdi ki… Öyle çok oyun hayata bakışımı değiştirdi ki… Aralarından hangisini seçmeye kalksam diğerlerine haksızlık ederim diye düşünüyorum.
Kitabın devamı gelecek mi?
İsterim ve bu disiplinde devam ettiğim sürece yeni bir kitap neden olmasın ki.
Tiyatro ile ilgili başka projeleriniz olacak mı?
Tiyatro ile ilgili projelerim var. Bu zorlu ve sancılı pandemi sürecinin bitmesiyle tiyatro faaliyetlerine ağırlık vermek istiyorum. Yeni mekânların açılması, yeni oyunların sahnelenmesi, hayallerimi süslüyor. Zengin repertuvarlarla, her gece perde açan tiyatrolarla, zengin bir sanat ortamı olmasını arzu ediyorum. Türkiye’de oynanmamış, benim de severek izlediğim oyunlardan birini sahneye koymak en büyük emelim.
Kitapta oyunları ülke ya da tür olarak ayırmayı hiç düşündünüz mü?
Yeni kitabımı geçen yıl pandemi döneminde derlemeye başladım. Ülke ya da tür olarak bir seçim yapmadım. Bu sefer altını çizmek istediğim konular, dünyanın içinden geçtiği değişime, toplumsal sancılara ve hassasiyetlere parmak basan, daha cesur bir dünya için çoksesliliği savunan bir seçki yapmaktı.
2012 yılından bugüne izlediğim oyunlar arasında, farklı konulara dikkat çeken, söylemleri çok kuvvetli oyunlar vardı. Ve hepimiz kabul etmeliyiz ki tiyatro tüm fikir ve hakların özgürce sergilendiği, insanı insana insanla anlatan eşsiz bir platform. Ve ben de bu anlamda son 8 yılda çok çarpıcı oyunlar izledim. Son sekiz yılda izlediğim yüzlerce oyun arasından da dil, din, ırk ayrımcılığı, cinsiyet eşitliği, farklı cinsel tercihler, kadına şiddet, doğaya yapılan zulüm, toplumsal varoluşların sancılarına vurgu yapan cürretkâr oyunlara yer verdim.
Enerjinin yüksek olduğu bir gün. Rahatça dile getiremediğin düşüncelerinin peşinden gitme fırsatı bulabilirsin. Yeni başlangıçlar için cesaret buluyorsun, bu sebeple içsel bir keşif başlatabilirsin. Sosyal çevrendeki dinamikler dikkatini çekiyor; bazı insanlar ilişkilerini yeniden değerlendirmene sebep olabilir. Kendine güvenin artıyor ve yeniliklere açılma cesaretini gösteriyorsun. Ancak, düşünmeden hareket etme eğilimine dikkat etmelisin; sezgilerine güvenerek, duygusal dengenin kaybolmamasına özen gösterebilirsin. Duygusal açıdan besleyici ilişkiler kurmaya ve destek arayışına yönelmekte fayda var. Kendi içsel gücüne odaklanarak cesur kararlar alabilir, hedeflerine daha kararlı adımlarla ilerleyebilirsin.
Sakin ve huzurlu bir gün seni bekliyor. İçsel bir denge arayışında olabilir, bu nedenle kendine zaman ayırmak isteyebilirsin. Tasarımlar ve planlar üzerinde düşünmek için mükemmel bir dönemdesin; yaratıcı fikirlerin aklında dolanabilir. Maddi konularda alım satım yapmayı düşünüyorsan, daha dikkatli olmalısın. Duygusal ilişkilerde ise, sağlam temellere dayanmak ve güvenilir bağlantılar kurmak ön plana çıkabilir. Aşk hayatında samimiyet arayışında olacak, partnerinle derin konuşmalar yaparak aranızda bağınızı güçlendireceksin. Kendine olan güvenin artarken, sosyal çevrendeki insanlarla da ilişkilerini derinleştirme fırsatı yakalayabilirsin. Anı yaşamak, detayların tadını çıkarmak ve doğanın sunduğu güzellikleri keşfetmek için harika bir zaman dilimi.
Bugün iletişim becerilerin öne çıkıyor. Çevrendeki insanlarla olan diyaloglarının derinleşmesi, yeni bağlantılar kurman için fırsatlar yaratabilir. Akılcı düşünme yeteneğini kullanarak, karmaşık durumları kolaylıkla çözebilirsin. Aynı zamanda sosyal ortamlarda varlığını hissettirecek fırsatlar karşına çıkacak; bu da ruh halini canlandıracak. Ancak dikkatli ol; hangi bilgiyi paylaşman gerektiğini ve kiminle iletişime geçeceğini iyi ayarlaman gerektiği bir gün. Kendine güvenerek hareket et, çünkü düşüncelerinin dışavurumu olumlu sonuçlar getirebilir. İlginç ve ilham verici insanlarla karşılaşma ihtimalin yüksek. Sadece çevrenle değil, kendinle de iletişimini güçlendir; içsel dünyana kısa bir yolculuk yapmak, sana yeni bakış açıları kazandırabilir.
Duygusal olarak derin bir gün içerisindesin. Aile ve sevdiklerinle olan ilişkilerine odaklanmak, içsel huzurunu artırabilir. Duygusal ihtiyaçlarını ifade etmekten çekinme; bu, bağlantıların daha da güçlenmesine yardımcı olabilir. İş veya günlük rutinlerin gerektirdiği sorumluluklar, zihnini meşgul edebilir, bu nedenle biraz ara vermek ve ruhunu dinlendirmek önemli. İçsel sezgilerin oldukça kuvvetli, bunu kullanarak karar alma süreçlerini yönlendirebilirsin. Kendine özel zaman ayırmayı unutma; bu, duygusal dengeyi sağlamak adına gereklidir. Yaratıcılığın yüksek, bu da sanatsal ifadelere yönelmeni teşvik edebilir. Aşk hayatında sıcaklıklara açılsan, karşılıklı iletişim önem kazanabilir; hislerini samimiyetle aktararak derinleşen bir bağ kurabilirsin. Harika bir gün seni bekliyor; içindeki duygusal zenginliği besle ve etrafındaki dünyayla uyum içinde ol.
Yaratıcılığını ve enerjini serbest bırakma zamanı. İçsel tutkun seni yönlendirecek, bu yüzden içinden gelen sesi dinle. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin oldukça canlı geçecek, yeni insanlarla tanışmak veya eski dostlarla bir araya gelmek ruhuna çok iyi gelecek. Bugün biraz gösterişli olmayı ve kendini ifade etmeyi tercih edebilirsin; bu, kendine olan güvenini artıracak. Karar almada cesur ol, hislerine güven. İş veya kişisel projelerde öne çıkmak isteyeceksin, bu fırsatı değerlendirmekten çekinme. Ayrıca, sevdiklerinle olan ilişkilerine dikkat et; açık iletişim ve samimiyet her şeyin anahtarı. Gözler üzerindeyken, tüm potansiyelini ortaya koymak için en uygun an. Unutma, senin ışığın parlamak için var!
Bugün, detaylara olan dikkatiniz sayesinde sorunları çözme yeteneğiniz ön planda olacak. Planlarınızı net bir şekilde organize etmek, hedeflerinize ulaşmanıza yardımcı olacak. Çalışma ortamında hoş bir atmosfer yaratma arzunuz, işbirliği içinde olduğunuz kişilerle olan ilişkilere olumlu yansıyacak. Kendinizi ifade ederken daha cesur olma ihtiyacı hissedebilirsiniz; bu, yaratıcı projelerde sizi öne çıkarabilir. Sağlığınıza dikkat etmek, vücudunuzun ihtiyaçlarını göz ardı etmemek için bir fırsat sunuyor. Belki de bir yürüyüş ya da hafif bir spor aktivitesi ile gününüze yenilik katabilirsiniz. Ayrıca, biriyle olan iletişiminiz derinleşebilir, duygusal bir bağ kurma şansınız var. Kendini ifade etmenin yollarını bulmak ve psikolojik olarak rahatlamak için içe dönmek faydalı olacak.
Bugün ilişkilerde denge arayışın ön planda. Sosyal ortamlarında etkileşimlerin canlanabilir, karşına çıkan fırsatları iyi değerlendirmek isteyeceksin. Başkalarının görüşlerine açık olman, işbirlikleri oluşturmanı kolaylaştırır. Ancak, başkalarının ihtiyaçlarını kendi isteklerinle dengelemekte zorlanabilirsin. Kendi sınırlarını belirlemek, sana özgüven kazandıracak. Sanata duyduğun ilgi artabilir, bu alanda yaratıcılığını ortaya koyma isteği içindesin. Özellikle estetik ve güzellikle ilgili projeler yeni ilhamlar getirip ruhunu besleyebilir. Duygusal ilişkilerde ise sevgi dolu bir iletişim oluşturmak, bağların kuvvetlenmesine yardımcı olacak. Sağlık açısından, zihnini dinginleştirmek için meditasyon veya doğa yürüyüşleri faydalı olabilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; içsel huzurunu bulduğun an, tüm ilişkilerin daha da güçlenecek.
Bugün derin hislerinle yüzleşeceğin bir gün. Duygularının yoğunluğu, ilişkilerinde seni daha açık ve samimi olmaya yönlendirebilir. İkili ilişkilerde yaşanan küçük çatışmalar bile büyük öğrenmelere dönüşebilir. Gizli kalmış bir konu, yüzeye çıkma eğiliminde olabilir, bu durum bazı rahatsız edici durumları ortaya çıkarabilir. Ancak içsel gücün ve sezgilerinle bu durumları aşabilecek kapasitedesin.İş yerinde dikkatli bir gözlemleyici olmalısın. Başkalarının niyetlerini anlama kabiliyetin seni doğru yönlendirebilir. Yaratıcılığını ve tutkulu yaklaşımını ortaya koymak için harika bir fırsat bulabilirsin; bu sayede iş arkadaşların üzerinde olumlu bir etki bırakabilirsin.Kendi iç dünyana dönmek isteyebilirsin. Meditasyon veya günlük tutma gibi aktivitelerle zihin dinlendirici bir yolculuğa çıkabilirsin. Kendinle olan bu bağ güçlendikçe, karanlıkta kalmış düşüncelerin açığa çıkacak ve sana yol gösterecektir. Aslında, bu dönemde kendine olan güvenin artarken, yeni fırsatlara daha cesur bir adım atabileceğin bir atmosfer de oluşuyor. Zamanla her şey yerine oturacak.
Macera arayışında olduğun bir dönemdesin. Yeni deneyimlere açık olman, ruhunu besleyecek ve kişisel gelişimine katkı sağlayacak. İlişkilerdeki dinamikler, senin özgürlüğü sevmenden dolayı farklı bir boyuta geçebilir; bu, seni düşündüren bazı çatışmalara yol açabilir. Dikkatini dağıtan unsurlar arasında kaybolmamak için odaklanmayı öğrenmen gerekecek. Eğitim veya besleyici bir hobinin kapısını aralamak için harika bir zaman. Kendi sınırlarını aşarak, sınırlarını zorlamanın getireceği heyecanı yakalaman mümkün. İçsel huzurunu bulmak için zaman ayırmayı unutma; doğayla bağlantı kurabileceğin yerler arayabilirsen, kendini yenilenmiş hissedeceksin.
Bugün, kararlılığın ve sorumluluk duygunun en ön planda olduğu bir gün. Hayatındaki hedeflere odaklanmak ve onları gerçekleştirmek için gerekli adımları atmak adına mükemmel bir zaman. Kendi içsel motivasyonunu artırabilecek durumlarla karşılaşabilirsin; belki de uzun zamandır ertelediğin projelere yeniden yönelmek için ilham bulacaksın.İş ortamında, liderlik özelliklerinle parlayacak ve ekibe rehberlik edebileceksin. Ancak bu pozitif enerji etrafındaki insanları da motive etme potansiyeline sahip. İkili ilişkilerde daha fazla empati gösterme ihtiyacı duyabilirsin; bu sayede sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek için fırsatlar ortaya çıkabilir. İçsel huzurunu korumak adına kendine küçük anlar yaratmayı ihmal etme, böylece yeniden enerji toplayabilirsin. Unutma, disiplinli yaklaşımın birçok kapıyı açabilir.
Bugün zihninde yeni fikirlere açılma isteği baskın olabilir. Sosyal çevrende yapacağın değişiklikler, kendini daha özgür hissetmene yardımcı olacak. İçsel motivasyonunla harekete geçmek, projelerinde ilerleme kaydetmene zemin hazırlayabilir. Bağlantılar kurmak için doğru zaman, ilgi alanların doğrultusunda yeni arkadaşlıklar edinmek mümkün. Alışılmışın dışında düşünmek, yaratıcı yönlerini ön plana çıkaracak. Duygusal açıdan ise, kendini ifade etme isteği artıyor. Dışarıya karşı açık olman, içsel huzurunu destekleyecek. Gelecek planlarına dair olumlu adımlar atabilirsin, sezgilerin bu konuda kılavuzun olacak.
Bugün duygusal derinliklerinle yüzleşmeye hazır olmalısın. Belki de içsel bir yolculuğa çıkman gerekecek. Sanatsal ve yaratıcı yeteneklerin ön plana çıkıyor. Hayal gücünü kullanarak, yeni projelere girişmek için mükemmel bir zaman. İnsanlarla olan iletişimin artabilir; empati yeteneğin, başkalarının hislerini anlamanda sana büyük avantaj sağlayacak. Ancak, çevrendekilerin duygusal yüklerini de taşımaktan kaçınmalısın, zira kendini kaybetmene neden olabilir. Bugün sevgi ve ilişkilere dair güzel anlar yaşanabilir; samimiyet ve derin bağlar oluşturmak için harika bir fırsat. İç sesini dinleyerek, doğru kararlar almakta ve hislerini net bir şekilde ifade etmekte başarılı olacaksın. Gece saatlerine doğru, ruhsal bir dinginlik arayışın ortaya çıkabilir; meditasyon veya doğayla vakit geçirmek iyi gelebilir.
1
2
3
4
5
6
