Sansür ve Otosansür Aynı Zamanda Hafızayı Yok Etme Girişimi

Sansür ve Otosansür Aynı Zamanda Hafızayı Yok Etme Girişimi

PAINTelling projesi kapsamında Beyza İyitütüncü moderatörlüğünde gerçekleştirilen “Kültürel Üretimde Sansürün ve Otosansürün Etkisi” podcast serisinin, gazeteci ve sanat yazarı Özlem Altunok’un konuk olduğu ilk bölümünün metnini okurlarımızla paylaşıyoruz.  

Beyza İyitütüncü: “Kültürel Üretimde Sansürün ve Otosansürün Etkisi” podcast serisine hoşgeldiniz. Podcast serimizin ilk bölümünde gazeteci ve sanat yazarı Özlem Altınok’u ağırlıyoruz. Özlem, dilersen seni ve yaptığın işleri tanıyarak başlayalım.

Özlem Altunok: Teşekkür ederim. Ben 2000’den bu yana kültür sanat alanında çalışıyorum, gazeteciyim. OHAL dönemine denk gelen süreçte de 2016’da tam da OHAL’den önce kurulmuş olan Susma Platformu’nda üç yıl kadar çalıştım. Susma Platformu hala çalışmalarına devam ediyor. Sanat ve medya alanlarındaki ifade özgürlüğü ihlallerini raporlayan bir çalışma. O çalışmanın içinde de kültür-sanat gazetecisi olarak sansür vakalarını sahada takip etme, hukuki haklara başvurma avantajlarım oldu. Dolayısıyla ifade özgürlüğü ihlallerinin giderek ivme kazandığı son 20-25 yıla bizzat tanıklık etmiş oldum ki bu dönem biliyoruz ki AKP’nin iktidarda olduğu sürece denk geliyor. Özetle bu süreçten bahsedeceğim.

Beyza İyitütüncü: Dilersen konuya yavaşça giriş yapabiliriz. Hem sansür hem de otosansür dünya genelinde ve özellikle Türkiye’de sanatçılar ve üretimleri üzerinde büyük etkilere yol açan bir fenomen olarak karşımıza çıkıyor. Türkiye’de son yıllarda yaşanan toplumsal kriz ve gerilimle de beraber sansür mekanizmalarının gittikçe artan etkisini görüyoruz. Bana kalırsa adeta kültürel bir yıkım ve dönüşüm söz konusu. Merak ettiğim şey bu sansür mekanizmaları nasıl karşımıza çıkıyor? Bu konuya dair yıllarca yayıncılık faaliyeti yürüten biri olarak birikimlerini ve düşüncelerini bizimle paylaşabilir misin? Özellikle güncel sanat alanında bu mesele nasıl tartışılıyor?

Özlem Altunok: Şimdi tabii sahada da gördüğüm vakalar üzerinden son 20-25 yıldan bahsedeceğim dedim ama bu demek değil ki sansür Türkiye’de sadece son 20 yıldır var. Türkiye gibi sorunlu ülkeler, tabulaştırılmış meseleleri olan ülkeler, yüzleşmeden eleştiriden kaçınan ülkelerde hep sansür söz konusu olmuş. Hem siyasete malzeme yapılmış hem de siyasetin dar bir alanda yapılmasına sebep olmuş. Çünkü fikri kısıtladığınız anda her şey daralıyor, düşünceler daralıyor. Kutuplaşmanın da sebebi aslında bu. Türkiye’deki ifade özgürlüğü yasaklarına bakarak bu ülkenin siyasi tarihine dair fikir sahibi olmak mümkün. Çünkü propaganda aracı olarak kullanılmış, iktidarların ideolojilerinin kamuoyuna aktarmada bir araç olarak kullanılmış. Tabu meseleleri üzerinden manipülasyon malzemesi olmuş, çeşitli TCK, TMK, 301gibi kanun ya da maddelerle devlet ya da iktidar tarafından ifade özgürlüğüne sürekli müdahalelerde bulunulmuş. Yeni bir şeyden bahsetmiyoruz. Ama tabii ki bunun son 20 yılda AKP iktidarıyla beraber arttığını söylemek çok mümkün. Özellikle de Gezi’den sonra OHAL sürecinde de zaten KHK’larla ifade özgürlüğü ihlalleri meşrulaştırıldı, zirveye çıktı. OHAL iki yıl sürdü. OHAL’in ardından 7145 sayılı kanunla KHK’lar yani kanun hükmünde kararnameler bir fiil yasaya dönüştürüldü ve bugün artık OHAL kapsamında uygulanan güçler normalleştirilmiş vaziyette devam ediyor. Tabii ki doğal olarak bütün bu uygulamalar sanatsal ifadenin kısıtlanmasında çok etkili oldu. Her türlü eleştiri, terörist propagandayla eş tutuldu. Keyfi sansür uygulamaları arttı.

Sansür biçimlerini, yöntemlerini sordunuz… Çeşitlendi, arttı. Daha çok devletten gelen sansüre tanık olurken bizler artık hem devlet organları tarafından hem de valilikler, kaymakamlıklar, belediyeler ya da BTK, RTÜK gibi devlet kurumlarının yanı sıra artık siyasi gruplar, partiler, medya, hassas vatandaşlar, troller, mahalle örgütleri tarafından da sansür uygulamalarına, daha doğrusu sansürün teşvik edildiğini, caydırma politikalarının uygulandığını gördük. Nedir bu yöntemler? İhbar ederek, hedef göstererek, tehdit ederek karalama ya da linç kampanyalarıyla, nefret söylemiyle yaygınlaştığını gördük. Biraz önce OHAL sürecinden bahsettim. Onun bilançosunu hatırlatmakta fayda var. Çünkü bütün bunlar aslında sansürün artmasını ve otosansürün yaygınlaşmasını da sebep olan bir tabloyu gözler önüne seriyor.

Bir günde 370 dernek, 15 haber ajansı, 20 televizyon, 25 radyo, 70 gazete, 20 dergi ve 29 yayınevi kapatıldı. Varlıklarına el kondu, gözaltına alındı. Bazıları tabii ki tutuklandı ve hepsi işsizliğe mahkûm edildi. Sansürün sadece ifadeyi yasaklayarak değil, aynı zamanda tutuklayarak, gözdağı vererek ya da işsiz bırakarak farklı şekillerde hayat bulduğunu da gördüm. Gazeteciler tutuklandı, yargılandı. Cumhurbaşkanına binlerce hakaret davaları açıldı. Özellikle de bunların içinde Kürt medyası, Kürt tiyatroları, Kürtçe oyunlar, Kürtçe yayınlar ve edebi eserler yasaklandı. RTÜK cezalarını, internet yasağını biliyoruz ve Wikipedia yasağını hatırlıyoruz eylem ve gösteri yasaklarını da… Denetim ve baskı çok geniş bir alana yayıldı. Bunun sanat alanına da kendi alanıma gelecek olursam, özellikle çağdaş sanata yansıması benzer şekilde oldu ama çok görünür olmadı. Çünkü devletten azade bir ortam, özel sermayenin devrede olduğu bir sanat ortamı çağdaş sanat dünyası. Ama bu kurumların otosansür yapmasına engel olmadı ya da dışarıdan gelen saldırılara engel olmadı elbette. Bu korku atmosferinden tabii ki sanat dünyası da nasibini aldı. Sanat kurumları, sponsorlar, fon veren kuruluşlar, galeriler, küratörler, sanatçılar dışarıdan gelebilecek herhangi bir tehdidi kendine sınırlayarak bertaraf etmeye başladı ve bu da otosansür demek oluyor. Kendini sansürlemek, sanatçısını sansürlemek, etkinliğinin aslında alanını daraltmak ve sözünü azaltmak demek oluyor.

Beyza İyitütüncü: Özlem rica etsem somut örneklerle konuyu dinleyicilerimiz için biraz daha detaylandırabilir misin?

Özlem Altunok: Farklı sansür biçimlerini de göstermesi açısından örnekleri biraz tasniflemeye çalıştım. Mesela şöyle bir örnek verelim. 2005’te 6-7 Eylül olaylarının 50. yılında Karşı Sanat’ta 6-7 Eylül olaylarını fotoğraflarla anlatan bir sergi açılmıştı. Sergiye milliyetçi bir grup tarafından baskın ve saldırı yapıldı. Aynı yıl Bilgi Üniversitesi’nde bir Ermeni konferansı düzenlenmişti ve konferansa katılanlara saldırılmıştı. Orhan Pamuk yine aynı dönemde yabancı basına verdiği röportajda sarf ettiği sözler yüzünden 30.000 Kürt’ü ve 1 milyon Ermeni’yi öldürdük demişti, 301’den yargılanmaya başlamıştı. 2007’de de bugün hâlâ sürmekte olan ve faillerinin cezalandırılmadığı AGOS Gazetesi genel yayın yönetmeni Hrant Dink suikastı yaşanmıştı. 2011’e geldiğimizde ise Ermenistan’daki soykırım karşı gelecek şekilde Mehmet Aksoy tarafından yapılmakta olan insanlık anıtı/heykeli vardı. Tayyip Erdoğan bu heykeli ucubeye benzeterek yıkılacağını söylemişti ve bu sözleri Sarıkamış şehitlerini anma törenlerine gittiği zaman sarf etmişti. En başta dedim ya bir propaganda aracı olarak da kullanılıyor ifade özgürlüğü ihlalleri, sansür, tabu konular… Meselemiz burada mesela Ermeniler, gayrimüslimler ya da Kürtler. Böyle bir örnek yığınından bahsedebiliriz. Bu tür tabu konularda zaten mahalle baskısıyla, medya aracılığıyla, çeşitli milliyetçi gruplar vesilesiyle bir şekilde düğmeye basılıyor ve öyle püskürtülüyor diyeyim karşısındaki işleyişler. İşte bu bir sergi olabilir, bu bir heykel olabilir, bu bir konferans olabilir. Yine hassasiyetler meselesinden devam edecek olursam 11. Contemporary İstanbul Sanat Fuarı’nın açılışında yine milli görüşe bağlı olduğunu ilan eden bir grup milliyetçi Ali Elmacı’nın İkinci Abdülhamid’in portresinin böyle bikinili bir kadın gövdesine oturttuğu bir heykeli vardı sergide. O esere saldırmışlardı ve olaydan sonra herhangi bir soruşturma yürütülmedi. Benzer bir vaka 2017’de Abdülmecid Efendi Köşkü’ndeki yine böyle bir çıplak bir erkeği temsil eden bir heykele Osmanlı halifeliğinin hatırasını zedelediği için saldırıldı. Bu tür saldırı örnekleri cezasızlıkla sonuçlanıyor hep. Yani hiçbir caydırıcılık yok ki bunu devletin yapması gerekir. Devletin ifade özgürlüğünü koruması gerekirken tam tersi bunları teşvik eden uygulamalarını görüyoruz. Mesela 15 Temmuz’un hemen ardından AKP Çanakkale Milletvekili Bülent Turan, Çanakkale bienalinin o dönemde genel sanat yönetmeni olan Beral Madra’yı sosyal medya paylaşımlarını gerekçe göstererek darbe destekçisi ilan etmiş ve hedef göstermişti. Bu olayın ardından Beral Madra istifa etti. Çünkü hedef gösterildi, hedef tahtasına kondu. Daha sonra bienal ekibi de kabinenin bienali yürüten ekip, onlar da bienali iptal ettiler. Aynı korkudan onlar da muzdarip olduğu için… Anadolu Kültürünün kurucusu Osman Kavala’nın 2017’de tutuklanma süreciyle başlayan yargılanması ve bugün müebbetle sonuçlanan davası Kavala gibi bu alanda kültürel çeşitlilik için, kültürel hakları vurgulayan etkinlikler yapan kurumlara da bir uyarın niteliğindeydi sadece Osman Kavala’ya değil. Caydırma stratejisinden bahsediyorsak bu bir caydırma stratejisi. Tam tersi ifade özgürlüğünü savunması gereken, koruması gereken devlet tarafından uygulanan işleyişler bunlar.

Tabii bir de bunun ekonomik yanı var: ekonomik sansür. Bir kurumun hedef gösterilmesi, tehdit edilmesi ya da kapatılması onların aynı zamanda ekonomik olarak da dara düşmesi anlamına geliyor. Sanat dünyasında da sayılı kurum var, onların olanakları etrafında işliyor oradaki hareket, dinamikler. Dolayısıyla bağımsız duruşun da zor olduğu bir ekosistem burası. Dar alanda az pozisyon var, az olanak var, sınırlı gelir var ve kurum sansürleri de bu yüzden ifşa edilemiyor. Aslında benim bahsettiklerim artık medyaya yansımış, çünkü saldırı hepimizin gözü önünde olan bir şey ama onun dışındakiler daha böyle hasır altı edilen şeyler. İşte yola devam etmek adına, sansür bertaraf etmek adına otosansüre razı gelinen vakalar oluyor. Aslında su yüzüne çıkmadığı için onları konuşamıyoruz.

Bir de işin şu yanı var tabii zaman zaman kurumlar devlet adına devlet gibi kontrol etmeye çalışıyor bu alanı. Devletin reflekslerini gösteriyor, onlar da git gide devlete benziyor. Yani kendi iktidarlarını ayakta tutabilmek için benzer yöntemlere başvuruyorlar. Bu çok acıklı bence. Bunu da 2016’da Akbank Sanat’ta açılacak olan diyeyim çünkü açılmadı sergi. Post-peace (barış sonrası) sergisinde gördük. Sergi iptal edildi ve doğru düzgün bir açıklama yapılmadı. Muhatap alınmıyor, şeffaf olunmuyor dediğim için bu örneği veriyorum. O dönemde İstanbul’da ve Türkiye’nin genelinde bombalı saldırılar oluyordu yoğun bir şekilde. Bu saldırıları gerekçe göstererek artan gerilim ve yaşanan yas sebebiyle sergiyi iptal ettiklerini söylediler. Ama kurumun diğer etkinlikleri devam etti. Sadece sergi iptal edildi nedense? Fakat sonradan öğrendik ki o sergide yer alan sanatçılardan birinin durumu ifşa etmesiyle öğrendik ki o sanatçının 90’larda binlerce Kürt vatandaşı öldürdüğünü itiraf eden Ayhan Çarkın üzerine bir video hazırladığı bir eseri sergilenecekti. O sanatçı eserini çekmeyince sergi iptal edildi. Fakat gerçeği, olayın nasıl işlediğini kurumdan duyamadık.

Devlet aynı zamanda sanatçılara, yaratıcı eserlere saldıran devlet dışı aktörler için de cezasızlık politikasını izliyor dedik ve toplumsal hassasiyetleri öne sürüyor. Hakaret gibi gerekçeler, terörle mücadele, gelenekler gibi… Bu hassasiyetleri dile getirenlerse yine çeşitli milliyetçi gruplar, dinci gruplar, Vakit, Yeni Akit gibi yayınlar oluyor hep. Onun son örneğini de Feshane’de yaşadık. Feshane’de Art İstanbul’daki açılan sergiye toplu-organize bir şekilde saldırıldığını gördük. Sosyal medyadan, fiziksel olarak mekâna giden, milliyetçi dinci gruplar tarafından… Milletvekili değildi sanırım ama devlet bünyesinde yer alan birtakım isimler tarafından serginin hedef gösterildiğini gördük.

Beyza İyitütüncü: Bizim için aslında çok geniş ve detaylı bir çerçeve çizmiş oldun. Ben seninle bu konunun başka bir boyutunu konuşmak istiyorum. Şimdi sansür dediğimiz şey Türkiye’de tabii ki de herkese eşit bir şekilde etkilemiyor. Somut verilere baktığımızda da ifade özgürlüğü bağlamında farklı coğrafyalarda bu sansür mekanizmasının şiddetinin çok daha fazla ve farklı olduğunu biliyoruz. Bu konuya dair düşüncelerin bizimle paylaşabilir misin?

Özlem Altunok: Bunu fırsat bulduğum her yerde özellikle söylemek istiyorum. Çünkü çifte standart uygulandığını düşünüyorum. Susma Platformu’ndayken sansürün etkisini ölçebilmek için bir çevrim içi ve anonim, birkaç tane araştırma/anket yapmıştık. Şu an yüzdeleri paylaşamayacağım sizinle ama sansürün belirli zamanlarda gerekli olduğunu, belirli konularda gerekli olduğunu ki bunlar işte o tabu konulara geliyor ya da Kürt meselesi gibi tabu konulara geliyor. Ya da dini meseleler, tabu meselelerden biri. Onlara geldiği zaman sansür olabilir gibi Türkiye’de hâkim bir görüş var maalesef. Tabii ki Kürt sanat dünyası da bundan nasibini alıyor. Buna daha somut olduğu için tiyatro dünyasından örnek vereceğim. Tiyatro dünyası gerçekten bu süreçte sansüre karşı bu arada çok daha kolektif ve gürültülü tepki verebildi. Zaten hâlihazırda devlet ve şehir tiyatroları, yani yerel yönetimler de AKP iktidarının belediyelerindeki şehir tiyatrolarından bahsediyorum. O dönemde yoğun işten çıkarmaları oldu, yönetmelik değişiklikleri oldu. Repertuarlara müdahale edildi ve bütün içerik boşaltıldı. Onlardan değil ama özel tiyatrolardan bahsediyorum, alternatif tiyatrolardan… Onlar çok hızlı örgütlenebiliyorlar, sahnelerden politik gündeme senkronize olabiliyorlar. Bunda da tabii Oyuncular Sendikası’nın varlığının da bir payı var diye düşünüyorum. Fakat aynı tiyatrolar, Kürt tiyatroları kapatıldığında ya da Kürtçe oyunlar yasaklandığında aynı hızlı refleksleri göstermedi ya da göstermekte tereddüt etti. Hızlı ve demin o bahsettiğim gürültülü tepkileri vermediler. Daha tekil şeyler yaşandı. Hepsi için söylemek istemem bunu. Sahnelerini Kürt tiyatrolarıyla paylaşmadılar. Bakın bu da bir çifte standart ya da otosansür olarak değerlendirilebilir diye düşünüyorum. Benzer durumlar Kürt medyası ve yayınevleri için de geçerliydi. Birçok kitap fuarına Kürt yayınevleri davet edilmedi. Davet edilmemesi sansür gibi görünmüyor ama neden davet edilmedi? Bir Kürtçe yayın yapan bir yayınevi bunu söylediğinde ancak öğrenebildik ama onlar için de bunu söylemek artık sürekli şikâyet etmek gibi olduğu için onlar da bundan rahatsız oluyordu. Bir şekilde sessizce görülmediler, görülmüyorlar. Bu yaklaşım ve zihniyet devam ettikçe de onlar kendi kavgalarını kendileri için verecekler gibi görünüyor üzücü bir şekilde.

Beyza İyitütüncü: Son temamızla kapanış yapmak istiyorum. Sansürle ve otosansürle mücadele konusu. Bu konuyu daha fazla ve çok daha yüksek sesle konuşmamız gerektiğini de düşünüyorum ve bir editör olarak fikirlerini merak ediyorum. Bu alanda kültür sanat yayıncılığının sence nasıl bir işlevi olabilir?

“Bir sansür tarihi varsa bunun karşısında bir de bir direniş tarihi var”

Özlem Altunok: Tabi seve seve, çünkü evet bu alanda yazıyorum, haber yapıyorum. Ya şey çok üzücü mesela bugün artık mesela İKSV üzerinden örnek verelim… 18. İstanbul bienalinde yaşanan yönetmeliğe dair bir usulsüzlük, kurumun şimdiye kadar tatmin edici bir açıklama yapmaması ki mesele 3 Ağustos’ta ortaya çıktı. 3 Ağustos’ta İKSV küratör seçimini açıkladı. Fakat seçilen küratörün aslında halihazırda danışma kurulunda olan bir küratör, bir isim olduğunu, danışma kurulunun başka bir ismi oy birliğiyle belirlediğini fakat yönetim kurulu onu (Defne Ayas) kabul etmeyip danışma kurulunda olan birini küratör olarak belirliyor. Danışma kurulu o süreçte kendi kararları tercih edilmediği için istifa ediyor. Ve İKSV danışma kurulunu açıklayamıyor şimdiye kadar ki önceki yıllarda açıkladığı hâlde. 3 Ağustos’ta bu açıklandı işte açıklanmadı ya da ve o günden beri İKSV’den tatmin edici bir açıklama duyamadık maalesef ve bunu haberleştiren bir basın da yoktu Türkiye’de ulusal medyada Önce uluslararası basından duyduk bunu. Bu alanda çalışan biri olarak benim adıma çok üzücüydü. Biz de öyle duyabildik. Bu alandaki haberciliğin, yani kültür sanat sayfalarının artık ilgi görmediğinin, yok edildiğinin işte yandaş medya tarafından başta yok edildiğini gördük. Ama alternatif yayınlarda bugün çok zor koşullarda var olabiliyor. Alternatif yayınların ve medyanın o yüzden kıymetini bilmemiz gerektiğini ve desteklenmesi gerektiğini düşünüyorum. Çünkü sansür ve otosansür aynı zamanda hafızayı yok etme girişimi.

Bunlar konuşulmadığı, eleştirilmediği, kamuoyu bir baskı yapmadığı zaman ilerlemek ya da onların şeffaf olmasını sağlamak, hesap verebilmesini sağlamak mümkün olmuyor. Bu hafızayı yok etme girişimine karşılık kayıt tutmak, sansürlenen üretimleri, sansüre uğrayan sanatçıları, vakaları haberleştirmek, kamuoyuyla paylaşmak o yüzden çok önemli. Şimdi ne yapılabilir kısmında hepimiz biraz böyle hüsranla diyeyim umutsuzca cevaplar veriyoruz. Çünkü yıllardır bunun içindeyiz artık ama hep aynı cümleyi kuruyorum. Tekrar tekrar da kurmak durumundayız. Bence eğer bir sansür tarihi varsa bunun karşısında bir de bir direniş tarihi var. Sansüre direnen, ona karşı çıkan insanlar topluluğu var, kurumlar var. Bunun bir araya gelmekten başka yolu yok. Bu büyük geniş bir halka, yayıncılar olarak da biz onun zincirlerinden biriyiz sadece. Birtakım oluşumlar da yürümedi. Bu anlamda mesela Susma Platformu’nun sürekliliği çok kıymetli diye düşünüyorum. Orasının daha da canlanmasını, daha kalabalık bir ekip olmasını temenni ediyorum. Mesela Hrant Dink’i yitirdikten sonra 2007’de böyle güncel sanatçılar ve yazarlar 19 Ocak Kolektif adıyla bir araya gelmişti. Orada da sansür pratiklerinin bir haritasını çıkarmaya karar vermişlerdi. 2010’daysa Çağdaş Gösteri Sanatları Girişimi Derneği benzer bir çalışma başlatmaya niyetlendi. Siyah Bant’ı bilirsiniz, çok önemli çalışmalar yaptı 2011’de kurulmuştu. Onların çalışmaları da maalesef durdu. Altyazı’nın sansüre ayırdığı fasiküllerini de bilirsiniz muhakkak. Bir de şimdi yeni Reportare’nin Sanat Özgürlüğünü İzleme Platformu (SÖZ) diye bir oluşumu var. Bu tür aktif ağların artması gerekiyor. Onlar artarsa biz yazabiliriz, hep beraber ses çıkarabiliriz. Sanatçılar bu oluşumların çevresinde bir araya gelebilir diye düşünüyorum.

Beyza İyitütüncü: Çok teşekkürler, Özlem söylediklerine kesinlikle katılıyorum. Ortak bir tavır almaktan başka bir şansımız bence de yok ve bu konuyu çok basit seviyelerden başlayarak konuşmaya ihtiyacımız olduğunu da düşünüyorum. Türkiye’de yaşayan her bir bireyin ifade özgürlüğünün ne olduğunu tartışması ve bilmesi gerekiyor. Çünkü ifade özgürlüğü dediğimiz şey demokratik toplumların bana kalırsa en temel ilkelerinden birini oluşturuyor. Farklı görüşlere, kültürlere ve inançlara saat insanların bir arada yaşamasının çoğulculuğun temelini oluşturuyor.

****

***Bu podcast serisi Avrupa Birliği Sivil Düşün programı kapsamında Avrupa Birliği desteğiyle hazırlanmıştır. İçeriğin sorumluluğu tamamıyla Beyzanur İyitütüncü’ye aittir ve AB’nin görüşlerini yansıtmamaktadır.

Kaynak: https://www.mimesis-dergi.org/2024/02/sansur-ve-otosansur-ayni-zamanda-hafizayi-yok-etme-girisimi/

Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • Koç
  • Boğa
  • İkizler
  • Yengeç
  • Aslan
  • Başak
  • Terazi
  • Akrep
  • Yay
  • Oğlak
  • Kova
  • Balık
KOÇ BURCU YORUMU

Bugün, coşkulu bir enerjinin etkisi altında hissediyorsun. İyimserliğin etrafına pozitif bir ışık saçacak. Yeni başlangıçlar yapmak için cesaret bulabileceğin bir gün içerisindesin. Özellikle iş veya sosyal ilişkilerde inisiyatif alabilirsin. Karşılaştığın engelleri hızlıca aşacak kararlılığa sahipsin. Fakat dikkat etmen gereken nokta, başkalarının duygularına karşı duyarlılığını korumak. İletişim kurarken daha empatik olmaya gayret edersen, arzu ettiğin bağlantıları daha kolay oluşturabilirsin. İçsel motivasyonunu artıracak aktivitelere yönel, spor veya eğlenceli bir hobi ile gününü zenginleştirebilirsin. Kendine güven duyduğun sürece, hedeflerinin peşinden koşmaktan çekinmeyeceksin. Günün ilerleyen saatlerinde beklenmedik fırsatlarla karşılaşabilirsin; bunları değerlendirmeyi unutma!

BOĞA BURCU YORUMU

Hayatında bazı kararlara yön vermek için uygun bir zaman. İçsel sesine kulak vermek, dışarıdan gelen etkilere karşı daha dikkatli olmanı gerektiriyor. Sanatsal veya estetik yönlerin ön plana çıkabilir; bu, duygusal durumunu iyileştirecek bir nebze huzur getirebilir. Maddi konularda daha akıllı davranışlar sergilemek, uzun vadede kazançlarını artırabilir. Sabırlı ol ve acele etme; her şey tam zamanı geldiğinde düzgün bir şekilde ilerleyecek. Güven arayışında, sevdiklerinden destek görme olasılığın oldukça yüksek. İletişimde net ve açık olursan ilişkilerini güçlendirebilir ve derinleştirebilirsin. Kendine güvenerek attığın adımlar, başarıların kapısını aralayabilir. Duygularını ifade etmekten çekinme, gerçek hislerinle hareket etmen sana güç verecek. Zihninde birikmiş düşünceleri dışa vurma zamanı; yaratıcı fikirlerin başkalarıyla paylaşmak için mükemmel bir gün.

İKİZLER BURCU YORUMU

Bugün iletişim kurma isteğin artacak ve çevrendeki insanlarla bağlantı kurmak için can atıyorsun. Zihnin oldukça hareketli ve yeni bilgiler edinmek için heyecan duyuyorsun. Sosyal ortamlarda öne çıkabilirsin; arkadaşlarınla keyifli sohbetler yapabilir veya grup etkinliklerine katılabilirsin. Ancak, aynı zamanda dikkat etmen gereken bir durum var; çok fazla konuştukça fikir ayrılıkları ortaya çıkabilir. Empati göstererek, başkalarının bakış açısını anlamaya çalışmalısın. Akşam saatlerinde kendini daha huzurlu hissedeceksin; yalnız kalıp düşünmek ya da sevdiğin bir aktiviteyle meşgul olmak, zihnini dinlendirmen için iyi bir fırsat olacak. Kendini ifade etme noktasında cesur olmayı unutma. Bugün, duygusal ve zihinsel esneklik göstermek, senin için çok önemli.

YENGEÇ BURCU YORUMU

Duygusal derinliklerin ön planda olduğu bir gün. İçsel huzur arayışında, geçmişin izlerini aramak isteyebilirsin. Aile ilişkilerine dair sıcak ve samimi anlar yaşanabilir; sevgi, şefkat ve bağlılık hisleri belirginleşebilir. Bazı anlarda ani duygusal dalgalanmalar hissedebilirsin, bu da düşündüğünden daha hassas bir ruh hali yaratabilir. Kendine alan tanımak, stresle başa çıkmana yardımcı olacak. Yaratıcılığın ve sezgilerin oldukça güçlü, bu yüzden kalemin veya diğer sanatsal yönlerinle kendini ifade etmek için harika bir zaman. Ayrıca, yakın arkadaşlarınla olan iletişim, seni pek çok konuda destekleyecek. Huzurlu ve eğlenceli aktivitelerle kendini şımartmayı unutma; bu, ruhunu besleyecek ve sakinleştirecek.

ASLAN BURCU YORUMU

Bugün kendinizi güçlü ve enerjik hissedeceksiniz. Bütün gözler üzerinizde olacak, bu da sizi daha da cesaretlendirecek. Sosyal ortamlarda parlayacak ve çevrenizdekilere ilham vereceksiniz. Yaratıcılığınızın zirveye ulaştığı bir dönemdesiniz; sanatsal projelere yönelmek, beklenmedik yeteneklerinizi keşfetmek için harika bir zaman. Aşk hayatında ise tutku ve heyecan kapınızı çalacak. Sezgilerinize güvenin ve hislerinizi açıkça ifade etmekten çekinmeyin. Eğer bir ilişkiniz varsa, sıradanlıktan çıkmak için yenilikler arayabilirsiniz. Bekar Aslanlar, dikkat çekme yeteneğinizle yeni bir flörte adım atabilirsiniz.Maddi konularda ise dikkatli olmalısınız. Yapıcı düşüncelerinizi, finansal hedeflerinizi gerçekleştirmek için kullanmanın tam zamanı. Ancak harcama yapmadan önce iki kez düşünmekte fayda var. Bugün alacağınız kararlar, gelecekteki refahınızı şekillendirecek nitelikte. Kendinize güvenin ve çevrenizdekilerin destek gücünü hissedin; bu süreçte yalnız yürümeyecek, dostlarınızla birlikte ilerleyeceksiniz. Kendinizi ortaya koymak ve sesinizi duyurmak için en uygun an, şimdi.

BAŞAK BURCU YORUMU

Gün, titiz ve analitik doğanın öne çıktığı bir döneme işaret ediyor. Detaylara olan yüksek dikkatin, günlük işlerde mükemmel sonuçlar elde etmeni sağlayabilir. Yaratıcılığını besleyen pratik yaklaşımlar, zor görünebilecek sorunların üstesinden gelmene yardımcı olacak. Sosyal hayatında ise bir denge oluşturmak önemli; aşırı eleştirici olmaktan kaçınmalısın. Sevdiğin kişilerle iletişim kurmak, onları anlamak ve desteklemek için güzel bir zaman dilimi. Kendi sağlığına ve ruh haline öteden beri dikkat etmeye özen gösteriyorsun. Bugün, bedenine biraz jest yaparak düzenli alışkanlıklarını gözden geçirebilir, kendin için yeni hedefler belirleyebilirsin. Duygusal ilişkilerde açık sözlülükle yaklaşmak, karşılıklı anlayışı artıracak ve güven ilişkisini güçlendirecektir. Anı yaşamak ve küçük zevklerin tadını çıkarmak, ruhundaki pozitif enerjiyi artıracak. Unutma, her engeli aşacak güce sahipsin; sadece kendine güvenmeyi öğrenmelisin.

TERAZİ BURCU YORUMU

Denge arayışında olduğun bir gün. İlişkilerde uyumu sağlamak için çabalarken, insanlarla olan diyalogların sana yeni bir bakış açısı kazandırabilir. İçsel huzurun ve dış dünyayla olan uyumun önplana çıkıyor. Sanatsal yeteneklerin, çevrendekilere ilham kaynağı olabilir. Bugün küçük değişiklikler yapmak, yaşam alanında ferahlama hissi doğuracak. Özellikle sevdiğin kişilerle geçireceğin zaman, zihnindeki yüklerden arınmana yardımcı olacak. Kendine zaman ayırmayı unutma; içsel dengeyi bulmak, external haosun etkisinden sıyrılmana yardımcı olabilir. Hayata dair tutkulu bir yaklaşım geliştirebilir, kararlılıkla hayallerini gerçeğe dönüştürme fırsatlarını değerlendirebilirsin. Şansın kapıda!

AKREP BURCU YORUMU

Bugün derin duyguların ön planda olduğu bir gün. İçsel dünyanda kendi hislerinle yüzleşmek isteyebilirsin. Belki de geçmişte yaşadığın bir olay, bugün aniden aklına gelebilir ve bu durumu tekrar düşünmeni sağlayabilir. Duygusal yoğunluğun artabileceği bu süreçte, sezgilerin daha da keskinleşiyor; etrafındaki insanların hislerini anlamak konusunda zorlanmayacaksın.İlişkilerde ise, samimiyet arayışında olabilirsin. Güçlü ve derin bağlar kurma isteği, sana ilham verebilir. Ancak, yargılayıcı bir tavırdan uzak durman faydalı olacak. Sabırlı ol ve duygularını açığa çıkarmak için doğru zamanı bekle. Güvendiğin kişilerle yapacağın derin sohbetler, seni rahatlatacak ve zihnindeki karışıklıkları giderecek.Kendine zaman ayırmak, yaratıcılığını beslemeni sağlayabilir. Sanatsal ya da ruhsal bir aktivite, keşiflerinde sana yardımcı olacaktır. Dış dünyadan izole kalmayı tercih edebilir, kendini yeniden keşfetmek için bir fırsat yaratabilirsin. Unutma, bu süreçte kendinle barışık olmak, hayatındaki dengeyi sağlamana yardımcı olacak.

YAY BURCU YORUMU

Bugün içsel keşiflerin ve öğrenmenin ön plana çıktığı bir gün. Yeni fikirler ve perspektifler arzulayabilirsin; bu, hem kişisel hem de akademik alanlarda yeni kapılar açabilir. Sosyal çevrende, grup etkinlikleri ve dostluklar çok keyifli ve verimli hale gelecek. Farklı bakış açılarına açılmak, seni yeni bağlantılara yönlendirebilir. Kendini ifade etmek konusunda cesur olman gerekebilir; düşüncelerini ve hislerini açıkça paylaşmak, başkaları üzerinde olumlu bir etki yaratır. Ancak, ani değişikliklere karşı dikkatli olmalı, alıştığın rutinin dışına çıkarak yenilikleri kucaklamalısın. Gün boyunca, içinden gelen hislere güvenmeyi unutma; kalbini dinleyerek alacağın kararlar, seni beklediğin hedeflere ulaştırabilir. Kendini ruhsal olarak beslemek için, dış dünyadan uzaklaşacak küçük bir alan yaratman faydalı olabilir, doğayı keşfe çıkmak veya meditasyon, zihnini ferahlatabilir. Kendinle barışık olmak, günün en önemli teması.

OĞLAK BURCU YORUMU

Disiplin, kararlılık ve pratiklik bugün ön planda. İş ve sorumluluklarla dolu bir gün geçirebilirsin; bu durum seni zorlayabilir ama aynı zamanda hedeflerine ulaşma konusunda motivasyonunu artırır. Verimliliğine dikkat et; belirsizlikler, seni daha fazla düşündürebilir. Aile ve yakın ilişkilerinde ise duygu derinliği yaşanabilir. Hayatındaki kişilere karşı daha anlayışlı olmak, aranın açılmasını önleyebilir. Sağlığını ihmal etme; kendine zaman ayırmak, mental ve fiziksel olarak bambaşka bir güç yükler. Bir bakış açısı değiştirecek bir durumla karşılaşabilirsin; bu, hedeflerine giden yolda faydalı bir ders olacaktır. Hedefine odaklan, ama esneklik göstermek de önemlidir. Kendi içsel sesini dinlemek, karmaşık durumların üstesinden gelmene yardımcı olabilir.

KOVA BURCU YORUMU

İçsel bir dönüşüm sürecindesin. Beklentilerini yeniden gözden geçirmenin ve eski kalıplardan sıyrılmanın tam zamanı. Sosyal çevrenle olan ilişkilerin, duygusal bağlarını güçlendirmek için harika bir fırsat sunuyor. Yeniliklere açık ol, esneklik göster. Düşüncelerinizi ifade ederken akıcı ve ikna edici olma yeteneğin artacak; bu durum, belirli konularda liderlik etmeni sağlayabilir. Özgürlüğün ön planda olduğu anlarda kalabalıklarda parlayabilirsin. İçsel huzurunu bulmak için kendine zaman ayırmayı unutma; meditasyon veya doğada vakit geçirme sana iyi gelebilir. İlerlemek için cesur adımlar atarken, sezgine güvenmekten çekinme. Çok yönlü düşüncelerin, yeni fırsatlarla karşılaşmana yardımcı olacak.

BALIK BURCU YORUMU

Duygular derinleşiyor, sezgilerin keskinleşiyor. Bugün içsel sesine daha fazla kulak vermeli, ruhsal yolculuğuna odaklanmalısın. Kendini ifade etme konusunda zorlandığın anlar olabilir; bu, başkalarının seni anlamasını istediğin için değil, kendi derinliklerinde kaybolmuş olmandan kaynaklanıyor. Hayal gücün ön planda, yaratıcı projeler için harika bir gün. Sanatsal çalışmalar veya herhangi bir yaratıcı ifade için ilham alabileceğin yeni kaynaklar ortaya çıkabilir. Ancak, gerçeklerle baş başa kalmanın getireceği zorlayıcılığı da göğüslemeli, hayal dünyası ile gerçek dünya arasındaki dengeyi bulmalısın.İlişkilerde derin bir bağ arayışın var; bu nedenle, sevdiklerinle duygu dolu anlar paylaşmak, kalplerinizi yakınlaştıracak. Ancak, fazla fedakarlık yapma eğiliminde olabilirsin. Kendi sınırlarını korumak önemli; başkalarının beklentilerini karşılamakta kendini kaybetme.Bugün, hayata dair umut dolu düşünceler seni sarabilir. Kalbinde barındırdığın sevgi dolu enerjiyi yay ve çevrendekilere olumlu bir etki bırak. Duygularını açıkça ifade etmenin ve kendi ihtiyaçlarını göz önünde bulundurmanın zamanı geldi. Sezgilerine güvenerek, içsel yolculuğunda ilerleme kaydetmek için cesur ol.

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM