1
Çoğunuz gibi yemek kültürüyle ilgilenmeyi severim. Boğazına düşkün milletiz. Bir rivayete göre Türk mutfağı, Çin ve Rus mutfağıyla birlikte en zengin üç mutfaktan biridir. Öyle midir? Çinliler, her zaman çok kalabalık ve genelde yoksul oldukları için ne buldularsa yerler, bu bir zenginlik diyelim. Türklerin zengin mutfağı ise içinde yaşadıkları coğrafyanın çeşitliliğinden gelse gerek. Orta Asya’dan et, ekmek getirdikleri kesin. Ama Anadolu’da, sebze meyveyle, otla, zeytinle tanıştıkları da. Her bölgenin mutfağı, ayrı ülkelerin mutfakları kadar farklıdır. Karadeniz’le Ege’yi düşünün, ortak ne var? Bu uzun girizgâhı tam 20 yıldır “Türkiye’nin yemek kültürü dergisi” sloganıyla yayımlanan Metro Gastro’nun 100. sayısını yazmak için yaptım. Mutfak ve yemek kültürü kitaplarını, hatta lokantaların mönülerini merakla okurum. Ama ilk kez bu kadar hacimli bir yayında neredeyse hiç tanıdığım yemek çıkmayınca şaştım kaldım! 100. sayıları için kent mutfaklarından bilinmeyenlerine yer vermek istemiş ve başarmışlar, gerçekten bir ikisi dışında adını bile duymadıklarımı derlemişler. Bazıları artık yapılmayan kaybolmuş yemekler ama tarifleri var, yapma arzusu uyandırıyor.
Yemeklerden bahsedeceğim ama 100. sayıya gelene kadar neler mi yapmışlar? Editör Nilhan Aras koordinasyonunda kaynağında incelemişler, 650’den fazla bölgeye gitmişler, bunun için 172 bin km. yol yapmışlar. Fotoğraf çekimleri için 310 sofra kurmuşlar ve 21 bin kare fotoğraf çekmişler! Bilgi almak için 1812 kişi ile konuşmuşlar, tattıkları yemeklerin sayısını da tutsalarmış iyiymiş ve bence en önemlisiymiş ama onu atlamışlar! 100. sayıyı özel yapan bilmediğimiz, tatmadığımız yemekleri yazanlar ise çok iyi bildiğimiz isimler: Mehmet Yaşin, Hülya Ekşigil, Vedat Başaran, Artun Ünsal, Aylin Öney Tan’ı çok iyi tanırım, Deniz Ekin, Ayfer Yavi ve Priscilla Mary Işın’la Gonca Tokuz’u da böylece tanıdım. Derginin -ki aslında koca ciltli bir kitap- içindeki bölümler, kahvaltılıklar, çorbalar, sebze, meyve ve ot yemekleri, dolmalar ve sarmalar, pilavlar, köfteler, hamur işleri, balık ve diğer deniz ürünleri, özel gün yemekleri diye gidiyor. Ah tatlıları ve kış hazırlıklarını da atlamamak lazım.
Sanmayın ki bu bölümlerde sadece yemek tarifleri var; örneğin Özel Gün Yemekleri bölümü bir tür antropoloji kitabı! MÖ 2600’lerden Sümerlerle başlıyor, tanrıçalara 30 bin küçükbaş hayvan kesilen törenlerle helvaya kadar geliyor; kız doğurana kuymak, oğlan doğurana oğlakla devam ediyor. Pilavsız düğün olmaz tabii, hıdrellezin ilk kuzusu derken uzayıp gidiyor.
Köfteyi kim sevmez ki? Şimdilerde burger yiyoruz ama bir İnegöl’ün yerini tutar mı, çiğköfte sevmem ama içliköfte? Burada yedi tarif verilmiş, hepsini ilk kez duyuyorum! Pilav da pek çok kültürün olduğu gibi bizim de vazgeçilmezimiz. Osmanlı mutfağının da demirbaşlarından, tıpkı şimdi esnaf lokantalarının da olmazsa olmazlarından olduğu gibi. Kitaptaki pilavların da çoğunu ilk kez duyuyorum: Süt tarhanası pilavı gibi ki annemin memleketi Çanakkale’denmiş? Balık tarifleri beni iyice şaşırttı: Kavinna (Konya), şabut (Halfeti), sazan kıskı (Bursa) göl balıkları? Ya millet neler yiyor, haberimiz yok!
Sebze yemekleri dersen, ohooo, etli mi, etsiz mi? Soğuk mu, sıcak mı? Yaş mı, kuru mu? Sadece patlıcan yemekleri için bir kitap yazılabilir! Ya baklagiller? Alluciye, Mardin yöresinden taze erik ve kemikli kuzu etiyle yapılıyor, bana bir Fas yemeğini hatırlattı. Salatalık kabuğundan yemek yapmayı da Malatyalılar akıl etmiş! Etli, mercimekli, nohutlu üstelik. Dolma ve sarmaya gelince… Bizim mutfağımız kadar zengin olanı yoktur! Sarılabilecek ne varsa, doldurulabilecek ne varsa halletmişiz! Kiraz yaprağı sarmasından enginar, kabak çiçeği dolmasına. Kubbeşen dolmasını hemen yapacağım: Diğerlerinin aksine çok el oyalamaz. Lahana yapraklarını haşlayıp bütün bütün yayıp harcı içine koyup üzerini yine börek hamuru gibi lahana yaprağıyla kapatıp, pişince de dilim dilim kesip yemeyi Ankaralılar akıl etmiş! Eminim şimdi hiçbiri bilmiyordur. Ara yemek sepetini, bu akşam ne yiyoruz, pizza mı, hamburger mi, ya da ton mu açsak? Açın Metro Gastronomi Dergisi’ni, yemek yapın, çok eğlenceli olabilir, kısıt günlerinde! Bütün şeflerin ve yemek kültürü araştırmacılarının eline sağlık.
Bugün, enerji seviyen yüksektir ve bu, büyük hedeflerine ulaşmak için mükemmel bir fırsat sunar. Cesaretinle çevrendekilere ilham verebilir, liderlik özelliklerini ön plana çıkarabilirsin. Yeni başlangıçlar için kendini hazır hissediyorsun. Sosyal çevren genişleyebilir; tanıştığın kişiler beklenmedik zenginlikler getirebilir. Ancak, sabırsızlık konusunda dikkatli olmalısın; düşünmeden atılan adımlar geri tepebilir. Duygusal olarak da kendini güçlü hissedeceğin bir gün; yalnız olmadığını hatırla ve destek almayı ihmal etme. Unutma, içindeki ateşi doğru yönlendirdiğinde, tüm engelleri aşmak mümkün.
Bugün, kendini huzurlu ve dingin bir ortamda bulma arzusu öne çıkabilir. İçsel tatmin arayışında olman, sanatsal ve yaratıcı yönlerini aktif hale getirebilir. Aşk ve ilişkiler alanında derin, samimi bağlantılar kurma isteği artıyor. Bu süreçte, anlaşılması gereken duyguların ortaya çıkabilir; iletişim, bu duyguları paylaşman için önemli bir anahtar. Maddi konularda ise tedbirli olman faydalı olabilir, gereksiz harcamalardan kaçınmalısın. Biraz dinlenerek zihnini ve bedenini yeniden toparlama fırsatı bulabilirsin. Bugünün sunduğu fırsatlar, kararlı adımlarla geleceğini şekillendirmene yardımcı olabilir.
Fikirlerin havada uçuştuğu, merakın doruk noktaya ulaştığı bir dönemdesin. Bugün, sosyal çevrenle etkileşimlerin artacak; bazı sürpriz görüşmeler veya beklenmedik haberler gündemine oturabilir. Yaratıcılığın ve iletişim becerilerin, istediğin sonuçları elde etmeni sağlayacak. Diğerlerinin fikirlerine açık olmak, senin için yeni kapılar açabilir.Bir yandan, zihninde beliren sorulara yanıt ararken, aynı zamanda karar vermekte zorlanabilirsin; bu tamamen doğalsın. Duyduğun bilgilerden veya aldığın önerilerden ilham alarak, sıkıştığını hissettiğin durumdan kurtulabilirsin. İkili ilişkilerinde, hassas ve duygusal konulara dikkat etmen faydalı olacak; açık iletişim her şeyi yoluna koyabilecek güçte.Gerçekçi ol ve düşüncelerini mantıklı bir şekilde ifade etmeye çalış. Bugün seni destekleyen gezegen enerjileri, düşüncelerini sürükleyici bir şekilde ön plana çıkaracak. Unutma ki bazen neyi düşündüğünden çok, nasıl ifade ettiğin daha önemli olabilir. Kendini ifadende cesur ol ve fırsatları değerlendirmek için bir adım at. Bu süreçte sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek de seni mutlu edecek.
Duygusal derinliğin ve sezgilerinin ön planda olduğu bir gün. İçsel dünyanda sürükleyici bir yolculuğa çıkabilirsin. Bazen geçmişle bağ kurarak, eski anıların ağına düşebilirsin; bu da seni hem besleyebilir hem de hüzünlendirebilir. Sevdiklerine karşı duyduğun bağlılık, onlarla olan ilişkilerinde yeni bir boyut kazandırabilir. Kendini ifade etme ihtiyacı duyabilirsin, bu yüzden duygularını açığa çıkarmak için doğru anı bul. İçsel huzur ve güven arayışın gündeme gelebilir. Evde geçirilen zaman seni daha fazla rahatlatabilir, aynı zamanda kendi alanında yaratıcılığını artıracak projelere yönelmek için mükemmel bir fırsat sunabilir. Bugün, belki de hayatında yeni bir sayfa açmanın arifesinde iken, içindeki şefkat ve merhameti beslemeyi unutma.
Bugün içindeki yaratıcılığı ortaya çıkarmak için harika bir gün. Kendini ifade etmek, sanatsal projeleri hayata geçirmek ve başkalarına ilham vermek konusunda yüksek bir motivasyon hissedeceksin. Sosyal çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin, gücünü ve karizmanı daha da artıracak. Özellikle liderlik yönlerin ön plana çıkacak; başkalarına yol gösterme isteğin, ortak hedeflere ulaşmak için güçlü bir enerji yaratacak. Duygusal anlamda, sevdiklerinle olan iletişiminde samimi ve derin bir bağ kurabilirsin. Unutma, kalbini açtığın sürece etrafındaki insanları da etkileyebilirsin. Bugün kendine olan güvenini tazele ve hayallerine odaklan. Kendini iyi hissetmek, çevrene de olumlu yansıyacak. Başarı için gereken cesareti gösterebilirsen, harika sonuçlar seni bekliyor.
Bugün, detaylara olan dikkatiniz ve analitik yapınız ön planda. Sizi en çok rahatsız eden konuları ele almak için mükemmel bir zaman. Kendi iç dünyanıza dönerek, huzursuzluk yaratan düşünceleri çözümlemeye yönelebilirsiniz. İş ve sorumluluklarınızı düzenleme konusunda başarılı olacaksınız. Sıkı çalışma ve disiplin ile çevrenizdeki insanlara ilham verme yeteneğiniz artıyor. İletişimde ise seçici olmalısınız; bazı sözlerinizin yanlış anlaşılma ihtimali bulunuyor. Günün ilerleyen saatlerinde, sevdiğinizle olan ilişkiniz açısından kendinizi daha huzurlu hissedeceksiniz. Onunla yapacağınız samimi bir konuşma, bağlarınızı daha da güçlendirebilir. Sağlığınıza dikkat etmeyi unutmayın, küçük detaylar büyük bir fark yaratabilir. Duygusal derinliklerinizin sizi yönlendirmesine izin vermek, yaşamınıza farklı bir perspektif katabilir. Kendinize güvenin, ama aynı zamanda mütevazı kalmayı da ihmal etmeyin.
Bugün denge arayışın tam anlamıyla ön planda. Sosyal ilişkilerde daha uzlaşmacı bir tutum sergilemek, etrafındaki insanlarla arandaki bağı güçlendirebilir. Sevgi dolu bir ortamda kalmanın seni nasıl beslediğini hissedeceksin. Duygusal paylaşımlarda samimiyet önem kazanırken, karşındakilerin beklentilerine duyarlı olman durumun seyrini olumlu yönde değiştirebilir. Her konuda mükemmel dengeyi bulmak istesen de, bazen kendi ihtiyaçlarını da göz önünde bulundurmak gerekebilir. Dışa dönük tavırların, yeni arkadaşlıklar kurmak ve mevcut ilişkilerini derinleştirmek için ideal bir zemin oluşturacak. Görseller, sanat ve estetik konularına olan ilgin gün boyunca artacak; ruhunu besleyen aktivitelerle vakit geçirmekten keyif alacaksın. İş hayatında, iş birliğine dayalı projelerde kendini ispatlama fırsatı bulabilirsin. Kısa yolculuklar, yeni deneyimler ve ufkunu açacak fikirlerle dolu olabilir. İçsel dengeyi sağlama çabasında, anın tadını çıkarmayı da unutma.
Derin duygular ve tutkular içinde yüzüyorsun. İlişkilerdeki yoğunluk, senin için hem bir zorluk hem de bir fırsat olarak belirebilir. İçsel sezgilerin güçlendiği bu dönemde, zaman zaman kararsızlık hissi yaşayabilirsin. Ancak, hislerinle baş başa kalmak, kendini keşfetme yolculuğun için çok kıymetli. Zihnindeki düşüncelerle, kalbindeki hisler arasında bir köprü kurabilirsin. Sevgi ve bağlılık hislerin, çok derin ve samimi. Dışarıdan gelen baskılara karşı koymak için içsel gücünü bulmalısın. İş hayatında ise mücadelelerin sonuç vermeye başlayabilir, sabrın ve azminiz meyvesini verecek. Kendini ifade etme şeklin, yaratıcılığını ön plana çıkaracaktır. Kendi sınırlarını belirlemekten çekinme; böylece hem kendine hem de çevrendekilere daha net bir alan yaratabilirsin. Unutma, karanlığın içinde bile parlayan yıldızlar var.
Bugün, özgürlüğün ve maceranın temalarını hissedeceğin bir gün. Yeni fikirler ve ufuk açıcı deneyimler seni bekliyor. İletişim becerilerin ön plana çıkacak, insanlarla olan etkileşimlerin canlanacak. Sosyal ortamlarda daha sakin ve rahat bir tavır sergileyeceksin, bu da seni çekici kılacak. Eğitim ve kişisel gelişim alanlarındaki fırsatlar, dikkatini dağıtan unsurlardan uzak durduğun sürece seni daha da ileriye taşıyacak. Seyahat veya yeni kültürleri keşfetme isteğin artabilir; bunu gerçekleştirme yollarını araştırabilirsin. Geleceğine dair umut verici düşünceler ve hedefler zihninde şekillenecek, bunlar için harekete geçmen kaçınılmaz. Bugün, pozitif enerjini artırmak ve keyif almak için bir adım at, bu seni daha da cesaretlendirecek. Sağlığın ve zindeliğinle ilgili yapılacak ufak iyileştirmeler, genel ruh halini de olumlu etkileyecek.
Farklı düşüncelerin öne çıkacağı, özgün fikirlerin yaratılacağı bir gün. Sosyal çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin büyük bir önem kazanacak. Beklenmedik insanlarla bağlantı kurma fırsatları karşına çıkabilir. Hayal gücünü serbest bırakmak, yeni projeler üretmek için ideal bir zaman dilimindesin. Var olan sorunlara çare bulmak için yaratıcı çözümler geliştirebilirsin. Kendine hükümet edebilmek, bağımsız düşünceni ifade edebilmek, gün boyunca senin için önemli olacak. Kendini ifade etme isteği oldukça yüksek. Yeni deneyimlere açık olmayı unutma; bu, senin kişisel gelişimine büyük katkı yapacak. Ayrıca, duygusal olarak biraz daha derine inmek ve içsel kaynaklarını keşfetmek isteyebilirsin. İletişim becerilerinle dikkat çekmeyi başaracaksın. Unutma, yenilikçi yaklaşımlar ve farklı bakış açıları seni ön plana çıkaracak.
Duygusal derinliklerin su yüzüne çıkacağı, sezgilerinin oldukça güçlü olacağı bir gün. Sanatsal yönlerin, yaratıcı projeler için harika bir ilham kaynağı olabilir. İçsel huzurunu sağlamak için doğada vakit geçirmek veya meditasyon gibi pratiklere zaman ayırman faydalı olacak. Başkalarıyla olan ilişkilerde empatin güçlü, bu da seni sevdiklerinle daha derin bir bağ kurmaya yönlendirebilir. Romantik bir başlangıç ya da mevcut ilişkinin daha anlamlı hale gelmesi için mükemmel bir fırsat. Kendi içsel dünyanı keşfetmek için doğru zamanda olabilirsin; bu süreçte bazı gerçeklerle yüzleşmen gerekebilir, ancak bu yüzleşme seni güçlü kılacak. Kendini ifade etme konusunda cesur ol, duygularını açıkça paylaşmaktan çekinme. Sürprizlerle dolu bir gün seni bekliyor.
