1
Çoğunuz gibi yemek kültürüyle ilgilenmeyi severim. Boğazına düşkün milletiz. Bir rivayete göre Türk mutfağı, Çin ve Rus mutfağıyla birlikte en zengin üç mutfaktan biridir. Öyle midir? Çinliler, her zaman çok kalabalık ve genelde yoksul oldukları için ne buldularsa yerler, bu bir zenginlik diyelim. Türklerin zengin mutfağı ise içinde yaşadıkları coğrafyanın çeşitliliğinden gelse gerek. Orta Asya’dan et, ekmek getirdikleri kesin. Ama Anadolu’da, sebze meyveyle, otla, zeytinle tanıştıkları da. Her bölgenin mutfağı, ayrı ülkelerin mutfakları kadar farklıdır. Karadeniz’le Ege’yi düşünün, ortak ne var? Bu uzun girizgâhı tam 20 yıldır “Türkiye’nin yemek kültürü dergisi” sloganıyla yayımlanan Metro Gastro’nun 100. sayısını yazmak için yaptım. Mutfak ve yemek kültürü kitaplarını, hatta lokantaların mönülerini merakla okurum. Ama ilk kez bu kadar hacimli bir yayında neredeyse hiç tanıdığım yemek çıkmayınca şaştım kaldım! 100. sayıları için kent mutfaklarından bilinmeyenlerine yer vermek istemiş ve başarmışlar, gerçekten bir ikisi dışında adını bile duymadıklarımı derlemişler. Bazıları artık yapılmayan kaybolmuş yemekler ama tarifleri var, yapma arzusu uyandırıyor.
Yemeklerden bahsedeceğim ama 100. sayıya gelene kadar neler mi yapmışlar? Editör Nilhan Aras koordinasyonunda kaynağında incelemişler, 650’den fazla bölgeye gitmişler, bunun için 172 bin km. yol yapmışlar. Fotoğraf çekimleri için 310 sofra kurmuşlar ve 21 bin kare fotoğraf çekmişler! Bilgi almak için 1812 kişi ile konuşmuşlar, tattıkları yemeklerin sayısını da tutsalarmış iyiymiş ve bence en önemlisiymiş ama onu atlamışlar! 100. sayıyı özel yapan bilmediğimiz, tatmadığımız yemekleri yazanlar ise çok iyi bildiğimiz isimler: Mehmet Yaşin, Hülya Ekşigil, Vedat Başaran, Artun Ünsal, Aylin Öney Tan’ı çok iyi tanırım, Deniz Ekin, Ayfer Yavi ve Priscilla Mary Işın’la Gonca Tokuz’u da böylece tanıdım. Derginin -ki aslında koca ciltli bir kitap- içindeki bölümler, kahvaltılıklar, çorbalar, sebze, meyve ve ot yemekleri, dolmalar ve sarmalar, pilavlar, köfteler, hamur işleri, balık ve diğer deniz ürünleri, özel gün yemekleri diye gidiyor. Ah tatlıları ve kış hazırlıklarını da atlamamak lazım.
Sanmayın ki bu bölümlerde sadece yemek tarifleri var; örneğin Özel Gün Yemekleri bölümü bir tür antropoloji kitabı! MÖ 2600’lerden Sümerlerle başlıyor, tanrıçalara 30 bin küçükbaş hayvan kesilen törenlerle helvaya kadar geliyor; kız doğurana kuymak, oğlan doğurana oğlakla devam ediyor. Pilavsız düğün olmaz tabii, hıdrellezin ilk kuzusu derken uzayıp gidiyor.
Köfteyi kim sevmez ki? Şimdilerde burger yiyoruz ama bir İnegöl’ün yerini tutar mı, çiğköfte sevmem ama içliköfte? Burada yedi tarif verilmiş, hepsini ilk kez duyuyorum! Pilav da pek çok kültürün olduğu gibi bizim de vazgeçilmezimiz. Osmanlı mutfağının da demirbaşlarından, tıpkı şimdi esnaf lokantalarının da olmazsa olmazlarından olduğu gibi. Kitaptaki pilavların da çoğunu ilk kez duyuyorum: Süt tarhanası pilavı gibi ki annemin memleketi Çanakkale’denmiş? Balık tarifleri beni iyice şaşırttı: Kavinna (Konya), şabut (Halfeti), sazan kıskı (Bursa) göl balıkları? Ya millet neler yiyor, haberimiz yok!
Sebze yemekleri dersen, ohooo, etli mi, etsiz mi? Soğuk mu, sıcak mı? Yaş mı, kuru mu? Sadece patlıcan yemekleri için bir kitap yazılabilir! Ya baklagiller? Alluciye, Mardin yöresinden taze erik ve kemikli kuzu etiyle yapılıyor, bana bir Fas yemeğini hatırlattı. Salatalık kabuğundan yemek yapmayı da Malatyalılar akıl etmiş! Etli, mercimekli, nohutlu üstelik. Dolma ve sarmaya gelince… Bizim mutfağımız kadar zengin olanı yoktur! Sarılabilecek ne varsa, doldurulabilecek ne varsa halletmişiz! Kiraz yaprağı sarmasından enginar, kabak çiçeği dolmasına. Kubbeşen dolmasını hemen yapacağım: Diğerlerinin aksine çok el oyalamaz. Lahana yapraklarını haşlayıp bütün bütün yayıp harcı içine koyup üzerini yine börek hamuru gibi lahana yaprağıyla kapatıp, pişince de dilim dilim kesip yemeyi Ankaralılar akıl etmiş! Eminim şimdi hiçbiri bilmiyordur. Ara yemek sepetini, bu akşam ne yiyoruz, pizza mı, hamburger mi, ya da ton mu açsak? Açın Metro Gastronomi Dergisi’ni, yemek yapın, çok eğlenceli olabilir, kısıt günlerinde! Bütün şeflerin ve yemek kültürü araştırmacılarının eline sağlık.
Enerjinin yüksek olduğu bu günde, cesaretin ön planda. Yeni başlangıçlar ve risk almaya açık olman, hedeflerine ulaşmanda büyük bir etki yaratacak. Kendini ifade etmekte zorlanmasan iyi olur; etkileyici bir iletişim yeteneğin var, bu da başkalarını etkileyebilmeni sağlıyor. Etrafındaki insanlardan alacağın destekle, ilerlemek istediğin konularda cesur adımlar atabilirsin. Ancak, ani tepkiler vermeden önce düşünmende fayda var, sabırlı ol. Sağlık ve zindelik konularında da dikkatli olman gerekebilir; dinlenmek ve zihnini boşaltmak, günün koşturmacasında fayda sağlayacaktır. Hayatın sunduğu fırsatlara açık ol, karşına çıkan güzellikleri değerlendir!
Bugün, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerinde daha uyumlu ve anlayışlı bir tavır sergileyebilirsin. Duygusal denge arayışındasın ve bu anlamda karşında duran sorunları çözmek için içsel bir motivasyon hissedebilirsin. Bugün alacağın kararlar, uzun vadede hayatını olumlu yönde etkileyecektir. İş yerinde ya da sosyal çevrende bir takım işbirlikleri yapmak isteyebilirsin; bu, sana yeni fırsatlar sunabilir.Maddi konulara dair düşüncelerin yoğunlaşabilir. Yatırım yapmayı ya da bütçeni gözden geçirmeyi düşünebilirsin. Parasal konularda bilinçli bir yaklaşım benimsemek, ileride rahatlama sağlayacaktır. Duygusal ilişkilerde ise, sevdiğin kişiyle arandaki iletişim güçleniyor. Beklentilerini açıkça ifade etmek, size derinlik katabilir.Sağlık konusuna dikkat etmen önem taşıyor; bedenine iyi bakmak için bazı değişiklikler yapmayı düşünebilirsin. Doğa ile iç içe olmak, ruhunu canlandırman için iyi bir yol. Kendi iç dünyana dönüp, kendine zaman ayırmayı unutma. Bu süreç, sana stressiz bir gün sunabilir.
Zihin açıcı fikirler ve ilginç tartışmalar gündeminizi şekillendirecek. Sosyal çevrenizle olan bağlantılarınız güçlenirken, yeni insanlarla tanışma fırsatları da kapınızı çalabilir. Esnekliğiniz ve meraklı doğanız, farklı bakış açılarına ulaşmanızı sağlayacak; bu da yaratıcılığınızı artırabilir. Kısa yolculuklar veya aniden gelişen planlar, günlük rutininizi renklendirebilir. İletişim becerilerinizin zirveye çıkacağı bir dönemdesiniz. Bu dönemi, fikirlerinizi paylaşmak ve projelerinizi ön plana çıkarmak için değerlendirin. Ancak, aceleci kararlar vermekten kaçının; düşüncelerinizi netleştirmek için biraz zaman ayırın. Büyüleyici bağlantılar kurabileceğiniz bu süreçte, içsel sezgilerinize güvenin ve kalp sesinizi dinlemeyi ihmal etmeyin. Kısa süreli zorluklar karşısında esnekliğinizi korumak, günün sonunda size büyük bir tatmin sağlayacak.
Duygusal derinliklerin ortaya çıkması için uygun bir dönemdesin, içsel hislerinle yüzleşmek, geçmişin izlerini silmek adına fırsatlar karşına çıkabilir. Ailevi ilişkilerde yaşanan bir sorun, genele yayılmadan çözülebilir. İletişimde hassas olman, karşındakilerin kalp kırmadan ne hissettiğini anlamana yardımcı olacak. Maddi konularda sürpriz gelişmeler dikkatini çekebilir, harcamalarına dikkat etmen gerekecek. Kendine güvenin artıyor, yeni projelere başlamak için mükemmel bir zaman. Duygusal olarak beslenmeyi unutma, sevgi dolu anlar yaşaman sana iyi gelecek. Sanatsal veya yaratıcı bir uğraş, zihnini açarak ruhunu besleyebilir.
Kendine güvenin artıyor ve yaratıcılığın parlıyor. Aşk hayatında heyecan verici gelişmeler olabilir. Eski bir arkadaşın ile karşılaşabilir ve geçmişteki güzel anılar tekrar canlanabilir. Çevrendeki insanlar senin kararlılığını ve liderlik özelliklerini takdir edecek. Yenilikçi fikirlerinle dikkat çekiyorsun, bu fırsatları değerlendirmek için harika bir zaman. Kariyerin için önemli adımlar atma isteği içerisindesin, cesaretini toplayıp planlarını uygulamaya koyabilirsin. Ayrıca, sağlığına özen göstermek için kendine zaman ayırmak önem kazanıyor; biraz molayı es geçme.
Bugün detaylara olan perhizkar yaklaşımın ön plana çıkıyor. Organize olma yeteneğin ile görevlerini başarıyla tamamlayabilirsin. Ancak, mükemmeliyetçilik duygun zaman zaman seni zorlayabilir. Aceleci olmaktan kaçınmak, işleri daha akıcı hale getirebilir. İletişiminde açık olmanın ve empati kurmanın önemini unutma; çevrendekilerle derin bağlar kurabilirsin. Sağlığına dikkat etmen gereken bir zaman. Kendine iyi bakmayı ihmal etme. Sosyal ilişkilerde samimiyet arayışında olabilirsin; dostlarınla geçireceğin zaman, ruh halini olumlu yönde etkileyebilir. Hedeflerine ulaşmak için pratik bir yaklaşım sergilemek, seni beklenmedik kazançlara götürebilir. Eğitim ya da bilgi paylaşımı için uygun bir zaman; ilgi duyduğun alanlarda yeni şeyler öğrenmeye açık olmalısın.
Duygusal derinliklerinize dair bir keşif zamanı. Hayatınızdaki bağlılıklar ve ilişkilerle ilgili bazı belirsizlikler gündeme gelebilir. İçsel bir motivasyonla kendinizi yeniden değerlendirip, ilişkilerinizde ne istediğinizi anlamak isteyebilirsiniz. Özgürlüğünüze düşkün olmanıza rağmen, duygusal derinliklerinizin sizi bağlayabileceği durumlarla karşılaşabilirsiniz. Bugün, hislerinizi ifade etme ve içsel düşüncelerinizi açığa çıkartma adına cesur olmalısınız.Maddi konulara yönelik bir dikkat ve titizlik gösterebilirsiniz. Fırsatlarla dolu bir gün geçirebilir, sıradışı çözümler geliştirebilirsiniz. Ancak, aceleci davranmamaya dikkat edin. Her şeyin derinlerine inme arzusunda, yüzeysel detayları gözden kaçırmamalısınız. Kendi içsel gücünüzü keşfedecek ve bu güçle başkalarına ilham verecek bir pozisyonda olacaksınız. Cesaretinizi toplayarak kararlılıkla hareket etmek, hedeflerinizi gerçeğe dönüştürme yolunda size yardımcı olacak. Planlarınızı yapın ama esneklikten de ödün vermeyin; zira hayatta sürprizler her zaman olabilir.
Keşif ruhun canlanıyor, yeni deneyimlere açık olman sana heyecan verecek. İletişimde cesur adımlar atabilir, sosyal çevrenle güçlü bir bağ kurabilirsin. Eğitim veya öğrenimle ilgili bir fırsat ortaya çıkabilir, bu konuda adımlar atmak için harika bir zaman. Yaratıcılığını serbest bırakmak, sanatsal projelere yönelmek için motivasyon bulabilirsin. Dinleyici olmanın yanı sıra, kendi görüşlerini savunma cesaretini göstereceksin. İçine kapanmak yerine dış dünyaya açılmak, yeni bağlantılar kurmak seni besleyecek. Kendi içsel yolculuğuna zaman ayırarak, ruhsal bir denge bulmanı sağlayacak fırsatlar karşına çıkabilir. Kendine güven, hayatındaki muhteşem fırsatları yakalaman için anahtar olacak.
Bugün, hedeflerine ulaşma konusunda kararlılığın artıyor. İş hayatındaki projelerine odaklanmak için mükemmel bir zaman dilimindesin. Disiplinli çalışman ve sorumluluk alma isteğin, çevrendekilere ilham verebilir. Aynı zamanda, kişisel ilişkilerinle ilgili derinlemesine düşünmek için bir arınma dönemi içindesin. Bu süreçte, duygusal derinliklerini keşfederek, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirebilirsin. Sağlık konusunda dikkatli olman gereken bir dönemdesin; bedenine ve ruhuna iyi gelecek aktivitelere yönelmek, mental sağlığını da destekleyecektir. Anlayış, sabır ve irade gücünle tüm zorlukların üstesinden gelebileceğin bir gün seni bekliyor.
Sosyal çevrenle ilişkilerini güçlendirmek için harika bir gün. Arkadaşlarınla veya tanıdıklarınla olan bağlarını derinleştirmek, yeni fikir alışverişleri yapmana olanak tanıyacak. Süregelen projelerine farklı bir perspektif kazandırabilir, yaratıcı çözümler geliştirebilirsin. İkna edici bir iletişim tarzın, başkalarını etkilemene ve fikirlerini kabul ettirmene yardımcı olacak. Ancak, bağımsızlık arzusunun baskın olduğu bir dönemdesin; birlikte çalışırken kendine alan tanımayı unutma. Duygusal olarak, mevcut ilişkilerini sorgulamak isteyebilirsin; bu süreçte derin bir içgörü kazanarak daha sağlam temellere dayanan bağlar oluşturabilirsin. Kendi içsel dünyana yönelik bir keşif, seninle pek çok şeyi değiştirebilir, huzur ve tatmin arayışın bu dönemde ön planda. Sakin kalmaya çalış ve yenilikçi fikirlerinle öne çıkmaktan çekinme.
Duygusal derinliklerin içinde kaybolma ihtimalin yüksek. İçsel huzuru bulma çabası, belirsizliklerle dolu bir yolculuğa dönüşebilir. Yaratıcı yönlerin öne çıkacak; sanatsal faaliyetlerde başarı sağlayabilirsin. İlişkilerde hassasiyet, karşı tarafın hislerini anlama becerini güçlendirecek. Kendini ifade etmek, duygularını paylaşmak konusunda cesaretini toplamalısın. Mantığınla duyguların arasında denge sağlamak zor olabilir, fakat içsel sezgilerine güvenmelisin. Bugün, yeni başlangıçlar için fırsatlar doğabilir; içsel sesine kulak ver. Kendine zaman ayırmayı unutma, ruhsal dinginlik arayışında önemli adımlar atabilirsin.
