1
‘Kayıp Sancak’ için, “100 yıl öncenin romanı ama bu romana konu olan coğrafyada emperyalistlerin emelleri sona ermiş değil. O yüzden dingin bir Anadolu için güçlü olmaya ve içerisinde yaşayanların tıpkı bir mozaik tablosunda olduğu gibi tüm renklerle bir arada olma zorunluluğu var” diyen Uluğtürkan, yeni kitabını ve yeni kitabının kahramanlarını anlattı.
Mehmet Bey, romanınız için sizi tebrik ederek başlamak isterim. Tarihsel gerçekliğin kurgunun, kurgunun da tarihsel gerçekliğin önüne geçmediği, başarılı bir dengede ilerleyen bir roman, Kayıp Sancak. Bu dengeyi nasıl kurduğunuzla ilgili başlayalım isterseniz…
Kayıp Sancak’ta tarihsel gerçeklik daha yoğun. Kurguyu, sadece ana hikâyeyi ara bölümlerle harmanlama ve okuru o yıllara götürme çabası için kullandım. 100 yıl önce Anadolu’da verilen kurtuluş mücadelesinin her anı, bir romanı besleyecek zenginliğe sahip. Zaten az sayıda var olan Kurtuluş Savaşı romanlarımız arasında Kayıp Sancak’ı farklı bir konuma taşıyabilecek en önemli taraf gerçekliğe çok yönlü bakış açısı olabilir. Mondros Mütarekesi’nden hemen sonra Anadolu’yu Güney’den işgale başlayan Fransızların ünlü komutanı Binbaşı Pierre Mesnil’in günlüğü ve işgale karşı destan yazan Kuvvacı komutanların dönemin yerel gazetelerine yansıyan anıları kurguya gerek bırakmadı.
Roman kişilerinizin birçoğu gerçek kişiler; gerçek kişilerin bir romanda anlatıya yedirilmesi zor bir süreç olsa gerek. Onlar gibi düşünebilmek, birtakım çıkarımlara varmak ve bunun gibi başlıklar adına… Ne söylemek istersiniz?
Vatanın kurtuluş planlarını 19 Mayıs 1919’dan 6 ay önce Adana’da yapan, 5 Ağustos 1920’de yönettiği Pozantı Kongresi’nde delegelerin önüne koyduğu sandıkla ülkesi için kuracağı sistemi demokrasi olarak belirleyen reformist, vizyoner Osmanlı paşası Mustafa Kemal, Kayıp Sancak’ın kahramanlarından biri. Yanı sıra Cihan Harbi’nde Fransa’nın Almanlara karşı verdiği mücadelede Verdün Cephesi’nin kahramanı Binbaşı Mesnil, Kuvvacı komutanlar Tekelioğlu Sinan (Ali Ratıp), Kara Afat (Hasan Akıncı) ve onlarca kahraman Kayıp Sancak’ın tuğlalarını ören karakterler. Kayıp Sancak, Kurtuluş Savaşı’nın Güney Cephesi’nin az bilinen gerçeklerini içerirken, Kuvvacı Yüzbaşı Tekelioğlu Sinan ve Fransız Binbaşı Pierre Mesnil’in akıl oyunlarını da aktarıyor. Cephede karşı karşıya gelen iki komutanın günlüklerini ve anılarını okuduğumda karakterleriyle ilgili detaylı bilgi edinme imkanı buldum. Askerlik mesleğine aşık, savaş halinde bile birbirleriyle iletişimde nezaketi elden bırakmayan, disiplinli, kararlı bu karakterleri romana işlemek çok zor olmadı.
Okur aslında ilk iki soru ekseninde bile sizin olaylara bakış açınızı kavrayacaktır aslında… Ama yine de sormak isterim kayıp Sancak’ı güncel yapan ne sizce? Ya da Kayıp Sancak güncel bir roman mı, bir tarih romanı olarak…
Anadolu’da yaşamanın, Anadolu’ya sahip olmanın bedeli tarih boyunca ağır olmuş. Hala çok ağır. Zira herkesin gözü burada. Kıskandıran bir stratejik konum, zengin kaynaklar. O yüzden tarih boyunca bu topraklara sahip olabilmek, sahip olunca da muhafaza edebilmek kolay olmamış, olmuyor ve olmayacak. Burada mücadele hiç bitmeyecek. Dün, ticaret yolları, stratejik konum için yapılan savaşlar bugün ekonomiyle veriliyor. Belki yarın su kaynakları için verilecek. Zaman, enstrüman değişecek ama bu topraklarda sefa sürebilmenin bedeli hep ağır olacak. Kayıp Sancak, 100 yıl öncenin romanı ama bu romana konu olan coğrafyada emperyalistlerin emelleri sona ermiş değil. O yüzden dingin bir Anadolu için güçlü olmaya ve içerisinde yaşayanların tıpkı bir mozaik tablosunda olduğu gibi tüm renklerle bir arada olma zorunluluğu var.
Aslında bu bağlamda şu da tartışılmalı belki, son dönemde tarihsel roman dendiğinde azınlıklar etrafında dönen bir anlatı var, azınlıklar nasıl değerlendirilmeli bir romanın içinde yer aldıklarında? Bunu şunun için soruyorum, sürekli bir mağdurluk savunusuna boğulmuş bir tarih arayışı var…
Azınlığın ‘mağdur edebiyatı’ yazın dünyasında karşılık buluyor olabilir. Ancak tarihi roman yazarlarının objektif olma zorunluluğu olduğunu düşünüyorum. Bir romana ‘tarihi roman’ deniyorsa kişi, yer,zaman ve olayların gerçekliğinin ispat edilebilir olması gerektiğine inanıyorum. Kayıp Sancak’ta buna özen gösterdim. Romanda yer alan olayları, çatışma taraflarının teyit ettikleriyle sağlamasını yaptım.
Romanınızı kurarken anlatı biçimi, yöntem, dil ve söylem gibi başlıkları nasıl değerlendirdiniz? Romanınızda tuhaf kahramanlık ifadeleri yok, bu önemli, gerçekçi cümleler daha sık kullanılmış. Oysa zafer anlatılarında karşılaştığımız hep, tuhaf ve gerçeğin dışında söylemler olur…
Anadolu’da canlarını ortaya koyarak bize vatan bırakan bu insanlar olağanüstü. Yaptıkları fedakarlıklara bugünkü koşullarda bakıldığında insanüstü duruyorlar. Bu kahramanların hiçbir abartılı cümleye ihtiyacı yok. Biz onları ne kadar gerçekçi ve yalın anlatırsak büyüklükleri daha çok ortaya çıkıyor.
Bir ayrıntı dikkatimi çekti; teşekkür metninizde romanı okuttuğunuz ve fikrini aldığınız insanların iş unvanlarını da kullanmışsınız, bunun bir önemi var mı?
Ekonomi gazeteciliğinde 32 yılı geride bırakmaya hazırlanıyorum. Doğal olarak çok sayıda iş insanına yakınlığım var. Bunlar arasında kitap kurdu olanları belirledim. Romanı tamamladığımda yayınevimden önce onlara gönderdim. Başarılı iş insanlarının bakış açılarını önemsiyorum. İçerisinde mühendis olanlar da sosyal bilimler eğitimi alanlar da var. Görüşlerinden ve beni telkin eden sözlerinden oldukça yararlandım doğrusu.
Böyle bir eseri memleket okuruna kazandırdığınız için, çok teşekkür ederiz. Son olarak söylemek istedikleriniz nelerdir?
Roman raflara çıkalı henüz bir ay olmadan 4’üncü baskısını yaptı. Bu elbette bir yazar için büyük mutluluk. Bana sosyal medyadan bir üniversite öğrencisi ulaştı. Kayıp Sancak’ı okuduğunu, bu vatanın kendisine hangi imkansızlıklara rağmen emanet edildiğini anladığını, bundan sonra derslerine daha sıkı çalışacağını, eğitimi sonrası hangi işi yaparsa en iyisini yapmaya söz verdiğini söyledi. Çok duygulandım. Ben 100 yıl önceki istiklal mücadelemizin çocuklarımıza, gençlerimize yeteri kadar anlatılmadığını düşünüyorum. Kurtuluş Savaşı’nı doğru anlamak, vatanın hangi şartlarda nasıl kurulduğunu bilmek bu ülkede herkesin sorumluluk bilincini artırır diye düşünüyorum. Hiroşima ve Nagasaki’ye atılan atom bombasından sonra Japonların vatanlarına sahip çıkma, üretme ve bilime olan sevdası aynı hızıyla devam ediyor. Biz de Kurtuluş Savaşı sonrası aynı olguyu Cumhuriyet’in ilk yıllarıyla yaşadık. Ama bizim şanssızlığımız; kurtarıcı, kurucu ve reformlarıyla yenilikçi liderimiz Mustafa Kemal Atatürk’ü erken kaybetmemiz oldu. Kurtuluş Savaşı’mızı doğru anlatan romanlar, filmler, diziler arttıkça vatanımıza olan sevgimizin artacağına, bilim ve üretime daha fazla önem vereceğimize, gelişmiş ülkeler arasındaki yerimizi daha hızlı alacağımıza inanıyorum.
Bugün cesaretin ve kararlılığın en ön planda olacak. Yeni projelere başlamak veya var olan işlerinin üzerine gitmek için mükemmel bir zaman. İçsel motivasyonunu güçlendirmenin yanı sıra cesaretinle etrafındakilere de ilham verebilirsin. Ancak aceleci davranmamaya dikkat et; bazı detayları gözden kaçırman mümkün. İletişiminde samimi ve açık olmalısın; bu, başkalarıyla olan ilişkilerini güçlendirebilir. Özel hayatında ise sürprizlerle karşılaşabilirsin. Duygularını ifade etmekten çekinme, bu anları derinlemesine yaşamak senin için faydalı olacak. Kendi ihtiyaçlarına odaklanmayı unutma; kendine vakit ayırmak, zihin ve ruh sağlığını dengede tutmanda önemli bir rol oynayacak.
Mükemmel bir denge arayışı içindesin. İçsel huzuru sağlamak için çevrendeki insanlarla iletişimde dikkatli olmalısın. Anlık kararlardan kaçınmak, sana uzun vadede fayda sağlayacak. Maddi konularda dikkatli olman gereken bir dönemdesin; harcamalarını gözden geçirip geleceğe yönelik sağlam adımlar atmak önemli. Aşk hayatında ise samimiyet ön planda; hislerini açıklıkla ifade etmekten çekinme. Özellikle duygusal bağların derinleştiği bir süreçtesin. Kendine zaman ayırmayı unutma; doğayla bir araya gelmek, ruhsal tazelenmeni sağlayacak. Yaratıcılığını ortaya koymak için ilham dolu bir gün seni bekliyor. İhtiyaç duyduğun dinginliği sağlamak, kişisel gelişimine katkıda bulunacak. Kendi sınırlarını çizmekten çekinme.
Bugün iletişim becerilerin ön planda olacak, sosyal çevrenle etkileşimde bulunmak sana enerji verecek. Fikirlerin, başkaları üzerinde ilham yaratabilir. Karşılaştığın yenilikler, merakını artıracak ve öğrenmeye açık bir yapıda olacaksın. Ancak yüzeysel tartışmalara kapılmadan derinlemesine bağlantılar kurmayı hedefle. Ayrıca, mantığını kullanarak çözemediğin bir sorunu aydınlığa kavuşturma şansın var. Esnek mental yapın, beklenmedik durumlara uyum sağlamanda sana yardımcı olacak. Kısa seyahatler ya da yeni insanlarla tanışma fırsatları gündeme gelebilir, bunları değerlendirmeyi unutma. İletişiminde açık ve net olman, yanlış anlamaları önleyecektir.
Duygusal derinliklere ve içsel huzura odaklanacağın bir gün. Aile ve sevdiklerinle olan ilişkilerin, sıcak ve samimi bir şekilde ön planda olacak. Geçmişteki anıları yâd etmek, ruhuna iyi gelecek. Kendini koruma ihtiyacı hissettiğin anlar olabilir; bu duygulara saygı göster. Güvendiğin kişilere açılmak, iletişimi güçlendirebilir. Düşüncelerinde beliren şüpheleri, sezgilerinle aşabilirsin. Yaratıcılığının taçlandığı anlarda, sanatsal faaliyetlere yönelebilir, içsel dünyanı dışa vurmanın yollarını arayabilirsin. Kendini çok fazla sorgulamaktan kaçın, ruh halin dalgalı olabilir; sakin kalmakta fayda var. Bir an için durup nefes almak, içsel dengeyi yeniden bulmana yardımcı olacak. Alışıldık düzeninden çıkarak, yeniliklere açık olma zamanın geldi. Bu süreç, hayatında olumlu bir dönüşüm yaratabilir.
Bugün, içsel güç ve yaratıcılığını ortaya çıkarma fırsatları ile dolu. Kendine güvenin artarken, sosyal ilişkilerinde de belirgin bir öne çıkış gözlemleniyor. Yeteneklerinle dikkat çekebilir, başkalarına ilham verebilirsin. İş veya sanatsal projelerde liderlik yapmayı tercih edebilir, cesur adımlar atabilirsin. Kalabalıklar içinde parlamanın yanı sıra, en yakınlarınla olan bağlar da derinleşiyor; onlarla geçireceğin zaman, duygu ve düşüncelerini paylaşmana olanak tanıyacak. Ancak dikkat etmen gereken bir nokta; aşırı gurur veya benmerkezcilik, ilişkilerini zorlayabilir. Duygularını dengelemeye çalışmalısın. Kendinle ilgili yenilikçi fikirler geliştirmek için güzel bir dönemdesin; bu enerjiyi, hayatına katmayı unutma. Kendi içsel ateşini beslemek ve hayallerinin peşinden koşmak konusunda kararlılığını korumak, bu dönemde en büyük güç kaynağın olacak.
Analitik düşüncelerin öne çıkacak, detaylara karşı duyarlılığın artacak. Bugün, hayata karşı eleştirel bir bakış açısı geliştirebilir, olayları derinlemesine inceleme fırsatı bulabilirsin. Gün içerisinde karşılaşacağın bazı durumlar, seni bazı konularda daha disiplinli olmaya yönlendirebilir. İletişim kurarken dikkatli ol, zira söylemlerinin yanlış anlaşılmasına sebep olabilirsin. Kendine güven, uğraşların karşılığını almak için doğru adımları at. Sosyal çevrende de, insanlar senin fikir ve önerilerine değer verecek; onları etkileme şansın yüksek. Ancak, başkalarının sorunlarına müdahil olurken sınırlarını belirlemeyi unutma, kendi enerji dengen önemlidir. İş veya günlük rutinlerinde ufak değişiklikler yapmak, motivasyonunu artırabilir. Sadece dışarıdaki değil, kendindeki küçük detaylara da dikkat et; sağlığın için atacağın adımlar çok önemli. Gözlemlerini değerlendirirken kendine karşı nazik olmayı unutma, bu, seni daha huzurlu bir süreçte ilerletir.
Bugün, ilişkiler ve sosyal etkileşimler ön planda olacak. Karşındaki insanlarla olan iletişimin, denge arayışın ve uzlaşma isteğin, hoş bir ortam yaratmana yardımcı olabilir. Ancak bazı durumlarda başkalarının beklentileriyle kendini yüklenmiş hissedebilirsin. Kendi ihtiyaçlarını unutma; onları da dengelemeyi ihmal etme. Yaratıcılığı teşvik eden durumlar, yeni projelere ilham verme potansiyeli taşıyor. Estetik ve sanatla ilgili konulara yönelmek, ruhsal rahatlama sağlayabilir. Bugün küçük detaylar bile seni mutlu edebilir. Kendine zaman ayırmayı unutmamalısın, böylece içsel huzurunu yeniden bulabilirsin. Duygusal derinlikler ve samimiyet, ilişkilerinde yeni kapılara açabilir.
Derin duygular ve yoğun hislerle dolu bir gün seni bekliyor. İçsel sorgulamalar sırasında, hangi konularda kendini sınadığını anlayacaksın. Gizli kalmış sırlar bu dönemde gün yüzüne çıkabilir; bu durum seni biraz tedirgin edebilir, fakat bilgelik ve sezgi yoluyla bu durumları yönlendirebilirsin. Sosyal ilişkilerin, özellikle ikili bağlantıların, daha da güçlü hale geliyor. Sevgi ve arkadaşlık bağlarının derinleşmesi, hayatına anlam katacak ve sana destek olacak. Kendine güvenmeyi unutma; içindeki kaynağı keşfettiğin sürece her şey daha berrak hale gelecek. Duygusal derinliklerini keşfederken, korkularının üstesinden gelme fırsatını yakalayabilirsin. Bu süreç, seni daha güçlü kılacak ve kararlılığını artıracak.
Yaratıcılık ve özgürlük arayışın yoğunlaşacak. Yeni fikirler seni heyecanlandıracak ve bu konuda cesur adımlar atman için bir ilham kaynağı olabilir. Sosyal çevrene olan ilgin artacak; arkadaşlarınla bir araya gelmek, yeni insanlarla tanışmak ve ilginç sohbetler yapmak isteyeceksin. Seyahat etme isteğin de kabarabilir, kısa bir kaçamak zihnini tazeleyebilir. İş veya eğitimle ilgili konularda da yeniliklere açık olman, ilerlemeni hızlandıracak fırsatlar doğurabilir. Duygusal ilişkilerde ise daha derin anlamlar arayabilirsin; sevdiğin insanla geçireceğin vakit, size yeni bir bağ kazandırabilir. İçsel huzurunu bulmak için doğaya yönelmek, kısa bir yürüyüş yapmak veya meditasyon yapmak faydalı olabilir. Özgürlüğe olan düşkünlüğün, bazı sorumluluklardan kaçınmana neden olabilir; dengeyi bulmak önemli. Duygusal ve zihinsel olarak kendini deneyimlemeye açık olmalısın.
Disiplin ve kararlılık dolu bir gün seni bekliyor. Planlarını hayata geçirmek için çok uygun bir zaman dilimindesin. Önceden belirlediğin hedeflere ulaşmak için yapman gerekenleri analiz etme fırsatın var. İş ve kariyer konularında verdiğin emeklerin meyvelerini toplama zamanı geliyor. Sosyal ilişkilerde biraz temkinli olman gerekebilir, içgüdülerin sana yol gösterecek. Kendine olan güvenin artarken, başkalarına da ilham verme yeteneğin dikkat çekiyor. Sağlığına özen göster ve yavaşlamaktan korkma; bazen durup kendine odaklanmak, yenilenmenin anahtarıdır. Unutma, sabrın ve azmin seni hedeflerine daha da yaklaştıracak.
Bugün, yenilikçi fikirlerin ve özgür ruhunun ön plana çıkacağı bir gün. Sosyal çevrendeki insanlarla etkileşimlerin derinleşebilir; ilginç tartışmalar ve yeni işbirlikleri gündeme gelebilir. Duygusal olarak kendini ifade etme ihtiyacı hissedeceksin, bu da derin bağlantılar kurmana olanak tanıyabilir. Aynı zamanda bağımsızlığın ve bireyselliğin ön planda olacak; bu doğrultuda yeni hedefler belirleyebilir, planlarını cesaretle hayata geçirebilirsin. Geleceğe yönelik yapacağın değişikliklerde biraz daha kararlı olman faydalı olacak. İnovatif düşüncelerine kulak ver, içsel sezgilerin yol gösterici olabilir. Kendini yenilemek ve gelişmek için harika bir zaman dilimi.
Bugün, duygusal derinliklere dalış yapma isteği içinde olabilirsin. İçsel gözlemler, seni ruhsal bir yolculuğa çıkarmaya davet ediyor. İlişkilerinde empati ve anlayış ön plana çıkıyor; başkalarının hislerine karşı duyarlı olmalısın. Hayal gücün oldukça aktif, sanatsal bir şeyle uğraşmak, yaratıcılığını beslemek için harika bir zaman. Ancak, gerçeklikten kopmamaya dikkat etmelisin; hayallerin kadar ayaklarını yere basabilmek de önemli. Karşılaştığın zorluklar, içsel gücünü bulman için bir fırsat olabilir. Duygusal ifadeni özgürce paylaşmaktan çekinme; bu, başkalarıyla olan bağlarını güçlendirecek. Kendine zaman ayırmak ve ruhsal açıdan yenilenmek için bolca fırsat bulabilirsin. Özgürce neler hissettiğini keşfetmeyi unutma; içsel sesi dinlemek, seni daha güçlü kılacaktır.
