“Aşk için dökülen gözyaşı ve savaşta dökülen kan için asla bedel biçilmez.”
Taşın Kalbi / Kosta Kortidis
Yüreğinin sesini hiç kaybetmemişti. Gözlerinin içine düşen acı umurunda değildi…
“Dionysos’un Çocukları” röportaj serimizin bu defaki konuğu Kosta Kortidis ile tiyatrodan konuştuk.
“Kanlı Nigar”, “IV.Murad”, “Lüküs Hayat”, “Pembe Konağın Gelinleri”, “Aşk Memuru”, “Hamlet”, “Ted Bundy”, “Deli Şair”, Gılgameş”, “Düğün ya da Davul”, “Lay Lay Lom”, ” II.Richart”, “Başka Biri”, “Matematik Bilmeyen Giremez”, “Çiçekçi Sokağı Cinayeti”, “Son Bir Bahar”, “Büyük Tuzak”, “Kostalar, Memetler, Rebetler”, “Eichman Kavanozu”, “Bandırma Vapuru” , “Rulet”, “Kurt Adam” ,”Vestiyer”, “İki Yakanın Hikayesi”, “Malulen Emekli Gökbilimci Hüseyin Çineli”, “Bana Amy De”, “Kiralık Yüzleşme”, “Bir Keresinde İsmet Paşa”, “Taşın Kalbi / Camille Claudel”, “Benim Küçük Yıldızım”, “Son Mülakat”, “Büyük Tuzak”, “Oyuna Geldim”den ve tabii “Sorgu”dan, yazdığı, oynadığı, yönettiği bütün o oyunlardan… İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarı Tiyatro Bölümü ve Dean College of London’da eğitim gördüğü yıllardan.Yıldız Kenter‘den, Zihni Göktay‘dan, Tarık Günersel‘den de.
Kosta Kortidis, tiyatro ve sinema sanatçısı, oyun yazarı, yönetmen, Teatro Rudius ve Manavgat Kent Tiyatrosu Genel Sanat Yönetmeni, eğitmen ayrıca diyalekt ve istatistik uzmanı, mitolog (Klasik Grekçe ve orijinal metinler üzerinden mitolojik çalışmalar ve okumalar yapabilen nadir mitologlardan biri üstelik) öğretim üyesi. Evet, normalin üstünde “intelligence quotient”e sahip. Evet, konuşurken konudan konuya geçiyoruz hızla, kronoloji umurumuzda değil. Tam da, o sevdiğim salkım saçak, savruk röportajlardan biri.
Gün geldi, kendi ifadesiyle:
“Tiyatro tarihimizde ‘dört parçalı Kosta Kortidis tutulması’ yaşandı. Böyle doğal hadiseler her tiyatro sezonunun içinde yılda en az yedi kez denk gelecek şekilde gerçekleşir. Kastı olan körler ile kasıntı çakmalar göremez sadece. Ulusal düzeyde dört oyunumun birden aynı akşam, aynı saatte perde açacak olmasının haklı gururunu yaşarken, tiyatromuzun bir yazarı ve yönetmeni olarak bu sorumluluğu daima en iyi şekilde yerine getireceğime de söz veriyorum…”
“Geçen sezon, Kosta Kordis’in yazarlık hayatının neden en verimli sezonlarında biriydi?” sorumu da şöyle yanıtladı mesela:
“Bir yazarın yaşayabileceği en güzel duygular içindeyim. Yani; tarifsiz duygular. Ne olduğu herkese göre farklı olan tarifsizlikte. Duygular ve yazarlık tamamen aynı şeyler işte… Tarifsiz. Doğru, 2022 sezonu yazarlık hayatımın en verimli sezonlarında biriydi… Ulusal düzeyde sekiz farklı oyunum oynadı 2022 sezonu boyunca. Bu sayı 2018 sezonunda on üç olmuştu. Kimilerine göre bir rekor. Çağdaş yazarlar seviyesinde bir dünya rekoru. Bunu da tiyatro araştırmacıları incelesin, ben notumu düşmüş olayım. Bu yılın sekiz farklı oyunundan ikisi birden en büyük ödüle layık görüldü. Sevinçliyim, gururluyum. Biraz şımarmak isterdim ama nafile, azıcık kibir, yukarıdan bakma, pipo, fular, çatallı konuşma… Yok hiç biri olmuyor… Naturama yabancı böyle haller… Sağlık olsun. Beni aynı sezonda iki kez en iyi ile başlayan bir onura layık gören ve katkısı olan herkese teşekkürü bir borç bilirim. Bu oyunun bir de özel tarafı sevgili dostum Nesimi Kaygusuz‘un muhteşem rejisiyle taçlanmış olmasıdır. Neyse ki o da bu dünya seviyesindeki yönetimiyle en iyi rejisör seçildi. Bunu biz bir kez daha 2014 senesinde efsane ‘Rulet’ ile Devlet Tiyatrosu’nda yine yaşamıştık. Bu ikinci kez oldu. Tabiat bereketini artırsın. Daima güzellikler ile… Ve bir teşekkür de sevgili karım Habibe Kortidis için… beni ve hikayelerimi hiç bıkmadan dinleme tahammülünü gösterdiği için. İtiraf edeyim, ben olsam kendimi bile dinlemezdim.”
“Sorgu”da sergilediği malzemesi bol, doludizgin oyunculuğu (‘ferman altına mühür basar gibi’ bir oyunculuk bu aslında) hala belleğimde…
Ne kolan, ne palan tanımaz yeteneğiyle tiyatromuza yeni renkler ekledi Kosta Kortidis. İzleyiciye söyleyecek sözü oldu her zaman. Repliklerden yeni hayatlar devşirdi. Repliklerden duygular… Yarının da oyun yazarı olabildi Kosta Kortidis. Tek mekânda psikolojik gerilimleri, sarsıntıları duygu seli, çoşku içinde kağıda döken, sahneye taşıyan bir yazar oldu en çok.
Kosta Kortidis oyunları Rusça, Gürcüce, Sırpça, Lehçe, Farsça, İtalyanca, Almanca, Çince, İngilizce, Yunanca’ya çevrildi.Bu dillerde yayınlanmakta kalmadı, uluslararası düzeyde de sahneye taşındı.
Ve yine gün geldi geçmişin bütün hayalleriyle, hayaletleriyle merhabalaştı. Toplum gerçeklerinden kopmamaya özen gösterdi. Gözlerinin içine düşen acıya inat, yüreğinin sesini hiç kaybetmedi. Sahne ışığıyla doğmuştu çünkü. Geniş kanatlı bir tiyatro insanıydı. Sahne ve yazın dili, güncelliği, duyarlılığıyla… Gününün, çağının hem yazınsal anlamda, hem de oyuncu, yönetmen olarak tanığı olmayı başardı.
Kosta Kortidis‘i dinlerken “Genius” etiketli insanlardan biri olduğunu anlıyorum, babanın çok küçük yaşta kaybı, iki oğluyla hayat mücadelesi veren bir anne… Elbette 6-7 Eylül’ün açık yaralarını, ufunetli izlerini taşıyan bir aile. Tüm bunları, yaşadığı duygusal kırıklıkları sanatla onaran bir aktör… İşsiz de kalsa, büyük zorluklar, düşbozumları yaşasa da, geri adım atmayan, yan yollara, çıkmaz sokaklara sapmayan, Midas olup Apollon’a boyun eğmeyen bir aktör. Evet, hırslı… Ama bu hırs ‘yapacaksam en iyisini yapmalıyım’ın, hırsı sadece.
Pınar Çekirge – Tiyatroya ilgin nasıl başladı?
Kosta Kortidis – Çocukluğum Beyoğlu’nda geçmişti. İlkokul eğitimimi Zapyon Rum Lisesi; Orta ve lise tahsilimi ise Zoğrafyon Rum Lisesi’nde tamamladım. Lise birinci sınıfta öğretmenimin önerisiyle ilk kez bir oyunda rol aldım. Ve anladım ki; hayatta yapamadığım, yapmadığım, yapamayacağım, olamadığım, olmadığım, olamayacağım her şeyi sahnede gerçekleştirebileceğim.
Pınar Çekirge – Peki ailen bu durumu nasıl karşıladı?
Kosta Kortidis – Önce olumsuz yaklaştılar. Dini eğitim almamı, Selanik’te okumamı sonrasında dönüp Rum Ortadoks Patrikhanesi’nde görev almamı istiyorlardı çünkü. Tiyatro konusunda kararlıydım. Bennu Yıldırımlar ile çalışıp, İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarı Tiyatro Bölümü’nün sınavına girdim ve kazandım.
Pınar Çekirge – Yıldız Kenter’in de talebesiydin sanırım.
Kosta Kortidis – Öncelikle aksanım konusunda uyarmıştı beni. “Sahnede böyle aksanlı bir Türkçe olmaz” demişti. O’nun sayesinde kısa zamanda çok çalışarak, ki kulağım da kuvvetliydi, bu sorunun üstesinden geldim. Sahi, Yıldız Hoca bir gün bizden bir egzersiz oyunu hazırlamamızı istedi. Okan Yalabık, Ufuk Özkan ile benim yazdığım bir hikayeden kısa bir bölümü oynadık. Yıldız Hoca “Sizden egzersiz metni istemiştim, bu hangi yazarın eseri” diye sordu. Durumu izah ettim. Mehmet Birkiye, Suat Özturna da söz konusu metni beğenmişlerdi.
Pınar Çekirge – Henüz on sekiz yaşındayken ilk kitabı “Kostalar Memetler Rebetler”i okurla buluşturan Kosta Korkidis’in yazdığı ilk oyun neydi?
Kosta Korkidis – Nusret Çetinel ve Tuncer Cücenoğlu‘nun zorlaması, teşvikiyle ilk oyunum “Rulet”i tamamladım. Yirmi altı yaşındaydım. “Rulet”in Nesim Kaygusuz rejisiyle Trabzon Devlet Tiyatrosu’nda seyirci karşısına çıkması ve sonrasında ‘Devlet Tiyatrosu bölgeleri arasında en çok sahnelenen oyun’ olması beni mutlu etmişti. Tuncer Cücenoğlu olmasa, beni o kadar yüreklendirmese, belki de en başta havlu atardım.Bana sonsuz tevazusuyla şöyle söylemişti: ‘Bak, Kosta yirmi altı oyunum var, hepsini bir yana itip, Rulet’in yazarı olmak isterdim sadece.’
Pınar Çekirge – Tarık Günersel’de “Türkiye’nin en iyi üç oyun yazarı olduğunu kabul edersek, ikisini kenara koyup, eserlerinden dolayı senin adını zikrederim”demiş. Konuyu değiştirelim, yönetmen, oyun yazarı olarak hangi tiyatrolarda çalıştın?
Kosta Kortidis – Gönül Ülkü – Gazanfer Özcan Tiyatrosu, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları, İstanbul Oyuncuları, Cef Tiyatro, Manavgat Belediye Tiyatrosu…
Pınar Çekirge – Dolu dolu yaşanmış bir hayat. Türkiye Futbol Federasyonu’nda istatistik, TRT’de dialekt uzmanlığı… Bu arada Müjdat Gezen Sanat Merkezi’nde eğitmenlik. Onca işin arasında seslendirme ve seslendirme yönetmenliği. Özel eğitim kurumları ve üniversitelerde yazarlık dersleri… Ve tabii, sinema filmleri, televizyon dizileri…
Kosta Kortidis – Ben devam edeyim, “Yasemince”, “Keşanlı Ali Destanı”, “Aşk Bir Hayal”, “Merhamet”, ilk sinema filmim olan “Kayıkçı”, sonrasında “Sürgün”, “Dedemin İnsanları” , Hollywood yapımı “Two Faces of January” ve Yunanistan yapımı “The Last Journey of His Life”, “Son Mektup”.
Pınar Çekirge – “Eichman’ın Kavanozu” desem…
Kosta Kortidis – En iyi oyunlarımdan biri diyebilirim. Dünyanın en kalabalık tek kişilik oyunu ayrıca. Bu arada, en çok komedilerde oynamaktan, tarihi şahsiyetleri yaşar kılmaktan tat aldığımı da söylemeliyim.
Pınar Çekirge – “Taşın Kalbi / Camille Claudel” de farklı bir teknik söz konusu değil mi?
Kosta Kortidis – Kemal Başar önermişti bu oyunu. Dört gün boyunca kafamda tüm detaylarıyla tasarladım ve bir günde oturup yazdım. Üçlü paralel kurgu yöntemini kullandım.
Pınar Çekirge – Nasıl?
Kosta Kortidis – Oyunda her bir replik başka bir zaman diliminde, başka bir sahnenin ön sorusu, bir başka zamandan gelen sorunun yanıtıydı.
Pınar Çekirge – “Bana Amy De” müzikalinin şarkı sözleri de sana aitti…
Kosta Kortidis – Evet… Onun dışında, pek çok şarkı sözü de yazdım, otuza yakındır sayısı, belki daha bile çok.
Pınar Çekirge – Günümüzün önemli oyun yazarlarından biri olarak, tiyatro yazınına olan katkın yadsınamaz. Bu işin sırrı ne?
Kosta Kortidis – Güçlü hikaye, güçlü diyalog, diyebilirim. Sinematografik bir dilim var, bu da bir etken, hiç kuşkusuz. Oyuncu olarak da, yazar olarak da hiçbir şekilde kendimi tekrar etmedim.Hep söylerim, her oyunun, her rolün başka bir matematiği, formülü vardır. Şunu da belirtmek isterim, T.C. Kültür Bakanlığı Devlet Tiyatroları Edebi Kurul onaylı ve Millî Kütüphane’de mevcut on üç eserim bulunmaktadır. Bir de, yazdığım piyesleri hep yenilerim. Karakterler, yeni replikler eklerim, güncel ve yaşayan metinler olmasına özen gösteririm.
Pınar Çekirge – Tuncer Cücenoğlu’nun oyunlarını Yunanca’ya çevirdiğin halde, kendi piyeslerinin çevirimini başkasının yapmasını istemişsin. Neden?
Kosta Kortidis – Ana dilim Rumca olabilir. Kendi dilim Türkçe. Ben Türk dili yazarıyım. Ve bir gerçek var, Türkçe en güzel edebiyat dillerinden biridir. Zaten bana göre gerçek vatanseverlik dil ve imlayı bilmektir.
Pınar Çekirge – Yazar olarak da ödüllendirilmiş birisin.
Kosta Kortidis – “Kostalar Memetler Rebetler” ile 2004 yılında Sedat Simavi Edebiyat Ödülü ve “Rum Çocuğu” , “Rulet” ile 2012’de Cevdet Kudret Edebiyat Ödülü, 2015 Yılın En Başarılı Yazarı ödülü…
Pınar Çekirge – Yaşar kılacağın bir karakteri ilk nasıl ele alırsın?
Kosta Kortidis – O kişiye özgü bir ses, bir yürüyüş şekli bulurum öncelikle.
Pınar Çekirge – Yazar, yönetmen, oyuncu Kosta Kordis’lerle ilişkin nasıl?
Kosta Kortidis – Oyuncu Kosta iyi bir çocuktur, uyumludur. Yönetmen Kosta ona biraz daha ayrıcalıklı davranır aslında. Yönetmen Kosta, yazar Kosta’yı kesinlikle provalarda davet etmez. İşine karışmasına izin vermez. Teksti istediği gibi değiştirir, kesip, biçer, eklemeler yapar çünkü. Yazar Kosta’nın bu konuda herhangi bir müdahalesine tolerans göstermez. Bir de yazıp, yönettiğim oyunlarda kendime küçük roller seçerim genelde.
Pınar Çekirge – Kosta Kortidis’in esin kaynağı nedir, nelerdir?
Kosta Kortidis – Çocukluk travmalarım, çocukluğumun yoksul zamanları, ben iki yaşındayken vefat eden babamın ardından annemin dedemlerin evine taşınması… Zor yıllardı. Hatırlıyorum, küçükken sık sık mezarlığa gider, mezar taşlarını okur, orada yatanların hayatlarını hayal ederdim. Tiyatro sayesinde korkularımla, yalnızlıklarımla yüzleştim. Kosta oldum. “Kiralık Yüzleşme”nin Morris’i de benim aslında, Ted Bundy, Uzman Çavuş Green F.Sonny, John, Dr.Nikolaki, Kont Stanley, Narçın Çelebi de.
Pınar Çekirge – Hiç bu mesleği seçtiğin için pişmanlık duydun mu?
Kosta Kortidis – Dipten yukarıya tırmandım hep. Kiramı ödeyemedim, işsiz kaldım, evden atıldım, günde üç öğün makarnaya talim ettim. Parasız kaldım, çaresizliği dibine kadar yaşadım. “Yazıyorsun da, neye kime faydası var” diye düşündüğüm zamanlar da oldu. Yazar olarak devam etme cesaretini bana veren Tuncer Cücenoğlu‘nun “sabır” sözcüğü hep kulağımdaydı. Evet, sabrettim. Geçen gün “Sorgu”yu izleyip, kulise gelen bir izleyicinin “Harikaydınız, sizden nefret ettim” cümlesi, oyunculuğumu onaylayan bir ödül oldu benim için mesela.
Pınar Çekirge – Zihni Göktay desem…
Kosta Kortidis – “Pembe Konağın Gelinleri”, “Lüküs Hayat” , “Kanlı Nigâr” , “Tiyatro Şarkıları”nda Zihni Göktay ile çalıştım. Usta-çırak ilişkisini kendisiyle yaşadım. Zamanlama tekniğini, esprinin nasıl satılabileceğini ondan öğrendim. Aşağı yukarı bin beş yüz kez sahne aldığım, Şehir Tiyatrosu bir okuldu benim için. Gazanfer Özcan da. Konservatuvarda okurken Yıldız Kenter, Haldun Dormen, Tijen Par, Mehmet Birkiye, Suat Özturna hocalarım olmuştu. Sonrasında dediğim gibi, Zihni Göktay‘ın rahleyi tedrisinden geçtim.
Pınar Çekirge – Manavgat?
Kosta Kortidis – Uzun, güzel bir rüyanın sonunda Manavgat Belediye Başkanı Şükrü Sözen’in önerisi ve desteğiyle, farklı, kalıcı, kurumsal nitelikteki Manavgav Kent Tiyatrosu’nu kurduk. 24 Aralık 2022 de perdemizi açacağız.
Pınar Çekirge – En büyük mucizen nedir Kosta?
Kosta Kortidis – Oğlum Poseidon ve eşim diyebilirim.
Pınar Çekirge – Buğulu bir pencere camına ilk ne yazardın?
Kosta Kortidis – Şekil çizerdim sanırım.
Pınar Çekirge – Bu güzel söyleşi için teşekkür ederim.
Kosta Kortidis – Ben de size ve Tiyatro… Tiyatro… Dergisi’ne teşekkür ederim.
Oyuncu, yönetmen, yazar, genel sanat yönetmeni ve daha pek çok sahada imzası olan Kosta Kortidis. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları’nda 1923 den sonra oyunculuk yapan ‘ilk Rum asıllı aktör’ olma unvanını taşıyan Kosta Kortidis. Her yazdığı replikle kendini öldürerek yeniden doğan Kosta Kortidis… Bileğinin hakkıyla kalem ve rol kuşanmış, hayatın gerçeklerine dair iç görüleriyle eserlerini mayalamış Kosta Kortidis… Virgüllerle, üç noktalarla yarım kalan cümleler arasındayım şimdi.
