Handan Salta yazdı: “Bursa’da Bir Festival Daha Sona Erdi”

Handan Salta yazdı: “Bursa’da Bir Festival Daha Sona Erdi”

Bursa Çocuk ve Gençlik Tiyatrosu Festivali 25 yılını doldurdu. Uzun zamandır gitmediğim festivalde hayli  yüklü bir programla 4 günde 12 oyun izleyerek geri döndüm.  Bu yazıda festivalin yapısı, çocuk seyircilerin tepkileri ve oyunlarla ilgili gözlemlerimi paylaşmak istiyorum. 

Sadece performansların sahne bulduğu bir  festival değil. 

Eleştirmenler sanatçılarla buluşuyor.

Bursa festivalinin eskiden beri en çok önemsediğim yanı, gündüz oynanan oyunların akşam konuşulması ve tartışılması. Önceleri çok keskin ve sert tartışmalara sahne olan akşam toplantıları bu yıl çok daha sakin geçti. Eleştirmen tarafından bakınca görülen eksikliklerin sanatçı tarafından nasıl karşılandığı meselesinde üslupla ilgili sorunlar yine vardı. Sanatçı tarafında olmanın verdiği özgürlükle nesnel ve akademik bir çıpaya tutunan eleştirmenlerin konumu iki taraf arasında bir mesafe yaratıyor elbette. Bu mesafeyi kapatmak için iki önerim var; eleştirmenler de oldukça “sanatlı” bir eleştiri yapabilirler, zira doğrudan söylenen sözler muhatabına bazen sert bir darbe indiriyor. Ama burada eleştirmenin kısıtlı zamanda hazırladığı “sanatlı eleştiriye” karşın sanatçının çok daha uzun zamandır hazırladığı yapıtı dengeyi bozabilir. İkincisi de,  kişisel bir saldırıya, mesnetsiz sorgulamaya, suçlamaya, hakarete gitmediği sürece eleştirmenlerin veya oyunu değerlendirenlerin söylediklerinden sonra herhangi bir savunmaya girişilmemesi. Bir araya gelmesi her zaman çok da kolay olmayan tarafların böyle özel bir buluşmada bir araya gelmekteki tek muradının konuşulan yapımların olası eksikliklerini düzeltmek, yapıtın alımlayan üzerindeki etkilerini tartışmak olduğu varsayımından hareketle bu toplantıların verimli geçmesinin ancak böyle bir kabul ve yukarıda sıraladığım koşullar çerçevesinde en sağlıklı sonucu vereceğini düşünüyorum. 

Görkemli Görkemin Uğursuz Hikayesi

Çocukların kendilerine özel mekanlarda konforlu oyun izleme hakkı vardır!

Festivalin seyirciyle buluşmasında gözlediğim bir sorundan söz etmek istiyorum; sahnelerin yetişkin seyircilere göre tasarlanmış olması öncelikle teknik bir sorunu yıllardır ve bir türlü aşamıyor. Çocuklar biz yetişkinler gibi kendilerine sunulanı öğrenilmiş bir “kibarlıkla” alımlamayı henüz bilmediklerinden oyuncuların seslerini yeterince iyi duymadıklarında veya sahneyi çok iyi göremediklerinde ilgileri azalıyor ve kendi dünyalarına dalıyorlar. Çok büyük bir salonda arka sıralarda oturan 3-4  yaşlarında bir çocuğun “gitmeeeek istiyorum” diye bir şarkı tutturmasını unutmayacağım. Çocuklar için yapılan tiyatronun mekanının da çocuklar için titizlikle seçilmiş, onların ihtiyaçlarına uygun olmasını dile getirmekte ısrarcıyım. Koltuklarda küçücük kalmaları, salonun onlara göre dev boyutlarda olması sahneyi yakından görmelerine ve anlatının içine girememelerine neden oluyor. 

Aridu

Çocuklar tiyatroya neden gitsinler?

“Anne babamızı üzmeyelim”,  “değil mi çocuklaaar?”, “haydi başlayalım mı şimdi?”, “dersimize çalışalım!” ve benzeri bir dolu cümleyi kısacık hayatlarında yüzlerce kez duymuş bir çocuk düşünelim. Hatta düşünmemize gerek yok, kendi çocukluğumuzu hatırlayalım. Okulda, evde, sokakta sürekli ne yapması ve ne yapmaması söylenen çocukların yaşadığı esareti görmezden gelip “ne şaahane şey şu çocukluk” diyenlerin kulakları çınlasın. “Acaba başka bir dünya yok mu” sorgulamasına ya da hayaline cevap verecek, ufacık da olsa bir kapı açacak,  yaşadığı hayatın dışında bir şeyi düşlemesine yol açacak, eğlenmesini sağlayacak yapımlar nasıl şeyler olmalı? Dünyaya geldikten kısa bir süre sonra karşısına geçtikleri ve zamanlarını (bazen boşa) geçirip tükettikleri, bazen öğrenip eğlendikleri ekrandan farklı olarak çocuklara sunulan şeyin dili, yapısı, niteliği nasıl olmalı sorusuna uzmanlarca verilen yüzlerce cevap var. Benim cevaplarımdan birisi şöyle; çocuk seyirciler için hazırlanmış yapımları izlerken salonu gözlüyorum ve dikkat ve ilgiyle izledikleri yapımların büyük çoğunluğunun oyuncunun becerisine, hikayenin sadeliğine, çağrışımın zenginliğine bağlı olduğunu görüyorum. Büyük dekor, gürültülü efekt, bağırarak çocukların sesini bastırmaya çalışmak hiç de etkili olmuyor.  Gündelik hayattan basit hikayeleri görmek hoşlarına gidiyor, çocuk gibi davranılmamak (bunun içini dolduracak sayfalarca şeyi okuyucular kendileri listelesin) hoşlarına gidiyor. Işıltılı bir sahne ve kostüm tasarımı ne yapmalı ki stüdyolarda milyon dolarlar harcanarak yapılmış animasyonlarla rekabet edip çocuğun ilgisini çekebilsin, o çocuk tiyatroya bir daha gitmek istesin?

Ceket

Oyundan önce nasıl bir hazırlık yapılmalı?

Çocukları tiyatroya getiren öğretmenlerin salonda “şişşt, sus, evladım konuşma” uyarılarını yapmak yerine görecekleri oyun hakkında bilgilendirme yapıp, öğrencilerini aktif seyirciye dönüştürmek için önceden birkaç soru sormaları acaba etkili olur mu diye kendime sormadan edemiyorum. Gerçi özenle tasarlanmış, hareket-söz dengesi hesaplı kotarılmış, bir şey öğretmeye çalışmayan (bu liste uzar gider) yapımlarda herhangi bir uyarıya gerek olmadan seyirci kendini oyuna kaptırıyor. Yine de çocuklara anaokulundan itibaren “değil miiiii?”, “napıyoruuuuuz?” benzeri ifadelerle yaklaşan yetişkinlerin dünyasına kendilerine öğretilen bu kodla giren çocuklar ne yazık ki benzer tavrı tiyatroda da sürdürüyor. Yılışık, yapış yapış tonlamalarla tepki vermesi öğretilen çocuklar herhangi bir yapıtı alımlamadaki sorgulayıcı, ciddiye alan, dinleyen, anlamaya çalışan bir tutum takınamıyorlar. Tam da bu noktada oyuna hazırlanmak, aktif seyircilik deneyimini uygulamak nasıl sonuçlanır diye soruyorum. Okuldan çıkarılıp tiyatroya götürülen çocuklar için tiyatro nasıl bir yer diye kendilerine sorulsa ne cevap verirlerdi? Giyecekleri ayakkabıyı, internette oynayacakları oyunu, yiyeceklerini kendisi seçmek isteyen çocuğa izleyeceği oyun hakkında bir bilgi veriliyor mu mesela? Ya da oyun sonrası sohbet oluyor mu? Her şeyin hızla tüketildiği bir zamanda başka bir zamanın ruhundan gelen yetişkinler olarak çocuğun izlediği oyunla kurduğu iletişim hakkında ne biliyoruz? Bunu nasıl öğrenebileceğimize kafa yoruyor muyuz? 

Yaşlı Kadın ve Papağan

Festivalde gözümü kırpmadan izlediğim birkaç yapım 

Ekim Sanat tarafından sahnelenen Yaşlı Kadın ve Papağan adlı oyun bir Virginia Woolf öyküsünden uyarlanmıştı. Yaş üzerinden bunca ayrımcılığın yapıldığı bir zamanda çocukların artık aramızda olmayan bir yaşlı kadının öyküsünü büyük bir merak ve ilgiyle izlediğini gördüm. Mask, gölge oyunu ve anlatı tekniğiyle tasarlanmış bu yapımda çocuklar yalnızlık, ölüm, hastalık, hayatın zorlukları gibi kavramları anlatılan öykünün içinde duydular, izlediler. Kimse onlara yerli yersiz ders vermeye kalkışmadı, hiçbir mesajın altı kalın çizgilerle çizilmedi. Sahneden salona cevabı belli saçma sapan sorular sorulmadı. “Belki ebeveynlerinden kendilerine bir öykü okumalarını isterler” gibi bir umutla çıktım salondan. 

Tunus’tan gelen Damia Prodüksiyon’un Ceket adlı oyunu çevirinin olmaması nedeniyle birçok seyirci tarafından ne yazık ki anlaşılamadı. Ben de bu seyircilerin arasındaydım, neyse ki salonda anadili Arapça olan çocuklar vardı da tiyatro topluluğu çok hayal kırıklığı yaşamadı. Ayrıca atık malzeme kullanılarak yaratılan atmosfer ve yine atık malzemeyle yapılmış kuklalar salondaki tüm seyircilerin ilgisini çekti. 

Cafeturk Music & Arts yapımı olan Aridu adlı yapımın dans, müzik ve hikayeyi bir araya getiren ve seyircileri bir maceraya davet eden kurgusu  zaman zaman seyirciye bulmaca çözdürerek dikkat ve ilgimizin sürekli sahnede kalmasını sağladı. Müzik türleri arasında yapılan yolculuk çocukların handiyse sahneye çıkacak kadar coşkulandırdı.

Festivalin son gününde izlediğim son oyun Boş Sahne yapımı, Görkemli Görkemin Uğursuz Hikayesi adlı yapımdı. Adı gibi kendisi de oldukça uzun olan bu performans 100 dakika sürmesine rağmen  gözümüzü sahneden alamadık. Obje tiyatrosu ve hikaye anlatıcılığıyla aktarılan masallardan derlenmiş hikaye her yaştan seyirciyi içine alabilecek masalsı ögeleri mizahla birleştirmiş, aynı zamanda günümüz dünyasının politik ve felsefi tartışmalarına gönderme yapan tertemiz bir gençlik tiyatrosuydu. Yıllar önce kendilerini Çalgıcı Gül Ali masalında izlediğim ekibin İstanbul’a yine geleceği müjdesini buradan vermiş olayım.  

Festivalin organizasyon ekibinin özverili çalışmalarını, geç saatlere kadar süren mesailerini, sorunlara güler yüzle ve hızlıca çözüm bulmalarını  söylemezsem yazı eksik kalırdı. Benzer etkinliklerin ülkenin başka kentlerine de yayılmasını dilerim. Oyun izlemenin yanı sıra yapılan atölyeler ve eleştirmen-sanatçı buluşmalarının tekrarının çok önemli olduğunu düşünüyorum. 

HANDAN SALTA

Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • Koç
  • Boğa
  • İkizler
  • Yengeç
  • Aslan
  • Başak
  • Terazi
  • Akrep
  • Yay
  • Oğlak
  • Kova
  • Balık
KOÇ BURCU YORUMU

Bugün enerjin yüksek, etrafındaki herkesi etkileyebilirsin. Girişimci ruhunla yeni projelere adım atmak için uygun bir zaman. Risk almaktan çekinme, zira cesaretin seni başarıya götürecek. Ancak dikkat etmen gereken bir konu var; ilişkilerindeki sözlerin önemini unutma, başkalarının duygularını göz ardı etmemek en iyisi. İş hayatında beklenmedik fırsatlar karşına çıkabilir, değerlendirmek için hızlı ve etkili bir şekilde hareket etmelisin. Kendini ifade etme şeklin, içsel tutkun ve azminle birleştiğinde etrafındaki insanları da etkileyebilir. Kendi sınırlarını zorlamaktan çekinme, ancak sağlığına dikkat etmen gerektiği konusunda kendine hatırlatmalarda bulunmayı unutma. Bu dönemde maceraya atılmak seni yenileyebilir, yeni yerler keşfetmek ve farklı insanlarla tanışmak ruhuna iyi gelecek. Unutma, tutku ve motivasyon senin en güçlü silahların.

BOĞA BURCU YORUMU

Finansal konularda beklenmedik gelişmeler gündeme gelebilir, bu durum bütçenizi gözden geçirmenizi gerektirebilir. Duygusal ilişkilerde ise samimi iletişim kurmanın önemini anlamanız gereken bir dönemdesiniz. Sevdiklerinizle daha derin bağlantılar kurmak, mevcut sorunların çözümüne yardımcı olabilir. Kendinizi yaratıcı projelere adamak, ruh halinizi olumlu yönde etkileyecek ve içsel tatmin sağlayacaktır. Sağlığınıza dikkat etmenin yanı sıra, doğayla bağlantı kurmak ruhsal dinginlik bulmanızı kolaylaştırabilir. Gün, hedeflerinize odaklanma ve bunlara ulaşma yolunda attığınız adımlar için elverişli. Sabırlı ve kararlı bir tutum sergilemek, beklediğiniz sonuçları almanıza yardımcı olacaktır. Sosyal çevrenizle olan etkileşimlerde olumlu gelişmeler yaşanabilir, yeni bağlantılar kurmak için iyi bir zaman.

İKİZLER BURCU YORUMU

Zihninde dolaşan düşüncelerle enerji dolusun. İletişim becerilerin artarken, arkadaşlarınla yapacağın sohbetler keyif verici olacak. Yeni insanlarla tanışma fırsatı karşına çıkabilir, sosyal çevrende heyecan verici dinamikler oluşturabilirsin. Ancak, dikkatini toplayamayabilirsin; bu durum bazen kaygıya neden olabilir. Duygularını ifade etmekte zorlanabilirsin, bu yüzden başkalarına açılmakta hevesli ol. Öğrenme isteğin artarken, yeni bilgiler edinmek için harika bir fırsattasın. İçsel keşifler yaparak, zihnindeki karmaşayı çözebilirsin. Bugün, sezgilerini dinlemek ve içsel sesine güvenmek için ideal bir zaman.

YENGEÇ BURCU YORUMU

Duygusal derinliklerin bir kez daha su yüzüne çıkması olası. İçsel bir huzur arayışındasın, belki de geçmişin izlerini gün ışığına çıkartarak kendini daha iyi anlayabilirsin. Yakınlarınla olan ilişkilerde empati yeteneğin ön plana çıkacak; duygusal bağlarını güçlendirmek için güzel fırsatlar doğabilir. Gizli hislerini açıkça ifade etmekte zorlanabilirsin ama bu, başkaları tarafından anlaşılmadığın anlamına gelmiyor. Yaratıcılıkta da bir patlama yaşayabilir, sanatsal projelerde kendini bulabilirsin. Unutma ki, koruyucu doğanla sevdiklerini sarmalanmayı sürdürürken, kendine de bir miktar alan tanımayı ihmal etme. Geleceğe yönelik hayallerinin peşinden koşarken, anın tadını çıkarmayı da ihmal etmemelisin. Kalbinde oluşan duygusal dalgalanmalar, seni daha derin bir anlayışa yönlendirebilir.

ASLAN BURCU YORUMU

Bugün, enerjinizi oldukça güçlü hissedeceksiniz. Özgüveninizin zirveye ulaşmasıyla birlikte, sosyal ortamlarda dikkatlerin üzerinde toplanması an meselesi. Öne çıkmak, liderlik vasıflarınızı göstermek için mükemmel bir zaman. Yaratıcılığınızı serbest bırakmakta ve sanatsal projelerinizi hayata geçirmek için ilham dolusunuz. İlişkilerde sıcaklık ve samimiyet arayışında olacaksınız; çevrenizdekilere destek olma isteği, manevi bağlarınızı güçlendirebilir. Aynı zamanda kendinize ayrılan zamanın önemini kavrayarak, kişisel gelişiminize yön vermek için fırsatlar yaratabilirsiniz. Hedeflerinizi belirlerken büyük düşünmekten çekinmeyin; evrensel enerjiler, hayallerinizi gerçekleştirmek için destek çekecek. Ancak, başkalarının görüşlerine karşı açık olun. Eleştirilerin bazıları yapıcı olabilir ve sizin gelişiminize katkıda bulunabilir. Sağlık konusunda ise düzenli beslenmeye ve fiziksel aktivitelere önem vermeniz gereken bir zaman dilimindesiniz. İç huzurunuzu sağlamak için bir nebze de olsa meditasyon veya doğada vakit geçirmek faydalı olabilir. Genel olarak, bugünün sunduğu fırsatları değerlendirirken, kalbinizi dinlemeyi unutmayın.

BAŞAK BURCU YORUMU

Detaylara verdiğin önem bugün seni bir adım öne taşıyabilir. İletişim kurduğun kişilerin düşüncelerini derinlemesine analiz etme yeteneğin, tartışmalarda senin avantajın olacak. İş veya proje konularında aldığın kararların, uzun vadede olumlu katkılar sağlayabilir. Üzerinde çalıştığın görevlerdeki titizliğin, başkalarının takdirini kazanmanı sağlayacak. Sağlığını ihmal etme, günlük alışkanlıklarını gözden geçirip bir denge kurmak faydalı olabilir. Kendine ayıracağın zaman, zihin ve beden sağlığın açısından gerekli. Sosyal ilişkilerinde ise sadık ve güvenilir olmanın getirileri karşılıklı anlayışa yol açabilir. Duygusal alanda içsel huzurunu korumak, çevrendekilerle olan etkileşimlerini daha olumlu hale getirecek. Unutma, bazen yavaşlamak, hız kazanmanın anahtarıdır.

TERAZİ BURCU YORUMU

Bugün, sosyal çevrenizle olan ilişkilerinizi gözden geçirmek için ideal bir zaman. İnsanlarla olan iletişiminizi güçlendirmek, sevgi ve dostluk bağlarınızı derinleştirmek isteyebilirsiniz. Karşılıklı anlayış ve empati, gününüzü aydınlatabilir. Bunun yanı sıra, estetik ve sanatsal konulara olan ilginiz artabilir; yeni bir proje veya hobi ile kendinizi ifade etme imkanı bulabilirsiniz. Duygusal dengeyi sağlamak için, içsel huzurunuzu korumaya çalışın. Kendi ihtiyaçlarınıza da önem vermeyi unutmayın; sevgi ve ilgiye layıksınız. Başkalarıyla olan etkileşimlerinizde, empati ve anlayışla yaklaşmak, olumlu sonuçlar doğurabilir. Bugün, güzellik ve zarafet arayışında ilerlerken, kendinizi ve başkalarını etkileme gücünüz artacak.

AKREP BURCU YORUMU

Derin duygular içindesin, içsel dünyanla yüzleşmek için bir fırsat bulabilirsin. Gizli kalmış düşünceler ve hisler yüzeye çıkabilir. Bu durum, ilişkilerinde daha samimi ve açık olmanı gerektirebilir. Kendini ifade etme konusunda cesur olmalı, duygularını paylaşmalısın. İş veya projelerle ilgili yaratıcılığın yükselişe geçebilir, bu da yeni ve yenilikçi yaklaşımlar geliştirmene yardımcı olacaktır. Ayrıca, başkalarının ihtiyaçlarına duyarlı olman, aradaki bağları güçlendirebilir. Ancak sınırlarını korumayı unutma; kendini savunmak ve dengenin bozulmamasını sağlamak önemli. Geçmişle ilgili bir mesele yeniden gündeme gelebilir; bu, içsel bir dönüşüm için bir anahtar olabilir. Kendine karşı nazik ol ve bu süreçte sabırlı kal. Hayatın derinliklerine dalarak, kendi içsel gücünü yeniden keşfetmek için bir yolculuğa çıkabilirsin.

YAY BURCU YORUMU

Yeni fırsatlar kapıda. Hayatı daha geniş bir perspektiften görebilmek için zihinsel olarak kendini hazırlamalısın. Bireysel özgürlüğün sana ilham verecek, bu nedenle yeni projelere başlamak için cesaret bulabilirsin. Kendi inançların etrafında dönen bir iç yolculuğa çıkman, bu dönemde faydalı olacak. Ayrıca, sosyal bağlantıların güçlenecek; beraber zaman geçirdiğin insanlarla derin ve anlamlı tartışmalar yapabilirsin. Maceracı ruhun, seni farklı yerlere yönlendirebilir, belki de yeni bir seyahat planı yapmanın tam zamanı. Olumlu düşüncelerine odaklan, zira enerjin başkalarına da ilham verecek. Dikkatini çevrene çevirdiğinde, içsel huzuru bulmak için gereken dengeyi sağlamakta zorlanmayacaksın. Hayatta ne kadar çok şey öğrenmeye açık olursan, o kadar fazla zenginlikle karşılaşacaksın. İnan, senin için daha iyi günler yolda!

OĞLAK BURCU YORUMU

Bugün hedeflerine odaklanmak için güçlü bir enerjiye sahip olacaksın. İş ortamında sakin kalmalı ve kararlarını aceleye getirmemelisin. Kendi yeteneklerini ve güçlü yönlerini ortaya koyma fırsatları bulabilirsin. Uzun vadeli planlarını gözden geçirmek için mükemmel bir zaman; en güncel hedeflerinle ilgili stratejiler geliştirebilirsin. İçsel olarak kendini güçlü ve kararlı hissediyorsun, bu da seni çevrendekilere ilham verme konusunda etkili kılacak. Aşk hayatında iletişim önemli; duygularını açıkça ifade etmek, ilişkilerinde derinlik yaratabilir. Etrafındaki insanlarla güven inşa etmeye dikkat et, bu durum ilişkilerini daha sağlam temeller üzerine oturtmana yardımcı olacak. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme; içsel huzurunu bulmak için birkaç anlık mola almayı düşünebilirsin.

KOVA BURCU YORUMU

Bugün, özgürlük arayışın ön planda. İlginç fikirler ve yenilikçi projeler peşindesin. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin, ilham verici sohbetler ve yeni bağlantılar kurma fırsatları getirebilir. İçsel motivasyonun artmış, bu da seni hedeflerine ulaşma konusunda kararlı kılıyor. Ancak, bazen bağımsızlığın nedeniyle başkalarının duygularını hesaba katmamaya dikkat etmelisin. Zaman zaman duygusal mesafeni koruma isteğin, ilişkilerde yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Yenilikçi düşüncelerini paylaşmaktan çekinme; böylece çevrendekilerle derin bir anlayış kurabilirsin. Ayrıca, içsel huzurunu bulmak için doğayla vakit geçirmeye özen göstermelisin. Bugün alacağın kararlar uzun vadede fayda sağlayabilir; bu nedenle iç sesine kulak ver.

BALIK BURCU YORUMU

Duygusal derinlikler ve sezgisel zenginliklerin bugün öne çıkacak. Entellektüel derinlik arayışında olduğun anlar, yaratıcılığını besleyebilir. Aşk hayatında, samimi ve içten bir iletişim kurarak bağlarını güçlendirme fırsatı bulabilirsin. Biraz hayal gücüne ve romantizme yer açmak sana iyi gelecek. İş yerindeki projelere yaklaşımında intuitif olman, aklındaki fikirlerin gerçeğe dönüşmesine yardımcı olabilir. Kendine güven, içsel sesine kulak ver, bu sayede karmaşık durumları daha kolay anlayabilirsin. Sosyal ortamlarda karşına çıkacak fırsatları değerlendirmekten çekinme, yeni arkadaşlıklar ve ilham verici insanlarla tanışma şansı seni bekliyor. Unutma, içsel huzurun ve yaratıcılığın birbirine bağlı, bu dengeyi gözetmek bugün için kritik önem taşıyor.

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM