1
Yaklaşık 80 yıllık hayatına birçok şiir, hikaye, tiyatro, anı hatta çocuk kitabını sığdıran; Hababam Sınıfı, Üsküdarda Sabah Oldu, Pijamalılar, Karartma Geceleri gibi eserler ile tanınan yıllarca Türkçe öğretmeni olarak görev yapan usta şair Mehmet Rıfat Ilgaz 30 yıl önce hayatını kaybetti. Papirüs, Çığır, Oluş, Ulus, Güneş, Yücel, Varlık, Hamle, Yeni İnsanlık gibi pek çok dergide yazılar yayımladı. Mizah yazarı olarak bilinen Rıfat Ilgaz’ın kim olduğu, eserleri, hayatı merak ediliyor. Peki, Hababam Sınıfı’nın yazarı Rıfat Ilgaz kimdir? İşte ayrıntılar…
Tam adıyla Mehmet Rıfat Ilgaz, Fatma Hanım ve Hüseyin Vehbi Bey’in 7’nci ve son çocuğu olarak 7 Mayıs 1911’de Kastamonu’da dünyaya geldi. Ilgaz, ilk ve orta okul eğitimini Kastamonu’da aldı ve yatılı öğrenim gördüğü Muallim Mektebinden 1930’da mezun oldu.
Şiir yazmaya öğrencilik yıllarında başlayan ve ilk şiiri “Sevgilimin Mezarında“yı 1936’da kaleme alan Ilgaz, aynı yıl Gazi Eğitim Enstitüsünde edebiyat eğitimi aldı ve yükseköğreniminin son yıllarında yakalandığı verem ilerleyince bir süre İstanbul Süreyya Paşa Sanatoryumunda tedavi gördü.
Ilgaz, 6 yıl süreyle Gerede, Akçakoca, Gümüşova’da ilkokul, daha sonra tayin olduğu İstanbul’da Karagümrük Ortaokulu ile Nişantaşı Lisesinde Türkçe öğretmeni olarak görev yaptı.
Felsefe eğitimi de alan ve eserleri 1940’ta “Çığır”, “Oluş”, “Ulus”, “Güneş”, “Yücel”, “Varlık”, “Hamle” ve “Yeni İnsanlık” gibi birçok dergide yayımlanan Ilgaz, aynı yıllarda Hasan Tanrıkut, Sabahattin Kudret Aksal, Salah Birsel‘le tanıştı.
Ömer Faruk Toprak ile 1942’de “Yürüyüş Dergisi“ni çıkaran Ilgaz, bu dergide Orhan Kemal, Sait Faik Abasıyanık, Cahit Irgat, İbrahim Abdülkadir Meriçboyu, Nazım Hikmet gibi şairlerle birlikte çalıştı.
Adını kullanamadığı için, 1956’dan itibaren haftalık hikayelerini “Dolmuş” dergisinde “Stepne” imzasıyla yayımladı. Adını ancak 1959’da kullanmaya başladı.
Hababam Sınıfı yazılarının bir bölümü daha sonra İlhan Selçuk’un önerisi ile kitap olarak 1959’da çıkardı. Fakat Rıfat Ilgaz şair olarak anılmak istendiğinden kitabın yazarı kapakta “Stepne” olarak yer aldı. Fakat bu ismi kullanmasındaki asıl neden aranması ve sabıkalı oluşuydu. Kitap beş bin satmış, Ilgaz ise 250 liralık bir kazanç elde etmiştir.
Ilgaz, “Yarenlik” isimli ilk şiir kitabını 1943’te edebiyatseverlerle buluştururken, 1944’te yazdığı, 25 gün piyasada kaldıktan sonra toplatılan “Sınıf” adlı şiir kitabından dolayı 6 ay hapis cezası aldı.
Hapisten çıktıktan sonra atandığı Yozgat Boğazlıyan’da görev yaparken yeniden rahatsızlanarak İstanbul Validebağ Sanatoryumuna yatan Ilgaz, 1947’de sanatoryumdan çıkarıldı.
Rıfat Ilgaz, aynı yıl öğretmenlik görevinden de alındı ve bu tarihten sonra bir daha mesleğine dönemedi, gazetecilik yapmaya başladı.
Yaklaşık 8 yıl farklı hastanelerde verem tedavisi gören Rıfat Ilgaz, kendi yaşantısından yola çıkarak “Pijamalılar” romanını yazdı ve bu eserinde verem hastanelerinde yaşam mücadalesi veren hastaların hem güldürüsü hem de dramını kaleme aldı.
Yazılarında ve yaşamında toplumcu gerçekçi bir çizgi devam ettirmeye çalışan Ilgaz’ın 1953’te yazdığı “Devam” adlı kitabı da toplatıldı. Yazıları ve şiirleri nedeniyle kovuşturmaya tabi tutulan Ilgaz, yaklaşık 5,5 yıl mahkumiyet alsa da hem hastalığından dolayı hem af kapsamına girdiği için cezasının bir kısmını yattı.
İnceleme yazarı ve eleştirmen Asım Bezirci, “Papirüs” dergisinin 19’uncu sayısında, bu dönem şiirlerinde Faruk Nafiz Çamlıbel, Ahmet Kutsi Tecer, Halit Fahri Ozansoy gibi hececi şairlerin etkisinde kalan Ilgaz için, “Rıfat Ilgaz’ı çoğumuz oldum bittim ‘toplumcu’ bir şair diye tanırız. Uzun bir süre ‘toplumcu olmayan’ şiirler de yazdığını bilmeyiz. Çünkü, bu tür şiirler eski dergilerin sayfaları arasında kalmıştır. Ilgaz onları hiçbir kitabına almamıştır. Bundan ötürü de oldum olası, toplumsal konuları işleyen bir şair sayılmıştır. Oysa, Ilgaz’ın toplumcu bir şair olarak başarı kazanmasında bu şiirlerin de bir payı vardır.” ifadelerini kaleme aldı.
Rıfat Ilgaz, Aziz Nesin ve Esat Adil gibi isimlerle “Gerçek” gazetesini, sonrasında ise “Yığın” dergisini çıkarırken, “Markopaşa” adlı mizah dergisinde de yazı işleri müdürlüğü yaptı. Necati Sözen‘in sahibi olduğu “Adembaba” dergisinde 1952’de yazmaya başlayan usta yazar, o dönemde popüler olan “Dolmuş“, “Külah” ve “Taş” gibi mizah dergilerinde yazılarını yayımladı.
Öğretmenlik yaparken öğrencileriyle kendi çocukları gibi ilgilenen, daha sonra çocuk edebiyatında da eserler veren Ilgaz, okullardaki gözlemlerini eserlerine de yansıttı.
Şiir:
Yarenlik
Sınıf
Yaşadıkça
Devam
Üsküdarda Sabah Oldu
Soluk Soluğa
Karakılçık
Uzak Değil
Güvercinim Uyur mu
Kulağımız Kirişte
Çocuk Bahçesi
Bütün Şiirleri
Bütün Şiirleri
Romanları:
Hababam Sınıfı
Pijamalılar (Bizim Koğuş)
Karadenizin Kıyıcığında
Halime Kaptan
Meşrutiyet Kırathanesi
Karartma Geceleri
Sarı Yazma
Yıldız Karayel
Apartıman Çocukları
Hoca Nasrettin ve Çömezleri
Hababam Sınıfı İcraatın İçinde
Öykü:
Radarın Anahtarı
Don Kişot İstanbul’da
Kesmeli Bunları
Nerde O Eski Usturalar
Saksağanın Kuyruğu
Şevket Ustanın Kedisi
Garibin Horozu
Altın Ekicisi
Palavra
Tuh Sana
Çatal Matal Kaç Çatal
Bunadı Bu Adam
Keş
Al Atını
Hababam Sınıfı Uyanıyor
Hababam Sınıfı Baskında
Hababam Sınıfı Sınıfta Kaldı
Rüşvetin Alamancası
Sosyal Kadınlar Partisi
Çalış Osman Çiftlik Senin
Şeker Kutusu
Hatıra (Anı):
Yokuş Yukarı
Kırk Yıl Önce Kırk Yıl Sonra
Dördüncü Bölük
Köşe Yazıları:
Nerde Kalmıştık
Cart Curt
Tiyatro Oyunları:
Hababam Sınıfı
Hababam Sınıfı Uyanıyor
Hababam Sınıfı Baskında
Hababam Sınıfı Sınıfta kaldı
Türk Çocukları Türk Çocukları
Çatal Matal Kaç Çatal
Abbas Yola Giden
Çocuk Edebiyatı:
Bacaksız Kamyon Sürücüsü
Bacaksız Okulda
Bacaksız Paralı Atlet
Bacaksız Tatil Köyünde
Bacaksız Sigara Kaçakcısı
Öksüz Civciv
Küçük Cekmece Okyanusu
Cankurtaran Yılmaz
Kumdan Betona
Çocuk Bahçesi(Şiir)
1982: Madaralı Roman Ödülü
1982: Orhan Kemal Roman Armağanı
1987: Ömer Faruk Toprak Şiir Ödülü
1993: Edebiyatçılar Derneği
Ilgaz, “İnsan sonradan mizahçı olmaz, mizahçı doğar” düşüncesini savunurken, bir etkinlikte yaptığı konuşmada mizahı yönünü şöyle anlattı:
“Ben mizahçı olduğumu çok geç anladım. Neden? Hababam Sınıfı’ndan sonra. Baktım ki halk sevdi, gülmeye başlıyor. ‘Ben kendimi yalnız şair zannederdim, mizahçıymışım da…’ dedim kendi kendime. Sonradan düşündüm acaba ben okuduğum edebiyat dalındaki hocalardan mı öğrendim bu mizahı?’ Bir incelemeye başladım, şiirlerimi de aradım. Benim için yapılan bir toplantıda Ahmet Gülhan ‘Mıstabey’ şiirimi okudu. Herkes ciddi ciddi dinleyecek, belki de üzülecek… İkinci Dünya Savaşı’ndan, Almanlardan bahsediyorum şiirde… Baktım millet gülüyor. Ben bunu, çok trajik bir olayı anlatayım diye yazmıştım…”
“Şair” tarafına toz konduramadığı için ilk başlarda şiir haricindeki yazılarını takma ad kullanarak yazan Rıfat Ilgaz, bir röportajında ise mizahla alakalı şu ifadeleri kullandı:
“Mizah diye bir yazı türü yoktur. Yazı türü romandır, öyküdür, köşe yazılarıdır, anılardır. Mektup bile bir yazı türüdür de mizah bir yazı türü değildir. Tür olsaydı tekniği olurdu. Mizah bir biçemdir. Topluma bakış açısıdır. Mizah şiir, öykü, roman olabilir: tür değil, biçimdir. Mizacımızdan gelen bir özelliktir, bir çeşnidir. Yazı türleri beceri ister, teknik ister. Bunları sağladın mı başarı tamdır. Mizah ne ister? Mizah insanın mizacından geldiği için bilgi değildir edinilemez. Teknik de değildir. İnsanın yaradılışında bu özellik varsa mizah başarılı olabilir.”
2 Temmuz Sivas Madımak Olayı’nda başta yakın dostu Asım Bezirci olmak üzere birçok kişinin katledildiği haberine çok üzülen Ilgaz, bundan 5 gün sonra, 7 Temmuz 1993‘te evinde öldü ve Zincirlikuyu Mezarlığı’na, Asım Bezirci’nin yanına defnedildi.
Bugün enerjinin zirveye ulaşacağı bir gündesin. Kendini oldukça güçlü ve kararlı hissedeceksin. İleriye dönük hedeflerin konusunda atılımlar yapma zamanı. İçindeki cesareti serbest bırak ve kendine güven. Sosyal ilişkilerde daha etkili olabileceğin bir dönemdesin; etrafındaki insanlarla fikir alışverişi yapmaktan kaçınma. İletişim becerilerin sayesinde yeni bağlantılar kurabilirsin. Ayrıca, kişisel gelişim için yeni bir uğraşa yönelmek sana ilham verebilir. Duygusal anlamda da anlayışlı olman gereken durumlarla karşılaşabilirsin. Sabırlı kalarak yaklaşırken, sevdiklerinle olan iletişimini güçlendirmek için fırsatlar yaratabilirsin. Unutma, bu dönem senin döneminde.
Bugün, duygusal ve maddi alanda güçlü adımlar atma fırsatın var. Sabırlı ve kararlı duruşun, çevrendeki insanlara ilham verecek. İlişkilerinde, sevdiklerinle daha derin ve anlam dolu sohbetler gerçekleştirebilirsin. İçsel huzurun, seni daha yaratıcı bir düşünce yapısına yönlendirecek; bu sayede hayal gücünü aktif bir şekilde kullanabileceğin projeler için kolları sıvaman mümkün. Finansal konularda yaptığın planlamalar olumlu sonuçlar getirebilir, akıllı yatırımlar yapmak üzerine bir içgörü kazanabilirsin. Kendine olan güvenin artarken, öz değerini daha iyi anlayacak ve bu bilinçle hareket edeceksin. İhtiyaç duyduğun destekleri bulmak için zaman ayır ve biraz da kendinle ilgilenmeyi unutma. Bugün, kıymetli olan her şeyi takdir etme ve sevdiklerine olan duygularını ifade etme fırsatını yakalayabilirsin.
Bugün iletişim ve etkileşim alanında hareketlenmeler var. Sosyal çevrenizle olan bağlantılar güçlenirken, düşüncelerinizi ifade etme isteği içinde olacaksınız. Zihin açıcı sohbetler gerçekleştirebilir, yeni bakış açıları keşfedebilirsiniz. Mevcut projelerinizi geliştirirken; yaratıcı fikirlerin ve inovatif yaklaşımların öne çıkması mümkün. Öte yandan, kısa yolculuklar gündeme gelebilir, bu durum yeni insanlarla tanışmanızı sağlayabilir. Ancak dikkat, bazı iletişimlerde yanlış anlamalar ortaya çıkabilir. Bu gibi durumlara hazırlıklı olun ve açıklıkla yaklaşımlarda bulunun. Ayrıca, günlük rutinlerinizde küçük değişiklikler yaparak sıkıcı olanı renklendirebilirsiniz. Aşk hayatında, karşınızdaki kişiyle daha derin bir bağ kurmak için açık olmalısınız. Duygularınızı ifade etmekten çekinmeyin, içten konuşmalar kalplerin yakınlaşmasına yol açabilir. Keyifli anlar geçirecek ve flörtöz bir atmosfer yakalayacaksınız. Unutmayın, bugün öğrenmek ve keşfetmek için harika bir fırsat; zihninizin uçlarına kanat takın!
Duygusal derinliklerin ön plana çıkacağı bir dönemdesin. Ailevi bağlarla ilgili konularda daha fazla empati göstermeye ve sevdiklerinle etkileşimde bulunmaya ihtiyaç duyabilirsin. Kalbini aç ve duygularını ifade etme konusunda cesur ol, çünkü içsel huzurunu bulmana yardımcı olacak. Özellikle ev yaşamında veya geçmişle ilgili meselelerde güçlü bir değişim hissedeceksin. İlerideki hedeflerin, bugün atacağın adımlarla şekillenecek. Kendine güven, duygusal zorlukları aşacaksın. Yaratıcılığın ön plana çıkabilir, bu fırsatı değerlendirip yeni bir hobiye yönelebilirsin. Ayrıca, karamsarlığın peşini bırakmadığını hissediyorsan, kendini motive edecek sözlerle sarmalayarak, enerjini pozitif yöne çekmelisin. Kendi içsel yolculuğuna zaman ayırarak, ruhsal dinginliğini bulman mümkün.
Güne enerjik bir başlangıç yapıyorsun, içindeki yaratıcılık ateşi parlıyor. Cesur ve kararlı adımlar atarak, hayallerine giden yolda ilerlemek için ilham alacak ve çevrendekilere de motivasyon kaynağı olacaksın. Sosyal ortamlarda parlayacak, dikkatleri üzerine çekeceksin. İletişim becerilerin bu dönemde çok etkili, fikirlerinle çevrendekileri etkileme fırsatın var. Ancak, aşırı gurur ve kibirden uzak durmalısın; bu, ilişkilere zarar verebilir. Sevgi, sıcaklık ve anlayışa duyulan ihtiyaç artıyor. Yakın ilişkilerinde tutkulu ve destekleyici bir tavır sergilemek, bağları güçlendirecek. Kendine olan güvenin, zorlu engelleri aşmanda büyük rol oynayacak. Unutma ki, içsel ışığını yaymak, başkalarına da ilham verebilir. Bugün, kendi istediğin gibi bir yaşam kurma yolunda atacağın adımlar, seni gelecekte daha güçlü bir birey haline getirecek.
Detaylara olan düşkünlüğün bugün ön plana çıkacak. İş yerindeki görevlerine olan bağlılığın, başkalarına ilham verecek. Yeni projelere başlamak için harika bir zaman; sezgilerini dinleyerek cesur adımlar atabilirsin. Sosyal çevrenden alacağın destek, seni motive edecek. Duygusal ilişkilerde ise dengeleri korumak, karşındakilerle açık iletişim kurmak adına önemli bir gün. Sağlığına dikkat et, gereksiz streslerden uzak durmalısın. Kendine zaman ayırmak ve hobilerinle ilgilenmek, ruhsal dengenin sağlanmasına yardımcı olacak. Unutma, seni geliştiren her deneyim, geleceğin için bir adım olacak.
Denge arayışın, ilişkilerine ve çevrendeki insanlara karşı daha hassas bir tutum benimsemeni gerektirecek. Bugün, sosyal etkileşimlerin askıya alınmış bir hava taşırken, kendini takdir etme ihtiyaçlarını keşfedeceksin. İçsel huzurunu sağlamak için kişisel alanını korumayı ve insanların sana olan yaklaşımlarını gözlemlemeyi tercih edebilirsin. Kendi değerlerini sorgulayabileceğin bir avuç olay ve durum söz konusu. Yalnız zaman geçirmeyi seçmek, zihnini toplama ve içsel dengeyi bulma adına faydalı olacak. Mendil gibi katlanıyorsun, ama esneklik göstererek yaşamın sunduğu zorlukları aşabilirsin. Unutma, senin içsel huzurun, etrafındakilere olan tavrını da şekillendiriyor. Duygusal bağlantılara dikkat et, kalbini dinlemeyi ihmal etme.
Duygusal derinliklerin, tutkuların ve gizemli olayların öne çıkacağı bir dönemdesin. İçsel motivasyonların seni önemli kararlar almaya itebilir. Kendini ifade etmekte zorlanıyorsan, duygularını yazıya dökmek faydalı olabilir. Başkalarıyla olan ilişkilerinde, sezgilerinle hareket etmen gereken durumlarla karşılaşabilirsin; bu, sana yeni kapılar açabilir. Sorunlarına farklı bir bakış açısıyla yaklaşarak, çözüm yolları bulabilirsin. Parasal konularda dikkatli ol, yatırım yapmadan önce iyi düşünmekte fayda var. İçsel huzurunu bulmak için doğayla vakit geçirmek, meditasyon yapmak veya sevdiğin bir etkinlikle ilgilenmek iyi gelebilir. Unutma, içindeki güç ve kararlılık, seni her durumda ileriye taşıyabilir.
Bugün, hayata karşı duyduğun coşku artacak. Farklı deneyimlere açılma arzusu içindesin; yeni bir hobi denemek veya yeni insanlarla tanışmak için mükemmel bir zaman. Sosyal çevrende dikkat çekici bir çekim gücü hissedeceksin. Gerçek düşüncelerini paylaşmaktan çekinme; samimi iletişim, derin bağlantılar kurmana yardım edecek. Duygusal olarak ise; içsel huzurunu bulmak için kendine zaman ayırmayı unutma. Geçmişte yaşadığın bir olayı farklı bir perspektiften ele alabilir, eski kalıpları kırabilirsin. Kendine güvenin artacak, bu da kararlarını daha rahat almanı sağlayacak. Maddi konularda ise sabırlı olman gerektiğini hatırla. Ayrıntılara dikkat etmek, gelecekteki kazanımlarını artırabilir. Adventure tutkunluğu, sana harika fırsatlar sunabilir; akışa bırak ve yaşaman gerekenleri bilim.
Bugün, içsel motivasyonunu güçlendiren koşullar seni sarıp sarmalayacak. Sorunların üzerine cesaretle gitmek için gereken kararlılığa sahipsin. İş veya kişisel projelerindeki ilerlemeler, dikkatli ve disiplinli yaklaşımın sayesinde olumlu sonuçlar doğuracak. Çevrendeki insanlarla olan iletişiminde netlik ve samimiyet arayışında olabilirsin; bu da ilişkilerinde derin bir anlayış ve güven oluşturabilir. Gelecekle ilgili planlar yaparken, mantığını öne çıkararak duygusal kararların etkisinden uzak kalmaya özen göstermelisin. Sağlık konularına dikkat etmek, enerjini dengelemek için önem arz ediyor. Kendine biraz zaman ayırarak, ruhsal ve bedensel dengenin sağlanmasına katkıda bulunabilirsin. Başkalarına destek olma isteği, bugün seni tatmin edecek. Onların takdirini kazanmak, motivasyonunu artıracak.
Yeni fikirlere ve yeniliklere açık bir gün. Zihin, ilham verici düşüncelerle dolup taşarken, önünüze çıkan fırsatları değerlendirmek isteyebilirsiniz. Sosyal çevrenizle olan iletişimleriniz, güzel ve anlamlı bağlantılara dönüşebilir. Duygusal derinliklerinize inmek için olumlu bir zaman dilimindesiniz, sezgilerinizi dinlemek yararınıza olabilir. Beklenmedik durumlarla karşılaşsanız bile, esnekliğinizle bunu avantaja çevirebilirsiniz. Kendinizi ifade etmek, yaratıcı yönlerinizi ortaya çıkarmak için ideal bir zaman. Zorluklar karşısında kararlılığınız ve farklı düşünüp uygulama yeteneğinizle göz dolduracaksınız. Diğerleri üzerinde olumlu bir etki bırakma fırsatı sunulacak. Kendinize güvenmeli ve yeniliklere cesaretle adım atmalısınız.
Duyguların derinliklerinde dolaşırken, sezgisel yeteneklerin ön plana çıkacak. İçsel bir rehber olarak, çevrendeki olayları anlama kapasiten artıyor. İlginç bir karşılaşma, seni yeni bir bakış açısına yönlendirebilir. Sanatsal veya yaratıcı projelere yönelmek, ruhunu besleyecek ve seni daha iyi hissettirecek. İlişkilerde empati ve anlayış sergilemek, bağlarını güçlendirecek ve karşılıklı destek kurmanı sağlayacak. Sakin kalmayı başarabilirsen, beklenmedik bir fırsat kapını çalabilir; bu fırsatı değerlendirmek, geleceğin için olumlu etkiler yaratabilir. Kendi iç dünyana dönmek, ruhsal olarak yeniden enerji toplamana yardımcı olacak. İçsel huzurunu bulmak, özellikle bu dönemde büyük önem taşıyor. Kendine zaman tanı ve karışıklıkların üstesinden gelmek için derin bir nefes al.
1
2
3
4
5
6
