

Yaşam öykülerinden yola çıkarak Cumhuriyet tarihimize bakmak kendimizi bildik bileli bize dayatılan resmi tarih ideolojisini sorgulamamıza yol açıyor. Ötekileştirilenlerin, dışlananların, yok sayılanların öyküleri yer yer çok sarsıcı bile olsa geçmişle yüzleşme fırsatı veriyor bizlere. Sözgelimi Nezahat ve Kazım Gündoğan’ın Dersim olaylarını sergileyen sözlü tarih belgeselleri faşizan milliyetçi ideolojinin ölümcül boyutlarını çok vurucu bir biçimde gözler önüne seriyor.
Tarihle yüzleşmede azınlıkların, Ermenilerin, Rumların, Yahudilerin yaşamları da önemli ipuçları veriyor. Musevi Müzesi’nin sunduğu, yazar, gazeteci ve çevirmen Erol Güney’in hayatını anlatan “Yaşamın Sürüklediği Yerde” ve “Bella’nın Öyküsü” filmleri Cumhuriyet tarihinin yol açıcı, umut verici yönlerini gözler önüne sererken karanlık yanını da gizlemiyor. Erol Güney’in ve Bella Eskenazi’nin Orhan Veli, Orhan Kemal, Sabahattin Ali, Sabahattin Eyüpoğlu, Bedri Rahmi Eyüpoğlu gibi aydınların çevresinde geçen yaşam öyküleri ışıklı bir dönemi gösteriyor. Erol Güney’in Rusça ve Fransızcadan çevirileriyle kültür yaşamımıza katkıları, Dostoyevski, Çehov ve Moliere’den yaptığı çevirileriyle Hasan Ali Yücel çeviri projesine kazandırdıkları, Bella’nın yabancı dil öğretmeni olarak Köy Enstitüleri serüveni umut verici gelişmelere gönderme yaparken, yaşanan acılar Erol Güney’in Sovyetlerin Türkiye ile ilişkilerini iyileştirmek istediğine dair bir haber yazısı yüzünden Türk vatandaşlığından çıkarılması, böylece İsrail’e gitmesi ve ancak kırk yıl sonra turist vizesiyle geri dönebilmesi, Bella’nın Köy Enstitüsünden uzaklaştırılması ve 6-7 Eylül tanıklığı yakın tarihin kapkaranlık yüzünü de gözler önüne seriyor.

Belgesellerin yönetmeni Banu Yalkut doksan dört yaşındaki Erol Güney üzerine yaptığı belgeselin amacını şöyle tanımlıyor: “Türkiye’deki siyasi değişim sürecine tanıklık etmiş Erol Güney’in anılarından yola çıkılarak yapılan belgesel çalışması, Türkiye’yi terk etmek zorunda kaldığı 1955’ten beri Tel Aviv’de yaşayan bu önemli kişinin bakışını yansıtmaya çalışmaktadır. Bu filmle günümüzde köken öne çıkarılarak sürdürülen dini, siyasi ve etnik tartışmalara farklı bir açıdan yaklaşmayı hedefliyorum. Bu hikayenin Türkiye’nin kendisiyle yüzleşmesi bağlamında anlamlı olduğunu, Türkiye siyasi tarihinin önemli bir bölümüne ışık tutacağını ve yükselen anti-semitizme karşı mücadeleye bir katkıda bulunacağını düşünüyorum.”
Erol Güney belgeseli çekildiğinde Erol 94 yaşındaymış. Karşımızda konuşurken gözleri gülen, gençleşen çok çok yaşlı bir adam. Nazilerden kaçarak İstanbul Üniversitesi’nde ders veren ünlü Romanist Erich Auerbach’ın yanında Fransız dili ve edebiyatı okumuş olan Erol Güney’in edebiyat aşkı onun yaşamının en verimli ve güzel dönemini Türkiye’de geçirmesini sağlamış. Yükselen faşizan bir milliyetçilikle birlikte Türkiye’den apar, topar ayrılmak zorunda kalışını, Fransa’da sürdüğü göçmen yaşamını ve İsrail’e yerleşip orada gazeteci olarak çalışmasını yaşamının en üretici yılları olarak anlatmıyor. Sanırım ülkesinden ayrılmak zorunda bırakılışı sadece bizim için değil onun için de büyük bir kayıp olmuş. Türkiye’ye çok bağlı, belki de Yahudi soykırımının sürdüğü otuzlu kırklı yıllarda İstanbul ve Ankara’da sürdüğü yaşamını neredeyse bir mucize gibi gördüğü için. Tıpkı dinin tehlikeli yanını göz ardı etmeyen Bella gibi o da ateist, ama bunu Yahudi soykırımına izin veren bir Tanrı’ya inanmakta zorlandığını söyleyerek Bella’ya oranla çok daha net biçimde dile getiriyor.

“Bella’nın Öyküsü”nü izlediğimde ise kendi ayaklarının üstünde duran, ne istediğini bilen, kendine güvenen bu akıllı kadının duruşuna hayran oldum. Şu an 98 yaşında olan Bella da belgeseli bizimle birlikte zoomdan izledi. Bella’nın keskin gözlemciği ve zekası, belleğinin güçlülüğü çok etkileyici. 1942 Varlık vergisinin yıkıcılığından 6-7 Eylül 1955 olaylarına değin yaşadıklarını anlatırken bir şey kafama takıldı. Yağma başladığında Bella Heybeli Ada’daymış. Adaya gözü dönmüş yağmacılarla dolup taşan bir gemi yanaşmış.. Oranın polis komiseri hemen işe el koyarak adaya tek kişinin ayak basmasına izin vermeyeceğini, aksi halde ateş açacağını söylediğinde gemi geri çekilmiş.
Onca acı ve şiddet öykülerinin içinde her zaman sağduyulu ve büyük yürekli birileri bulunabiliyor. Acaba onlar neredeler? Onların öyküleri neden hiç zaman yazılmıyor, duyulmuyor? Şiddet dolu bir kültür ve gelenekten geliyoruz. Ama ne yaşanırsa yaşansın tarihin her döneminde şiddet döngüsünü kırmaya çalışan medeni cesareti güçlü, cesur insanlar olmuştur, onlar umudun sesini dile getirmiyor mu? Sanırım bu tür insanların öykülerinin toplanması hem örnek olma hem de umut verme açısından belgesel araştırmalar ve çalışmalar bağlamında özellikle önem kazanıyor.
Sanırım bizden önceki kuşakların, özellikle de dışlananların, ötekileştirilenlerin, mağdur durumda olanların bizlere anlatacakları şeyler çok. Yakın tarihimiz bu alanda ne yazık ki inanılmaz zengin bir malzeme sunuyor bizlere.
Cesaretin ve kararlılığın bugün ön planda. Yeni projelere atılmak için harika bir zaman. İçindeki lider ruhu parlıyor ve çevrendeki insanları etkilemekte sorun yaşamayacaksın. İletişim konularında başarılı olacak, duygularını açıkça ifade edebileceksin. Fakat sabırsızlık yapmamaya dikkat et; bazı durumlarda aceleci olmak, senin için ters tepebilir. Enerjini başkalarına yansıttığında, güçlü ilişkiler kurma fırsatı bulacaksın. Sağlığına özen göstermeyi unutma, bedenine dinlenme ve yenilenme fırsatı ver. Bugün şans senin yanında, risk almaktan çekinme ama önce iyi düşün!
Bugün, kararlılığın ve dayanıklılığının ön plana çıkacağı bir gün. Maddi konulara yönelik düşüncelerini derinleştirebilir, yatırım fırsatlarını değerlendirme şansını elde edebilirsin. Güvence arayışı içindeyken, sevdiklerinle geçirdiğin anların değerini bilmek önem kazanıyor. Duygusal bağlarını güçlendireceğin bu süreçte, çevrendeki insanların fikirlerine açık olmalısın. Merkür’ün etkisinde, iletişimde daha dikkatli olmak faydalı. Geçmişteki olayları analiz etme arzusu, gelecekteki adımlarını şekillendirmende yardımcı olacak. Kendine güven, harekete geçmek için uygun bir zaman dilimindesin. Sosyal çevrenle daha fazla zaman geçirmek, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Yaratıcılığını ortaya koymak için ilham verici anlar yaşayabilirsin. Unutma, hedeflerin doğrultusunda sağlam adımlar atarak ilerlemek sana heyecan katacak.
Zihin açıcı etkiler altında yeni fikirler ve ilham dolu anlar yaşayabilirsin. Sosyal çevrende yeni bağlantılar kurma isteği artarken, iletişim becerilerin sayesinde öne çıkabilirsin. Eski projelerin veya planların hakkında düşünmek için bir fırsat bulabilir, belki de bunları yeniden değerlendirerek bir yenilik getirmek isteyebilirsin. İçsel dönüşüm ve kişisel gelişim adına adımlar atmak için uygun bir dönemdesin. Duygusal olarak daha derin bağlantılar arayışında olabilirsin; sevdiklerinle olan diyaloglarını güçlendirmek için çaba göstermek faydalı olacaktır. Yaratıcılığının artacağı bu günleri, projelerine entegre ederek yeni bir boyut kazandırabilirsin. Kendi içsel sesine kulak ver ve sezgilerini takip etmekten çekinme. Sosyal aktivitelerin ve toplumsal olayların gündeminde yer alması, seni dışa dönük ve aktif olmaya teşvik edebilir. Zihinsel enerjinin yüksek olduğu bu dönem, öğrenme ve bilgi paylaşımında oldukça avantajlı bir zaman dilimi sunuyor.
Duyguların derinliklerine dalma zamanıdır. İçsel huzur arayışında, ailenle ve sevdiklerinle olan bağların güçlenecek. Kendini ifade etme isteğin artarken, bu duygusal samimiyet seni daha güçlü kılacak. Geçmişle yüzleşmek ve eski hatıraları yeniden değerlendirmek için fırsatlar yakalayabilirsin. Unutma ki, koruyucu ve şefkatli doğan, çevrendekilere güven aşılayacak. İçsel sezgilerin, seni doğru yolda yönlendirecek, bu yüzden hislerine kulak ver. Yaratıcılığın yüksekken, sanatsal faaliyetlere yönelip kendini ifade etmek sana iyi gelecek. Her ne olursa olsun, içindeki merhameti beslemeyi unutma.
Bugün, içsel gücünü ve karizmanı hissettiğin bir gün. Sosyal ortamlarda parlamak, dikkatleri üzerine çekmek için harika bir fırsat. Yaratıcılığın yükseldiği bu zaman diliminde, kendini ifade etmenin yollarını bulabilirsin. Kendine güvenin, başkalarını etkilemekte büyük rol oynayacak.Romantik ilişkilerde samimiyet ön planda. Duygusal bağları güçlendirmek, ortak hayaller kurmak için ideal bir atmosfer var. Bugün biraz lükse ve keyifli aktivitelere yönelebilirsin; buna hem maddi hem de manevi anlamda kendine bir ödül vermek olarak düşünebilirsin.Ancak dikkat etmen gereken şey, aşırı gurur veya benmerkezci bir tavırda bulunmaman. Başkalarının duygularını dikkate almayı unutma, aksi takdirde tartışmalar kaçınılmaz olabilir. İlginin tam merkezinde duruyorsun, bu yüzden etrafındakilerle sevgi dolu bir bağlantı kurmak, pozitif enerjinin daha da yayılmasını sağlayacaktır. Kısacası, yaratıcılığını ve karizmanı sergilemek için harika bir gün!
Bugün, detaylara olan dikkatin ve organizasyon becerilerin ön planda olacak. Gün içerisinde karşılaşabileceğin zorluklar, seni daha çözüm odaklı düşünmeye yönlendirebilir. Hızlı düşünmen gereken anlar olabilir, ancak sakinliğini korumak her şeyin anahtarı. Sosyal ilişkilerde, iletişim kurmak için doğru kelimeleri bulmakta zorlanabilirsin; ancak sevdiğin insanlarla dertleşmek sana iyi gelecek. Birikmiş duygularını açığa çıkarmak için zaman ayırmalısın. İş hayatında ise, ekip çalışmasına yatkınlığın sayesinde olumlu sonuçlar elde edebilirsin. Bugün, sağlığın da önemli bir tema olacak; fiziksel ve zihinsel dinlenmeye ihtiyacın olabilir. Kendine zaman ayırmayı unutma. Unutma, mükemmeliyetçilik bazen seni geride tutabilir; kendine nazik ol ve akışa bırak.
Denge ve uyum arayışın, hayata karşı olan bakış açını derinleştiriyor. İlişkilerin önemi bugün daha belirgin hale gelecek; sevdiklerinle arandaki bağlar güçlenebilir. Sanatsal ve estetik konulara duyduğun ilgin, yaratıcılığını açığa çıkarmanı sağlayacak. Karar verirken içsel sesine güvenmen, senin için önemli. Dengeyi bulmak için gerekli adımları atmaya istekli olmalısın; bu, kişisel gelişimine katkı sağlayacak. Sosyal çevrenle yapacağın konuşmalar, yeni fırsatların kapısını aralayabilir. Unutma, huzur ve içsel dinginlik, dışarıda aramaktan çok içsel bir yolculuktur.
Duygusal derinliklerin ve sezgilerinle bugün özellikle güçlü hissedeceksin. İçsel bir huzur arayışı içinde olabilirsin, bu da seni ruhsal anlamda yeni keşiflere yöneltebilir. İlişkilerde samimiyet ve güven arayışının önem kazandığı bir gün. Belirsizlik hissettiğin durumlarda sezgilerine güvenmek, sana yol gösterecek. Hayatındaki bazı ilişkilerde eski yaraların yeniden açılması mümkün; bu, içsel bir iyileşme sürecine davetiye çıkarabilir. Arkadaş çevrenden ya da sevdiğin birinden alacağın destekle, duygusal yüklerinden kurtulma fırsatı bulabilirsin. Finansta ise sürpriz gelişmelere açık ol. İhtiyaçlarına göre radikal kararlar alabilirsin, harcamalarına dikkat etmen önemli. Bugün yaratıcılığını gözlemle, ilham kaynaklarını açığa çıkarmak seni heyecanlandırabilir.
Serbest ruhunla yeni maceralara atılma isteğin bugün daha da artıyor. Gözlerinin önünde yeni ufuklar açılacak ve bu durum seni heyecanlandıracak. Eğitim veya seyahatle ilgili fırsatlar karşına çıkabilir. Kendi inançlarına sadık kalmak, iç huzurunu bulmanda keyif verici bir yol olacak. Yeteneklerini sergilemekte cesur olmalısın; bu, başkalarının da dikkatini çekmeni sağlayacak. Sosyal ilişkilerinde esnek kalmayı başardıkça, derin bağlar kurma şansın yükselecek. Eğlenceli bir etkinlik ya da arkadaş buluşması ruh halini canlandıracak. Tutkulu hislerin, tutku dolu anlar yaşamanı sağlayabilir, bu nedenle akışa bırak ve anın tadını çıkar. Aynı zamanda, bakış açılarını genişletmek için hoşlandığın insanlarla samimi sohbetler gerçekleştirmek, zihninde yeni kapılar açmanı sağlayabilir.
Bugün, kararlılığın ön plana çıkacak. Hedeflerine ulaşmak için gereken azmi gösterebilir, yeni stratejiler geliştirebilirsin. İş hayatında dikkat çekici bir performans sergilemekle kalmayıp, takım üyelerinle uyumlu çalışarak büyük başarılar elde etme şansı yakalayacaksın. Ancak, kişisel ilişkilerde daha fazla empati göstermeye ihtiyaç duyabilirsin. Sevdiklerinle olan iletişiminde dikkatli ol, duygusal iniş çıkışlar meydana gelebilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; meditasyon ya da doğada zaman geçirmek, zihnini ferahlatmana yardımcı olabilir. Geleceğinin planlamasını yaparken, içgüdülerine güvenmeyi ihmal etme. Unutma, bugün attığın adımlar kalıcı sonuçlar doğurabilir, bu yüzden sağlam temeller üzerine inşa etmeye odaklan. Kendi içindeki liderliği ortaya çıkararak yeni fırsatların kapılarını aralayabilirsin.
Bugün, yenilikçi ve sosyal yönlerin ön plana çıkabilir. Çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerin, fikir alışverişleriyle zenginleşecektir. Bu dönemde ilham almak ve ilham vermek için harika fırsatlar söz konusu. Bağımsızlık arayışın, seni sınırlarını zorlamaya ve alışılmadık fikirleri keşfetmeye yönlendirebilir. İçine en çok sinen projelere odaklanırken, toplumsal meseleler ve grup aktiviteleri de dikkatini çekebilir. Sevdiklerinle olan ilişkilerde samimi ve açık bir iletişim kurmaya özen göster. Empati yeteneğin, başkalarının duygularını anlamanda yardımcı olacak. Ancak duygusal derinlikten kaçmamak için söylentiler ve eleştiriler karşısında sağlam durman önemli. Kalbinde taşıdığın özgürlük arzusunu, iş ve sosyal hayatında doğruda kullanarak daha anlamlı bir dönüşüm yaratabilirsin. Kendin olmayı ve özgünlüğünü korumayı unutma; bu sana güç katacak.
Duygusal derinliklerinin peşinden koşma zamanıdır. İçsel dünyanda, sezgilerin ve hayal gücün seni yeni keşiflere yönlendirebilir. Sanatla ilgili işlere yönelmek, yaratıcılığını besleyen bir kapı açacaktır. Bugün, sevgi dolu ilişkilerine öncelik vermek, konusunda önemli bir fark yaratabilir. Başkalarının hislerine duyarlı olman onları etkilemekle kalmayacak, aynı zamanda öz güvenini pekiştirecektir. Özellikle yakın ilişkilerde karşına çıkacak insani ve duygusal durumlar, derin bir anlayış geliştirmeni sağlayabilir. Sağlık konularına dikkat etmelisin; fiziksel ve ruhsal dengeni korumak, genel iyilik halini yükseltebilir. Ancak, karamsar düşüncelere kapılmamaya özen göstermelisin. Kendini ifade etme biçiminde özgür olmalısın; bu, hayatında taze bir nefes açacaktır. Kayıpların ve ayrılıkların ardından yeni başlangıçlar için ruhunu hazırlamak, en iyi yol göstercin olabilir. İkna edici sözlerin sayesinde, başkaları üzerinde olumlu bir etki bırakabilir, kendini gün içinde güçlü bir konumda hissedebilirsin. Yeni fırsatlarla dolu günün tadını çıkar!