1
Yaşam öykülerinden yola çıkarak Cumhuriyet tarihimize bakmak kendimizi bildik bileli bize dayatılan resmi tarih ideolojisini sorgulamamıza yol açıyor. Ötekileştirilenlerin, dışlananların, yok sayılanların öyküleri yer yer çok sarsıcı bile olsa geçmişle yüzleşme fırsatı veriyor bizlere. Sözgelimi Nezahat ve Kazım Gündoğan’ın Dersim olaylarını sergileyen sözlü tarih belgeselleri faşizan milliyetçi ideolojinin ölümcül boyutlarını çok vurucu bir biçimde gözler önüne seriyor.
Tarihle yüzleşmede azınlıkların, Ermenilerin, Rumların, Yahudilerin yaşamları da önemli ipuçları veriyor. Musevi Müzesi’nin sunduğu, yazar, gazeteci ve çevirmen Erol Güney’in hayatını anlatan “Yaşamın Sürüklediği Yerde” ve “Bella’nın Öyküsü” filmleri Cumhuriyet tarihinin yol açıcı, umut verici yönlerini gözler önüne sererken karanlık yanını da gizlemiyor. Erol Güney’in ve Bella Eskenazi’nin Orhan Veli, Orhan Kemal, Sabahattin Ali, Sabahattin Eyüpoğlu, Bedri Rahmi Eyüpoğlu gibi aydınların çevresinde geçen yaşam öyküleri ışıklı bir dönemi gösteriyor. Erol Güney’in Rusça ve Fransızcadan çevirileriyle kültür yaşamımıza katkıları, Dostoyevski, Çehov ve Moliere’den yaptığı çevirileriyle Hasan Ali Yücel çeviri projesine kazandırdıkları, Bella’nın yabancı dil öğretmeni olarak Köy Enstitüleri serüveni umut verici gelişmelere gönderme yaparken, yaşanan acılar Erol Güney’in Sovyetlerin Türkiye ile ilişkilerini iyileştirmek istediğine dair bir haber yazısı yüzünden Türk vatandaşlığından çıkarılması, böylece İsrail’e gitmesi ve ancak kırk yıl sonra turist vizesiyle geri dönebilmesi, Bella’nın Köy Enstitüsünden uzaklaştırılması ve 6-7 Eylül tanıklığı yakın tarihin kapkaranlık yüzünü de gözler önüne seriyor.
Belgesellerin yönetmeni Banu Yalkut doksan dört yaşındaki Erol Güney üzerine yaptığı belgeselin amacını şöyle tanımlıyor: “Türkiye’deki siyasi değişim sürecine tanıklık etmiş Erol Güney’in anılarından yola çıkılarak yapılan belgesel çalışması, Türkiye’yi terk etmek zorunda kaldığı 1955’ten beri Tel Aviv’de yaşayan bu önemli kişinin bakışını yansıtmaya çalışmaktadır. Bu filmle günümüzde köken öne çıkarılarak sürdürülen dini, siyasi ve etnik tartışmalara farklı bir açıdan yaklaşmayı hedefliyorum. Bu hikayenin Türkiye’nin kendisiyle yüzleşmesi bağlamında anlamlı olduğunu, Türkiye siyasi tarihinin önemli bir bölümüne ışık tutacağını ve yükselen anti-semitizme karşı mücadeleye bir katkıda bulunacağını düşünüyorum.”
Erol Güney belgeseli çekildiğinde Erol 94 yaşındaymış. Karşımızda konuşurken gözleri gülen, gençleşen çok çok yaşlı bir adam. Nazilerden kaçarak İstanbul Üniversitesi’nde ders veren ünlü Romanist Erich Auerbach’ın yanında Fransız dili ve edebiyatı okumuş olan Erol Güney’in edebiyat aşkı onun yaşamının en verimli ve güzel dönemini Türkiye’de geçirmesini sağlamış. Yükselen faşizan bir milliyetçilikle birlikte Türkiye’den apar, topar ayrılmak zorunda kalışını, Fransa’da sürdüğü göçmen yaşamını ve İsrail’e yerleşip orada gazeteci olarak çalışmasını yaşamının en üretici yılları olarak anlatmıyor. Sanırım ülkesinden ayrılmak zorunda bırakılışı sadece bizim için değil onun için de büyük bir kayıp olmuş. Türkiye’ye çok bağlı, belki de Yahudi soykırımının sürdüğü otuzlu kırklı yıllarda İstanbul ve Ankara’da sürdüğü yaşamını neredeyse bir mucize gibi gördüğü için. Tıpkı dinin tehlikeli yanını göz ardı etmeyen Bella gibi o da ateist, ama bunu Yahudi soykırımına izin veren bir Tanrı’ya inanmakta zorlandığını söyleyerek Bella’ya oranla çok daha net biçimde dile getiriyor.
“Bella’nın Öyküsü”nü izlediğimde ise kendi ayaklarının üstünde duran, ne istediğini bilen, kendine güvenen bu akıllı kadının duruşuna hayran oldum. Şu an 98 yaşında olan Bella da belgeseli bizimle birlikte zoomdan izledi. Bella’nın keskin gözlemciği ve zekası, belleğinin güçlülüğü çok etkileyici. 1942 Varlık vergisinin yıkıcılığından 6-7 Eylül 1955 olaylarına değin yaşadıklarını anlatırken bir şey kafama takıldı. Yağma başladığında Bella Heybeli Ada’daymış. Adaya gözü dönmüş yağmacılarla dolup taşan bir gemi yanaşmış.. Oranın polis komiseri hemen işe el koyarak adaya tek kişinin ayak basmasına izin vermeyeceğini, aksi halde ateş açacağını söylediğinde gemi geri çekilmiş.
Onca acı ve şiddet öykülerinin içinde her zaman sağduyulu ve büyük yürekli birileri bulunabiliyor. Acaba onlar neredeler? Onların öyküleri neden hiç zaman yazılmıyor, duyulmuyor? Şiddet dolu bir kültür ve gelenekten geliyoruz. Ama ne yaşanırsa yaşansın tarihin her döneminde şiddet döngüsünü kırmaya çalışan medeni cesareti güçlü, cesur insanlar olmuştur, onlar umudun sesini dile getirmiyor mu? Sanırım bu tür insanların öykülerinin toplanması hem örnek olma hem de umut verme açısından belgesel araştırmalar ve çalışmalar bağlamında özellikle önem kazanıyor.
Sanırım bizden önceki kuşakların, özellikle de dışlananların, ötekileştirilenlerin, mağdur durumda olanların bizlere anlatacakları şeyler çok. Yakın tarihimiz bu alanda ne yazık ki inanılmaz zengin bir malzeme sunuyor bizlere.
Bugün, kararlılığın ve enerjin ile öne çıkıyorsun. Hedeflerine ulaşma konusunda son derece hırslı ve tutkulu hissediyorsun. Kendine güvenin artacak; bu da çevrendekilere ilham verecek. Yeni başlangıçlar için mükemmel bir zaman diliminde olabilirsin. Ancak, aceleci davranmaktan kaçınmalısın, her adımını dikkatlice düşünmek sana fayda sağlayacak. İletişim kurarken sözlerine özen göster, zira fikirlerin başkalarını etkileyebilir. Sosyal ilişkilerin güçleniyor; dostlarınla yapacağın keyifli buluşmalar ruhunu besleyecek. Aşk hayatında da cesur adımlar atabilirsin; kalbinin sesine kulak ver. Kendini ifade etme biçimini keşfetmen, beklenmedik fırsatlara kapı aralayabilir. Bugün, içsel tutkularını dışa vurma zamanı ve bunu yaparken kendini sınırlamayarak özgürleşmelisin.
Bugün kararlılığın ve sabrın ön planda olacak. Hayatındaki maddi meseleler üzerine düşünmek için doğru bir zaman. Bütçeni gözden geçirirken yeni tasarruf yöntemleri bulabilirsin. Sosyal çevrenle olan ilişkilerinde güven arayışındasın; bu bağlamda, arkadaşlarınla samimi ve içten diyaloglar önem kazanacak. Aşk hayatında ise duygusal derinliklere dalma isteği hissedeceksin. Sevdiğin kişiye olan bağlılığın artarken, romantik sürprizler gündeme gelebilir. Sağlığına da dikkat etmelisin, özellikle stres kaynaklarını uzaklaştırmak için kendine zaman ayır. Doğada zaman geçirmek, ruhunu besleyecek. Bunlar senin için kişisel gelişim adına fırsatlar sunacak.
Bugün, zihnindeki merak ve öğrenme isteği ön planda olacak. Yeni bilgiler edinmek, sosyal medya veya kitaplar aracılığıyla sürekli bir bilgi akışı içinde olabilirsin. İletişim becerilerinle çevrendekileri etkileyip, fikirlerini paylaşmaktan çekinmeyeceksin. Duygusal derinliği keşfetmek için bir arkadaşınla keyifli bir sohbet yapabilirsin. Olumlu bir enerji dalgası içinde olman, etrafındaki insanlarla olan ilişkilerini güçlendirecek. Esneklik ve uyum sağlama yeteneğin, karşılaşacağın zorluklarda seni destekleyecek. Biraz eğlence ve hafiflik arzuluyorsun; bu yüzden sosyal ortamlarda kendi tarzını yansıtarak dikkat çekebilirsin. İyimserlik ve enerjik bir tutum, günün serin havasında sıcak bir dokunuş olacak. İç dünyanda huzur ararken, dış dünyada yeniliklere açık olmayı unutma. Bu dengeyi sağlamak sana büyük fayda sağlayacak.
Duygusal derinliklerinle yüzleşme zamanında olabilirsin. İçsel huzur arayışın, seni yeni bir ruh hali ve bağlanma biçimleri keşfetmeye yönlendirecek. İlişkilerdeki hassasiyetine dikkat et; sevdiklerinle olan iletişimin, samimiyet ve anlayışla dolu olmalı. Anlayışlı ve destekleyici bir dille yaklaştığında, karşılıklı güvenin güçleneceğini hissetmen mümkün. İçsel sesine güvenmek, belirsizlikler karşısında seni doğru yola yönlendirecektir. Kendine olan nazik yaklaşımın, başkalarının da buna benzer bir tutum geliştirmasına neden olabilir. Hafta sonuna yaklaşırken, ruhunu dinlendirmek ve sevdiklerinle kaliteli zaman geçirmek iyi bir fikir olabilir. Unutma ki, kendi ihtiyaçlarını önceliklendirmek, başkalarına da daha iyi destek olmanı sağlayacak.
Kendine güvenin arttığı bir gün. Duygusal ve sosyal yönlerin ön planda olacak. Yaratıcılık konusunda ilham verici fikirler peşinde koşabilirsin. Çevrendeki insanlarla etkileşimlerin, kişisel gelişimine ciddi katkılar sağlayabilir. Özgünlüğünü sergilemekten çekinme; belki de seni destekleyecek yeni tanışmalarla karşılaşabilirsin. Ancak sabırlı ol, bazı durumlarda olayların akışını kontrol edemeyeceksin. İçsel huzuru bulmak için kendine zaman tanımalısın. Sağlık konularında dikkatli olmayı unutma, enerjini dengede tutmak önemli. İlişkilerde iletişim anahtar rol oynayacak; hislerini açıkça ifade etmekten çekinme, bu sayede bağlarını daha da güçlendirebilirsin.
Dikkatle planladığın projeler için doğru zamanı beklemek, yaptıklarının meyvelerini toplamanı sağlayacak. Detaylara olan özel ilgin, çevrendekilere güven veriyor. Sağlığın ve ruhsal durumun, yeniliklere açık olduğun kadar dengeli bir dönemden geçiyor. Maddi konularda dikkatli davranman, istediğin sonuçları elde etmene yardımcı olacak. Empati yeteneğin, ilişkilerinizde derin bağlar kurmana zemin hazırlıyor. Sınırlarını belirlemek, içsel huzurunu destekleyecek. Kendine biraz zaman ayırmayı unutma, içsel sesine kulak vermek senin için faydalı olabilir. Eğlenceli aktiviteler, üzerindeki stresi azaltacak ve ruhunu canlandıracak.
Denge ve uyum arayışın bugün daha da belirginleşecek. İlişkilerdeki dinamikler seni etkileyebilir, bu yüzden iletişimde dikkatli olmalısın. Karşıt görüşlere açık olman, yeni bakış açıları geliştirmene yardımcı olabilir. Sanat ya da estetikle ilgili bir ilgi, özgürlüğünü ve yaratıcılığını artırabilir. Sosyal etkinliklerde yer almak, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Bugün kıskanılacak bir zarafetle çevrendekileri büyüleyebilirsin, bu nedenle kendine güven ve içsel güzelliğini dışarı yansıt. Ayrıca, içsel huzurun için bir süre yalnız kalmayı da tercih edebilirsin; bu, zihnini toplamana ve duygularını dengelemen gereken bir zaman dilimi olabilir.
Derin duyguların ve tutku dolu içsel yolculuğun ön planda olduğu bir gün. Hislerinle yüzleşmek ve içinle barışmak için uygun bir zaman. Sosyal ilişkilerinde dikkatli olman gerekebilir; sözlerin ve eylemlerin başkaları üzerinde güçlü bir etki bırakabilir. Gizli kalmış hislerin su yüzüne çıkarken, bu durum çevrendekilerle olan etkileşimlerini derinleştirebilir. Anlayışlı ve empatik bir yaklaşım içinde olman, ilişkilerindeki dengeyi sağlamana yardımcı olacak. İçsel huzur arayışında meditasyon veya bireysel aktivitelerle kendine zaman ayırmak faydalı olabilir. Gizemli konulara olan ilgin, bugün sıra dışı bir bilgi edinmenle sonuçlanabilir. Fırsatları değerlendirmekte ve sezgilerini dinlemede kararlı olmalısın.
Bugün maceraperest ruhunuza hitap eden fırsatlar karşınıza çıkabilir. Yeni insanlarla tanışmak, farklı deneyimler yaşamak için mükemmel bir zaman dilimi. Seyahat etme arzunuz güçlü, bu yüzden kısa bir kaçamak yapmak isteyebilirsiniz. Ancak, bu süreçte biraz sabırlı ve dikkatli olmalısınız; aceleci davranmak, anlık heyecanlar yaratabilir ama uzun vadede hayal kırıklığı getirebilir. İletişim kurma yeteneğiniz artıyor, çevrenizdeki insanlarla bağlarınızı güçlendirmek için harika bir dönemde bulunuyorsunuz. Olumlu düşünceler ve iyimser bir tutumla, yaşadığınız anların tadını çıkarmak size büyük bir mutluluk katacaktır. Duygusal derinliklere inmek istemeyebilirsiniz ama özünüzdeki cesareti keşfetmek içinbelirli anlarda durup düşünmek de faydalı olacaktır.
Dikkatini toplamak için harika bir gün. Hedeflerine ulaşmak için gereken disiplini ve kararlılığı hissedeceksin. İş ve kariyer konularında cesur adımlar atabilirsin. Gelen yenilikler, seni daha ileri taşıyacak fırsatlar sunabilir. Sosyal ilişkilerin ön planda, bazı insanlarla derin bağlar kurma şansın var. Ancak, çevrendeki insanlarla iletişim kurarken dikkatli olmalısın; sözlerin yanlış anlaşılabilir. Özel yaşamında ise, samimi ve içten paylaşımlar gününü güzelleştirecek. Zihnini dinlendirmek için biraz zaman ayırmayı unutma. Kendine olan güvenin artacak ve bu da çevrendekilere pozitif bir etki yaratacak. İş-özel hayat dengeni koruma konusunda dikkatli olman gereken bir zaman. Geçmişten gelen bazı hatıralar seni düşündürebilir; bu anılar sana yeni bir perspektif kazandırabilir. Hayatının her alanında sağlam adımlar atmak için, önce kendine inanmalısın.
Bugün, özgürlük arayışın ve bağımsızlık isteğin ön planda. Farklı düşünme yeteneğin, çevrendekilerle olan etkileşimlerinde dikkat çekici bir şekilde kendini gösterecek. Yeni fikirler ve projeler geliştirmek için ilham bulabilirsin. İletişim kurma becerin, insani ilişkilerde seni öne çıkaracak, sosyal çevrende bir erişim sağlama fırsatı doğacak. İçinde bulunduğun grup dinamiklerine daha fazla dahil olma gereksinimi hissedebilirsin, bu da seni yeni insanlarla tanıştırabilir. Duygusal bağlar açısından, samimiyet arayışın artabilir; bu nedenle, duygusal derinlik gerektiren diyaloglara açık olmalısın. Yenilikçi çözümler bulma isteğin, kariyer alanında da etkili olabilir; bu dönemde aklındaki yenilikleri hayata geçirmek için cesaretle adımlar atabilirsin. Ancak, duygusal meselelerde ani kararlardan kaçınmak faydalı olacaktır; sabırlı olmak, kalp ve zihin dengenin korunmasına yardımcı olabilir. Özgün ve keşif dolu bir gün seninle!
Bugün, sezgilerin yüksek bir düzeye ulaşacak, derin duygusal bağlantılar kurma arayışında olacaksın. İç huzurunu sağlamak için kendine zaman ayırmalısın. İlişkilerde sabırlı olman gereken bir dönemdesin. İletişimde, özellikle sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirecek sözler kullanmalısın. Maddi konularda beklenmedik gelişmeler yaşayabilirsin; harcamalarına dikkat et. Yaratıcılığın ön planda olacak, bu nedenle sanatsal bir faaliyet ya da yeni bir hobiye yönelmek seni canlandırabilir. Hayallerine odaklan ve onları gerçeğe dönüştürmek için gereken adımları atmaktan çekinme. Duygusal derinliklerde kaybolmamak için kararlılığını korumalısın. Kendini iyi ifade etmenin yollarını bul; bu, içsel sıkıntılarını hafifletmekte sana yardımcı olacaktır. Keskin, ama yapıcı bir analiz yeteneğiyle, ailene ve arkadaşlarına destek olma konusunda etkili olabilirsin.
