1
Yaşam öykülerinden yola çıkarak Cumhuriyet tarihimize bakmak kendimizi bildik bileli bize dayatılan resmi tarih ideolojisini sorgulamamıza yol açıyor. Ötekileştirilenlerin, dışlananların, yok sayılanların öyküleri yer yer çok sarsıcı bile olsa geçmişle yüzleşme fırsatı veriyor bizlere. Sözgelimi Nezahat ve Kazım Gündoğan’ın Dersim olaylarını sergileyen sözlü tarih belgeselleri faşizan milliyetçi ideolojinin ölümcül boyutlarını çok vurucu bir biçimde gözler önüne seriyor.
Tarihle yüzleşmede azınlıkların, Ermenilerin, Rumların, Yahudilerin yaşamları da önemli ipuçları veriyor. Musevi Müzesi’nin sunduğu, yazar, gazeteci ve çevirmen Erol Güney’in hayatını anlatan “Yaşamın Sürüklediği Yerde” ve “Bella’nın Öyküsü” filmleri Cumhuriyet tarihinin yol açıcı, umut verici yönlerini gözler önüne sererken karanlık yanını da gizlemiyor. Erol Güney’in ve Bella Eskenazi’nin Orhan Veli, Orhan Kemal, Sabahattin Ali, Sabahattin Eyüpoğlu, Bedri Rahmi Eyüpoğlu gibi aydınların çevresinde geçen yaşam öyküleri ışıklı bir dönemi gösteriyor. Erol Güney’in Rusça ve Fransızcadan çevirileriyle kültür yaşamımıza katkıları, Dostoyevski, Çehov ve Moliere’den yaptığı çevirileriyle Hasan Ali Yücel çeviri projesine kazandırdıkları, Bella’nın yabancı dil öğretmeni olarak Köy Enstitüleri serüveni umut verici gelişmelere gönderme yaparken, yaşanan acılar Erol Güney’in Sovyetlerin Türkiye ile ilişkilerini iyileştirmek istediğine dair bir haber yazısı yüzünden Türk vatandaşlığından çıkarılması, böylece İsrail’e gitmesi ve ancak kırk yıl sonra turist vizesiyle geri dönebilmesi, Bella’nın Köy Enstitüsünden uzaklaştırılması ve 6-7 Eylül tanıklığı yakın tarihin kapkaranlık yüzünü de gözler önüne seriyor.
Belgesellerin yönetmeni Banu Yalkut doksan dört yaşındaki Erol Güney üzerine yaptığı belgeselin amacını şöyle tanımlıyor: “Türkiye’deki siyasi değişim sürecine tanıklık etmiş Erol Güney’in anılarından yola çıkılarak yapılan belgesel çalışması, Türkiye’yi terk etmek zorunda kaldığı 1955’ten beri Tel Aviv’de yaşayan bu önemli kişinin bakışını yansıtmaya çalışmaktadır. Bu filmle günümüzde köken öne çıkarılarak sürdürülen dini, siyasi ve etnik tartışmalara farklı bir açıdan yaklaşmayı hedefliyorum. Bu hikayenin Türkiye’nin kendisiyle yüzleşmesi bağlamında anlamlı olduğunu, Türkiye siyasi tarihinin önemli bir bölümüne ışık tutacağını ve yükselen anti-semitizme karşı mücadeleye bir katkıda bulunacağını düşünüyorum.”
Erol Güney belgeseli çekildiğinde Erol 94 yaşındaymış. Karşımızda konuşurken gözleri gülen, gençleşen çok çok yaşlı bir adam. Nazilerden kaçarak İstanbul Üniversitesi’nde ders veren ünlü Romanist Erich Auerbach’ın yanında Fransız dili ve edebiyatı okumuş olan Erol Güney’in edebiyat aşkı onun yaşamının en verimli ve güzel dönemini Türkiye’de geçirmesini sağlamış. Yükselen faşizan bir milliyetçilikle birlikte Türkiye’den apar, topar ayrılmak zorunda kalışını, Fransa’da sürdüğü göçmen yaşamını ve İsrail’e yerleşip orada gazeteci olarak çalışmasını yaşamının en üretici yılları olarak anlatmıyor. Sanırım ülkesinden ayrılmak zorunda bırakılışı sadece bizim için değil onun için de büyük bir kayıp olmuş. Türkiye’ye çok bağlı, belki de Yahudi soykırımının sürdüğü otuzlu kırklı yıllarda İstanbul ve Ankara’da sürdüğü yaşamını neredeyse bir mucize gibi gördüğü için. Tıpkı dinin tehlikeli yanını göz ardı etmeyen Bella gibi o da ateist, ama bunu Yahudi soykırımına izin veren bir Tanrı’ya inanmakta zorlandığını söyleyerek Bella’ya oranla çok daha net biçimde dile getiriyor.
“Bella’nın Öyküsü”nü izlediğimde ise kendi ayaklarının üstünde duran, ne istediğini bilen, kendine güvenen bu akıllı kadının duruşuna hayran oldum. Şu an 98 yaşında olan Bella da belgeseli bizimle birlikte zoomdan izledi. Bella’nın keskin gözlemciği ve zekası, belleğinin güçlülüğü çok etkileyici. 1942 Varlık vergisinin yıkıcılığından 6-7 Eylül 1955 olaylarına değin yaşadıklarını anlatırken bir şey kafama takıldı. Yağma başladığında Bella Heybeli Ada’daymış. Adaya gözü dönmüş yağmacılarla dolup taşan bir gemi yanaşmış.. Oranın polis komiseri hemen işe el koyarak adaya tek kişinin ayak basmasına izin vermeyeceğini, aksi halde ateş açacağını söylediğinde gemi geri çekilmiş.
Onca acı ve şiddet öykülerinin içinde her zaman sağduyulu ve büyük yürekli birileri bulunabiliyor. Acaba onlar neredeler? Onların öyküleri neden hiç zaman yazılmıyor, duyulmuyor? Şiddet dolu bir kültür ve gelenekten geliyoruz. Ama ne yaşanırsa yaşansın tarihin her döneminde şiddet döngüsünü kırmaya çalışan medeni cesareti güçlü, cesur insanlar olmuştur, onlar umudun sesini dile getirmiyor mu? Sanırım bu tür insanların öykülerinin toplanması hem örnek olma hem de umut verme açısından belgesel araştırmalar ve çalışmalar bağlamında özellikle önem kazanıyor.
Sanırım bizden önceki kuşakların, özellikle de dışlananların, ötekileştirilenlerin, mağdur durumda olanların bizlere anlatacakları şeyler çok. Yakın tarihimiz bu alanda ne yazık ki inanılmaz zengin bir malzeme sunuyor bizlere.
Bugün enerjin yüksek ve motivasyonun tam da yerinde. Harekete geçmek ve yeni projelere başlamak için mükemmel bir zaman. Fakat aceleci davranmaktan kaçınmalısın; bu, düşünmeden alınan kararların sonucu olarak hayal kırıklığına yol açabilir. Karşılaştığın engeller, aslında sana ne kadar güçlü olduğunu hatırlatmak için mevcut. İletişim alanında kendini ifade etmekte zorlanabilirsin, bu nedenle kelimelerine dikkat etmelisin. Belirsizliklere karşı duyduğun tahammülsüzlük, ilişkilerinde gerginlik yaratabilir. İçsel huzuru bulmak için kendine biraz zaman ayırmayı ihmal etme. Zihinsel ve fiziksel sağlığına yönelik yapacağın yatırımlar, gelecekte daha verimli olmanı sağlayacak. Tutkularının peşinden gitmeyi unutma; bu, seni daha da güçlü kılacak.
Bugün sabah saatlerinde ruh halin biraz karamsar olabilir, ancak gün ilerledikçe daha neşeli ve mutluluk dolu hissetmeye başlayacaksın. İçsel huzurunu sağlamak için doğayla bağlantı kurmak iyi bir fikir. Sevdiklerinle yapacağın sohbetler, ilişkinizi güçlendirecek ve yeni bağlar kurmana yardımcı olacak. Maddi konularda alım-satımlar yapmayı düşünüyorsan, dikkatli olman gereken detaylar ortaya çıkabilir. Fikirlerine değer verilen bir ortamda bulunma ihtimali yüksek, bu da senin kendini ifade etme arzusunu tatmin edecek. Kendine güvenin artarken, yeni projelere adım atmak için cesaret bulacaksın. Ancak yine de aceleci olmamakta fayda var; sabırlı ol ve olayların gelişimini bekle. Günün ilerleyen saatlerinde yaratıcı yönlerin ön plana çıkacak, bu da seni sanatsal ya da hobi niteliğindeki aktiviteler için harika bir konumda bırakacak. Duygusal olarak hassas anlar yaşayabilirsin; geçmişe dönük düşünceler kafanı karıştırmasın, anıların güzelliğine odaklan.
Zihninin kıvraklığı ve sosyal yeteneklerin bugün parlayacak. Çevrendeki insanlarla iletişim kurarken esprili ve samimi bir dil kullanabilirsin. Eğitim veya yeni bilgiler edinme arzusuyla dolup taşacaksın. Yaratıcılığını ifade ettikçe kendini daha özgür hissedeceksin. Nefes kesici bir gün geçirmek isteyebilir, macera arayışına girebilirsin. Ancak, karar alırken dikkatli olman faydalı olacak; aceleci hareketler seni yanıltabilir. Diğerlerinin ihtiyaçlarına duyarlı olmayı unutma; empatik yaklaşımın, ilişkilerini güçlendirecek. Hem özel hem iş hayatında ikna kabiliyetinle başarılar elde edebilirsin. Farklı bakış açıları keşfetmek, senin için ufuk açıcı olacak. Akşam saatlerinde sevdiğin kişilerle yapacağın sohbetler sana ilham verebilir. Enerjini doğru yönlendirdiğin takdirde, güzel fırsatlar kapını çalabilir.
Duygusal derinliklerinle yüzleşmek için harika bir gün. İçsel huzur arayışında, sevdiklerinle, özellikle aile üyelerinle olan bağlantılarını güçlendirme fırsatı bulacaksın. Empati yeteneğin bu süreçte seni öne çıkaracak. Kendini ifade etmek için yaratıcılığını kullanmak isteyebilirsin; belki bir hobi ya da sanatla ilgilenmek sana iyi gelecek. İçsel sesini dinle ve sezgilerine güven, bugün önemli kararlar alman gerekebilir. Aynı zamanda, çevrendeki insanlarla kuracağın derin iletişimler üzerinde durmak, ilişkilerini yeniden gözden geçirmeni sağlayacak. Kendi sınırlarını belirlemek ve kişisel alanına özen göstermek, ruhsal sağlığın açısından kritik. Unutma ki, duygusal iyileşme zaman alabilir ve bu süreçte kendine nazik olmalısın.
Bugün içindeki liderlik vasıflarının parlayacağı bir gün. Yaratıcılığını ve tutkulu yanını sergilemek için harika bir fırsatla karşılaşabilirsin. Karşılaştığın zorluklar seni pes ettirmekten çok daha fazlasını yapmanı sağlayacak. Öz güvenin artarken, çevrende seni destekleyen, motive eden insanlarla dolu bir atmosfer oluşacak. İlişkilerinde samimi ve açık olman gerekecek, zira bu hassasiyetin derin bağlar kurmana yardımcı olabilir. Bugün, sezgilerinin ve iç sesinin güçlü olduğunu hissedeceksin; bu, karar alma süreçlerinde kılavuzluk edecek. Kendine olan inancın bu dönemde seni daha da ileri taşıyacak, sevgi ve neşe dolu anların keyfini çıkar. Kendi isteklerine kulak vermen, yolunu belirlemede büyük bir etki sağlayacak.
Bugün, detaylara olan düşkünlüğün her zamankinden daha belirgin hale gelecek. Etrafındaki karmaşayı düzenlemek ve önceliklerini net bir şekilde belirlemek isteyebilirsin. İş yerinde ya da kişisel projelerde kararlılığın sayesinde güzel ilerlemeler kaydedebilirsin. Duygusal ilişkilerinde ise, hassasiyetin artabilir, bu nedenle sevdiklerinle açık iletişime geçmek önem taşıyor. Kendini ifade etme biçimin, diğerleri tarafından daha iyi anlaşılmanı sağlayacak. Ayrıca, sağlık konularına dikkat etmen, vücuduna iyi gelecektir. Küçük ama etkili değişiklikler yaparak hem bedenini hem de ruhunu tazeleyebilirsin. Unutma ki, fark ettiğin detaylar, uzun vadeli değişimlere kapı aralayabilir.
Sosyal çevrenle olan ilişkilerinde uyum ve denge arayışın öne çıkıyor. Bugün, başkalarıyla olan etkileşimlerin, ruh halini doğrudan etkileyebilir. Empati yeteneğin sayesinde, anlaşmazlıkları kolaylıkla çözebilir ve çevrendekilerle daha derin bir bağ kurabilirsin. Duygusal ve sosyal paylaşımlar yapma isteği güçleniyor; bu dönemde insanlarla bir araya gelmek, seni besleyecek önemli bir etken olacak. Kendi içsel huzurunu bulabilmek için belki de bir sanat aktivitesine ya da yaratıcı bir projeye yönelmek isteyebilirsin. Dinleyici ve anlayışlı tavrın, sevdiklerinle olan iletişimini güçlendirecek. Anlık kararlardan kaçın ve içgüdülerine güven; harika fırsatlar kapını çalabilir.
Bugün duygusal derinliklerinizi keşfetmek için harika bir zaman. İçsel dünyanınza dalabilir, kendinizi ifade edebilir ve başkaları ile güçlü bağlar kurabilirsiniz. Gizemli ve çekici bir aura sergiliyorsunuz; bu, çevrenizdekilerin dikkatini çekmenizi sağlıyor. İlişkilerinizde dürüstlük ve derinlik arayışı, size karşılık bulacak. Kendinizi bireysel olarak ifade ederken cesur olun; sezgileriniz bugün oldukça güçlü. İş hayatında yeni fırsatlar da gündeme gelebilir, bunları değerlendirmek için açık fikirli olun. Halka açık ve samimi iletişim, gereksinimlerinizi daha iyi anlamalarına yardımcı olabilir. Unutmayın, içsel dönüşüm ve yenilenme mümkün. Korkularınızı geride bırakarak, daha güçlü bir benlik yaratma fırsatınız var.
Macera arayışında bir gün seni bekliyor. Hayal gücünün ve merakının zirveye çıkmasıyla yeni deneyimler için istekli olacaksın. Sosyal bağlantılarını güçlendirmek için harika bir fırsat. Ancak, başkalarının görüşlerine saygı duymak önem taşıyor. Risk alma isteğinin ağır basmasıyla, ani kararlar vermen mümkündür; acele etme. Öğrenmeye açık bir zihinle, felsefi tartışmalar ve entelektüel diyaloglar zenginleştirici olabilir. Geçmişte yaşadığın olayları gözden geçirip ders almak, seni daha sağlam adımlar atmaya yönlendirecek. İçsel huzurunu bulman, kendine dönmene bağlı. Kendini ifade etmek için sanatsal yönlerini açığa çıkarabilirsin; bu, ruhunu dinlendirecektir. Unutma, özgür ruhunun doğal akışına izin vermek, seni gerçek potansiyeline götürecektir.
Disiplinin ve azminle ön plana çıkacağın bir gün. Hedeflerine ulaşma konusunda kararlı adımlar atarak çevrenden takdir toplayacaksın. İş hayatında beklenmedik fırsatlarla karşılaşabilirsin. Esnek olmayı ve yeniliklere açık durmayı unutma; bu, sana yeni kapılar açabilir. Duygusal ilişkilerde ise, samimi konuşmalar kurarak kalbindeki düşünceleri paylaşmak isteyeceksin. Sevdiklerinle zaman geçirmek huzur verecek. İçsel huzurunu sağlamak ve dengeyi bulmak için biraz yalnız kalma ihtiyacı hissedebilirsin. Kendi sınırlarını korurken, çevrendekilere karşı da anlayışlı olmalısın. Bugün, zamanı verimli kullanmak ve sağlıklı seçimler yapmak için ideal bir zemin sunuyor.
Bugün, derin düşünceler ve yenilik arayışları içinde olabilirsin. Farklı bakış açılarına yönelmek, seni beklenmedik keşiflere götürebilir. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin, ilham verici fikirlerin ortaya çıkmasına zemin hazırlayabilir. Kendini ifade ederken özgünlüğünü ön planda tutman, başkaları tarafından daha iyi anlaşılmanı sağlayacak. Maddi konularda dikkatli olman gerektiği bir dönemdesin; harcamalarını gözden geçirmek, ileride daha rahat bir nefes almanı sağlayabilir. Duygusal ilişkilerde, samimiyet arayışında olabilirsin; bağların güçlenmesi için içten bir iletişim kurmak önem taşıyor. Geleceğe dair hayallerin ve ideallerin üzerinden geçmek, senin için keyifli bir meşgale olacak. Unutma ki, zaferine giden yol, kararlılıkla döşenmiş özgüven taşlarıyla kaplıdır.
Duygusal derinliklerin kaynağında dolaşırken, hayal gücünün sınırsız yanlarına açılan kapılar aralanıyor. Empati yeteneğin bu dönemde daha da ön plana çıkacak; çevrendeki insanların duygusal hallerine duyarlılığınla onlara büyük destek olabilirsin. Yaratıcılığının doruk noktasına ulaşabileceği bir dönemdesin; sanat ya da yazı gibi ifade biçimlerinde kendini bulabilirsin. İçsel huzuru sağlamak için içinde barındırdığın sezgilerin rehberin olacak. Ancak, başkalarının duygusal beklentilerine karşı dikkatli olmalı, kendi sınırlarını korumayı unutmamalısın. Kalp kırıcı durumlarla karşılaşabilir, geçmişle ilgili bazı anıları yeniden anımsayabilirsin; bu da iyileşme sürecin için fırsat sunar. İlişkilerde ise derin bir bağ oluşturma isteği pekişecek, sevdiklerinle anlam dolu etkileşimler yaşaman olası. Hayallerinin peşinden koşarken, içsel sesini dinlemekten geri durmamalısın.
