
Türk edebiyatının usta şairlerinden Cemal Süreya, edebiyatseverler tarafından doğum gününde anılıyor. Türk şiirinde modernist bir hareket olan İkinci Yeni şiirinin öncü şairlerinden biri olan Süreya, ilk şiir denemelerini ortaokulda eskizlerle, lisede aruzla yapsa da asıl şiir çalışmaları üniversite yıllarında başlamıştı.
Üvercinka (1958), Göçebe (1965), Beni Öp Sonra Doğur Beni (1973), Uçurumda Açan (1984), Sıcak Nal (1988), Güz Bitigi (1988) ve Sevda Sözleri (1990) adlarındaki şiir kitaplarının yanı sıra deneme, eleştiri, günlük ve antoloji türlerinde de yazmıştı. Eserlerinde en sık işlediği temalar aşk, kadın, yalnızlık, sosyal ve siyasal eleştiriler, ölüm ve tanrı düşüncesiydi.
Usta şair, eğer yaşasaydı 90 yaşında olacaktı.
Asıl adı Cemalettin Seber olan Cemal Süreya, 1931 yılında Erzincan’da dünyaya geldi. Pülümür’den Erzincan’a göç eden bir ailede doğan Süreya’nın babası Hüseyin Bey, annesi Güllü Hanım’dır. Ailesi, 1938 yılında Dersim harekâtı sırasında amcası Memo’nun valiyle takışması sebebiyle Dersim İsyanı sonrası bölgeden sürülünce Bilecik’e yerleşmiştir.
Güllü Hanım, Bilecik’e yerleştikten altı ay sonra yaptığı düşük sonucu meydana gelen kanamadan dolayı yirmi üç yaşında ölmüştür. Ailenin maddi durumu bu dönemde gittikçe kötüleşmiştir. İlkokula başlamak için halasının yaşadığı İstanbul’a giden Süreya, buradayken ailesinden gelen bir etkiyle cenk kitapları okumanın yanı sıra sık sık sinemaya gitmiştir. Daha sonradan babasıyla kız kardeşleri de İstanbul’a gitmiş; fakat sürgün edilen kişilerin bulundukları muhiti yirmi yıl boyunca terk etmeleri yasak olduğu için bir gece bütün aile Sanasaryan Han’a götürülmüş, ardından Bilecik’e yollanmıştır. Babası makinist olarak karayollarına çalışmaya başlamış ve işi gereği ayın on beş günü dışarıda olduğu için annelik görevini de babaannesi üstlenmiş, babasının boşluğunu ise amcası doldurmuştur. Annesi öldükten sonra babası iki evlilik daha yapmıştır. Babasının ikinci eşi Esma Hanım’dır; Süreya, Esma Hanım’dan kaçmak için gizlice parasız yatılı sınavına girmiştir. Babasının üçüncü evliliği ise Refika Hanım’ladır.
Babası Hüseyin Bey 1957 yılında bir trafik kazasında ölmüştür.
Süreya, ilkokula başlamadan önce okumayı, yazmayı, matematiği ve resim yapmayı büyük amcası Memo’dan öğrenmiştir. Hastalığı sebebiyle okula bir yıl geç başlayarak 1939’da 37. Beyoğlu İlkokulu’na kaydolmuştur. Alevi çevrede din kitapları, Ali üzerine kitaplar çoğunlukla olmak üzere “eline ne geçerse” okumuş, ilkokul 2. sınıftayken yazdığı bir kompozisyonla öğretmeninden Yavrutürk dergisini ödül olarak almıştır.
1941’de, 3. sınıfın ilk dönemini bitirdikten sonra sürgün edildikleri Bilecik’e dönmek zorunda kalınca, Bilecik Birinci İlkokulu’na kaydolmuştur. Burada üvey annesi Esma Hanım’dan “kaçmak” için parasız yatılı sınavına girmiş ve sınavı kazanarak 1944-45 eğitim-öğretim döneminde Bilecik Ortaokulunda okumaya başlamıştır. Ortaokulda okuduğu dönemde tatildeyken gece bekçiliği yapmıştır.
1947’de ortaokulu bitirdikten sonra 1947-48 döneminde İstanbul’daki Haydarpaşa Lisesi’nde parasız yatılı öğrenci olarak öğrenim hayatına devam etmiş ve bu dönemde aruz ölçüsüyle birkaç şiir yazma girişiminde bulunmuştur. Lise son sınıftayken edebiyat ile ilgilenen Süreya, kendini bu dönemde “aruzcu, eski edebiyatçı” olarak görmüştür. 1950’de Ankara Siyasal Bilgiler Fakültesi’nin Maliye ve İktisat bölümünde okumaya ve bu dönemde şiirlerini yayımlamaya başlamıştır. Yine bu dönemde eski şiiri bırakarak yeni şiire geçiş yapmıştır. 1954’te mezun olduktan sonra teğmen olarak askerliğini yaparken fark derslerini de vererek hukuk diplomasını da almıştır.
MEMURİYETİ
Süreya, 25 Kasım 1954’te Eskişehir Vergi Dairesinde stajyer olarak göreve başlamıştır. 8 Ağustos 1955’te yapılan Teftiş Kurulu sınavını kazanarak 11 Ağustos 1955’te maliye müfettiş yardımcısı olarak İstanbul’a gitmiştir. Bu dönemde art arda hem şiirleri hem yazıları yayımlanmış ve dergi çıkarma düşüncesi içine girmiştir. 7 Ekim 1958’de girdiği yeterlilik sınavı sonucunda beşinci sınıf maliye müfettişi olmuştur. Bu tarihten itibaren teftiş amaçlı ülkenin çeşitli bölgelerine gitmiştir.
Askerlik yaptığı Temmuz 1959-31 Aralık 1960 tarihlerinde memuriyetine ara vermiş ve bu dönemde, beşinci ayın beşinde saat beşte Kızılay’da Demokrat Parti hükûmetini protesto etmek amaçlı toplanan grubun şifresi olan 555K’ya tanık olmuştur. Olay anında Adnan Menderes’in bir protestocu tarafından tartaklanması, yirmi iki gün sonra da 27 Mayıs Darbesi ile görevinden uzaklaştırılıp sonrasında idam edilmesinin sebeplerini Süreya, daha sonraları yazdığı “555K” adlı şiirinde dile getirmiştir.
Askerliğini bitirdikten sonra maliye müfettişi göreviyle Ankara’ya atanmış ve 1961’de Maliye Denetim Usulleri ve İktisadi Devlet Teşekkülleri’ni incelemek üzere Paris’e gönderilmiştir. Paris’teyken hem Fransızcasını geliştirmiş hem de “Göçebe” adlı şiirini tamamlamıştır. Burada bir yıl kaldıktan sonra Türkiye’ye dönerek Kars, Ağrı, Çanakkale ve Tekirdağ gibi yerlere teftiş turnesine çıkmıştır.
1964’te İstanbul’a atandıktan sonra hem edebiyata hem de dergi çıkarma işlemine ağırlık vermek için 31 Temmuz 1965 tarihinde Maliye Teftiş Kurulundan arkadaşları Sezai Karakoç ve Doğan Yel’le beraber istifa etmiştir. Memuriyetten ayrıldıktan sonra dergi çıkarıp dergi yönetimlerinde bulunan Süreya, 12 Mart Muhtırası’nın meydana gelmesiyle memurluğa geri dönmek zorunda kalmıştır. 7 Şubat 1975’te Darphane ve Damga Matbaası müdürü olmuş fakat dönemin Maliye Bakanı Yılmaz Ergenekon ile “takışması”yla görevinden ayrılarak Ankara’ya, Tetkik Kurulu üyeliğine dönmüştür.
Süreya, Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı çıkaracağı kitapların basımında yer alan dokuz kişilik Kültür Kurulu üyeliğine de seçilmiş ve 2 Şubat 1982 tarihinde yüksek bir bürokrat olarak emekli olmuştur. Emeklilikten sonra batmak üzere olan Odibank’ı (Ortadoğu İktisat Bankası) kurtarmak için yönetim kurulu üyeliğine getirilmiş fakat bankanın batmasıyla mahkemeye sevk edilmiş, ardından aklanmıştır. Devlet işi dışında Yurt, Meydan Larousse ve ANSA Omnis ansiklopedilerine redaktörlük yaparak emekli olduktan sonra daha çok zaman ayırmayı düşündüğü yayın dünyasının içine dâhil olmuştur.
KENDİNE ÖZGÜ ŞİİR AKIMI OLUŞTURDU
Dergilerde karikatürleri de yayımlanan Süreya, kendisini tam olarak “Gül” şiiriyle edebiyat dünyasına duyurdu. Başarılı şairin “Üvercinka”, “Dalga”, “Güzelleme”, “Üçgenler”, “Cigarayı Attım Denize”, “Nehirler Boyunca Kadınlar Gördüm” adlı eserleri 1955’te dergilerde yayımlandı.
Bir süre “Politika” gazetesinde köşe yazarlığı yapan Süreya’nın “Şapkam Dolu Çiçeklerle” adlı deneme kitabı yayımlandı. “Çocukça” dergisinde, “Aritmetik Kuşlar Pekiyi” köşesinde çocuklar için yazılar kaleme aldı.
Bir akım oluşturarak kendine özgü bir şairlik örneği gösteren Süreya, şiirlerinin yanı sıra denemeler, tenkit yazıları, şiir ve düz yazı tercümeleri, çocuk kitabı, günce ve derlemelere imza attı.
Süreya, 1982’de kalp spazmı olduğunu belirtmiştir. Sağlık problemi, oğlu Memo’nun annesini alarak Birsen Hanım’la yaşadığı eve taşınmasıyla başlamış ve oğlunun fiziksel şiddetine maruz kalarak bunalımın eşiğine gelmiştir. Süreya, 6 Ocak 1990’da bir kalp krizi geçirmiştir.
8 Ocak 1990’daki Gazeteciler Cemiyeti’ndeki son hâli, Muzaffer Buyrukçu tarafından “bitkin, zayıflamış ve tam bir moral çöküntüsü içinde” şeklinde aktarılmıştır. Gece evinde rahatsızlanan Süreya, önce Haydarpaşa Göğüs Hastanesine, ardından Numune Hastanesi Acil Servisine götürülmüş fakat 9 Ocak 1990 Salı günü şeker komasından yaşamını yitirmiştir. Cenazesi, 11 Ocak 1990 günü Şişli Camii’nde kılınan öğle namazından sonra, amcası Memo’nun yattığı Kulaksız Mezarlığı’nda toprağa verilmiştir.
Y’NİN HİYAYESİ
Ortaokul ikinci sınıftayken karayollarında çadır bekçiliği yaptığı sıralarda boş vakitlerini hep hayal kurarak geçiren Süreya, o günlerde kendine Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Falih Rıfkı Atay gibi yazarların adına benzeyecek ve üç isimden oluşacak bir isim arayışına girmiştir. “Cemalettin”i kısaltarak ve yanına sevdiği bir sözcüğü, Süreyya’yı, ekleyerek yeni ismini, Cemal Süreyya Seber’i, oluşturmuştur fakat zaman içinde “Seber”den de vazgeçip “Cemal Süreyya”yı kullanmaya başlamıştır.
1956’da yayımlanan “Elma” şiirinin son dizesinde adının bir harfini attığını duyurarak bunun sebebini o tarihlerde belleğine çok güvendiğini, telefon numaralarını bile ezberinde tuttuğunu, bir telefon numarası yüzünden arkadaşıyla bahse tutuştuğu ve kaybettiği şeklinde belirtmiştir. Kaybederse adından bir harf atacağına söz vermiş, iki tane olduğu için de “y”lerin birini feda etmeyi uygun görmüştür. Ece Ayhan’la 1987’de Şehir dergisinde yaptıkları “Kıyı Bucak” başlıklı konuşmalarda Beyoğlu 37. İlkokulu’nun ikinci sınıfındayken adından, soyadından, okulundan, mahallesinin adından, sokağının adından utandığını söylemiştir:
“Biliyor musun, ilkokulda ben adımdan, soyadımdan, okulumdan, mahallemizin adından, sokağımızın adından utanırdım. Düşün: Adım Cemalettin, soyadım Seber (ki anlamı yok, herkes yanlış anlıyor); Pürtelaş Mahallesi’nde oturuyoruz, sokağımızın adı da: Tavukuçmaz … Okulum da ahşap bir yapı; A, B, C, diye şubeleri olmayan çok küçük bir okul. Pürtelaş’ın anlamını da bilmiyordum. Yıllar sonra anladım gerçeği: O adlar (benim kendi adım dışında) ne güzel adlarmış.”
ESERLERİ
Şiir
Üvercinka (1958)
Göçebe (1965)
Beni Öp Sonra Doğur Beni (1973)
Uçurumda Açan (1984; Sevda Sözleri içinde)
Sıcak Nal (1988)
Güz Bitigi (1988)
Sevda Sözleri (1990; bütün şiirleri)
Düzyazı
Şapkam Dolu Çiçekle (1976)
Günübirlikler (1982)
Onüç Günün Mektupları (1990)
Günler (1991)
99 Yüz İzdüşümler/Söz Senaryosu (1991)
Aydınlık Yazıları/Paçal (1992)
Oluşum’da Cemal Süreya (1992)
Folklor Şiire Düşman (1992)
Papirüs’ten Başyazılar (1992)
Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi (1993)
Antoloji
Mülkiyeli Şairler (1966)
100 Aşk Şiiri (1967)
Söyleşi
Güvercin Curnatası (1997)
Dergi
Papirüs
Bugün enerjilerin en yüksek olduğu bir gün. İçindeki cesareti ve kararlılığı kullanarak önemli adımlar atabilirsin. İş ve özel hayatında yeni projelere başlamak için mükemmel bir zaman dilimindesin. Sosyal çevrenle olan ilişkilerde ise samimi ve açık olman, aradığın destekleri sağlamana yardımcı olacaktır. Duygusal olarak içsel dengeni bulmak adına meditasyon gibi rahatlatıcı aktivitelere yönelmek faydalı olabilir. Kendini ifade etmekte zorlandığını hissettiğinde, yaratıcı yönlerini ortaya çıkarmak için bir şeyler yazma veya çizme yoluna gidebilirsin. Farkındalığını arttıracak anlar yaşayacak, kişisel gelişimine katkı sağlayacaksın. Kendine güven, karşına çıkacak fırsatlarla dolu bir gün seni bekliyor.
Bu dönemde, içsel huzurunu bulma arayışında olabilirsin. Günlük hayatındaki küçük ayrıntılar, seni mutlu eden şeyler haline gelebilir. Maddi konularda, yapıcı bir düşünme biçimiyle ilerlemek, sana önemli fırsatlar sunabilir. Duygusal ilişkilerde, sabırlı ve kararlı yaklaşımın, sevgi bağlarını güçlendirecek. Yeni bir hobi edinmek ya da doğayla iç içe zaman geçirmek, içindeki enerjiyi dengelemene yardımcı olabilir. Kendi sınırlarını zorlamadan, kendine keyifli anlar yaratmayı unutma. Geçmişe dair olumsuz düşünceleri geride bırakmak için uygun bir zaman. Kendine güvenerek atacağın adımlar, seni daha ileriye taşıyabilir.
Bugün, zihinsel enerjinin zirveye ulaşacağı bir dönemdesin. Fikirlerin ve yaratıcılığının etrafındaki insanlara ilham verecek. Sosyal etkileşimlerin oldukça güçlü, dostlarınla yapacağın sohbetler hem eğlenceli hem de öğretici olacaktır. Ancak, dikkatini dağıtan unsurlara kapılmaktan kaçınmalısın; yoksa odaklanman zorlaşabilir. Öğrenmeye açık olman, yeni bilgilere ulaşmanı sağlayacak. Kendini ifade ederken kelimelerin gücünü iyi kullanabilirsin. Aşk hayatında ise, samimi ve dürüst bir iletişim kurmam önem taşıyor. İçtenlikle hissettiklerini paylaşmalısın. Yakın ilişkilerde daha derin bir bağlılık arayışına girebilir, bu süreçte güvenin önemini kavrayabilirsin. Bu dönemde sunduğun ve aldığın şeylerin dengede olması, ruhsal sağlığın için faydalı olacaktır. Her adımında esnek kalmayı unutma; sürprizlere açık olmalısın.
Duygusal derinliklerin ön planda olduğu bir gün. İçsel dünyanda yaşadığın karmaşalar, dış dünyayı da etkileyebilir. Sevdiklerine karşı duyduğun bağlılık ve koruma içgüdüsü güçleniyor, onlarla daha fazla vakit geçirmek isteyebilirsin. Aynı zamanda, geçmişten gelen bazı anılar zihininde canlanabilir; bu, duygusal bir yüzleşme fırsatı sunuyor. Kendini ifade etmenin yollarını ararken, bazen aşırı hassasiyet gösterebilirsin. Duygularını doğru bir şekilde aktarabilmek önem taşıyor. Gün içerisinde karşına çıkan fırsatlarla ilgili sezgilerine güvenmelisin, bu anlarda içsel sesini dikkate alman yararlı olacaktır. Kendine zaman ayırmayı unutma; içsel huzurun, çevrendekilerle olan ilişkilerini de olumlu etkileyecek.
Bugün, yaratıcı enerjilerin tavan yaptığı bir gün. Kendinizi ifade etme isteği ile dolup taşacak, sanatsal projelere yönelmek için mükemmel bir zaman. İlgi odağı olma arzusu içinde, çevrenizdeki insanlara ilham verecek fikirler ortaya atabilirsiniz. Duygusal ilişkilerde samimiyet ön planda; sevdiğinizle yaşadığınız anlar sizi derin bir bağla sarıp sarmalayacak. Sosyal ortamlarda dostluk bağları güçlenebilir, yeni tanışmalar sizi heyecanlandırabilir. Fakat dikkatli olun; ego çatışmalarına yol açabilecek durumlar, ilişkilerinizi zedeleyebilir. Bugün, dikkat çekici bir karizma ile etrafınızdakileri etkileyebilirsiniz. Ancak aşırı kibirden uzak durmak, size daha fazla saygı ve sevgi kazandıracak. Kendinizi iyi hissetmek için küçük bir ödül vermek, motivasyonunuzu artıracaktır. Unutmayın ki, içsel ışığınızın parlayacağı bir gün sizi bekliyor.
Bugün detaylara olan dikkatini sergilemek için mükemmel bir zaman. Karşılaştığın her durumu analiz ederken içindeki eleştirel gözle ve sezgisel yaklaşımla uğraşacaksın. İş yerindeki projelere yenilikçi fikirler eklemek için çalışmalısın; bu, ekip arkadaşların tarafından takdir edilecek. Aşk hayatında ise, duygusal iletişim kurmakta biraz zorlanabilirsin. Duygularını açığa çıkarmak için güvenli bir alan yaratmaya çalış. Sağlık ve yaşam tarzı konularında biraz daha özen göstermen gerekebilir; bu, ruhsal ve fiziksel dengenin korunmasına yardımcı olacak. Akşam saatlerinde kendine küçük bir ödül vererek stresini atabilirsin.
Denge, uyum ve estetik arayışında önemli bir gün. İlişkilerdeki hassasiyetin ortaya çıkması, duygusal bağlantılarını güçlendirmen için fırsatlar sunacak. Özellikle sevdiğin kişilerle derin sohbetler yapma isteği belirginleşebilir. Bu dönemde içsel huzurun, çevrendekilerle olan etkileşiminde belirleyici olacak. İş ve sosyal hayatında adımlarını dikkatli atman gerekecek; her şeyin göründüğü gibi olmadığını unutmadan harekete geç. Sanatsal ifade ve yaratıcılık alanında kendini geliştirmek için güzel fırsatlar önüne çıkabilir. Kendine güvenerek, içsel motivasyonunu artıracak projelere odaklanman faydalı olabilir. Aynı zamanda, başkalarıyla olan iletişiminde uyum arayarak, barışçıl bir yaklaşım benimsemek durumu daha da kolaylaştıracak. Unutma, kendine ve başkalarına özen göstermek, mutluluğunu artırmanın anahtarı.
Gizli duyguların su yüzüne çıkması, içsel çatışmaların belirsizliklerle harmanlanması söz konusu. Derinlemesine düşünmek, ruhsal bir keşfe adım atmak için mükemmel bir zaman. Karşılaştığın zorluklar, senin dayanıklılığını ve kararlılığını test edecek. İlişkilerdeki tutku ve yoğunluk, bazı durumlarda kıskançlık ve sahiplenme duygularını da beraberinde getirebilir. Duygusal olarak kendini güçlü hissetmekle birlikte bazı anlarda yalnızlık hissi seni sarabilir, bu nedenle içsel dengeyi sağlamak önem taşıyor. Sezgilerine güven, çünkü bu dönemde iç meselelerine olan yaklaşımın, gelecekteki çözümlerini de belirleyecek. Sosyal alanda ise bazı değişiklikler yaşanması olası; yeni tanışmalar ya da eski dostlarla buluşmalar gündemde. Kendi içsel yolculuğuna çıkarken, çevrendeki insanlarla olan etkileşimlerinde daha dikkatli olmalısın. Unutma, her karanlık gölgenin ardında mutlaka bir ışık vardır. Kendini yeniden keşfet, içsel huzurunu yakalamaya çalış.
Yeni deneyimlere açılmak, merak kurduğunuz konularda derinleşmek için mükemmel bir zaman. Sosyal çevrenizdeki insanlarla olan etkileşimlerinizi güçlendirmek, daha geniş perspektifler geliştirmenizi sağlayacak. İçsel enerjiniz yüksek, bu da size hareket etme ve yeni projelere yönelme isteği verecektir. Ancak, aceleci davranmaktan kaçınmalısınız; iyice düşünmeden adım atmak, hayal kırıklıklarına yol açabilir. Duygusal olarak, kişisel ilişkilerinizde daha fazla anlayış ve empati göstermek, sizi istediğiniz bağlara yaklaştırabilir. Kendinize yeni hedefler belirlemek için bu dönemin keyfini çıkarın; bazı fırsatlar beklenmedik bir şekilde kapınızı çalabilir. özgürlüğünüz ve macera arzunuz, bu süreçte sizi daha da yukarılara taşıyabilir.
Bugün, hedeflerine ulaşma konusunda güçlü bir motivasyon hissedeceksin. Çalışma azmin ve disiplinin, senin için önemli olan projelerde ilerleme kaydetmeni sağlayacak. Planlarını uygularken karşına çıkabilecek engellere karşı sabırlı kalmalısın. Duygusal olarak, sevdiklerinle geçireceğin zaman sana huzur verebilir. Aile bağları güçleniyor; yakınlarınla paylaşacağın anlar, ruhsal olarak seni besleyecek. Kendine dönmek ve içsel seninle bağlantı kurmak için ufak bir zaman ayırmalısın. Bir şeyler yazmak, yaratıcılığını açığa çıkarman için harika bir yöntem olabilir. Finansal konularda dikkatli olman gereken bir gün; harcamalarını kontrol altında tutmak, gelecekteki planların için faydalı olacaktır. Kendi hedeflerine odaklanmayı unutma, bu senin için çok değerli. Başarılarının tadını çıkar ve tüm bu süreçte sağduyunu koru.
Bugün, özgürlük ve yenilik arayışın ön planda olacak. Düşüncelerin ve hayal gücün yüksek bir ivme kazanacak; bu, yaratıcı projelerin için harika bir fırsat sunuyor. Belki de uzun zamandır ertelediğin bir fikri hayata geçirmek isteyebilirsin. Sosyal ilişkilerde ise, ilginç insanlarla tanışma şansı doğacak. Farklı bakış açıları, zihnini açacak ve yeni bağlantılar kurma isteği uyandıracak. İçsel huzurunu bulmak için doğayla vakit geçirmeyi ihmal etme; bu sana büyük bir dinginlik getirecek. Anlık kararlar almaktan kaçın, düşünmek için kendine zaman tanı. Yakın çevrenden alacağın destekle birlikte, duygusal açıdan da kendini güçlü hissedeceksin. Yaratıcılığını serbest bırakmanın ve yeni fikirlere açık olmanın tam zamanı.
Sevgi dolu ve duygusal bir enerji içinde olacaksın. İlişkilerde karşılıklı anlayış ve şefkat ön planda. Yalnızsan, beklenmedik bir karşılaşma ruh halini olumlu yönde değiştirebilir. Yaratıcılığın zirve yapacak; sanatsal projelere yönelmek için harika bir gün. Empatik doğan sayesinde başkalarının hislerine kolaylıkla dokunabileceksin, bu da seni başkaları için güvenilir bir destek haline getiriyor. İçsel dünyana dönmek, ruhsal olarak yenilenmeni sağlayacak. Doğa yürüyüşleri veya meditasyon yapmak, zihnini sakinleştirebilir. Kendine karşı nazik olmayı unutma ve iç sesine kulak ver. Hayatında bazı esnek değişiklikler yapmak, yeni fırsatların kapılarını açabilir.