Durdurak Bilmeden Yaşanan Acılar ve O Soylu Mücadele : “Afife Jale”

Durdurak Bilmeden Yaşanan Acılar ve O Soylu Mücadele : “Afife Jale”

Aramızdan ayrılışının 81. yılında Pınar Çekirge, Afife Jale’yi yazdı…

“… bu sedyenin üstünde ne bir taşkınlık, ne de bir şişkinlik vardı, boş hissini veriyordu, yalnız battaniyenin ucundan bir tutam saç çıkmıştı. Örtüyü açtıkları zaman dehşetle yerinden kalktığımı hatırlıyorum. Karşımda sadece iri siyah gözleri ile canlı bir ceset vardı. Ceset yavaş yavaş doğruldu, bacakları, kolları büzülmüştü. Deri bir torba içinde beş on kemikten ibaretti bu insan.”

Nusret Safa Çoşkun‘un Perde ve Sahne Mecmuası için yazdığı bu yazıyı her okuduğumda ürperirim. Durdurak bilmeden yaşanan acılar, verilmiş mücadelelerle dolu bir hayat geçer aklımdan.

Afife Jale adını ilk kez Haldun Dormen‘in “Unutulmayanlar” adlı televizyon programında duymuştum. Sahneye çıkan ilk Müslüman Türk Kadını’nın Bedia Muvahhit olduğunu biliyordum o güne kadar. Sonrasında Nezihe Araz‘ın yazdığı Afife Jale oyunun kitabı geçti elime. Bir solukta okudum. Arsen Gürzap‘ın Afife yorumunu defalarca izlediğimi hatırlıyorum. Ve “Hayal-i Temsil“de neredeyse tüm zamanlarımı altüst eden (son yıllarda izlediğim en etkili performanslardan biriydi hiç kuşkusuz) Şebnem Köstem‘in Afife’si. Beyaz perdede Müjde Ar‘ın yaşar kıldığı Afife

İnsan yaşamını belirleyen neydi gerçekte? Yazgı, rastlantı, tercihler…

Afife Jale önerilen/dayatılan hayatlara karşı gelmiş ve tiyatroyu seçmişti. Azad kabul etmez kulu, kölesi olmuştu tiyatronun. Soluğunu soluğuyla kucaklayacağı nice roller hayal etmişti. Kimbilir? Oysa eril dünyanın söylemlerine sırtını dönmenin ağır bedeli vardı. Hem de çok ağır bir bedeldi bu.

Selim İleri bir yazısında Afife Jale‘den şöyle bahsetmişti :

“Afife’nin tutkusu tiyatro, tiyatro sanatıdır. Darülbedayi’deki oyunculuğu kısa sürer. Büyük olasılıkla birtakım çekemezliklerin sonucu olarak, karakola çekilir, günahkâr muamelesi görür, kaçar, korkar ama yılmaz. Çok geçmeyecek, korkuların, takiplerin sonucu, uyuşturucuya, morfine sığınacaktır.

İmparatorluk dönemindeki bu macera, Cumhuriyet döneminde büsbütün kararır. Bedia Muvahhit‘i alkışlayan Cumhuriyet Türkiye’si Afife‘yi unutmuştur. Bir süre Anadolu’da, Fikret Şadi‘nin Millî Sahne topluluğunda sahneye çıkar. Son bir gayrettir. Selahattin Pınar‘la evlenir; evliliği mutluluk getirmez. Sonra akıl hastanesi.

Afife Jale, Selahattin Pınar. Foto: onedio.com

İşin tuhafı, hekimlerin, hem de Mazhar Osman‘ın tanısıyla, deli değildir. Ruhu hâlâ tiyatrodadır; yatalaklık köşesinden başını güçlükle doğrultarak, Darülbedayi’de ne oynandığını sorar; Neyyire Neyir‘in oyun gücünü merak etmektedir.

Tiyatronun sönmez bir meşale olduğunu sayıklayarak, Bakırköy Akıl Hastanesi’nde yapayalnız ölür…”

Tam seksen bir yıl önce bugün: 24 Temmuz 1941’de.

Afife Jale, öldüğünde henüz 39 yaşındaydı. Cenazesine ise sadece dört kişi katıldı…

Kazlıçeşme’de olan mezarının yeri bilinmiyor. Hala Keriman Halis‘in fotoğrafları, Afife Jale için kullanılıyor… Sahneye çıkan ilk Müslüman Türk Kadını olup, olmadığı tartışılıyor. Ama o bir simge olarak yaşamaya devam ediyor.

“Tiyatro var, Afife Jale hep var. Seni daima cesaretin ve tutkunla hatırlayacağız “ demişti Yusuf Dündar.

Kısaca, Afife Jale bir öncüydü. Her öncü gibi yadırgandı. Dışlandı. Oysa geleceğe bir yol açtı Afife Jale. O yolda Bedia Muvahhit, Şaziye Moral, Neyyire Neyir, Semiha Berksoy, Suzan Lütfullah, Cahide Sonku ve diğer kadın oyuncular başarıyla yürüdüler.

Yürümeye de devam ediyorlar…

PINAR ÇEKİRGE
Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • Koç
  • Boğa
  • İkizler
  • Yengeç
  • Aslan
  • Başak
  • Terazi
  • Akrep
  • Yay
  • Oğlak
  • Kova
  • Balık
KOÇ BURCU YORUMU

Bugün, içindeki enerjiyi dışa vurmanın tam zamanı. Cesaretin ve kararlılığın sayesinde yeni başlangıçlar yapabilir, isteklerini gerçekleştirmek için adımlar atabilirsin. Sosyal çevrende dikkat çekici bir etki bırakacaksın; bu, yeni bağlantılar kurmana ve mevcut ilişkilerini güçlendirmen için uygun bir dönem. Ancak, düşünmeden hareket etmemekte fayda var; aceleci kararlar alabilirsin, bu da sonrasında pişman olmana neden olabilir. İş hayatında kendi fikirlerini ifade etmekten çekinme, bu durum sana beklemediğin kapıları açabilir. Sağlığına özen göster, enerjini dengelemek için kendine zaman ayırmalısın. Kalbinin sesini dinleyerek ilerle, sezgilerin bugün sana rehberlik edebilir.

BOĞA BURCU YORUMU

Bugün, sıkı çalışmanın ve kararlılığın meyvelerini toplama zamanı. Etrafındaki insanlar, düşüncelerini paylaşman için seni cesaretlendirecek. Sakin kalmayı ve sabırlı olmayı unutma. İş hayatında alacağın kararlar, gelecekteki projelerini etkileyebilir. Özellikle mali konulara dikkat etmelisin; beklenmedik harcamalarla karşılaşabilirsin. Aşkta ise duygusal derinlikler keşfedebilirsin. Partnerinle arandaki iletişim güçleniyor; samimiyet, ilişkinizi bir adım ileri taşıyacak. Bekar olanlar için ise, karşılaşacakları yeni insanlar sürpriz bir etki yaratabilir. Kendine ayırdığın zaman; doğayla bağlantı kurmak, meditasyon yapmak ya da hobilerinle ilgilenmek, zihnindeki karmaşayı dağıtacak. Sağlığına özen göstermek, gün boyunca enerjini artıracak. İçsel huzurun, dış dünyadaki stresle başa çıkmana yardımcı olacak. Unutma, denge her şeydir.

İKİZLER BURCU YORUMU

Bugün, fikirlerin ve iletişimin ön planda olduğu bir gün. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin, yeni bağlantılar kurmana vesile olabilir. Esnek düşünme yeteneğin, karmaşık durumların üstesinden gelmende sana yardımcı olacak. Belki de beklenmedik bir görüşme veya ilginç bir sohbet peşindesin; bu, seni yeni bir bakış açısına yönlendirebilir. Aynı zamanda, duygusal anlamda içsel bir karşılaştırma yapma zamanı. Duyguların ve düşüncelerin arasında dengede kalmaya çalış. Kendi ihtiyaçlarına öncelik vermeyi unutma, bu hem zihinsel hem de ruhsal sağlığına iyi gelecek. Hedeflerine ulaşmak için yeni yollar keşfedeceksin; kararlılığını koruduğun sürece, bu süreçte ilham verici adımlar atabilirsin. Her anın tadını çıkar, yaratıcı düşünce tarzınla yeni ufuklara açılma fırsatın var.

YENGEÇ BURCU YORUMU

Duyguların derinliklerinde yüzmeye hazır ol. Ailevi bağların ön plana çıkarken, sevdiklerine karşı daha fazla duyarlılık gösterebilirsin. Bu dönemde içsel huzuru bulmak için kendine zaman ayırmayı unutma. Rahatlamak ve stressiz bir atmosfer yaratmak, ruhsal sağlığını besleyecek. Kendini ifade etme fırsatları ise karşına çıkacak; bu fırsatları değerlendirmekten çekinme. Sezgilerin güçlü olacak, iç sesine güven ve kararlarını ona göre yönlendir. Yakın çevrendeki ilişkilerde samimi bir iletişim kurmak, gerginliği azaltacak ve aradaki bağı daha da kuvvetlendirecek. Ayrıca, yaratıcı projelere yönelmek için ilham verici anlar yaşayabilirsin; bu fırsatları değerlendirerek kendi potansiyelini ortaya koyabilirsin. Kısa bir seyahat planı yapma fikri, zihin açıcı olabilir. Kendini dış dünyadan izole etmemeye çalış, sosyal etkileşimlerde bulunmak sana iyi gelecek.

ASLAN BURCU YORUMU

Bugün özgüvenin zirveye çıkıyor, kendi yeteneklerine inancın tam. Sosyal ortamlarda dikkatleri üzerine çekmekte zorlanmayacaksın. Yaratıcılığın ve hayal gücün, yeni projelerde başarılı olmanı sağlayacak. Ayrıca, sevdiklerinle olan ilişkilerinde samimiyet ve sıcaklık ön planda olacak. Merhametin, bazı önemli konularda başkalarına ilham veriyor. İş veya kariyer konularında, liderlik ruhunu ön plana çıkarman için harika bir zaman. Ancak, aşırı gururdan kaçınmakta fayda var; istediklerini elde etmek için esnek olmalısın. Bugün birkaç zorlukla karşılaşsan da, bunları aşacak güç ve iradeye sahip olduğunu hissedeceksin. Sonuç olarak, içsel enerjini doğru yönlendirdiğin takdirde, harika fırsatlar kapını çalacak.

BAŞAK BURCU YORUMU

Detaylara dikkat etme arzun bugün daha da belirginleşiyor. Organize olma ve verimlilik sağlama konusunda motivasyonun artıyor. Çevrendeki insanlardan alacağın destekle, işlerini daha düzenli bir şekilde halledebilirsin. Kendini ifade etme ve fikirlerini ortaya koyma konusunda cesaretlisin. Ayrıca sağlığına dair yeni düzenlemeler yapma isteği baskın olabilir; bu, hem fiziksel hem de zihinsel olarak kendini yeniden yapılandırmana yardımcı olacak. Eleştirel bakış açını, yapıcı bir biçimde kullanmaya özen göstermelisin. İlişkilerde dengeyi bulmak, uyum sağlamak için çaba gösterebilirsin, ama bunun karşılıklı olduğu konusunda dikkatli olmalısın. Empati gösterme yeteneğin, insanlarla daha derin bağlar kurmana olanak tanıyacak.

TERAZİ BURCU YORUMU

Dengeli ve uyumlu bir atmosfer içinde kendinizi bulacaksınız. İlişkilerdeki iletişim kanallarını açabilir, sevdiklerinizle derinlemesine sohbetler yapabilirsiniz. Bu, sizi duygusal olarak besleyecek ve enerji verecektir. Sosyal ortamlarda parlamak için birçok fırsatla karşılaşacaksınız; özellikle yaratıcı projelerde özgün fikirler geliştirmeniz bekleniyor. Ancak, başkalarının beklentilerine fazla odaklanmamaya dikkat edin; kendi ihtiyaçlarınızı göz önünde bulundurmalısınız. Kendi içsel sesinizi dinlemeli ve kararlara en iyi şekilde yaklaşmalısınız. Parasal konularda düşüncelerinizi netleştirmek, gelecekteki planlarınızı etkileyebilir. Kısa seyahatler veya doğa yürüyüşleri, zihninizin tazelenmesine yardımcı olacaktır. Kendinizi rahat hissettiğiniz alanlarda daha fazla zaman geçirin, bu sayede içsel dengenizi bulabilirsiniz. Sizin için anlam taşıyan şeylere yönelmek, size yeni kapılar açabilir.

AKREP BURCU YORUMU

Bugün, gizemli ve derin duyguların ön plana çıkacağı bir gün. İlişkilerinde tutku ve yoğunluk arayışında olabilirsin. Eski meseleler birden gündeme gelebilir, bu durum hem bir zorunluluk, hem de bir fırsat olarak karşına çıkabilir. Kendini ifade etmekte zorlandığın bazı konular, başkalarıyla olan iletişimini etkileyebilir. Hissiyatların yoğun, sezgilerin güçlü. İçsel bir dönüşüm sürecinde hissedebilirsin. Yeni fırsatlar ve ilişkiler kapıda; bu, doğru bildiğin yolda ilerlemenin bir göstergesi olabilir. Dikkatini içsel dünyana ve bastırılmış hislerine yönlendirirsen, içsel huzurunu bulman kolaylaşacak. Unutma, karanlık seni korkutmamalı; orada aydınlanma ve yenilenme potansiyeli var.

YAY BURCU YORUMU

Serfree ruhun bugün yeni maceralara atılma isteğiyle dolup taşıyor. Keşif duygun yükseliyor, yeni insanlarla tanışma arzun artıyor. Zihnindeki sorulara cevap ararken, seyahat planları yapma ya da uzaklardan gelen haberlerle heyecanlanma zamanı. Sosyal çevren genişliyor, fikir alışverişleri sana ilham verebilir. Kendini ifade etme yeteneğin zirve yapıyor, bu sayede düşüncelerini kolayca paylaşabilirsin. Özellikle sanatsal ve yaratıcı projelerine odaklanman, içsel duygularını dışa vurmanın harika bir yolu olacak. İhmal ettiğin bir konuya dönüş yapman iyi bir fikir; geçmişteki bir arkadaşla veya kaynaşmamış olan bir akrabanla tekrar bağlantı kurabilirsin. Abartılı düşüncelere kapılmaktan kaçın, kararlılık ve tutku dengeni bulmanda yardımcı olacak. Şu an, hayatının farklı alanlarında dikkat ve özen göstererek ilerlemen gereken bir süreçtesin. Olumlu sonuçlar ve faydalı bağlantılar kapında.

OĞLAK BURCU YORUMU

Sorumluluk duygusunun ön planda olduğu bir gün. Çalışma ve kariyer konularında adımlar atmaya açık olabilirsin. Sabırlı ve kararlı yaklaşımın, zorlukların üstesinden gelmende faydalı olacaktır. Zamanını iyi değerlendirdiğin takdirde, işlerin yoluna girmesi kaçınılmaz. Aile içinde iletişim kurmak, belirsizlikleri gidermek için önemli olabilir. Derin duygusal bağlar kurmak için fırsatlar var; sevdiklerinle vakit geçirebilir, ilişkileri güçlendirebilirsin. Kendi iç dünyana dönüp, hedeflerini yeniden gözden geçirmek iyi bir fikir olabilir; yenilikler için hazırlık yapabilirsin. Kendine güven ve içsel motivasyonunu koru, çünkü bu dönemde başarı seninle geliyor. Biraz dinlenmek ve kendine zaman ayırmak da önemli, enerjini tazele.

KOVA BURCU YORUMU

Bugün, yaratıcı fikirlerin ve yenilikçi yaklaşımların ön planda olacağı bir dönemdesin. Geleneksel düşünceleri bir kenara bırakıp, alışılmışın dışında çözümler geliştirme isteği içindesin. Etrafındaki insanlarla olan iletişiminizi güçlendirecek sosyal aktiviteler için harika bir zaman dilimi. Arkadaşlarınla bir araya gelmek, fikir alışverişinde bulunmak seni daha da besleyecek. İçsel özgürlüğün ve bireyselliğin, başkalarıyla olan ilişkilerini de olumlu bir şekilde etkileyecek. Kendine olan güvenin artarken, yeni deneyimlere açık olmayı unutma. Bu dönem, keşifler ve yeniliklerle dolu. Bir adım geri çekilerek içsel duygularına dönebilir, yaşamın daha derin anlamlarını sorgulayabilirsin. Unutma, geleceğe dair hedeflerini belirlerken kalbinin sesine kulak vermek, seni doğru yola yönlendirecek.

BALIK BURCU YORUMU

Bugün duygusal derinliklerinle yüzleşmeyi gerektiren olaylar yaşanabilir. İçsel dünyanla bağlantı kurma arzusu, sanatsal veya yaratıcı faaliyetlere yönelmeni sağlayabilir. Hayal gücünün öne çıktığı bu dönemde, ruhsal hayatında ilerleme adına fırsatlar kapını çalabilir. İletişimde sezgisel anlayışın güçlenirken, başkalarının duygularını anlama becerin de artacak. Kimi zaman kendini yalnız hissedebilirsin; ancak içsel huzuru bulmak, sana şifalı bir deneyim sunacak. Geçmişle ilgili yaralarına deva arayışında olabilirsin. Bu süreçte kendini ifade etmekten çekinme. Şefkatli ve empatik tavırların, çevrendeki insanlarla olan bağlarını kuvvetlendirecek. Kendine özen göster ve içsel sesine kulak ver.

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM