Çağının Egemen Değerlerine Karşı Duran Bir Aktris: “Lale Oraloğlu”

Çağının Egemen Değerlerine Karşı Duran Bir Aktris: “Lale Oraloğlu”

15 Ocak 2007’de aramızdan ayrılan Lale Oraloğlu’nun değerli hatırasına saygıyla…

Lale Oraloğlu, konservatuvarda şan ve piyano bölümlerinde okur. Cemal Reşit Rey, Ferdi Statzer, Azra Erhat, Halide Edip, hatta Ercüment Behzat Lav hocaları arasındadır. Muhittin Sadak‘ın korosunda çalışır bir süre. Armoni ve solfej bilgisi sonraki yıllarda  yazdığı, oynadığı, yönettiği oyunların müziklerini yapma fırsatını da tanır kendisine. (Defalarca okuduğum “Kızım” adlı romanını hatırlıyorum şimdi. Yetmişli yıllarda kaleme aldığı, o sert, o kasırgalı, gerilim dolu romanı)

Biraz daha gerilere dönelim. Yıl 1951. Muhsin Ertuğrul Küçük Sahne’yi açar.

Lale Oraloğlu, bir Lorca oyunuyla, “Kanlı Düğün” ile, Küçük Sahne’dedir. Hemen aynı günlerde “Yavuz Selim Ağlıyor” adlı filmle Yeşilçam’la tanışır. Ardından “Leylaklar Altında”, ” Uçuruma Giden Kadın”, “Kırık Çanaklar”, “Kötü Tohum”… Neredeyse otuza yakın sinema filminde başrol oynar.

“Annemin rol aldığı filmlerin bir bölümü Beyoğlu’nda bir şirkette çıkan yangında ne yazık ki yok olmuş…”

Alev Oraloğlu‘nun bu açıklaması içimizi acıtıyor. Bir geçmişin kül olması demek bu.

Lale Oraloğlu İstanbul Ekspress, Akşam, Yeni Sabah, Büyük Gazete’de söyleşi ve köşe yazarlığı yapar. Tribune de Lausanne’da da makaleleri yayınlanır.

1960 yılı. Pangaltı Tan Sineması’nın alt katında Leslie Stevens’ın “Evlilik Dolabı” adlı oyunuyla perdesini açar Lale Oraloğlu. Erol Keskin, Necdet Ayberk, Burçin Oraloğlu ve mankenlikte büyük bir başarıya imza atmış olan Lale Belkıs da vardır kadroda. Bu oyunun bir özelliği de ilk perdesini Muhsin Ertuğrul, ikinci perdesini Lale Oraloğlu’nun yönetmiş olmasıdır hiç kuşkusuz. “Evlilik Dolabı” nın ardından, “Bir Parmak Bal”, Andrea Roussi’nin “La Mama”sı. Yine Pekcan Koşar, Senih Orkan, Yıldız Alpar ile karşılıklı oynar.

Lale Oraloğlu, Peter Hall ve George Divine‘ın asistanlığını üstlenerek İngiltere’ye gider bir yıllığına. Ve Ali Oraloğlu, Tünel Baro Han’da Oraloğlu Tiyatrosu‘nu kurar. İbsen’in “Denizden Gelen Kadın” oyunuyla yepyeni bir dönem başlar tiyatro tarihimizde.

“Ağaçlar Ayakta Ölür” , “Altona Mahkumları”, “Kralın Kısrağı” , “Bir Kadın Yaratmak”. Ve Alev Oraloğlu‘nun olağanüstü bir başarıyla yaşar kıldığı “Kötü Tohum”.

Yerleşik salon sorunuyla yüzleşir Oraloğlu Tiyatrosu da. Özel tiyatroların ortak sorunudur bu. Tiyatro yapacak mekan bulmak enikonu zordur, hatta kimi kez imkansız.

1970’de LCC’de, ardından Fındıkzade’de Alkazar Sineması, Ümit Tiyatrosu, Kadıköy Süreyya Sineması, Kadıköy İl Tiyatrosu, sonra yeniden Küçük Sahne.

Lale Oraloğlu özel tiyatroların yazgısı sayılan maddi, manevi her sorunla yüzleşir, her aksaklıkta hayatını koyar ortaya…Yılmaz. Pes etmez. Geri adım atmaz.

Metin Tekin, “Yaşamlarını Tiyatroya Adayanlar” (2010) adlı kitapta, Adem Dursun‘a bir Almanya turnesinden şöyle bahseder: “Lale Oraloğlu ile Almanya turnersindeyiz. 1964-65 yılları olmalı. Köln’deyiz. Polyanna oyunu sırasında bir Türk işçi, ayağındaki kovboy çizmeleriyle gürültü yaparak sahne önüne geldi ve ‘Bu oyun hep böyle mi devam edecek?’diye sordu biz oyunculara. Lale Oraloğlu da, ‘Evet, siz ne bekliyordunuz?’ dedi. Türk vatandaşımız da ‘Hani, şöyle zilli, milli, danslı bir şey ‘diye cevap verdi.”

Turneler. Aysel Gürel, Lale Belkıs‘lı uzun, bitmek bilmeyen turneler… İşte o turnelerden birinde Alev Oraloğlu, Müjde Ar ile itişirken, nasıl olursa olur, locadan Mehtap Ar tepe üstü sert zemine düşüverir. Bir çığlık, bir kıyamet. Lale Oraloğlu ve Aysel Gürel, Lale Belkıs küçük kıza bir şey olur kaygısıyla o geceyi uykusuz geçirirler…

Bugün bile o turneleri bir başka heyecanla anıyor Alev Oraloğlu. Toz içinde kaldıkları. Yollarda perişan oldukları.

“Nasıl anlatsam, sapsarı, yapışkan bir toza bulanırdık adeta… Minibüsler… Bagaja sığmayan dekorlar… Kostümler… Valizler… ‘Ne var hanım, çarşaflar temiz elbette. Sadece bir kişi yattı bu odada sizden önce. Her gelen için yeni çarşaf, yastık yüzü mü olurmuş. İdare ediverin artık. Ne var ki?’ diye söylenen, aldırışsız otel görevlileri. Yine de bambaşka bir tadı vardı o günlerin…”

1980’lerin ortasında Bağlarbaşı’nda bir düğün salonunda “Yıl 1921”i oynar Lale Oraloğlu sonra askeri birlikleri kapsayan turnelere çıkar. Bir şehirden diğerine gider, hiç yorulmadan. Ali Poyrazoğlu Tiyatrosu’nda “Kadınlar Hamamı”nda rol alır. Capitol’de “Sarah Bernhard”ı ve Tiyatro Caniko’da “Profesör Eniştem”i sergiler…

Lale Oraloğlu çok bedel öder sanatı için. Ya da bedel ödetilir. Gün gelir sürek avı bile uygulanır kendisine.

Hayal meyal hatırlıyorum. Aristophanes’in “Lisistrata” oyununu “Kadınlar I-ıh Derse” adıyla sahneye koyar Oraloğlu. Ten rengi taytlar, derin yırtmaçlı giysiler. Yer yerinden oynar bir anda. Çok geçmeden “müstehcen”lik damgasıyla yasaklanır oyun. Şaka değil. Yazılışından iki bin beşyüz yıl sonra yasaklanır. Direnir… Lafını esirgemez. Açlık grevine gider Lale Oraloğlu. On altı gün boyunca sürdürür bu grevi. Burhan Apaydın davayı üstlenir. Dedim ya, hayatını koymuştur ortaya tiyatro için Lale Oraloğlu. Geri dönmemiştir. Sözünü kırmamıştır. Bel vermemiştir. Hep yeniden diriliş, küllerinden doğma, asla yenik düşmeme, çığlık gibi, yırtıcı bir isyan gibi, her defasında ayağa dikiliş. Onuruyla… Tuzla buz olmadan. Mağluplar liginde kalmadan…

Alev Oraloğlu o günlerin tanığıdır. O zorlukların, o acıların. Hem de en yakın tanığıdır aslında.(Acaba geçen yıllar tamir edebilmiş midir o acıları, soracaktım. Vazgeçtim.) Lale Belkıs‘tan dinlemiştim o süreci seneler önce. “Lale Hanım canıyla, kanıyla mücadelesini sürdürmüştü” demişti. (Şimdi bu satırları yazarken, kalbimin taa en derinlerinde  bir yer sızlıyor, ince ince.)

Yetmişlerin ilk yarısı.Oraloğlu Tiyatrosu “Ne Çıkarsa Bahtına” ile uzun bir turnede bulur kendini yine. Doğu Beyazıt’ta oyunda kullanmak üzere birkaç kutu çay takımı, bir kahve takımı ve tül alır dekor için Lale Oraloğlu. Ağrı il sınırına girdiklerinde, polis kontrolü, karakol, kelepçe, mahkeme. Toplu kaçakçılık suçu… Gazete manşetleri.

Ve Lale Oraloğlu altı ay, yirmi gün tutukevinde kalır. Cezası bittiğinde “Kadınlar Koğuşu”nu yazıp başrolünü oynar. Türkiye’nin “Alaman Gelini”, “Sihirli Annem” adlı tv dizisinin anneannesi, Lale Oraloğlu…Öğrenci yetiştirir. Hiç bol durmaz. Tiyatro yaşam tarzıdır. Ondan hiç vazgeçmez.

Lale Oraloğlu zamanın yukarılarından geleceğe seslenir hiç durmadan. Sesi kulaklarımızdan hiç silinmeyecek, biliyorum…

PINAR ÇEKİRGE 
Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • Koç
  • Boğa
  • İkizler
  • Yengeç
  • Aslan
  • Başak
  • Terazi
  • Akrep
  • Yay
  • Oğlak
  • Kova
  • Balık
KOÇ BURCU YORUMU

Bugün, içindeki cesareti ve tutkuyu serbest bırakma zamanı. Enerjin yüksek, zorluklarla yüzleşmeye istekli ve kararlısın. Yeni başlangıçlar için mükemmel bir zemin var; belki de uzun zamandır hayalini kurduğun bir projeye adım atabilirsin. Duygusal olarak da dinamik bir gün seni bekliyor; sevdiklerinle olan ilişkilerin derinleşebilir. Ancak, sabırsızlık hissini kontrol altında tutmalısın. Akıllıca karar ver, kendine güven ama başkalarının da görüşlerine kulak ver. Dikkatini ve enerjini doğru yönlendirdiğinde, başarı kaçınılmaz olacak. Unutma, her şey yolunda gitmese de, öğrenme sürecinin tadını çıkar.

BOĞA BURCU YORUMU

Güçlü bir kararlılık ve azim bugün içinde etkileyici bir şekilde hissedilecek. Maddi konulara olan ilgin, yaşamsal alanlarda yenilikçi adımlar atmanı sağlayabilir. Duygusal ilişkilerde ise derin bir bağ kurma isteği taşırken, sevdiklerinle olan iletişimini güçlendirmek için samimi bir yaklaşım sergilemen önemli. İçsel huzurunu bulmak adına doğayla iç içe olmak, ruhsal olarak tazelenmene yardımcı olacak. Çevrendeki estetik unsurlara dikkat et, sanatsal bir ilham kaynağı bulabilirsin. Tutkulu bir dönemdesin; hayallerin için cesurca adımlar atmayı düşünmekte fayda var. Sabırlı ve kararlı kalman, uzun vadede tatmin edici sonuçlar almanı sağlayacak.

İKİZLER BURCU YORUMU

Bugün zihninde bir dizi ilham verici düşünce dolaşacak. Sosyal bağlantıların güçlenecek, özellikle eski dostlarla yapılan sohbetler sana enerji katacak. Duygusal olarak kendini daha açık ve paylaşımcı hissedeceksin. Öğrenme hevesin artacak, yeni bir hobi edinmek veya bir kursa katılmak için harika bir gün. Ancak, dikkatini toplamakta zorlanabilirsin; bu yüzden gürültülü ortamlardan uzak durmakta fayda var. İletişimdeki akışın seni önemli fırsatlarla buluşturabilir. Eğer bir yolculuğa çıkmayı düşünüyorsan, spontane kararlar alman faydalı olabilir. Yaratıcılığın da zirveye çıkacak, bu sayede sanat veya yazı gibi alanlarda harikalar yaratabilirsin. Günün sonunda kendine bir ödül vermeyi unutma; küçük bir kutlama, üstesinden geldiğin şeylerin keyfini çıkarmana yardımcı olacak.

YENGEÇ BURCU YORUMU

Duyguların ön planda olduğu bir gün seni bekliyor. İçsel huzuru sağlamak ve sevdiklerinle daha derin bir bağ kurmak için mükemmel bir zaman. Geçmişte yaşadığın bazı olaylar tekrar aklına gelebilir, bu da seni dinginliğe ve öz değerlendirmeye yönlendirebilir. Ailevi ilişkilerinde duygusal bir derinlik yaşanabilir, bu da samimi paylaşımlara zemin hazırlayabilir. Mantığın ve duyguların arasında denge kurmakta zorlanabilirsin; iç sesini dinle ve kalbini takip et. Yaratıcılığın da artacak, günlük işlerde yeni fikirler bulman kolaylaşacak. Kendine dönme ve öz bakım yapma zamanın geldi; bu, ruh halini dengelemene ve kendini yeniden keşfetmene yardımcı olabilir. Sosyal ortamlarda dikkat çekebilir, ilgi odağı olabilirsin. Kendini açık ve samimi ifade etmek, ilişkilerinde yeni kapılar açabilir. Unutma, senin duygusal zekan her zaman en büyük rehberin olacaktır.

ASLAN BURCU YORUMU

Kendine güvenin zirveye ulaşacak, bu da çevrendekilere ilham verecek. Sahne ışıkları senin üzerinde olacak; yaratıcı projelerin için mükemmel bir zaman dilimi. Kalabalıklar içinde parlamak, dikkatleri üzerine çekmek isteyebilirsin. Fakat, başkalarının duygularını da göz ardı etmeden ilerlemen önemli. Liderlik vasıflarını sergilemek için fırsatlar karşına çıkacak, bu da senin doğal tevazunla birleşirse etki alanını genişletebilir. Sosyal ilişkilerde dikkatli seçimler yapmalısın; sadık dostlar, sana bu süreçte güç katacak. Aşk hayatında tutku ön planda, bu da seni daha cesur bir ilişki dinamiğine itebilir. Yeteneklerini ve arzularını özgürce ifade et, ancak karşı tarafın hislerine de saygı göster. Bugün, umutlarını gerçekleştirmek adına olumlu adımlar atabilirsin; içsel gücünü keşfetmeye açık ol.

BAŞAK BURCU YORUMU

Günün başlangıcı, detaylara odaklanma ve organize olma arzusuyla dolu. İş hayatında karşına çıkabilecek fırsatlar üzerine düşünmek için ideal bir zaman. Disiplinli yaklaşımın, özellikle ekip çalışmalarında göz dolduracak. Ancak, eleştirel bakış açını dengede tutmak önemli; gerekirse, başkalarının fikirlerine de açık olmalısın.İletişim becerilerin ön plana çıkarken, sevdiğin insanlarla olan ilişkilerde dikkatli olmalısın. Ufak tefek yanlış anlamalar, gereksiz tartışmalara neden olabilir. Hissiyatlarını ve düşüncelerini açıkça ifade etmeye özen göster.Sağlık konusunda, bedenine gösterdiğin özen bu dönemde fazlasıyla kıymetli. Hem fiziksel hem de ruhsal olarak kendine zamana ayırarak yenilenmek için fırsatlar yaratabilirsin. Meditasyon veya doğada yürüyüş, seni rahatlatacak harekete dönüşebilir.Finansal konuda da dikkatli adımlar atmakta fayda var. Gereksiz harcamalardan kaçınarak tasarruf etmek, uzun vadede rahat bir nefes almanı sağlayabilir. Gökyüzünün sunduğu bu dönem, özellikle düzen ve denge arayışında olanlar için fırsatlarla dolu. Kendi iç huzurunu bulmak ve bu dengeyi sağlamak, günün anahtarı olacak.

TERAZİ BURCU YORUMU

Bugün, sosyal ilişkilerinde ve etkileşimlerinde oldukça dikkatli olman gereken bir zaman dilimindesin. Duygusal dengenin bozulmaması için, başkalarıyla olan iletişimlerine özen göstermelisin. İş veya özel hayatında karşılaşacağın insanların beklentilerini anlamak, hem senin hem de çevrendekilerin mutluluğu açısından önemli olacak. Artık ilgini çekmeyen veya seni zorlayan durumlarla ilgili radikal kararlar alma zamanı gelebilir. Kendi ihtiyacın olan dengeyi sağlamak, içsel huzurunu artıracak. Estetik ve sanatsal yönlerin ön plana çıkabilir; yaratıcılığını besleyecek faaliyetler ilham verici olabilir. Ayrıca, karşına çıkan fırsatları değerlendirirken objektif olmayı ihmal etmemelisin. Başkalarına olan güvenin, bazen sana ağır yükler getirebilir; bu yüzden sınırlarını çizmekten çekinmemelisin. Şu anki sezgilerin, ilerleyen zamanda karşılaşacağın zorlukları aşmanda rehberlik edecek. Kendini ifade etme biçiminde özgünlüğünü yansıtmak, senin daha iyi hissetmene sebep olur. Ruhsal olarak destek arayışında olabilirsin; bu durum, içsel keşiflerinle seni daha güçlü bir birey yapacak.

AKREP BURCU YORUMU

İçsel duygularınla yüzleşmek için mükemmel bir zaman dilimindesin. Derin düşünceler ve karanlık tarafların gündeme gelebilir, fakat bu, kendini keşfetmenin ve güçlü yönlerini açığa çıkarmanın bir fırsatıdır. İletişim kurarken, hislerini açıkça ifade etmekte zorlanabilirsin; ancak, bu zorluğun üstesinden gelmek, seni daha bağlı ve anlaşılır bir hale getirecek. Sosyal çevrenle olan ilişkilerde samimiyet ve derinlik arayışında hissetmen oldukça güçlü. Önemli bir konuda karar vermen gerekebilir; sezgilerine güven, çünkü onlara yaslanarak doğru yolu bulabilirsin. Planların ve hedeflerinle ilgili atılımlar yaparken dikkatli ol, çünkü duygusal yoğunluk bazı yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Sağlığına özen göstermek ve ruhsal dengeyi sağlamaya çalışmak, bu dönemde odaklanman gereken önemli unsurlar arasında. Yeniliklere açık ol ve kendini besleyecek deneyimlere yönel.

YAY BURCU YORUMU

Seyahat arzusu ve macera isteği ön planda. Yeni yerler keşfetmek, farklı kültürlerle tanışmak için mükemmel bir zaman. İçsel özgürlüğüne olan düşkünlüğün, seni sürükleyici deneyimlere yönlendirecek. Eğitim veya bilgi edinimi konusunda heyecan verici fırsatlar kapını çalabilir. Öğrenmek için sabırsızlandığın konulara yönelmek, düşüncelerini genişletebilir ve perspektifini zenginleştirebilir. Sosyal ilişkilerin güçleniyor; arkadaşlarınla veya yeni tanıştığın insanlarla planlar yapabilir, keyifli vakitler geçirebilirsin. İçsel huzuru bulmak adına doğada zaman geçirmeyi tercih edebilirsin. Duygusal derinliklerde yüzmeye hazır ol; yeni biriyle olabileceğin ilginç bağlar kurabilirsin. Eyleme geçmek için güzel bir dönemdesin; cesur adımlar at ve hayallerini gerçeğe dönüştüren fırsatları değerlendirmekte gecikme.

OĞLAK BURCU YORUMU

Kendini güçlü ve kararlı hissedeceğin bir gün. Üzerinde çalıştığın projelerde öne çıkabilirsin, hırsın ve azmin etrafındakiler üzerinde olumlu bir etki yaratacak. Finansal konulara dair bazı fırsatlar karşına çıkabilir; dikkatle değerlendirmekte fayda var. İş hayatında harika bir takım ruhu içinde olacaksın, bu da başarılarını katlayabilir. Ancak, duygusal açıdan kendini zaman zaman yalnız hissedebilirsin. Kendi iç dünyana yönelmek, zihnini dinlendirmek için güzel bir fırsat. Sevdiklerinle arandaki bağı kuvvetlendirmek, seni besleyen bir enerji kaynağı oluşturacak. Kendine olan inancını güçlendirdiğin bu dönemde, adım atma cesaretini göster. Unutma, öz disiplinin en büyük güç kaynağın.

KOVA BURCU YORUMU

Bugün, özgürlük arayışın zirve yapabilir. Kendini ifade etme biçimlerin dikkat çekici olacak ve bağımsız düşüncelerin etrafındaki insanları etkileyebilir. Yenilikçi fikirlerin aklında dönebilir, bu da seni farklı projelere yönlendirebilir. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin, beklenmedik sürprizlere yol açabilir; çeşitli etkinlikler veya topluluklarla bir araya gelme isteğin artabilir. Duygusal derinliklere dalmaktan kaçınmamalısın, içsel sorgulamalar sana yeni görüş açıları kazandırabilir. Gün içerisindeki sempatik tavırların, başkalarının kalbini kazanmanı sağlamada etkili olabilir. Farkında olmadan başkalarına ilham verme kapasiten, enerjini daha da yükseltebilir. Eğlence ve yaratıcılık sana yeni yollar açarken, spor veya hobi gibi aktivitelerle enerji depolamayı unutma. Kendine güveninle, cesur adımlar atmaya hazır ol.

BALIK BURCU YORUMU

Duygusal derinliklere dalış yapacağın bir gün. İçsel düşünceler, hayaller ve sezgilerin ön planda olacak. Sanatsal yeteneklerin canlanabilir, yaratıcılığını ifade etmek için mükemmel bir zaman. Sevdiklerinle olan bağların güçlenmesine yardımcı olacak anlayış ve empati sergileme yeteneğin yüksek. Ancak, aşırı duygusal tepkiler vermekten kaçınmalısın; bu, sorunların üstesinden gelmende zorluk yaratabilir. İçsel huzurunu bulmak için yalnız zaman geçirmeyi düşünebilir, meditasyon ya da doğada yürüyüş gibi ruhunu dinlendiren aktivitelere yönelebilirsin. Aşk hayatında sürpriz gelişmeler yaşanabilir; açık fikirli ol ve kalbinin sesini dinle. İnsanlarla olan etkileşimlerin, duygusal derinliklerinle senin için anlam kazanacak.

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM