Çağının Egemen Değerlerine Karşı Duran Bir Aktris: “Lale Oraloğlu”

Çağının Egemen Değerlerine Karşı Duran Bir Aktris: “Lale Oraloğlu”

15 Ocak 2007’de aramızdan ayrılan Lale Oraloğlu’nun değerli hatırasına saygıyla…

Lale Oraloğlu, konservatuvarda şan ve piyano bölümlerinde okur. Cemal Reşit Rey, Ferdi Statzer, Azra Erhat, Halide Edip, hatta Ercüment Behzat Lav hocaları arasındadır. Muhittin Sadak‘ın korosunda çalışır bir süre. Armoni ve solfej bilgisi sonraki yıllarda  yazdığı, oynadığı, yönettiği oyunların müziklerini yapma fırsatını da tanır kendisine. (Defalarca okuduğum “Kızım” adlı romanını hatırlıyorum şimdi. Yetmişli yıllarda kaleme aldığı, o sert, o kasırgalı, gerilim dolu romanı)

Biraz daha gerilere dönelim. Yıl 1951. Muhsin Ertuğrul Küçük Sahne’yi açar.

Lale Oraloğlu, bir Lorca oyunuyla, “Kanlı Düğün” ile, Küçük Sahne’dedir. Hemen aynı günlerde “Yavuz Selim Ağlıyor” adlı filmle Yeşilçam’la tanışır. Ardından “Leylaklar Altında”, ” Uçuruma Giden Kadın”, “Kırık Çanaklar”, “Kötü Tohum”… Neredeyse otuza yakın sinema filminde başrol oynar.

“Annemin rol aldığı filmlerin bir bölümü Beyoğlu’nda bir şirkette çıkan yangında ne yazık ki yok olmuş…”

Alev Oraloğlu‘nun bu açıklaması içimizi acıtıyor. Bir geçmişin kül olması demek bu.

Lale Oraloğlu İstanbul Ekspress, Akşam, Yeni Sabah, Büyük Gazete’de söyleşi ve köşe yazarlığı yapar. Tribune de Lausanne’da da makaleleri yayınlanır.

1960 yılı. Pangaltı Tan Sineması’nın alt katında Leslie Stevens’ın “Evlilik Dolabı” adlı oyunuyla perdesini açar Lale Oraloğlu. Erol Keskin, Necdet Ayberk, Burçin Oraloğlu ve mankenlikte büyük bir başarıya imza atmış olan Lale Belkıs da vardır kadroda. Bu oyunun bir özelliği de ilk perdesini Muhsin Ertuğrul, ikinci perdesini Lale Oraloğlu’nun yönetmiş olmasıdır hiç kuşkusuz. “Evlilik Dolabı” nın ardından, “Bir Parmak Bal”, Andrea Roussi’nin “La Mama”sı. Yine Pekcan Koşar, Senih Orkan, Yıldız Alpar ile karşılıklı oynar.

Lale Oraloğlu, Peter Hall ve George Divine‘ın asistanlığını üstlenerek İngiltere’ye gider bir yıllığına. Ve Ali Oraloğlu, Tünel Baro Han’da Oraloğlu Tiyatrosu‘nu kurar. İbsen’in “Denizden Gelen Kadın” oyunuyla yepyeni bir dönem başlar tiyatro tarihimizde.

“Ağaçlar Ayakta Ölür” , “Altona Mahkumları”, “Kralın Kısrağı” , “Bir Kadın Yaratmak”. Ve Alev Oraloğlu‘nun olağanüstü bir başarıyla yaşar kıldığı “Kötü Tohum”.

Yerleşik salon sorunuyla yüzleşir Oraloğlu Tiyatrosu da. Özel tiyatroların ortak sorunudur bu. Tiyatro yapacak mekan bulmak enikonu zordur, hatta kimi kez imkansız.

1970’de LCC’de, ardından Fındıkzade’de Alkazar Sineması, Ümit Tiyatrosu, Kadıköy Süreyya Sineması, Kadıköy İl Tiyatrosu, sonra yeniden Küçük Sahne.

Lale Oraloğlu özel tiyatroların yazgısı sayılan maddi, manevi her sorunla yüzleşir, her aksaklıkta hayatını koyar ortaya…Yılmaz. Pes etmez. Geri adım atmaz.

Metin Tekin, “Yaşamlarını Tiyatroya Adayanlar” (2010) adlı kitapta, Adem Dursun‘a bir Almanya turnesinden şöyle bahseder: “Lale Oraloğlu ile Almanya turnersindeyiz. 1964-65 yılları olmalı. Köln’deyiz. Polyanna oyunu sırasında bir Türk işçi, ayağındaki kovboy çizmeleriyle gürültü yaparak sahne önüne geldi ve ‘Bu oyun hep böyle mi devam edecek?’diye sordu biz oyunculara. Lale Oraloğlu da, ‘Evet, siz ne bekliyordunuz?’ dedi. Türk vatandaşımız da ‘Hani, şöyle zilli, milli, danslı bir şey ‘diye cevap verdi.”

Turneler. Aysel Gürel, Lale Belkıs‘lı uzun, bitmek bilmeyen turneler… İşte o turnelerden birinde Alev Oraloğlu, Müjde Ar ile itişirken, nasıl olursa olur, locadan Mehtap Ar tepe üstü sert zemine düşüverir. Bir çığlık, bir kıyamet. Lale Oraloğlu ve Aysel Gürel, Lale Belkıs küçük kıza bir şey olur kaygısıyla o geceyi uykusuz geçirirler…

Bugün bile o turneleri bir başka heyecanla anıyor Alev Oraloğlu. Toz içinde kaldıkları. Yollarda perişan oldukları.

“Nasıl anlatsam, sapsarı, yapışkan bir toza bulanırdık adeta… Minibüsler… Bagaja sığmayan dekorlar… Kostümler… Valizler… ‘Ne var hanım, çarşaflar temiz elbette. Sadece bir kişi yattı bu odada sizden önce. Her gelen için yeni çarşaf, yastık yüzü mü olurmuş. İdare ediverin artık. Ne var ki?’ diye söylenen, aldırışsız otel görevlileri. Yine de bambaşka bir tadı vardı o günlerin…”

1980’lerin ortasında Bağlarbaşı’nda bir düğün salonunda “Yıl 1921”i oynar Lale Oraloğlu sonra askeri birlikleri kapsayan turnelere çıkar. Bir şehirden diğerine gider, hiç yorulmadan. Ali Poyrazoğlu Tiyatrosu’nda “Kadınlar Hamamı”nda rol alır. Capitol’de “Sarah Bernhard”ı ve Tiyatro Caniko’da “Profesör Eniştem”i sergiler…

Lale Oraloğlu çok bedel öder sanatı için. Ya da bedel ödetilir. Gün gelir sürek avı bile uygulanır kendisine.

Hayal meyal hatırlıyorum. Aristophanes’in “Lisistrata” oyununu “Kadınlar I-ıh Derse” adıyla sahneye koyar Oraloğlu. Ten rengi taytlar, derin yırtmaçlı giysiler. Yer yerinden oynar bir anda. Çok geçmeden “müstehcen”lik damgasıyla yasaklanır oyun. Şaka değil. Yazılışından iki bin beşyüz yıl sonra yasaklanır. Direnir… Lafını esirgemez. Açlık grevine gider Lale Oraloğlu. On altı gün boyunca sürdürür bu grevi. Burhan Apaydın davayı üstlenir. Dedim ya, hayatını koymuştur ortaya tiyatro için Lale Oraloğlu. Geri dönmemiştir. Sözünü kırmamıştır. Bel vermemiştir. Hep yeniden diriliş, küllerinden doğma, asla yenik düşmeme, çığlık gibi, yırtıcı bir isyan gibi, her defasında ayağa dikiliş. Onuruyla… Tuzla buz olmadan. Mağluplar liginde kalmadan…

Alev Oraloğlu o günlerin tanığıdır. O zorlukların, o acıların. Hem de en yakın tanığıdır aslında.(Acaba geçen yıllar tamir edebilmiş midir o acıları, soracaktım. Vazgeçtim.) Lale Belkıs‘tan dinlemiştim o süreci seneler önce. “Lale Hanım canıyla, kanıyla mücadelesini sürdürmüştü” demişti. (Şimdi bu satırları yazarken, kalbimin taa en derinlerinde  bir yer sızlıyor, ince ince.)

Yetmişlerin ilk yarısı.Oraloğlu Tiyatrosu “Ne Çıkarsa Bahtına” ile uzun bir turnede bulur kendini yine. Doğu Beyazıt’ta oyunda kullanmak üzere birkaç kutu çay takımı, bir kahve takımı ve tül alır dekor için Lale Oraloğlu. Ağrı il sınırına girdiklerinde, polis kontrolü, karakol, kelepçe, mahkeme. Toplu kaçakçılık suçu… Gazete manşetleri.

Ve Lale Oraloğlu altı ay, yirmi gün tutukevinde kalır. Cezası bittiğinde “Kadınlar Koğuşu”nu yazıp başrolünü oynar. Türkiye’nin “Alaman Gelini”, “Sihirli Annem” adlı tv dizisinin anneannesi, Lale Oraloğlu…Öğrenci yetiştirir. Hiç bol durmaz. Tiyatro yaşam tarzıdır. Ondan hiç vazgeçmez.

Lale Oraloğlu zamanın yukarılarından geleceğe seslenir hiç durmadan. Sesi kulaklarımızdan hiç silinmeyecek, biliyorum…

PINAR ÇEKİRGE 
Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • Koç
  • Boğa
  • İkizler
  • Yengeç
  • Aslan
  • Başak
  • Terazi
  • Akrep
  • Yay
  • Oğlak
  • Kova
  • Balık
KOÇ BURCU YORUMU

Enerjinin yüksek olduğu bir gündesin. İçsel motivasyonun seni hedeflerine daha da yaklaştıracak. Cesaretin ve kararlılığın, zorluklarla başa çıkmanı sağlayacak. İletişimdeki açık ve etkili tutumun, çevrendeki insanlar üzerinde olumlu bir etki bırakabilir. Ayrıca, yeni fikirler ortaya koymak için harika bir zaman. Spor ve fiziksel aktiviteler ile enerjini dengelemeyi unutma; bu, hem zihinsel hem de bedensel sağlığını destekleyecek. İçgüdülerinle hareket et ve yeni fırsatları değerlendirmekten çekinme. Kendine güvenin, seni başarıya taşıyacak. Duygusal ilişkilerde ise, dürüstlük ve samimiyet her zamankinden daha fazla ön plana çıkacak; bu sayede derin bağlar kurma fırsatın artacak.

BOĞA BURCU YORUMU

Bugün, duygusal derinlikler ve maddi güven arayışın daha belirgin hale gelecek. Çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin, geçmişteki deneyimlerin ışığında yeniden şekillenebilir. Özellikle sevgi dolu anlar, ruhsal beslenmene katkı sağlayacak. Aynı zamanda, estetik ve güzellik arayışın sayesinde kreatif projelere yönelmen mümkün. İş veya finansal konularda ise birikim yapma isteği ağır basacak, doğru kararlar alarak geleceğini güvence altına alma yolunda ilerleyebilirsin. Gün içerisinde karşına çıkabilecek sürprizler, seni beklenmedik yollar açmaya zorlayabilir; bu yüzden esnek olmaya çalış. Kendine zaman ayırmayı unutma; doğayla baş başa kalmak, zihin ve beden dengen için faydalı olacaktır.

İKİZLER BURCU YORUMU

Zihninde dönen düşünceler, yoğun bir iletişim ve etkileşim arayışını işaret ediyor. Bugün, içsel merakın dışavurumu olarak, farklı konulara dair bilgi edinme isteğin yükselebilir. Sosyal çevrenle yapacağın sohbetler, yeni fikirlerin ortaya çıkmasına vesile olacak. Ancak, bu yoğun iletişim sürecinde dikkat etmen gereken bir husus var; dinleme becerini güçlendir. Başkalarının görüşlerine de değer vermek, sana yeni perspektifler kazandırabilir. Kendini ifade etme konusunda oldukça başarılı olacağın bir dönemdesin. Yaratıcılığın ve eğlenceli fikirlerin, etrafındaki insanları etkilemek için muazzam bir fırsat sunuyor. Ancak, sabırsızlık hissiyle hareket etmemek önemli. Anlık heyecanlarla karar almaktan kaçınmalısın. Aşk ve ilişkiler alanında bileşkelerin dikkatini çekebilir. Duygularını ifade ederken, kelimelerin güçlerini kullanarak derin bağlar kurmak isteyebilirsin. Ayrıca, sürpriz bir davet ya da buluşma, gününe heyecan katma potansiyeline sahip. Özellikle eski dostlarla olan bağlantılarını canlandırmak için harika bir fırsat doğuyor. Kendine dair farkındalığın artması, kişisel gelişim alanında adımlar atmana yardımcı olacak. Her şeyin hızla geliştiği bir gündesin; bu yüzden esnek olmayı unutma, akışa kapıl. Bugünün sunduğu olanakları değerlendirmeyi ihmal etme.

YENGEÇ BURCU YORUMU

Duygusal derinlikler ve içsel yolculuklar bu dönemde ön plana çıkıyor. Aile bağlarına, sevdiklerine olan hislerin bir kez daha gözden geçireceği bir zaman dilimindesin. Onların yanında olmanın, desteklemenin ve anlayış göstermen çok önemli. Belirsizlikler ve kaygılar kapını çalabilir, bu yüzden ortaklarınla iletişimini güçlendirmen faydalı olacaktır. İçsel huzuru bulmak, kendini yenilemek ve ruhsal dengeyi sağlamak adına doğal ortamlara yönelmek ya da sanatsal faaliyetlerde bulunmak oldukça etkili olacak. Geçmişe dönük anılar canlanabilir; geçmişe ait meseleleri çözmek için uygun bir zaman. Kendi ihtiyaçlarına saygı göstermek ve duygularını ifade etmek de bu süreçte büyük bir önem taşıyor. Hayatındaki akış, yaşadıkların ve yapacakların arasında bir denge kurmana olanak tanıyacak. Kendine karşı nazik olmayı unutma!

ASLAN BURCU YORUMU

Bugün enerjin yüksek; çevrendeki insanlar üzerinde büyük bir etki bırakabileceğin bir dönemdesin. İfade gücün ve karizma, ilgi odağı olmanı sağlayacak. Sosyal ortamlarda kendini rahat hissedeceksin, yeni bağlantılar kurmaya açık ol. İçindeki lider ruh, projelerde ön plana çıkmana ve diğerlerine ilham vermene yardım edecek.Ama dikkat, aşırı cesaret ve özgüven seni bazı risklere de açık hale getirebilir. Hırslı yaklaşımlarına bir nebze fren yaparak, çevrendekilerin fikirlerine de kulak vermen faydalı olabilir. Bu gün, yaratıcılığını ön plana çıkar; sanatsal veya kelimelerle ifade edebileceğin bir şey yaratmak, ruhunun ihtiyaç duyduğu tatmini sunabilir.Aşk hayatında heyecan verici gelişmeler yaşanabilir. Kendini çekici hissettiğin bu anlarda, duygusal bağlarını kuvvetlendirmek için fırsatlar doğabilir. Ancak, duygusal derinliklere inmeye cesaret etmelisin; yüzeyde kalmaktan kaçın. Unutma, gerçek yakınlıklar sahici duygularla inşa edilir. Bugün, kalbini açmak ve sevdiklerinle paylaşımda bulunmak için mükemmel bir zaman.

BAŞAK BURCU YORUMU

Bugün detaylara olan düşkünlüğün, iş ve günlük hayatında önemli bir rol oynayacak. Yaratıcılığını konuşturmak için uygun bir zaman. Gözüne çarpan küçük hatalar, içsel huzurunu kaçırabilir; bu nedenle sabırlı olmalı ve daha büyük resme odaklanmalısın. İletişim açısından verimli bir dönemdesin, başkalarıyla olan ilişkilerini güçlendirmek için fırsatlar karşına çıkabilir. Sağlık konularında dikkatli olman gerektiğini bilmelisin; sağlıklı alışkanlıklar edinmek için motive olabilirsin. İçsel disiplinin ve özverinle yeni hedeflere yönelmek, başarılarını artıracak. Unutma, mükemmeliyetçi yapını dengede tutmak, seni daha huzurlu kılabilir.

TERAZİ BURCU YORUMU

Bugün sosyal ilişkilerde dikkatli olma zamanı. Yeni tanışmalar ya da akraba ve arkadaşlarla olan etkileşimlerde yanlış anlaşılmalara açık bir dönemdesin. Duygusal dengeyi korumak adına içsel huzurunu sağlaman önemli. Önemli kararlarda aceleci davranmamak, düşüncelerini netleştirmek faydalı olacaktır. Sanat veya estetik alanında yaratıcı projelerle ilgilenmek, ruh halini olumlu yönde etkileyebilir. Kendi değerlerinle uyumlu seçimler yapmak, ilerleyen günlerde seni daha da rahatlatacak. İlişkilerde şeffaflık ve dürüstlük arayışı, aradığın bağlantıları bulmanda kilit rol oynayacak. Dikkatini içsel dünyana yöneltip, neye ihtiyaç duyduğunu keşfetmek adına meditasyon veya doğa yürüyüşleri denemen yararına olabilir.

AKREP BURCU YORUMU

Derin duygularınla yüzleşme zamanın. İçsel dünyana daha fazla odaklanarak, gizli hislerinle barışmak isteyebilirsin. Yakın ilişkilerde samimiyet vurgusu öne çıkıyor; partnerinle veya dostlarınla daha derin bir bağ kurma arzusundasın. Ayrıca, ruhsal anlamda kendini yenilemek için meditasyon veya doğayla iç içe aktiviteler sana iyi gelebilir. Gizli kalmış yeteneklerin veya tutkuların yüzeye çıkabilir; bu potansiyelini keşfetmek adına adım atabilirsen büyük fırsatlar elde edebilirsin. Unutma, karanlıkta parlayan yıldız gibi, senin de içindeki ışığı dışarı yansıtma vakti geldi.

YAY BURCU YORUMU

Dünyaya açık bir zihinle yaklaşacağın olaylar seni bekliyor. Keşif arzun yüksek; yeni deneyimlere ve insanlara yönelmek isteyeceksin. İçsel huzuru bulmak için doğayla bağını güçlendirmek, dışarıda vakit geçirmek faydalı olabilir. İletişimdeki samimiyet, karşılaştığın insanlarla derin bağlantılar kurmana yardımcı olacak. Farklı bakış açıları edinecek ve zihin açıklığı sayesinde yeni fırsatlar yakalayacaksın. Esnek olmalı, biraz spontane davranmaktan zarar gelmeyecek. İşle ilgili konularda ise sabırlı olman, belirlediğin hedeflere ulaşmanda sana yardımcı olacak. Eğlenceli bir gün geçirebilir, sosyal hayatını renklendiren aktivitelere katılabilirsin. İçsel motivasyonunu koruyarak ilerlemekte fayda var; hislerini dinlemek, seni daha yukarı taşıyacak adımlar atmana olanak tanıyacaktır.

OĞLAK BURCU YORUMU

Bugün, kararlılığın ve disiplininin ön planda olduğu bir dönemdesin. Sorunları çözme yeteneğin ve pratik yaklaşımın, çevrendekilere ilham verebilir. İleri görüşlülüğünle, hedeflerine ulaşmak için sağlam adımlar atma fırsatı bulacaksın. İlişkilerinde sadık ve güvenilir biri olarak, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek için çaba harcamak isteyebilirsin. İş hayatında ise, birikimlerinle ve deneyimlerinle başkalarına yol gösterebilir, fark yaratabilirsin. Duygusal anlamda biraz içe dönük hissedebilirsin; bu, derin düşünceler ve kişisel gelişim için fırsat sunar. Kendine zaman ayırmayı unutma, böylece içsel dengeni bulabilirsin. Şans ve fırsatlar, planlarını gerçekleştirme yolunda seninle olacak.

KOVA BURCU YORUMU

Bugün, zihnindeki yenilikçi fikirlerle çevrendekilere ilham verebilirsin. Düşüncelerini serbestçe ifade etme fırsatını yakalayacak, özgün projelere adım atmaya cesaret edeceksin. Sosyal ilişkilerin güçlenecek, beklenmedik insanlarla tanışma şansı bulabilirsin. İçsel huzurunu artıran aktivitelerle meşgul ol, bu seni daha da canlandıracak. Arkadaşların ve sevdiklerinle geçireceğin zaman, keyifli anılar biriktirmeni sağlayacak. Ancak, ani değişimlere karşı dikkatli olmalı ve sabırlı kalmalısın; zira bazı durumlar beklediğinden farklı gelişebilir. İçgüdülerini dinlemek, bu tür belirsizliklerle başa çıkmanda yardımcı olacak. Unutma, özgürlüğün en büyük kaynağı, sınırlarını doğru belirlemekte yatar.

BALIK BURCU YORUMU

Duygusal derinliklerin ve sezgilerin ön planda olduğu bir dönemdesin. İçsel huzur arayışın, günlük yaşamına yansıyor. Sanatsal yeteneklerin ve yaratıcılığın için mükemmel bir zaman dilimi; ilham peşinde koşarken, zihnindeki projeleri hayata geçirebilirsin. Duygusal bağların güçlenecek, sevdiklerinle olan iletişimin derinleşecek. Kendini açıkça ifade edebilmek birkaç zorlayıcı durumla karşılaşmanı sağlayabilir, ancak bu süreçte içsel bilgelik ve sezgine güvenmen önemli. Maddi konularda daha dikkatli olmalı, harcamalarını gözden geçirmelisin. Geçmişin izleri bugününü etkileyebilir; affetmek ve geçmişle barışmak, kendine yapacağın en büyük iyilik. Çevrende seni destekleyen insanlar var; onlarla vakit geçirmek, ruhunu besleyecek. Kendi sınırlarını belirlemek, gereksiz yüklerden kurtulmanı sağlayacak. Unutma ki ruhsal ve duygusal dengeni sağlamak için kendine zaman ayırmak, bu dönem için oldukça kıymetli.

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM