

Doktor Marshall B. Rosenberg’in (1934-2015) neredeyse ömrünü adadı diyebileceğimiz iletişim tekniği “Şiddetsiz İletişim” (Nonviolent Communication), evimizde ve toplum içinde yaşadığımız sorunların bir çoğunu çözebilecek nitelikte yol göstericiliğe sahip çok kapsamlı bir psikoloji kitabı özünde.

Tekniğin tüm detaylarını aynı isimli kitabında toplayan Rosenberg, şiddetsiz iletişim tekniğini en kısa haliyle “insanı gönülden vermeye yönelten bir iletişim yolu” olarak tanımlıyor: “Şiddetsiz iletişimi kendimizin ve karşımızdakinin derinlerindeki ihtiyacı duymak için kullandığımızda ilişkilerimizi yepyeni bir ışıkta algılamaya başlarız.” Söylemesi oldukça kolay; uygulaması ise bir o kadar zor olan her psikolojik yöntem gibi şiddetsiz iletişimi de bol farkındalık ve pratik ile hayatımıza kalıcı olarak almak kesinlikle mümkün görünüyor.
İletişimde kullandığımız dilin psikolojik derinliğini anlamak adına kitaptan birkaç örnek inceleyelim:
İfadeleri izleyen parantezler, eylemlerden (kendimiz yerine) kimi veya neyi sorumlu gördüğümüzü belirtir.
“Mecbur kaldığım için odamı temizledim.” (Özünde belirsiz kişisel olmayan güçleri suçluyoruz.)
“Alkolik olduğum için içiyorum.” (Durumumuzu, teşhisimizi veya kişisel veya psikolojik geçmişimizi suçluyoruz.)
“Çocuğuma sokağa kaçtığı için vurdum.” (Başkalarının eylemlerini suçluyoruz.)
“Patron bana söylediği için müşteriye yalan söyledim.” (Otoritenin emirlerini suçluyoruz.)
“Sigaraya tüm arkadaşlarım yaptığı için başladım.” (Grup baskısını suçluyoruz.)
“Bu ihlal için seni okuldan uzaklaştırmak zorundayım çünkü bu okul politikası.” (Kurumsal politikaları, kuralları ve düzenlemeleri suçluyoruz.)
Peki bunun nesi bu kadar derin?
Kullandığımız dil gerçeklik algımızı şekillendirir. Kelimenin tam anlamıyla, kullandığımız kelimeler dünyayı nasıl gördüğümüzü belirler. Belirli ifadeleri kullanmazsak, belirli şeyleri göremeyiz. Örneğin, “patronum beni deli ediyor” derseniz, gerçekten de başka birinin sizi “çıldırttığını” düşünürsünüz. Bunun yerine “Bu ilişkide istikrar ve tutarlılık istediğim için hayal kırıklığına uğradım” derseniz, kendinizi duygularınız üzerinde kontrol sahibi olarak görür ve ne istediğinizi açıkça belirtirsiniz. İkili ilişkiler seviyesinde bakıldığında kullandığımız çoğu cümlenin “ben” odağından çok “sen” odağında -yani kontrol edemediğimiz/içini asla tam bilemeyeceğimiz bir ikinci kişi odağında- olduğunu fark ederiz. “Mesajıma cevap vermeyerek beni ne kadar önemsediğini gösterdin” dediğimizde, derdimizi anlatmaya yönelik bir cümledense yargı içeren bir tespit cümlesi kurduğumuzun çoğu zaman farkında olmayız. Sağlıklı iletişim iki taraflı ilerleyen bir süreçtir ve asıl amaç anlaşmaktır. “Mesajıma cevap vermediğinde kendimi önemsiz hissettim, neden cevap vermediğini bilmek beni rahatlatacak.” gibi bir cümle kulağa didaktik ve günlük akışta çok yapay gibi gelse de pratikte kısa sürede doğru şekilde anlama ve anlaşmaya kapı açacaktır.
Yöntemi bizlere tanıtan Rosenberg’e göre doğru iletişimin 4 aşaması vardır:
1- Gözlem — olan biteni anlamak adına yargısızca gözlem yapmak gerekir
2- Duygu — nasıl hissettiğimizi de anlamak ve karşı tarafa hissettirmek gerekir
3- İhtiyaç — bu duygunun altında yatan karşılanmamış ihtiyaç nedir?
4- Talep — ihtiyaca yönelik spesifik bir eylem olmalıdır.
Bir cümle içinde kullanıldığında şöyle görünür:
“___ olduğunda, ___ hissediyorum, çünkü ___’ye ihtiyacım var. Bu nedenle, şimdi ___ istiyorum.”
Kurduğumuz cümlelerin kaçı emir içeriyor, kaçı rica; ya da kaç tanesinde çoktan yargılayıp etiketlediğimiz bir durumu aktarıyoruz, kaçında yargısızca anlamaya çalışıyoruz? Sadece bu soruları kendimize sorarak kavga ve öfke patlamalarından kaçınabilir, çözüme giden iletişim ağları kurmaya müsait hale gelebiliriz.
Şiddetsiz iletişim yolunu uygulamaya niyetlendiysek öncelikle beynimizin ürettiği duyguları ve düşünceleri ayırt edebiliyor olmamız gerekir. “Kendimi sorumluluk altında hissediyorum” cümlesindeki “hissediyorum” bir histen çok bir düşünceyi anlatır. Bir histen bahsederken “hissediyorum” diye eklemenize gerek bile kalmaz, tedirgin hissediyorum ile tedirginim yapılarının aynı şeyi anlatması, örneğin. Peki bu tespit iletişim sırasında neden önemlidir?
Beynimiz bir duygu ürettiğinde bunu karşılanmış ve karşılanmamış bir ihtiyaçtan referans alarak ortaya çıkarır. Gözlemlediğimiz üzere herkesin her duruma verdiği tepki aynı değildir, çünkü herkesin ihtiyaç şeması bir diğerininkinden farklı şekillenir. İhtiyaçlarımız karşılanmadığında acı içinde, bıkkın, hüzünlü, tükenmiş, usanmış veya hassas olabiliriz. Bir başkası ile tartıştığımızda büyük tepkilerimizin altında yatan sebebi anlaşılmamak olarak tanımlayabiliriz fakat bu tanımın kendi içinde yargı ve etiketleme içerdiğini belki de hiç bilmeyiz. Anlaşılmadığımız düşüncesini bir kenara alıp, ortaya çıkan duyguya ve sonrasında ihtiyaca odaklanırsak konunun karşımızdaki ile değil kendimiz ile ilgili olduğu farkındalığına erişebiliriz. Bu da bizi yargısız bir iletişime taşır.
“Şiddetsiz İletişim” sağlıklı birey ve toplumlar inşa etmek adına bireylerin özümsemesi gereken çözüm odaklı bir iletişim yöntemi olarak önerilmeye devam ediyor. Bir çocuğun ya da bir yetişkinin geçmişte kalmış çocukluğunun karşılanmış her ihtiyacı olumlu bir duyguyu besleyecek ve ne kadar olumlu duygu beslenirse o kadar çözüm odaklı iletişim ağları kurulabilecektir. Merak edenler için, Rosenberg’in yöntemini tüm detaylarıyla anlattığı, içinde şiddetsiz iletişim alıştırmaları ve psikolojik tanımlamalar barındıran kitabında çok daha detaylı bilgiye ulaşmak mümkün.
Bugün, coşkulu bir enerjinin etkisi altında hissediyorsun. İyimserliğin etrafına pozitif bir ışık saçacak. Yeni başlangıçlar yapmak için cesaret bulabileceğin bir gün içerisindesin. Özellikle iş veya sosyal ilişkilerde inisiyatif alabilirsin. Karşılaştığın engelleri hızlıca aşacak kararlılığa sahipsin. Fakat dikkat etmen gereken nokta, başkalarının duygularına karşı duyarlılığını korumak. İletişim kurarken daha empatik olmaya gayret edersen, arzu ettiğin bağlantıları daha kolay oluşturabilirsin. İçsel motivasyonunu artıracak aktivitelere yönel, spor veya eğlenceli bir hobi ile gününü zenginleştirebilirsin. Kendine güven duyduğun sürece, hedeflerinin peşinden koşmaktan çekinmeyeceksin. Günün ilerleyen saatlerinde beklenmedik fırsatlarla karşılaşabilirsin; bunları değerlendirmeyi unutma!
Hayatında bazı kararlara yön vermek için uygun bir zaman. İçsel sesine kulak vermek, dışarıdan gelen etkilere karşı daha dikkatli olmanı gerektiriyor. Sanatsal veya estetik yönlerin ön plana çıkabilir; bu, duygusal durumunu iyileştirecek bir nebze huzur getirebilir. Maddi konularda daha akıllı davranışlar sergilemek, uzun vadede kazançlarını artırabilir. Sabırlı ol ve acele etme; her şey tam zamanı geldiğinde düzgün bir şekilde ilerleyecek. Güven arayışında, sevdiklerinden destek görme olasılığın oldukça yüksek. İletişimde net ve açık olursan ilişkilerini güçlendirebilir ve derinleştirebilirsin. Kendine güvenerek attığın adımlar, başarıların kapısını aralayabilir. Duygularını ifade etmekten çekinme, gerçek hislerinle hareket etmen sana güç verecek. Zihninde birikmiş düşünceleri dışa vurma zamanı; yaratıcı fikirlerin başkalarıyla paylaşmak için mükemmel bir gün.
Bugün iletişim kurma isteğin artacak ve çevrendeki insanlarla bağlantı kurmak için can atıyorsun. Zihnin oldukça hareketli ve yeni bilgiler edinmek için heyecan duyuyorsun. Sosyal ortamlarda öne çıkabilirsin; arkadaşlarınla keyifli sohbetler yapabilir veya grup etkinliklerine katılabilirsin. Ancak, aynı zamanda dikkat etmen gereken bir durum var; çok fazla konuştukça fikir ayrılıkları ortaya çıkabilir. Empati göstererek, başkalarının bakış açısını anlamaya çalışmalısın. Akşam saatlerinde kendini daha huzurlu hissedeceksin; yalnız kalıp düşünmek ya da sevdiğin bir aktiviteyle meşgul olmak, zihnini dinlendirmen için iyi bir fırsat olacak. Kendini ifade etme noktasında cesur olmayı unutma. Bugün, duygusal ve zihinsel esneklik göstermek, senin için çok önemli.
Duygusal derinliklerin ön planda olduğu bir gün. İçsel huzur arayışında, geçmişin izlerini aramak isteyebilirsin. Aile ilişkilerine dair sıcak ve samimi anlar yaşanabilir; sevgi, şefkat ve bağlılık hisleri belirginleşebilir. Bazı anlarda ani duygusal dalgalanmalar hissedebilirsin, bu da düşündüğünden daha hassas bir ruh hali yaratabilir. Kendine alan tanımak, stresle başa çıkmana yardımcı olacak. Yaratıcılığın ve sezgilerin oldukça güçlü, bu yüzden kalemin veya diğer sanatsal yönlerinle kendini ifade etmek için harika bir zaman. Ayrıca, yakın arkadaşlarınla olan iletişim, seni pek çok konuda destekleyecek. Huzurlu ve eğlenceli aktivitelerle kendini şımartmayı unutma; bu, ruhunu besleyecek ve sakinleştirecek.
Bugün kendinizi güçlü ve enerjik hissedeceksiniz. Bütün gözler üzerinizde olacak, bu da sizi daha da cesaretlendirecek. Sosyal ortamlarda parlayacak ve çevrenizdekilere ilham vereceksiniz. Yaratıcılığınızın zirveye ulaştığı bir dönemdesiniz; sanatsal projelere yönelmek, beklenmedik yeteneklerinizi keşfetmek için harika bir zaman. Aşk hayatında ise tutku ve heyecan kapınızı çalacak. Sezgilerinize güvenin ve hislerinizi açıkça ifade etmekten çekinmeyin. Eğer bir ilişkiniz varsa, sıradanlıktan çıkmak için yenilikler arayabilirsiniz. Bekar Aslanlar, dikkat çekme yeteneğinizle yeni bir flörte adım atabilirsiniz.Maddi konularda ise dikkatli olmalısınız. Yapıcı düşüncelerinizi, finansal hedeflerinizi gerçekleştirmek için kullanmanın tam zamanı. Ancak harcama yapmadan önce iki kez düşünmekte fayda var. Bugün alacağınız kararlar, gelecekteki refahınızı şekillendirecek nitelikte. Kendinize güvenin ve çevrenizdekilerin destek gücünü hissedin; bu süreçte yalnız yürümeyecek, dostlarınızla birlikte ilerleyeceksiniz. Kendinizi ortaya koymak ve sesinizi duyurmak için en uygun an, şimdi.
Gün, titiz ve analitik doğanın öne çıktığı bir döneme işaret ediyor. Detaylara olan yüksek dikkatin, günlük işlerde mükemmel sonuçlar elde etmeni sağlayabilir. Yaratıcılığını besleyen pratik yaklaşımlar, zor görünebilecek sorunların üstesinden gelmene yardımcı olacak. Sosyal hayatında ise bir denge oluşturmak önemli; aşırı eleştirici olmaktan kaçınmalısın. Sevdiğin kişilerle iletişim kurmak, onları anlamak ve desteklemek için güzel bir zaman dilimi. Kendi sağlığına ve ruh haline öteden beri dikkat etmeye özen gösteriyorsun. Bugün, bedenine biraz jest yaparak düzenli alışkanlıklarını gözden geçirebilir, kendin için yeni hedefler belirleyebilirsin. Duygusal ilişkilerde açık sözlülükle yaklaşmak, karşılıklı anlayışı artıracak ve güven ilişkisini güçlendirecektir. Anı yaşamak ve küçük zevklerin tadını çıkarmak, ruhundaki pozitif enerjiyi artıracak. Unutma, her engeli aşacak güce sahipsin; sadece kendine güvenmeyi öğrenmelisin.
Denge arayışında olduğun bir gün. İlişkilerde uyumu sağlamak için çabalarken, insanlarla olan diyalogların sana yeni bir bakış açısı kazandırabilir. İçsel huzurun ve dış dünyayla olan uyumun önplana çıkıyor. Sanatsal yeteneklerin, çevrendekilere ilham kaynağı olabilir. Bugün küçük değişiklikler yapmak, yaşam alanında ferahlama hissi doğuracak. Özellikle sevdiğin kişilerle geçireceğin zaman, zihnindeki yüklerden arınmana yardımcı olacak. Kendine zaman ayırmayı unutma; içsel dengeyi bulmak, external haosun etkisinden sıyrılmana yardımcı olabilir. Hayata dair tutkulu bir yaklaşım geliştirebilir, kararlılıkla hayallerini gerçeğe dönüştürme fırsatlarını değerlendirebilirsin. Şansın kapıda!
Bugün derin duyguların ön planda olduğu bir gün. İçsel dünyanda kendi hislerinle yüzleşmek isteyebilirsin. Belki de geçmişte yaşadığın bir olay, bugün aniden aklına gelebilir ve bu durumu tekrar düşünmeni sağlayabilir. Duygusal yoğunluğun artabileceği bu süreçte, sezgilerin daha da keskinleşiyor; etrafındaki insanların hislerini anlamak konusunda zorlanmayacaksın.İlişkilerde ise, samimiyet arayışında olabilirsin. Güçlü ve derin bağlar kurma isteği, sana ilham verebilir. Ancak, yargılayıcı bir tavırdan uzak durman faydalı olacak. Sabırlı ol ve duygularını açığa çıkarmak için doğru zamanı bekle. Güvendiğin kişilerle yapacağın derin sohbetler, seni rahatlatacak ve zihnindeki karışıklıkları giderecek.Kendine zaman ayırmak, yaratıcılığını beslemeni sağlayabilir. Sanatsal ya da ruhsal bir aktivite, keşiflerinde sana yardımcı olacaktır. Dış dünyadan izole kalmayı tercih edebilir, kendini yeniden keşfetmek için bir fırsat yaratabilirsin. Unutma, bu süreçte kendinle barışık olmak, hayatındaki dengeyi sağlamana yardımcı olacak.
Bugün içsel keşiflerin ve öğrenmenin ön plana çıktığı bir gün. Yeni fikirler ve perspektifler arzulayabilirsin; bu, hem kişisel hem de akademik alanlarda yeni kapılar açabilir. Sosyal çevrende, grup etkinlikleri ve dostluklar çok keyifli ve verimli hale gelecek. Farklı bakış açılarına açılmak, seni yeni bağlantılara yönlendirebilir. Kendini ifade etmek konusunda cesur olman gerekebilir; düşüncelerini ve hislerini açıkça paylaşmak, başkaları üzerinde olumlu bir etki yaratır. Ancak, ani değişikliklere karşı dikkatli olmalı, alıştığın rutinin dışına çıkarak yenilikleri kucaklamalısın. Gün boyunca, içinden gelen hislere güvenmeyi unutma; kalbini dinleyerek alacağın kararlar, seni beklediğin hedeflere ulaştırabilir. Kendini ruhsal olarak beslemek için, dış dünyadan uzaklaşacak küçük bir alan yaratman faydalı olabilir, doğayı keşfe çıkmak veya meditasyon, zihnini ferahlatabilir. Kendinle barışık olmak, günün en önemli teması.
Disiplin, kararlılık ve pratiklik bugün ön planda. İş ve sorumluluklarla dolu bir gün geçirebilirsin; bu durum seni zorlayabilir ama aynı zamanda hedeflerine ulaşma konusunda motivasyonunu artırır. Verimliliğine dikkat et; belirsizlikler, seni daha fazla düşündürebilir. Aile ve yakın ilişkilerinde ise duygu derinliği yaşanabilir. Hayatındaki kişilere karşı daha anlayışlı olmak, aranın açılmasını önleyebilir. Sağlığını ihmal etme; kendine zaman ayırmak, mental ve fiziksel olarak bambaşka bir güç yükler. Bir bakış açısı değiştirecek bir durumla karşılaşabilirsin; bu, hedeflerine giden yolda faydalı bir ders olacaktır. Hedefine odaklan, ama esneklik göstermek de önemlidir. Kendi içsel sesini dinlemek, karmaşık durumların üstesinden gelmene yardımcı olabilir.
İçsel bir dönüşüm sürecindesin. Beklentilerini yeniden gözden geçirmenin ve eski kalıplardan sıyrılmanın tam zamanı. Sosyal çevrenle olan ilişkilerin, duygusal bağlarını güçlendirmek için harika bir fırsat sunuyor. Yeniliklere açık ol, esneklik göster. Düşüncelerinizi ifade ederken akıcı ve ikna edici olma yeteneğin artacak; bu durum, belirli konularda liderlik etmeni sağlayabilir. Özgürlüğün ön planda olduğu anlarda kalabalıklarda parlayabilirsin. İçsel huzurunu bulmak için kendine zaman ayırmayı unutma; meditasyon veya doğada vakit geçirme sana iyi gelebilir. İlerlemek için cesur adımlar atarken, sezgine güvenmekten çekinme. Çok yönlü düşüncelerin, yeni fırsatlarla karşılaşmana yardımcı olacak.
Duygular derinleşiyor, sezgilerin keskinleşiyor. Bugün içsel sesine daha fazla kulak vermeli, ruhsal yolculuğuna odaklanmalısın. Kendini ifade etme konusunda zorlandığın anlar olabilir; bu, başkalarının seni anlamasını istediğin için değil, kendi derinliklerinde kaybolmuş olmandan kaynaklanıyor. Hayal gücün ön planda, yaratıcı projeler için harika bir gün. Sanatsal çalışmalar veya herhangi bir yaratıcı ifade için ilham alabileceğin yeni kaynaklar ortaya çıkabilir. Ancak, gerçeklerle baş başa kalmanın getireceği zorlayıcılığı da göğüslemeli, hayal dünyası ile gerçek dünya arasındaki dengeyi bulmalısın.İlişkilerde derin bir bağ arayışın var; bu nedenle, sevdiklerinle duygu dolu anlar paylaşmak, kalplerinizi yakınlaştıracak. Ancak, fazla fedakarlık yapma eğiliminde olabilirsin. Kendi sınırlarını korumak önemli; başkalarının beklentilerini karşılamakta kendini kaybetme.Bugün, hayata dair umut dolu düşünceler seni sarabilir. Kalbinde barındırdığın sevgi dolu enerjiyi yay ve çevrendekilere olumlu bir etki bırak. Duygularını açıkça ifade etmenin ve kendi ihtiyaçlarını göz önünde bulundurmanın zamanı geldi. Sezgilerine güvenerek, içsel yolculuğunda ilerleme kaydetmek için cesur ol.