

Doktor Marshall B. Rosenberg’in (1934-2015) neredeyse ömrünü adadı diyebileceğimiz iletişim tekniği “Şiddetsiz İletişim” (Nonviolent Communication), evimizde ve toplum içinde yaşadığımız sorunların bir çoğunu çözebilecek nitelikte yol göstericiliğe sahip çok kapsamlı bir psikoloji kitabı özünde.

Tekniğin tüm detaylarını aynı isimli kitabında toplayan Rosenberg, şiddetsiz iletişim tekniğini en kısa haliyle “insanı gönülden vermeye yönelten bir iletişim yolu” olarak tanımlıyor: “Şiddetsiz iletişimi kendimizin ve karşımızdakinin derinlerindeki ihtiyacı duymak için kullandığımızda ilişkilerimizi yepyeni bir ışıkta algılamaya başlarız.” Söylemesi oldukça kolay; uygulaması ise bir o kadar zor olan her psikolojik yöntem gibi şiddetsiz iletişimi de bol farkındalık ve pratik ile hayatımıza kalıcı olarak almak kesinlikle mümkün görünüyor.
İletişimde kullandığımız dilin psikolojik derinliğini anlamak adına kitaptan birkaç örnek inceleyelim:
İfadeleri izleyen parantezler, eylemlerden (kendimiz yerine) kimi veya neyi sorumlu gördüğümüzü belirtir.
“Mecbur kaldığım için odamı temizledim.” (Özünde belirsiz kişisel olmayan güçleri suçluyoruz.)
“Alkolik olduğum için içiyorum.” (Durumumuzu, teşhisimizi veya kişisel veya psikolojik geçmişimizi suçluyoruz.)
“Çocuğuma sokağa kaçtığı için vurdum.” (Başkalarının eylemlerini suçluyoruz.)
“Patron bana söylediği için müşteriye yalan söyledim.” (Otoritenin emirlerini suçluyoruz.)
“Sigaraya tüm arkadaşlarım yaptığı için başladım.” (Grup baskısını suçluyoruz.)
“Bu ihlal için seni okuldan uzaklaştırmak zorundayım çünkü bu okul politikası.” (Kurumsal politikaları, kuralları ve düzenlemeleri suçluyoruz.)
Peki bunun nesi bu kadar derin?
Kullandığımız dil gerçeklik algımızı şekillendirir. Kelimenin tam anlamıyla, kullandığımız kelimeler dünyayı nasıl gördüğümüzü belirler. Belirli ifadeleri kullanmazsak, belirli şeyleri göremeyiz. Örneğin, “patronum beni deli ediyor” derseniz, gerçekten de başka birinin sizi “çıldırttığını” düşünürsünüz. Bunun yerine “Bu ilişkide istikrar ve tutarlılık istediğim için hayal kırıklığına uğradım” derseniz, kendinizi duygularınız üzerinde kontrol sahibi olarak görür ve ne istediğinizi açıkça belirtirsiniz. İkili ilişkiler seviyesinde bakıldığında kullandığımız çoğu cümlenin “ben” odağından çok “sen” odağında -yani kontrol edemediğimiz/içini asla tam bilemeyeceğimiz bir ikinci kişi odağında- olduğunu fark ederiz. “Mesajıma cevap vermeyerek beni ne kadar önemsediğini gösterdin” dediğimizde, derdimizi anlatmaya yönelik bir cümledense yargı içeren bir tespit cümlesi kurduğumuzun çoğu zaman farkında olmayız. Sağlıklı iletişim iki taraflı ilerleyen bir süreçtir ve asıl amaç anlaşmaktır. “Mesajıma cevap vermediğinde kendimi önemsiz hissettim, neden cevap vermediğini bilmek beni rahatlatacak.” gibi bir cümle kulağa didaktik ve günlük akışta çok yapay gibi gelse de pratikte kısa sürede doğru şekilde anlama ve anlaşmaya kapı açacaktır.
Yöntemi bizlere tanıtan Rosenberg’e göre doğru iletişimin 4 aşaması vardır:
1- Gözlem — olan biteni anlamak adına yargısızca gözlem yapmak gerekir
2- Duygu — nasıl hissettiğimizi de anlamak ve karşı tarafa hissettirmek gerekir
3- İhtiyaç — bu duygunun altında yatan karşılanmamış ihtiyaç nedir?
4- Talep — ihtiyaca yönelik spesifik bir eylem olmalıdır.
Bir cümle içinde kullanıldığında şöyle görünür:
“___ olduğunda, ___ hissediyorum, çünkü ___’ye ihtiyacım var. Bu nedenle, şimdi ___ istiyorum.”
Kurduğumuz cümlelerin kaçı emir içeriyor, kaçı rica; ya da kaç tanesinde çoktan yargılayıp etiketlediğimiz bir durumu aktarıyoruz, kaçında yargısızca anlamaya çalışıyoruz? Sadece bu soruları kendimize sorarak kavga ve öfke patlamalarından kaçınabilir, çözüme giden iletişim ağları kurmaya müsait hale gelebiliriz.
Şiddetsiz iletişim yolunu uygulamaya niyetlendiysek öncelikle beynimizin ürettiği duyguları ve düşünceleri ayırt edebiliyor olmamız gerekir. “Kendimi sorumluluk altında hissediyorum” cümlesindeki “hissediyorum” bir histen çok bir düşünceyi anlatır. Bir histen bahsederken “hissediyorum” diye eklemenize gerek bile kalmaz, tedirgin hissediyorum ile tedirginim yapılarının aynı şeyi anlatması, örneğin. Peki bu tespit iletişim sırasında neden önemlidir?
Beynimiz bir duygu ürettiğinde bunu karşılanmış ve karşılanmamış bir ihtiyaçtan referans alarak ortaya çıkarır. Gözlemlediğimiz üzere herkesin her duruma verdiği tepki aynı değildir, çünkü herkesin ihtiyaç şeması bir diğerininkinden farklı şekillenir. İhtiyaçlarımız karşılanmadığında acı içinde, bıkkın, hüzünlü, tükenmiş, usanmış veya hassas olabiliriz. Bir başkası ile tartıştığımızda büyük tepkilerimizin altında yatan sebebi anlaşılmamak olarak tanımlayabiliriz fakat bu tanımın kendi içinde yargı ve etiketleme içerdiğini belki de hiç bilmeyiz. Anlaşılmadığımız düşüncesini bir kenara alıp, ortaya çıkan duyguya ve sonrasında ihtiyaca odaklanırsak konunun karşımızdaki ile değil kendimiz ile ilgili olduğu farkındalığına erişebiliriz. Bu da bizi yargısız bir iletişime taşır.
“Şiddetsiz İletişim” sağlıklı birey ve toplumlar inşa etmek adına bireylerin özümsemesi gereken çözüm odaklı bir iletişim yöntemi olarak önerilmeye devam ediyor. Bir çocuğun ya da bir yetişkinin geçmişte kalmış çocukluğunun karşılanmış her ihtiyacı olumlu bir duyguyu besleyecek ve ne kadar olumlu duygu beslenirse o kadar çözüm odaklı iletişim ağları kurulabilecektir. Merak edenler için, Rosenberg’in yöntemini tüm detaylarıyla anlattığı, içinde şiddetsiz iletişim alıştırmaları ve psikolojik tanımlamalar barındıran kitabında çok daha detaylı bilgiye ulaşmak mümkün.
Enerjinin yüksek olduğu bir gündesin. İçsel motivasyonun seni hedeflerine daha da yaklaştıracak. Cesaretin ve kararlılığın, zorluklarla başa çıkmanı sağlayacak. İletişimdeki açık ve etkili tutumun, çevrendeki insanlar üzerinde olumlu bir etki bırakabilir. Ayrıca, yeni fikirler ortaya koymak için harika bir zaman. Spor ve fiziksel aktiviteler ile enerjini dengelemeyi unutma; bu, hem zihinsel hem de bedensel sağlığını destekleyecek. İçgüdülerinle hareket et ve yeni fırsatları değerlendirmekten çekinme. Kendine güvenin, seni başarıya taşıyacak. Duygusal ilişkilerde ise, dürüstlük ve samimiyet her zamankinden daha fazla ön plana çıkacak; bu sayede derin bağlar kurma fırsatın artacak.
Bugün, duygusal derinlikler ve maddi güven arayışın daha belirgin hale gelecek. Çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin, geçmişteki deneyimlerin ışığında yeniden şekillenebilir. Özellikle sevgi dolu anlar, ruhsal beslenmene katkı sağlayacak. Aynı zamanda, estetik ve güzellik arayışın sayesinde kreatif projelere yönelmen mümkün. İş veya finansal konularda ise birikim yapma isteği ağır basacak, doğru kararlar alarak geleceğini güvence altına alma yolunda ilerleyebilirsin. Gün içerisinde karşına çıkabilecek sürprizler, seni beklenmedik yollar açmaya zorlayabilir; bu yüzden esnek olmaya çalış. Kendine zaman ayırmayı unutma; doğayla baş başa kalmak, zihin ve beden dengen için faydalı olacaktır.
Zihninde dönen düşünceler, yoğun bir iletişim ve etkileşim arayışını işaret ediyor. Bugün, içsel merakın dışavurumu olarak, farklı konulara dair bilgi edinme isteğin yükselebilir. Sosyal çevrenle yapacağın sohbetler, yeni fikirlerin ortaya çıkmasına vesile olacak. Ancak, bu yoğun iletişim sürecinde dikkat etmen gereken bir husus var; dinleme becerini güçlendir. Başkalarının görüşlerine de değer vermek, sana yeni perspektifler kazandırabilir. Kendini ifade etme konusunda oldukça başarılı olacağın bir dönemdesin. Yaratıcılığın ve eğlenceli fikirlerin, etrafındaki insanları etkilemek için muazzam bir fırsat sunuyor. Ancak, sabırsızlık hissiyle hareket etmemek önemli. Anlık heyecanlarla karar almaktan kaçınmalısın. Aşk ve ilişkiler alanında bileşkelerin dikkatini çekebilir. Duygularını ifade ederken, kelimelerin güçlerini kullanarak derin bağlar kurmak isteyebilirsin. Ayrıca, sürpriz bir davet ya da buluşma, gününe heyecan katma potansiyeline sahip. Özellikle eski dostlarla olan bağlantılarını canlandırmak için harika bir fırsat doğuyor. Kendine dair farkındalığın artması, kişisel gelişim alanında adımlar atmana yardımcı olacak. Her şeyin hızla geliştiği bir gündesin; bu yüzden esnek olmayı unutma, akışa kapıl. Bugünün sunduğu olanakları değerlendirmeyi ihmal etme.
Duygusal derinlikler ve içsel yolculuklar bu dönemde ön plana çıkıyor. Aile bağlarına, sevdiklerine olan hislerin bir kez daha gözden geçireceği bir zaman dilimindesin. Onların yanında olmanın, desteklemenin ve anlayış göstermen çok önemli. Belirsizlikler ve kaygılar kapını çalabilir, bu yüzden ortaklarınla iletişimini güçlendirmen faydalı olacaktır. İçsel huzuru bulmak, kendini yenilemek ve ruhsal dengeyi sağlamak adına doğal ortamlara yönelmek ya da sanatsal faaliyetlerde bulunmak oldukça etkili olacak. Geçmişe dönük anılar canlanabilir; geçmişe ait meseleleri çözmek için uygun bir zaman. Kendi ihtiyaçlarına saygı göstermek ve duygularını ifade etmek de bu süreçte büyük bir önem taşıyor. Hayatındaki akış, yaşadıkların ve yapacakların arasında bir denge kurmana olanak tanıyacak. Kendine karşı nazik olmayı unutma!
Bugün enerjin yüksek; çevrendeki insanlar üzerinde büyük bir etki bırakabileceğin bir dönemdesin. İfade gücün ve karizma, ilgi odağı olmanı sağlayacak. Sosyal ortamlarda kendini rahat hissedeceksin, yeni bağlantılar kurmaya açık ol. İçindeki lider ruh, projelerde ön plana çıkmana ve diğerlerine ilham vermene yardım edecek.Ama dikkat, aşırı cesaret ve özgüven seni bazı risklere de açık hale getirebilir. Hırslı yaklaşımlarına bir nebze fren yaparak, çevrendekilerin fikirlerine de kulak vermen faydalı olabilir. Bu gün, yaratıcılığını ön plana çıkar; sanatsal veya kelimelerle ifade edebileceğin bir şey yaratmak, ruhunun ihtiyaç duyduğu tatmini sunabilir.Aşk hayatında heyecan verici gelişmeler yaşanabilir. Kendini çekici hissettiğin bu anlarda, duygusal bağlarını kuvvetlendirmek için fırsatlar doğabilir. Ancak, duygusal derinliklere inmeye cesaret etmelisin; yüzeyde kalmaktan kaçın. Unutma, gerçek yakınlıklar sahici duygularla inşa edilir. Bugün, kalbini açmak ve sevdiklerinle paylaşımda bulunmak için mükemmel bir zaman.
Bugün detaylara olan düşkünlüğün, iş ve günlük hayatında önemli bir rol oynayacak. Yaratıcılığını konuşturmak için uygun bir zaman. Gözüne çarpan küçük hatalar, içsel huzurunu kaçırabilir; bu nedenle sabırlı olmalı ve daha büyük resme odaklanmalısın. İletişim açısından verimli bir dönemdesin, başkalarıyla olan ilişkilerini güçlendirmek için fırsatlar karşına çıkabilir. Sağlık konularında dikkatli olman gerektiğini bilmelisin; sağlıklı alışkanlıklar edinmek için motive olabilirsin. İçsel disiplinin ve özverinle yeni hedeflere yönelmek, başarılarını artıracak. Unutma, mükemmeliyetçi yapını dengede tutmak, seni daha huzurlu kılabilir.
Bugün sosyal ilişkilerde dikkatli olma zamanı. Yeni tanışmalar ya da akraba ve arkadaşlarla olan etkileşimlerde yanlış anlaşılmalara açık bir dönemdesin. Duygusal dengeyi korumak adına içsel huzurunu sağlaman önemli. Önemli kararlarda aceleci davranmamak, düşüncelerini netleştirmek faydalı olacaktır. Sanat veya estetik alanında yaratıcı projelerle ilgilenmek, ruh halini olumlu yönde etkileyebilir. Kendi değerlerinle uyumlu seçimler yapmak, ilerleyen günlerde seni daha da rahatlatacak. İlişkilerde şeffaflık ve dürüstlük arayışı, aradığın bağlantıları bulmanda kilit rol oynayacak. Dikkatini içsel dünyana yöneltip, neye ihtiyaç duyduğunu keşfetmek adına meditasyon veya doğa yürüyüşleri denemen yararına olabilir.
Derin duygularınla yüzleşme zamanın. İçsel dünyana daha fazla odaklanarak, gizli hislerinle barışmak isteyebilirsin. Yakın ilişkilerde samimiyet vurgusu öne çıkıyor; partnerinle veya dostlarınla daha derin bir bağ kurma arzusundasın. Ayrıca, ruhsal anlamda kendini yenilemek için meditasyon veya doğayla iç içe aktiviteler sana iyi gelebilir. Gizli kalmış yeteneklerin veya tutkuların yüzeye çıkabilir; bu potansiyelini keşfetmek adına adım atabilirsen büyük fırsatlar elde edebilirsin. Unutma, karanlıkta parlayan yıldız gibi, senin de içindeki ışığı dışarı yansıtma vakti geldi.
Dünyaya açık bir zihinle yaklaşacağın olaylar seni bekliyor. Keşif arzun yüksek; yeni deneyimlere ve insanlara yönelmek isteyeceksin. İçsel huzuru bulmak için doğayla bağını güçlendirmek, dışarıda vakit geçirmek faydalı olabilir. İletişimdeki samimiyet, karşılaştığın insanlarla derin bağlantılar kurmana yardımcı olacak. Farklı bakış açıları edinecek ve zihin açıklığı sayesinde yeni fırsatlar yakalayacaksın. Esnek olmalı, biraz spontane davranmaktan zarar gelmeyecek. İşle ilgili konularda ise sabırlı olman, belirlediğin hedeflere ulaşmanda sana yardımcı olacak. Eğlenceli bir gün geçirebilir, sosyal hayatını renklendiren aktivitelere katılabilirsin. İçsel motivasyonunu koruyarak ilerlemekte fayda var; hislerini dinlemek, seni daha yukarı taşıyacak adımlar atmana olanak tanıyacaktır.
Bugün, kararlılığın ve disiplininin ön planda olduğu bir dönemdesin. Sorunları çözme yeteneğin ve pratik yaklaşımın, çevrendekilere ilham verebilir. İleri görüşlülüğünle, hedeflerine ulaşmak için sağlam adımlar atma fırsatı bulacaksın. İlişkilerinde sadık ve güvenilir biri olarak, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek için çaba harcamak isteyebilirsin. İş hayatında ise, birikimlerinle ve deneyimlerinle başkalarına yol gösterebilir, fark yaratabilirsin. Duygusal anlamda biraz içe dönük hissedebilirsin; bu, derin düşünceler ve kişisel gelişim için fırsat sunar. Kendine zaman ayırmayı unutma, böylece içsel dengeni bulabilirsin. Şans ve fırsatlar, planlarını gerçekleştirme yolunda seninle olacak.
Bugün, zihnindeki yenilikçi fikirlerle çevrendekilere ilham verebilirsin. Düşüncelerini serbestçe ifade etme fırsatını yakalayacak, özgün projelere adım atmaya cesaret edeceksin. Sosyal ilişkilerin güçlenecek, beklenmedik insanlarla tanışma şansı bulabilirsin. İçsel huzurunu artıran aktivitelerle meşgul ol, bu seni daha da canlandıracak. Arkadaşların ve sevdiklerinle geçireceğin zaman, keyifli anılar biriktirmeni sağlayacak. Ancak, ani değişimlere karşı dikkatli olmalı ve sabırlı kalmalısın; zira bazı durumlar beklediğinden farklı gelişebilir. İçgüdülerini dinlemek, bu tür belirsizliklerle başa çıkmanda yardımcı olacak. Unutma, özgürlüğün en büyük kaynağı, sınırlarını doğru belirlemekte yatar.
Duygusal derinliklerin ve sezgilerin ön planda olduğu bir dönemdesin. İçsel huzur arayışın, günlük yaşamına yansıyor. Sanatsal yeteneklerin ve yaratıcılığın için mükemmel bir zaman dilimi; ilham peşinde koşarken, zihnindeki projeleri hayata geçirebilirsin. Duygusal bağların güçlenecek, sevdiklerinle olan iletişimin derinleşecek. Kendini açıkça ifade edebilmek birkaç zorlayıcı durumla karşılaşmanı sağlayabilir, ancak bu süreçte içsel bilgelik ve sezgine güvenmen önemli. Maddi konularda daha dikkatli olmalı, harcamalarını gözden geçirmelisin. Geçmişin izleri bugününü etkileyebilir; affetmek ve geçmişle barışmak, kendine yapacağın en büyük iyilik. Çevrende seni destekleyen insanlar var; onlarla vakit geçirmek, ruhunu besleyecek. Kendi sınırlarını belirlemek, gereksiz yüklerden kurtulmanı sağlayacak. Unutma ki ruhsal ve duygusal dengeni sağlamak için kendine zaman ayırmak, bu dönem için oldukça kıymetli.