Anısı Yolumuza Yoldaştır: “Oben Güney”

31 yıl önce bugün; Türkiye Tiyatrosunun büyük üstadlarından, şair, yazar, oyuncu ve yönetmen Oben Güney aramızdan ayrıldı. Şimdilerde çok tanınmayan bu değerli ağabeyimizi en azından hatırlatmak bize düştü. Anısı yolumuza yoldaştır. Saygıyla…

Oben Güney (d. 7 Aralık 1938 – İstanbul, ö. 28 Ağustos 1993 – İstanbul), Türk tiyatro ve sinema sanatçısı; yönetmen, yazar, oyuncu.

1953 yılında şiir yazmaya başlayan Oben Güney; ertesi yıl Behçet Kemal Çağlar ve Attilâ İlhan’la mektuplaşarak tanışır. 1955 yılında ise, tiyatroya ilgi duymaya başlar, bu arada Başkent ve Varlık dergilerinde ilk şiirleri yayımlanır. 1956’da ilk kez amatör olarak sahne tozunu yutan sanatçı, bir yıl sonra Dormen Tiyatrosu’nda aldığı kursları bitirir. Profesyonel anlamda 1958 yılında Nisa Serezli, Aydemir Akbaş gibi sanatçılarla ilk profesyonel oyununu oynar. Askerliğinin ardından bir yandan yazdığı şiirlerini yayımlatmaya devam ederken, diğer yandan tiyatro oyunculuğunu sürdürür. 1960 yılında Almanya’ya giderek Ulm Tiyatrosunda eğitim alır. Dönüşünde Ankara’nın tek özel tiyatrosu olan Meydan Sahnesi’nde Adalet Ağaoğlu, Çetin Köroğlu, Kartal Tibet, Başar Sabuncu, Selçuk Uluergüven gibi sanatçılarla çalışır.

1963’te AST bünyesinde yer alır. 1968’de Fransa’ya giderek Fransız tiyatro ustalarıyla tanışıp onlardan bilgiler alır. Türkiye’ye dönünce Özdemir Nutku ve Demircan Türkdoğan ile birlikte Yenişehir Tiyatrosunu kurarlar. Topluluğun dağılmasından sonra, Markopaşa Oyuncuları adlı yeni bir oluşumun içine giren Güney, Anadolu’ya turnelere çıkar: Turnelerde linçten – taşlanmaya, ayakta alkışlanmaktan, evlerde konuk edilmelere kadar çeşitli tepkiler görürler.

Tekrar AST’a döndüğü 1970 yılında Polonya’ya gider. Varşova Devlet Tiyatrosu’nun çalışmalarını izler. Uzun bir süre Krakow Üniversitesinin konuğu olarak Varşova’da tiyatro çalışmaları yapar, şiirleri yayımlanır, oyunları sergilenir. Varşova’da tiyatro üzerine konferanslar verir.

1972’de hastalanan sanatçı, iki kez ameliyat olur, Krakow’da sol böbreği alınmak zorunda kalınır. 1971’de hava değişimi için Yugoslavya’ya giden Güney’in, oradaki basın organlarında röportajları, söyleşi ve yazıları yayımlanır.

Norveç, İsveç, İspanya, Yunanistan, Çekoslovakya Macaristan ve İtalya’da tiyatro araştıma vbe çalışamaları yapan sanatçı, bazı ülkelerde oyuncu olarak da sahneye çıkar. 1977’de Maria Jala ile evlenir, eşinin hamile kalması üzerine yurda döner. Bu evliliğinden iki çocuğu olmuştur. 1978 yılında Oben Güney, İstanbul Şehir Tiyatroları’na yönetmen, oyuncu, Yönetim Kurulu Üyesi olarak katılır. 1982’de 12 Eylül Darbesi yönetimi sonucu görevine son verilir.

Bu süreçte uzun süre ekonomik sıkıntılar çeken ve sağlığı bozulan sanatçı, 1986’da yeniden İstanbul Şehir Tiyatroları’na girer. Arada özel ve ödenekli tiyatrolarda rol alır. 1991’de kalp hastalığı ve böbrek yetmezliği nedeniyle sanat hayatından uzaklaşmak zorunda kalır. Ayrıca 217 skeç ve radyo oyunu yazmış, 60 radyo programında yönetmenlik yapmıştır. Çoğu yayımlanan 600 kadar şiiri vardır. 30 civarında Fransızca ve Lehçe düzyazı çevirisi yapmış, 50 den fazla inceleme – araştırma yazısı çıkmış, İnsanda Tiyatro – Tiyatroda insan adlı kitabının birinci cildini çıkarmıştır.

Sanatçı; otobiyografisini yazdıktan bir ay sonra, böbrek nakli beklerken ölür.