Hatırlıyorum, Irmak Örnek ile ilk karşılaşmam, 2012 yılında Aslı Öngören’in rejisiyle İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları’nda sahneye konulan “Zengin Mutfağı” adlı oyunla olmuştu. Yaşar kıldığı hizmetçi kız rolündeki başarısı, sahiciliği, inandırıcılığı, sahne hakimiyeti, yarattığı ilüzyon, aradan geçen bunca yıla rağmen, hala tüm canlılığı ile belleğimde.
“Zengin Mutfağı”nı, “Çiçek Prenses”, “Para”, “Lysistrata” , “Ölü Ordunun Generali”, “Kuvayi Milliye Destanı”, “Romeo’yu Beklerken” izledi. Sahi, Irmak Örnek, 2016 yazında pek çok arkadaşıyla birlikte “performans düşüklüğü”(!) gerekçesiyle İBBŞT’den ihraç edilmişti…
Ve 2022’de, “Fosforlu Cevriye“deki başarısıyla bir defa daha izleyiciden tam not aldı Irmak Örnek.
“Nadide Hayat” filminin rastalı kızı, “Cesur ve Güzel“in Şirin’i, Fosforlu Cevriye’ydi artık.
İlk mektebi Galata Köprüsü, ortaokulu Tophane, lisesi Yüksek Kaldırım olan, ama bir türlü Beyoğlu’na çıkıp yüksek tahsilini yapamayan Cevriye… Hani, şu adresi lodosa, poyraza, kara, yağmura, karayele göre değişen Cevriye. O’nunla aynı sokaklarda iş tutan Güllü, Marika, Melahat, Cemile, Fatoş… Birden salonun tavanında beliren yıldızlar.İçe işleyen o muhteşem final. Hep tekrarladığım gibi, “Fosforlu” perdesini açtı ve daha ilk andan itibaren gerçek bir hit olduğunu kanıtladı.
Irmak Örnek ile “Fosforlu”dan, tiyatrodan konuştuk…
Pınar Çekirge – En sonda sorduğum soruyu bu defa en başta soracağım. Buğulu bir pencere camına ne yazardın?
Irmak Örnek – Yıldız çizerdim.
Yavuz Pak – Kendini mutlu hissederek yaptığım tek şeyin oyunculuk olduğunu söylemiştin. Sahnede, ekranda, beyaz perdede oyunculuk… Senin için farkı var mı?
Irmak Örnek – Benim için üçü de çok farklı deneyimlerdi. Üç alan da bambaşka çalışma teknikleri, zamanlama, emek ve sabır istiyor. Yaşattığı tatmin de başka. Tiyatroda anında karşılık alıyorsun. Muazzam bir his. Dizi ve sinemada aynı anda çok fazla insana ulaşıyor olmak da günümüz teknolojisinde ayrı bir etkileşim yaratıyor. Seyirci seni internette paylaşıyor, bir şeylere etiketliyor, sahnelerle ilgili tweet atıyor vs. Sanki kendini aynı anda izleyicilerle birlikte aynı salonda oturmuş izliyormuşsun gibi ilginç bir duygu. Tiyatroda kendini izleyememek hem lanet bir şey hem de çoğu zaman lütuf. Kendini seyredememek, kendini yargılamamanı ve daha özgür olmanı sağlıyor. Lakin bazen de düşünüyorum, o an sahnede görsellik nasıl, şarkı ile birleştiğinde nasıl hissettiriyor şu an seyirciye, kostümlerle nasıl görünüyoruz uzaktan? Meraktan ölüyorum.
Pınar Çekirge – Tiyatro tutkun nasıl başladı?
Irmak Örnek – Cırcır Böceği desem….Ahhhh, o Cır Cır Böceği… İlk defa sahneye çıkışım. Kreşteyim. Dört yaşımdayım sanırım. Sahneye “Karınca ile Cır Cır Böceği”nin hikayesini koymak istemişler, ben de Cır Cır Böceği
olmuşum. Provalarda hiç yapmadılar ama, oyun günü benim konuşacağım sırada bana mikrofon uzattı öğretmenim. Ben o mikrofona konuşunca ve sesim tüm salonda büyüyünce bu bana komik geldi ve inanılmaz biçimde gülmeye başladım. Durduramadım kandimi. Katıldım sahnede. Konuşmaya çalışıyorum, ben konuşmaya çalıştıkça öğretmen ağzıma dayıyor o mikrofonu, sesimi öyle gür duydukça daha çok gülüyorum ve herkesin
önünde daha fazla dayanamayıp gülmekten altıma kaçırdım. Seyirci de gülmeye başladı. Öğretmenimle sahneden çıkarırken beni alkışladılar. İlk sahne deneyimim budur. Travmaya dönüşebilecek bir hikaye alkışla sonuçlandığı için sanırım beni hiç de bozmadı. Her sene en az bir gösteriyle eğitim hayatım boyunca sahneye çıktım. Bu sefer altıma kaçırmadan!
Foto: Ahmet Abaş Çelikbaş
Yavuz Pak – Ailen oyuncu olmanı hoşgörüyle karşıladı mı?
Irmak Örnek – Başlarda her Türk ailesi gibi endişelendiler. Desteklediklerini pek söyleyemem. Aç kalacağımı düşündüler. Çünkü hedefim tiyatro oyuncusu olmaktı. Tiyatrocu deyince de şartlar onları korkutuyordu. Haklı olduklarını gördüğüm zamanlar çok oldu. Aç da kaldım, işsiz de, tükenmişlik sendromu da yaşadım ama nihayetinde sevdiğim bir şeyi meslek edindim. Mutluyum.
Pınar Çekirge – İzmir Ekonomi Üniversitesi Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Bölümü’nü bitirdin. Oyunculuk eğitimini sorsam…
Irmak Örnek – Ailem desteklemeyince mecburen başka bir alanda eğitim aldım. Ama o okulda da da zamanımın çoğunu tiyatro kulubünde geçiriyordum. Mezun olunca hayat biraz zorlaştı. Ailevi sorunlar başladı. İzmir’de kendimi sıkışıp kalmış hissediyordum. Oyuncu olmak istiyordum ancak artık iş de bulmam lazımdı, mezun olmuştum. Ağır bir depresyona girdim. Tüm gün uyuyor, akşamları sabaha kadar ayakta kalıp halime acıyor ve ne yapacağımı bilmeden ağlıyordum. Sonra olaylar gelişti. Bir akrabam aracı olup tüm hayatımı değiştirdi. İstanbul’a geldim, yüksek lisansa başvurdum. Kazandım. Bahçeşehir Üniversitesi İleri Oyunculuk programından 2012’de mezun oldum. Aynı yıl İstanbul Şehir Tiyatroları’nın Zengin Mutfağı adlı oyunu için yaptığı seçmeye girdim. Rolü aldım. Profesyonel oyunculuk hayatım da böylece başlamış oldu.
Foto: Ahmet Abaş Çelikbaş
Pınar Çekirge – Sanat hayatının ilk dönüm noktası bana göre “Zengin Mutfağı” olmuştu. Eser Vasıf Öngören. Yönetmen Aslı Öngören. Biraz o süreçten bahsetsen….
Irmak Örnek – Benim hayatın gerçeklerini öğrenme okulumdur Zengin Mutfağı. Aslı gibi bir kadının hayatına dahil olmak, Murat Garipağaoğlu gibi bir oyuncu ile çalışmak benim şartlarımdan gelmiş biri için mükemmel bir tesadüftü. Ali Mert Yavuzcan, Ozan Gözel ve Selçuk Yüksel arkadaşlarım oldular, daha da ne isterim? Gözümü açtılar. Apolitik denebilecek bir gençtim ve masa başı provalarının olduğu süreçte neler öğrendiğimi, ne iç hesaplaşmalardan geçtiğimi ne kadar anlatsam az. Beni bilinçli bir insan haline getirdi Zengin Mutfağı. Farkındalığım arttı.
Pınar Çekirge – Ahh, “Zengin Mutfağı”nın prömiyerinde yaşadığın olay…
Irmak Örnek – Off… Hiç sormayın. Ama işte tesadüf denen bir şey yooook. Hayatımda ilk defa aynı anda 600 kişinin karşısında çıkacağım. Bir kurum çalışanıyım artık ve beni ilk defa görecekler, tiyatroya yeni gelmiş bir genç oyuncu olarak. Şimdi bugünden baktığımda çok iyi yönetmişim başıma gelen o aksiliği. Oyunda bir dakikadan az bir sürede nişan kostümümü değiştirip hizmetçi kostümünü giymem gerekiyor. Saçım tamamen toplanacak ve at kuyruğu yapılacak aynı anda. Defalarca çalışıldı bu. Gelgelelim, bir anlık uyumlanma hatası yüzünden terzimiz tam hizmetçi kostümümün fermuarını çekerken ben ayakkabımı giyebilmek için yere eğildim ve sırtımda boydan boya uzanan fermuar terzimizin elinde kaldı. Sırtım kalçalarıma kadar açık! Ve tüm oyunu o kostümle oynayacağım. Bir an birbirimize bakakaldık. Ben o sırada askıda asılı bir hırka gördüm. Başka bir oyunun provasından kalmış olmalı. Hiç düşünmeden üstüme geçirip attım kendimi sahneye. Bir süre böyle oynadım. Partnerim Mert’in solo şarkısında kulise geçme şansım vardı. Terzimiz aynı şeyi düşünmüş olacak ki beni elinde iğne iplikle orada bekliyordu. Hemen üstümde dikiverdi fermuar yırtığını. Ve oyuna devam ettik. Buna supleks deniyormuş. O gün öğrendim. Oyun sırasında beklenmedik bir şey olduğunda akışta kalabilme ve seyirciye belli etmeme refleksi diye tanımlayabiliriz. O hırka oyunumuzun bir parçası oldu. Sonraki oyunlarda, sahneye hep o hırkayı giyerek geldim. Aslı da rejiye hizmet ettiğini düşündü ve böyle bir katkı sağladı oyunumuza.
Foto: Ahmet Abaş Çelikbaş
Pınar Çekirge – Dünya güzeli “Çiçek Prenses” olarak çocuk izleyiciyi de büyülemiştin… Çocuk tiyatrosunda görev almak nasıl bir duyguydu?
Irmak Örnek – Benim için yorucuydu. Ben iş yerimde disiplin, dakiklik seven kontrolcü bir insanım. Türkiye’de çocuk oyunu oynarken ebeveynleri eğitmeye çalışıyoruz biz. Çocuğa örnek olması gerekirken oyun boyunca elinden telefonunu düşürmeyen babalar, sahnede oyuncunun rahatsız olmasından çekinmeden video, foto çeken anneler. Bağırarak konuşan çocuklar ve onları uyarmayan aileleri. Ben geriliyorum, yalan yok. O yüzden çocuklaşma lüksüne erişsem de çocuk oyunu oynarken etrafta koşan, kurallara uymayan çocukları görünce çok canım sıkılıyor. Biz sahnede barış üstüne, kardeşlik üstüne bir eser oynuyoruz ama bunu sunduğum çocuk daha sahneye çıkmaması gerektiğini bilmiyor. Çok benlik bir iş değil o yüzden.
Foto: Ahmet Abaş Çelikbaş
Yavuz Pak – Suat Derviş ve Gülriz Sururi’nin mirası, Yelda Baskın’’ın yönettiği “Fosforlu Cevriye” projesinde yer alman nasıl gerçekleşti?
Irmak Örnek – Seçme yapıldı. Girdiğim en zorlayıcı beni geren seçme süreciydi çünkü şarkı söylemem gerekecekti. Evet, Zengin Mutfağı’nda da şarkı söylüyordum ama burada üç saat boyunca hem oyunun lokomotifi olacak hem dans edecek hem de şarkı söyleyecek bir karakter için seçmeye girecektim. Yelda kitaptan bir tirat yolladı. Çalıştık tüm aday kızlar. Üç tane de birbirinden farklı türlerde şarkı söylememiz istendi. Bunlardan biri Üç Kuruşluk Opera’dan Barbara Song’du. Çok çalıştım. Özel bir eğitimim olmadığı için şan üzerine, şarkı söylemek konusunda her zaman çekincem olmuştur. Rolü aldıktan sonra, tüm yaz şan dersleri almaya başladım ve kondisyonum yükselsin diye aletli pilatese başladım. Cevriye ve Irmak arasında nasıl bir duygusal ya da organik bağ kurdum? Başlarda ona çok üzülüyordum. Üst bir bakışla değil. Ona acımıyordum asla. Ama hikayesinin böyle bitmesine çok üzülüyordum, kendimi onun yerine koymadan duramıyordum. İsyan ettim kitabı ilk okuduğumda, Allah’ı böyle seven, bu kadar tevekküllü, ne istediğini bilen ve şansına güvenen bu kızın sonu böyle olamaz diye. Sonra Yelda tek bir cümle ile bu isyanıma da cevap verdi: “Bu kızların her biri bir sokak arasında, bir adamın ellerinde ya da bir köprü altında zaten öylece uçup gidiyorlar bu hayattan. Eğer kitap böyle bitmeseydi Cevriye bir kahraman olurdu ama şimdi hayatın tam da kendisi.”
Foto: Ahmet Abaş Çelikbaş
Yavuz Pak – “Zengin Mutfağı” ve “Fosforlu Cevriye” gibi iki önemli oyunda rol aldın. Dünden bugüne baktığında, oyuncu olarak Irmak Örnek’i değerlendir misin?
Irmak Örnek – Fosforlu Cevriye provaları başlarken altı yıldır sahneye çıkmamıştım. Zorlanacağımı tahmin etmiştim ama özgüvenimin bu kadar beni terk ettiğini görmek beni biraz yordu. Tecrübe çok önemli, lakin tekrar da önemli. Beden bir makine. Sahneye konan oyun ayrı bir makine ve sen o makinenin içinde tıkır tıkır, doğru çalışmalısın. Çok uzun süre sahneye çıkmamak benden biraz o tıkır tıkır işleyen ritmi götürmüş. Elimi kolumu nereye koyacağımı bilemedim bir süre, klişelere de battım, akla ilk gelenleri de denedim, sonra eledik onları kurtulduk. Şimdiki haline getirdik Cevriye’yi. Şu anda Zengin Mutfağı’ndaki Irmak’a kıyasla daha çok seviyorum kendimi ve daha hakimim yaptığım işe, ancak merak aynı merak. Bu da iyi bir şey sanırım.
Yavuz Pak – Tiyatro topluluğu, sahne ve prömiyer sayısının (pandemi haricinde) giderek yükseldiği ve niceliksel bir sıçramanın yaşandığı günümüz Türkiye tiyatrosunda nitelik olarak da bir sıçrama yaşadığını söyleyebilir misin ?
Irmak Örnek – İyi işler var tiyatroda. Ciddi anlamda güzel şeyler çıkıyor. Bunun olması için de deneme alanlarının çoğalması gerekiyor. Bir şey yapılacaksa mutlaka nitelikli olmalıdır gibi bir görüşün insanların merakını, hevesini, deneme heyecanını kıracağını düşünüyorum. Deneyecek, eleştiri alacak ve gerçekten bu işi istiyorsa bir daha, bir daha deneyecek. Alternatif mekanlarda çok zor şartlarda çok acayip şeyler yapanlar var. Bir de büyük, pahalı salonlarda yapılan işler var. Bambaşka dünyalar, bambaşka amaçlar. Biletine çok para verip ortalama bir şey seyretmektense, ışığı, dekoru neredeyse olmayan bir tiyatroda güzel bir fikri seyretmeyi tercih ederim.
Yavuz Pak – Bugün tiyatromuzda daha çok karşı karşıya kalınan sansür ve otosansür hakkında ne söylersin?
Irmak Örnek – Ülkemizin bir gerçeği ve bu olgularla fırsat buldukça mücadele ediyoruz. Mesela, Fosforlu Cevriye yazıldığı dönem için zaten devrimci bir kitap ve bugün de insanları rahatsız edebiliyor. Biz herhangi bir otosansür uygulama ihtiyacı hissetmedik çalışırken. Böyle bir baskı da görmedik. Ama tabii bu şimdi, bugünün koşullarında böyle. Mesleği fahişelik olan bir kadının ona “siz” diye hitap eden bir adama olan aşkını konu alırken, sağlam sistem eleştirisi yapar Fosforlu Cevriye. Namus meselesini sorgular, sorgulatır seyirciye. Bugün böyle bir eserle sahneye çıkabildiğimiz için kendimizi şanslı hissediyorum.
Foto: Ahmet Abaş Çelikbaş
Pınar Çekirge – Bu güzel söyleşi için çok teşekkür ederiz Irmak.
Irmak Örnek – Ben de size ve Tiyatro… Tiyatro… Dergisi’ne çok teşekkür ederim.
