1
Arkeoloji bilimine önemli katkılarda bulunan, Türkiye’nin ilk kadın arkeoloğu Prof. Dr Jale İnan, 20 yıl önce bugün, 27 Şubat 2001’de hayata veda etti. Alanının ilk kadın uzmanı olan İnan, yapmış olduğu programlı kazılarla Perge ve Side antik kentlerinin gün yüzüne çıkmasını sağladı ve çıkarılan eserlerin Antalya Side’de kurduğu müzelerde sergilenmesine öncülük etti.
Peki yaptığı çalışmalarla arkeoloji alanında ismini unutulmazlar arasına kazıyan Jale İnan kimdir?
Jale İnan 1914 yılında İstanbul’da doğdu. Babası, müzeci ve arkeolog Aziz Ogan, annesi Mesture Hanım’dı. Lise öğrenimini Erenköy Kız Lisesi’nde tamamladı. Babasının mesleki gezilerine katılarak arkeoloji ile genç yaşta tanıştı.
Aleksander von Humboldt Vakfı’nın bursu ile, arkeoloji okumak üzere 1934 yılında Almanya’ya gitti. Bir yıl sonra da Türk Cumhuriyeti devlet bursunu kazandı. 1935 – 1943 yılları arasında klasik arkeoloji bilim dalında lisans ve doktora eğitimini Berlin ve Münih üniversitelerinde tamamladı. 1943 yılında Prof. Dr. Rodenwalt’ın yanında “Kunstgeschichtliche Untersuchung der Opferhandlung auf römischen Münzen” adlı teziyle doktorasını tamamlayarak Türkiye’ye döndü. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Eski Çağ Kürsüsü’nde Prof. Dr. Clemens Emn Bosch’un asistanı olarak atanan Jale İnan, lise yıllarında tanıştığı Mustafa İnan’la 1944 yılında evlendi. Ertesi yıl tek çocukları Hüseyin dünyaya geldi.
1946 yılında İstanbul Üniversitesi Klasik Arkeoloji Kürsüsü’nün kurulması çalışmalarına katıldı ve bu kürsünün ilk asistanı olup Prof. Dr. Arif Müfid Mansel’in asistanlığını yapmaya başladı. Aynı yıl Arif Müfid Mansel’le birlikte Türk Tarih Kurumu adına Antalya’da Side antik kenti kazısına, ertesi yıl Perge antik kenti kazısına başladı. 1953 yılında doçent, 1963 yılında profesör oldu. Mansel’in ardından 1974-1980 yılları arasında Side, 1975-1987 yılları arasında Perge kazılarına başkanlık etti. Kazıları sırasında Side Roma Hamamı’nın Side Müzesi’ne dönüşmesi için emek verdi. 1975 yılında Klasik Arkeoloji Kürsüsü’nün Başkanı oldu ve bu görevini 1983 yılında emekli oluncaya kadar sürdürdü.
Jale İnan, Side ve Perge’deki kazıların dışında 1970 – 1972 yılları arasında Kremna (Bucak, Burdur) ve 1972 – 1979 yılları arasında Pampfilya Seleukeiası (Manavgat) antik kentlerinde kurtarma kazıları gerçekleştirdi. Antik dönem heykeltıraşlık sanatı üzerine çok önemli eserler verdi. Yayınladığı kitaplar Anadolu’nun Roma ve Erken Bizans dönemi portreciliği konusundaki çok önemli başvuru eserleri arasına girdi.
Jale İnan, 1980 yılında Perge’de ekibiyle birlikte belden yukarısı olmayan bir Herakles heykeli buldu. “Yorgun Herkül” olarak bilinen heykelin belden aşağısı Antalya Müzesi’nde sergilenirken üst bölümü yıllarca bulunamadı. 1990’da gazeteci Özgen Acar yayınladığı bir haberde kayıp parçanın ABD’de olduğunu duyurdu. Tarihi eser koleksiyoncusu Shelby White ve Leon Levy çifti ile Boston Güzel Sanatlar Müzesi tarafından 1981’de yarı yarıya satın alınan parçanın Antalya’da sergilenen heykelin üst kısmı olduğu, 1970’lerde Türkiye’den kaçırıldığı iddia ediliyordu. Jale İnan, Boston Güzel Sanatlar Müzesi’ndeki parça ile Antalya Müzesi’ndeki parçanın birbirine ait olduğunu 1990 yılında kanıtladı. M.S. 2. yüzyıla tarihlenen Yorgun Herkül heykelinin üst kısmı, 2011’de Türkiye’ye getirildi.
1991 yılında Side’deki Apollon Tapınağı kazısı ve onarımı için emek harcadı; 1992-1993’te Perge tiyatro kazılarını gerçekleştirdi. 1995 yılında Türkiye Bilimler Akademisi’nin şeref üyesi oldu. Son yıllarını Parkinson hastalığı ile mücadele ederek geçirdi. 2001 yılında hayatını kaybetti. Cenazesi Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi.
Türkiye’nin ilk kadın arkeoloğu olan Jale İnan, uzun yıllar devam eden programlı kazılarla Perge ve Side antik kentlerinin gün ışığına çıkarılmasına emek vermiş; çıkarılan eserlerin sergilenmesi için Antalya ve Side müzelerinin kurulmasını sağlamıştır. Programlı kazıların dışında tarihi eser kaçakçılığına karşı çeşitli kurtarma kazıları gerçekleştirmiştir.
Bugün enerjin yüksek, cesaretin ve atılganlığın ön planda. Yeni projelere başlamak veya mevcut işlerini daha da ileri taşımak için uygun bir zaman. İlişkilerde spontane ve samimi yaklaşımın, çevrendekilere ilham verebilir. Ancak sabırsızlık gösterme eğiliminde olabilirsin; bu yüzden düşünmeden hareket etmeden önce bir adım geri çekilmek faydalı olabilir. Sağlık konusunda dikkatli ol, aşırıya kaçmak genel dengeni bozabilir. Önemli kararlar almadan önce iyice düşünmekte yarar var. İletişimde kendini net ifade et, bu, yanlış anlamaların önüne geçebilir. Bugün gelen tekliflere açık ol, çünkü sürpriz fırsatlar kapını çalabilir.
Bugün, sabitliği ve güvenliği aradığın bir gün. İlişkilerde sürpriz gelişmeler olabilir; sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek için harika fırsatlar söz konusu. Kendini daha açık ve cömert hissedebilirsin, bu da başkalarıyla olan iletişimini artıracaktır. İş hayatında detaylara olan düşkünlüğün sayesinde önemli bir sorunu çözme şansın var. Aynı zamanda, kişisel projelerine daha fazla odaklanma isteği duyman muhtemel. Maddi konularda temkinli yaklaşmak, kayıpları önlemek adına faydalı olabilir. Kendine olan güvenin arttıkça, hedeflerine daha kararlı adımlarla yöneleceksin. Gün boyunca çevrendeki güzellikleri takdir etmek, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Sağlık konusunda da kendine özen göstermeyi unutma; belki de doğada vakit geçirmek iyi gelebilir.
Hareketli ve merak dolu bir gün seni bekliyor. Zihnindeki sorular, yanıt arayışların ve öğrenme tutkun seni pek çok yeni bilgiye veya insana yönlendirebilir. İkili ilişkilerde açık iletişim, karşındaki kişiye olan paylaşımlarını artırabilir. Farklı bakış açıları, sana yeni ufuklar açacak ve zihnini canlandıracaktır. Sosyal ortamlarda aktif olmayı, yeni bağlantılar kurmayı ya da var olan ilişkilerini derinleştirmeyi tercih edebilirsin. Ancak, dikkatinin dağılması ya da aşırı düşünmek, bazen küçük meseleleri büyütmene yol açabilir. Anlık heveslerin, seni hızlı kararlar almaya itebilir; bu nedenle sabırlı olmayı ve düşüncelerini netleştirmeyi unutmamalısın. İçsel huzurun ve zihin sağlığın için, bugün biraz kendine zaman ayırmak faydalı olacaktır. Doğayla ya da sevdiğin bir aktiviteyle ilgilenmek, tazelenmeni sağlayabilir. Kendini ifade etme gücünün yüksek olduğu bu dönemde, sanatsal yönlerini keşfetmeye yönelmek de keyifli olabilir.
Duyguların ön planda olacağı bir gün. İçsel derinliklere inmeye, kendini tanımaya ve sevgi ile şefkatle kendine yaklaşmaya fırsat bulabilirsin. Aile üyeleri ve sevdiklerinle olan bağların güçlenecek. Onların ihtiyaçlarına karşı duyarlı olmak, kalp huzuru getirecek. Bakış açını genişletmek, yeni deneyimlere açık olmak, zihnini ve ruhunu besleyecek. Kendini güvende hissetmek istersen, tanıdık ve güvenli alanlarda kalmalısın. Kalbini açmak ve samimi paylaşımlarda bulunmak, beklentilerinin ötesinde tatmin edici sonuçlar getirebilir. Unutma, hislerin gücünü kabul etmek, seni özgürleştiren bir yolculuğa kapı açabilir. Bugün, kendine ve başkalarına karşı nazik olmanın tam zamanı.
Bugün, yaratıcılığının zirveye çıktığı bir dönemdesin. Kendine olan güvenin artarken, fark edilir olmak isteği seninle bütünleşiyor. Bu dönemde, sahnede yer almak ve ilgi odağı olmak için fırsatlar karşına çıkabilir. Başkaları üzerindeki etkini hissetmek seni motive edecek. Sosyal çevrenle ilişkilerin güçleniyor; yeni arkadaşlıklar kurma veya mevcut ilişkileri derinleştirme şansı yakalayabilirsin. Bu süreçte, kendini ifade etme biçiminde cesur adımlar atabilirsin. Ancak dikkat etmen gereken konu, egonun kontrolünü elden bırakmamak. Sorumluluk alırken başkalarının duygularını göz ardı etmemek, ilişkilerini pozitif yönde etkileyecektir. İçsel bir dönüşüm içinde olduğun bu gün, kendini tanıma ve keşfetme fırsatı çok kıymetli. Zaman zaman sakin kalmayı hatırlamak, enerjini verimli kullanmana yardımcı olacaktır. Kendi değerini bilmek ve bunu etrafına da yansıtmak, seni başarıya ulaştıracak.
Detaylara olan hassasiyetin, bugünkü etkinliklerinde belirgin olacak. Sorunları inceleme kabiliyetin, çevrendekilere yol göstermeni sağlayacak. İş ve kişisel yaşamını dengelemek için zaman ayırmalısın; bu, içsel huzurunu sağlamana yardımcı olacak. Ayrıca, sağlığına dair alacağın önlemler, sana uzun vadede büyük fayda sağlayacak. İletişimde açık ve net olmak, yanlış anlamaların önüne geçecek. Bugün çevrenden gelen destek, kendine olan güvenini artıracak; yenilikçi fikirlerin etrafındakileri etkileyebilir. Kendine yönelik eleştirel bakış açını biraz yumuşatmalısın; bu, hem ilişkilerinde hem de kendi motivasyonunda olumlu bir etki yaratacak. Bolca nefes al, stresten uzak durmaya çalış ve içsel rehberliğine güven.
Sosyal ilişkilerinde uyum ve denge arayışında olacaksın. Bu dönemde, çevrendeki insanlarla olan bağlarını güçlendirmek ve yeni bağlantılar kurmak isteyebilirsin. Karşıt görüşteki kişilerle bile yapıcı bir diyalog geliştirmek, seni daha da besleyecek. İçsel huzurunu sağlamak ve ruhsal dengeyi korumak için zarif bir yaklaşım sergilemen faydalı olacak. Estetik ve güzellik arayışın artabilir; sanatsal faaliyetler veya keyif veren hobilerle ilgilenmek seni mutlu edecek. Kendini ifade etme şeklin daha derin ve etkileyici hale gelecek, bu da başkalarına ilham verebilir. Duygusal anlamda tatmin arayışında, uzlaşmacı bir tutum sergilemek önemli olacak. İlişkilerdeki küçük sorunlar, sevgi dolu bir yaklaşımla kolayca aşılabilir. İçgüdülerin ve sezgilerin güçlü; bunlara güvenerek kararlar alabilirsin. Unutma, denge her şeyin anahtarı.
Bugün duygusal derinliklerin ve sezgilerin ön planda olacak. Tanıdık ve tanımadık insanlarla olan ilişkilerinde yoğun bir bağ kurma isteği duyabilirsin. Karşılaştığın durumlar, içsel dönüşümüne katkı sağlayacak fırsatlar sunabilir. Gizli kalmış düşüncelerini paylaşmaya yönelik bir heves hissedebilirsin. Duygusal derinliklerine inmekten kaçma. Bu, senin büyüme ve anlayışını güçlendirecek.Kendini keşfetme sürecindesin; ruhsal alanını genişletmek için meditasyon veya sanatsal bir uğraşla meşgul olabilirsin. İçsel huzurunu bulmak adına, doğa yürüyüşleri yapmak veya sevdiğin bir müzikle zaman geçirmek iyi gelebilir. Ayrıca, maddi konularla ilgili ani gelişmeler yaşanabilir; sabırlı ol ve düşünmeden hareket etme. Bugün başkalarıyla bağlantı kurarken içgüdülerine güvenmek, yolunu aydınlatacak. Duygusal derinliklerin, başkalarıyla olan etkileşimlerini güçlendirecek ve güvenli bir alan yaratarak sana rahatlık hissi verecek.
Baskın enerjilerin seni özgürlüğe ve maceraya yönlendiriyor. İçsel bir keşif yolculuğuna çıkma arzusuyla dolusun ve yeni deneyimlere açılmayı hayal ediyorsun. Sosyal çevrende ilginç insanlarla tanışabilir, farklı fikirler edinebilir ve ufkunu genişletme fırsatı bulabilirsin. Merak duygun bugün daha da belirginleşecek, bu sayede seni heyecanlandıran konulara yönelebilirsin. Fakat, dikkatli olman gereken bir nokta var; düşüncelerini ifade etme şeklin, bazı kişilerle aranda yanlış anlamalara sebep olabilir. İçsel zaferlerin bileşeni olan sabrını kullanmalısın. İletişim sırasında empati kurmak, bağlantılarını güçlendirmene yardımcı olacak. Ayrıca, sezgilerin bugün oldukça güçlü; içsel sesine güvenmeyi unutma. Yeni bir eğitim ya da hobiyle ilgilenmek için mükemmel bir zaman. Hayatında yeni bir sayfa açma isteği seni besleyecek. Bütün bunlar, kendini ifade etme ve kişisel gelişim için önemli fırsatlar sunuyor.
Bugün, kararlı adımlar atma isteği içindesin. Hedeflerin daha netleşebilir ve bu, seni güçlü bir motivasyon kaynağı haline getirebilir. Disiplinli yapın sayesinde zorlu görevleri bile başarıyla tamamlayabilirsin. Ancak, sabrını korumaya dikkat etmelisin; bazı engellerle karşılaşabilirsin. İş ve sosyal hayatında insanlarla olan ilişkilerin büyük önem taşıyacak. Destek arayışında olanlara yardımcı olabilir, karşılıklı fayda sağlayacak iş birliği fırsatlarını yakalayabilirsin. İçsel bir denge bulmak için kendine zaman ayırmak, zihinsel dinlenme için faydalı olacaktır. Doğru kararlar almak için içgüdünü dinlemekten çekinme; sezgilerin bugün sana yol gösterecektir.
Bugün, yenilikçi düşüncelerin ve özgür ruhun ön planda. Beklenmedik durumlarla karşılaşabilir ve bu fırsatları değerlendirme konusunda cesur adımlar atabilirsin. Sosyal çevrenle paylaşımlar yapmak, yeni bağlantılar kurmak ve ilginç fikirler alışverişinde bulunmak için mükemmel bir zaman. İçindeki yaratıcılığı serbest bırakacak projelere yönelmek, seni besleyecektir. Diğerlerinden farklı düşünme yeteneğin, seni öne çıkarabilir. Duygusal olarak daha bağımsız hissetmek isteyebilirsin, bu süreçte sınırlarını belirlemen önemli. Esnek olmaya çalış ve kararlılıkla hedeflerine odaklan. Unutma ki, içten gelen sezgilerine güvenmek, karşına çıkan fırsatları değerlendirmek için en iyi yol.
Duygusal derinliklerin ve sezgisel yeteneklerin bugün oldukça güçlü bir şekilde ortaya çıkacak. Hayal gücün ve yaratıcılığın, seni sıradanlıklardan uzaklaştırıp farklı düşünmeye yönlendirecek. Duygusal bağların, özellikle de yakın ilişkilerin, anlayış ve empati gerektiriyor. Sevdiklerinle arandaki iletişimi güçlendirmek için nazik bir yaklaşım sergilemelisin. Kendine ait bir alan yaratman ve yalnız kalman, içsel huzurunu bulmana yardımcı olabilir. Sanat veya yaratıcılıkla ilgili bir şeyle ilgilenmek, seni motive edecektir. Ayrıca, önemli kararlar almadan önce düşüncelerin ve hislerin arasındaki dengeyi bulmaya çalış. Bugün ruh halin, seni yönlendiren en güçlü etken olacak. Kendine güven ve içsel hissiyatına kulak ver, zira potansiyelin en üst düzeye çıkma şansını yakalayabilirsin.
