1
Arkeoloji bilimine önemli katkılarda bulunan, Türkiye’nin ilk kadın arkeoloğu Prof. Dr Jale İnan, 20 yıl önce bugün, 27 Şubat 2001’de hayata veda etti. Alanının ilk kadın uzmanı olan İnan, yapmış olduğu programlı kazılarla Perge ve Side antik kentlerinin gün yüzüne çıkmasını sağladı ve çıkarılan eserlerin Antalya Side’de kurduğu müzelerde sergilenmesine öncülük etti.
Peki yaptığı çalışmalarla arkeoloji alanında ismini unutulmazlar arasına kazıyan Jale İnan kimdir?
Jale İnan 1914 yılında İstanbul’da doğdu. Babası, müzeci ve arkeolog Aziz Ogan, annesi Mesture Hanım’dı. Lise öğrenimini Erenköy Kız Lisesi’nde tamamladı. Babasının mesleki gezilerine katılarak arkeoloji ile genç yaşta tanıştı.
Aleksander von Humboldt Vakfı’nın bursu ile, arkeoloji okumak üzere 1934 yılında Almanya’ya gitti. Bir yıl sonra da Türk Cumhuriyeti devlet bursunu kazandı. 1935 – 1943 yılları arasında klasik arkeoloji bilim dalında lisans ve doktora eğitimini Berlin ve Münih üniversitelerinde tamamladı. 1943 yılında Prof. Dr. Rodenwalt’ın yanında “Kunstgeschichtliche Untersuchung der Opferhandlung auf römischen Münzen” adlı teziyle doktorasını tamamlayarak Türkiye’ye döndü. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Eski Çağ Kürsüsü’nde Prof. Dr. Clemens Emn Bosch’un asistanı olarak atanan Jale İnan, lise yıllarında tanıştığı Mustafa İnan’la 1944 yılında evlendi. Ertesi yıl tek çocukları Hüseyin dünyaya geldi.
1946 yılında İstanbul Üniversitesi Klasik Arkeoloji Kürsüsü’nün kurulması çalışmalarına katıldı ve bu kürsünün ilk asistanı olup Prof. Dr. Arif Müfid Mansel’in asistanlığını yapmaya başladı. Aynı yıl Arif Müfid Mansel’le birlikte Türk Tarih Kurumu adına Antalya’da Side antik kenti kazısına, ertesi yıl Perge antik kenti kazısına başladı. 1953 yılında doçent, 1963 yılında profesör oldu. Mansel’in ardından 1974-1980 yılları arasında Side, 1975-1987 yılları arasında Perge kazılarına başkanlık etti. Kazıları sırasında Side Roma Hamamı’nın Side Müzesi’ne dönüşmesi için emek verdi. 1975 yılında Klasik Arkeoloji Kürsüsü’nün Başkanı oldu ve bu görevini 1983 yılında emekli oluncaya kadar sürdürdü.
Jale İnan, Side ve Perge’deki kazıların dışında 1970 – 1972 yılları arasında Kremna (Bucak, Burdur) ve 1972 – 1979 yılları arasında Pampfilya Seleukeiası (Manavgat) antik kentlerinde kurtarma kazıları gerçekleştirdi. Antik dönem heykeltıraşlık sanatı üzerine çok önemli eserler verdi. Yayınladığı kitaplar Anadolu’nun Roma ve Erken Bizans dönemi portreciliği konusundaki çok önemli başvuru eserleri arasına girdi.
Jale İnan, 1980 yılında Perge’de ekibiyle birlikte belden yukarısı olmayan bir Herakles heykeli buldu. “Yorgun Herkül” olarak bilinen heykelin belden aşağısı Antalya Müzesi’nde sergilenirken üst bölümü yıllarca bulunamadı. 1990’da gazeteci Özgen Acar yayınladığı bir haberde kayıp parçanın ABD’de olduğunu duyurdu. Tarihi eser koleksiyoncusu Shelby White ve Leon Levy çifti ile Boston Güzel Sanatlar Müzesi tarafından 1981’de yarı yarıya satın alınan parçanın Antalya’da sergilenen heykelin üst kısmı olduğu, 1970’lerde Türkiye’den kaçırıldığı iddia ediliyordu. Jale İnan, Boston Güzel Sanatlar Müzesi’ndeki parça ile Antalya Müzesi’ndeki parçanın birbirine ait olduğunu 1990 yılında kanıtladı. M.S. 2. yüzyıla tarihlenen Yorgun Herkül heykelinin üst kısmı, 2011’de Türkiye’ye getirildi.
1991 yılında Side’deki Apollon Tapınağı kazısı ve onarımı için emek harcadı; 1992-1993’te Perge tiyatro kazılarını gerçekleştirdi. 1995 yılında Türkiye Bilimler Akademisi’nin şeref üyesi oldu. Son yıllarını Parkinson hastalığı ile mücadele ederek geçirdi. 2001 yılında hayatını kaybetti. Cenazesi Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi.
Türkiye’nin ilk kadın arkeoloğu olan Jale İnan, uzun yıllar devam eden programlı kazılarla Perge ve Side antik kentlerinin gün ışığına çıkarılmasına emek vermiş; çıkarılan eserlerin sergilenmesi için Antalya ve Side müzelerinin kurulmasını sağlamıştır. Programlı kazıların dışında tarihi eser kaçakçılığına karşı çeşitli kurtarma kazıları gerçekleştirmiştir.
Bugün enerjilerin yüksek olduğu bir gün. Cesaretin ve kararlılığın ön planda olacak. Yeni projelere başlamak için mükemmel bir zaman. İçsel motivasyonun oldukça güçlü; bu, hedeflerine ulaşma konusunda seni destekleyecek. İletişim becerilerini kullanarak çevrendeki insanlarla güçlü bağlar kurabilirsin. Ancak acelecilikten kaçınmaya çalış. Duygusal tepkilerin seni yanıltabilir. Kişisel sınırlarını koruma konusunda dikkatli ol, zira başkalarının beklentileri seni sıkıştırabilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; ruhsal olarak yeniden şarj olma ihtiyacın var. Seçimlerini yaparken iç sesine kulak ver. Bu dönem, büyüme ve gelişim için oldukça elverişli. Edge'inde dur, açık fikirliliğini koru ve yeni fırsatları değerlendir.
Bugün, kararlılığınız ve sabrınız ön plana çıkıyor. İlişkilerde sağlam adımlar atma arzusu içindesiniz. Sevdiklerinizle daha derin ve samimi bağlantılar kurabilirsiniz. Maddi alanlarda bazı fırsatlar gündeme gelebilir, dikkatli değerlendirmeler yapmalısınız. İçsel huzurunuzu bulmak için doğayla veya sanatsal faaliyetlerle vakit geçirmek faydalı olacaktır. Hayal gücünüzü besleyen aktivitelere yönelmek, ruhsal denginizi korumanıza yardım eder. Ancak, aşırı hırslı veya inatçı davranışlardan kaçınmalısınız; esneklik, birçok şeyin üstesinden gelmenizi kolaylaştırır. Bugün yeni fikirler veya projeler üzerinde çalışmak için uygun bir zemin var; yaratıcılığınızı ortaya koymaktan çekinmeyin.
İletişim becerilerin bugün ön planda, fikirlerinle dikkat çekebilirsin. Sosyal ortamlarda aktif ol ve yeni insanlarla tanış. Zihnini aç, yeniliklere ve farklı bakış açılarına şans tanı. Karşılaşacağın durumlarda esnek kalmak, başarıyı getirecek. Kısa yolculuklar veya yazışmalar gününe renk katabilir. Duygusal olarak biraz dalgalanan bir ruh haline kapılabilirsin, bu yüzden içsel dengenin kıymetini bilmek önemli. Meraklı ruhun sayesinde çevrendeki gizemleri keşfetme fırsatı bulabilirsin, bu da sana ilham verecek. İletişimde açık ve net olman, bazı sorunları hızla aşmanı sağlayacak. Kendini ifade ederken samimi ve içten olmaya dikkat et; bu, ilişkilerinde derinlik katacak. Eğitim veya öğretim konularında kayda değer gelişmeler olabilir. Yaratıcılığınla ilgili projelerde ilerleme kaydedebilirsin, bu nedenle tutkularının peşinden gitmekten çekinme.
Duygusal derinliklerinle yüzleşme zamanı. İçsel huzurunu bulmak için kendine zaman tanımalısın. Aile ve yakın dostlarla olan ilişkilerin ön plana çıkacak; samimi sohbetler, kalp bağlantılarını güçlendirebilir. Geçmiş anılar aklını meşgul edebilir. Eski yaraların iyileşmesi için adımlar atmalısın. Kariyerinde, içgüdülerine güvenerek önemli kararlar alabilirsin; bu, seni doğru yola yönlendirecek. Yaratıcılığını ifade etme fırsatı bulabilirsin, bu süreçte kendini özgür hissetmek önem taşıyor. Duyusal deneyimlere açıksan, küçük mutluluklar günlük rutininin renklenmesine yardımcı olacak. Kendine nazik davranmayı unutma; bu, ruhsal dengeyi sağlamana katkıda bulunur.
Bugün liderlik vasıflarının ön plana çıkacağı bir gün. İnsanlar senin kararlılığını ve özgüvenini fark edecek. Sosyal ortamlarda doğal bir çekim alanı oluşturacak ve çevrendekileri etkileme gücünü kullanabileceksin. Yaratıcılığını konuşturmak için çok uygun bir dönemdesin; ilham dolu fikirlerin üzerine gitmekten çekinme. Kalabalıklarda parlamak için sabırsızlanıyorsan, kendini ifade etme şansı bulabilirsin. Ancak dikkat etmen gereken bir nokta, egona kapılmamak ve düşüncelerini başkalarına dayatmaktan kaçınmak. İçten bir iletişim kurmak seni daha da güçlü kılacak. Bugün, ilişkilere dair duygusal derinliği keşfetme ve paylaşımda bulunma temaları öncelikli hale gelebilir. Yalnız olmadığını hissetmek ve güven dolu bağlar kurmak önemli olacak. Kısacası, ışıltını yaymak için harika bir zaman dilimindesin; içinde bulunduğun anın tadını çıkar!
Günün getirdiği enerjilerle en küçük detaylara bile dikkat etme arzusu içinde olacaksın. Pratik aklın, iş yerindeki zorlukları aşmana yardımcı olurken, iş arkadaşlarınla olan iletişiminin de güçlendiğini hissedeceksin. Başarı odaklı düşüncelerin, planlarına odaklanmanı sağlayacak. Sağlığına dikkat etme zamanı. Bunaltıcı bir dönemden geçiyorsan, kendine bir mola vermek iyi gelecek. Duygusal ilişkilerde, samimiyetin ve dürüstlüğün önem kazanıyor; açık iletişim kurmaktan çekinme. Yaratıcılığını ön plana çıkaracak fırsatlar da kapını çalacak. Hayatına yeni bir şeyler katma isteğin, seni keşiflere sürükleyebilir. Kendine güven ve içsel huzuru bulma arayışında, içsel sesini dinlemek senin için çok değerli olacak. Her şeyin bir zamanı var; sabırlı kalmaya özen göster.
Bugün ilişkiler ön planda. Sosyal çevrendeki insanlarla derin sohbetler yapma şansın var. Etrafındaki uyum ve denge, içsel huzurunu arttırıyor. Ancak bazı konularda kararsızlık yaşamaya eğilimli olabilirsin; kendi iç sesini dinlemeye çalışmak, seni doğru yolda ilerletir. İş veya projelerde grup çalışmalarında etkin olacaksın, fikirlerin başkaları için ilham kaynağı olabilir. Duygusal meselelerde ise açıklık ve dürüstlük sana fayda sağlayacak. Kendini ifade ederken nazik ama net olmalısın. Afrodit’in enerjisi, aşk hayatında sürprizlere neden olabilir; belirsizlikler, sevgi dolu bir anla dönüşebilir. Kendine zaman ayırmayı unutmamalı, meditatif aktivitelerle ruhunu dinlendirmelisin. Estetik bir şeylere yönelmek, yaratıcılığını canlandırır; sanat veya hobi projelerine odaklanabilirsin. Bugün, dengeni korumak adına birbirinden farklı alanlarda kendini keşfetmek için harika bir gün.
Gizli tutkuların ve derin duyguların yüzeye çıkma zamanı. İçsel yolculuğuna odaklanırken, etrafındaki insanlarla kurduğun bağlantıların derinleşeceği bir dönemdesin. Duygusal zekan ve sezgilerin, ilişkilerindeki karmaşayı çözmende sana rehberlik edecek. Kendini ifade etme biçimlerinde cesur olmalısın; içindeki derin hisleri paylaşmak, sevgi dolu bir ortam yaratmana yardımcı olacak. Maddi konular ve yatırımlar üzerinde de düşünme zamanıdır. Risk almak isteyebilirsin ama iyi araştırma yapmadan karar verme. Bugün, duygusal ve ruhsal dengeyi bulmak için meditasyona veya doğaya çıkmaya vakit ayırmak iyi gelebilir. Unutma, karanlıkla yüzleşmek her zaman sana ışık ve yeni bir bakış açısı kazandırır.
Hareketli bir gün seni bekliyor. Yeni başlangıçlara açık olmalı ve cesaretini kullanmalısın. Düşüncelerini özgürce ifade edebilmenin getirdiği ferahlık, çevrendeki insanlarla olan iletişimini güçlendirecek. Sosyal ortamlarda daha fazla yer almak, ilginç bağlantılar kurmana ve yeni fırsatlarla karşılaşmana olanak tanıyacak. İçsel merakını beslemelisin; öğrenmeye ve keşfetmeye yönelik olan tutkun, yeni beceriler edinmene yol açabilir. Finansal konulara dikkat et; harcamalarını kontrol altında tutmak senin için önemli olacak. Kalabalıklar içinde kaybolmamaya özen göster, kendi iç dünyana da zaman ayırmalısın. Sevgi dolu ilişkilerin, duygusal tatminini artıracak; anı yaşa ve bağlantılarını derinleştirmek için çaba göster. Bugün, hayatın sunduğu sürprizlerle dolu bir gün olabilir; gözlerin açık olsun!
İş yaşamında kararlılık ve disiplin gerektiren bir gün. Hedeflerine ulaşma isteğin, seni doğru adımlar atmaya yönlendirecek. İçsel motivasyonunu yüksek tutmak, zorlukların üstesinden gelmene yardımcı olacak. İletişim kurarken dikkatli ol, yanlış anlaşılmalara sebep olmamak için net olman önemli. İlişkilerde, sevdiğin kişilere karşı daha anlayışlı olmak, aranızdaki bağı güçlendirebilir. Sağlık konularında bireysel ihtiyaçlarına öncelik vermeyi unutma; kendine zaman ayırmak, enerjini tazeleyecek. Fırsatları değerlendirmek için anı yakalaman gereken bir dönemdesin; kararlılığını ve özgüvenini korumalısın.
Bugün, toplumsal bağlantılar kurmak ve yeni fikirlerle dolup taşmak için harika bir fırsat var. Kendinizi ifade ederken daha cesur ve yaratıcı olabilirsiniz. Düşüncelerinizi başkalarıyla paylaşmaktan çekinmeyin; zira fikirleriniz, beklemediğiniz bir şekilde karşılık bulabilir. En yakın arkadaşlarınız ya da ortak projeler üzerinde çalıştığınız kişilerle yapılan iletişim, sizi heyecanlandıracak yeni kapılar açabilir.İnovatif bir yaklaşım benimsemek, sizi kalabalıkların arasından sıyıracak ve kendi yolunuzu çizmenize yardımcı olacak. Ayrıca, grup aktivitelerine katılmak ya da sosyal bir etkinlik düzenlemek için mükemmel bir gün. Ancak, başkalarının düşüncelerine saygı göstermek de önemli; empati yeteneğinizi ön planda tutmak, ilişkilerinizi güçlendirecektir.Duygusal anlamda ise, sevdiğiniz ve alıştığınız ortamdan uzaklaşarak yenilikler aramak isteyebilirsiniz. Kendinizi keşfetmek ve duygusal derinliklere inmek için uygun bir zaman. Ancak, değişim rüzgarlarının getirebileceği belirsizliklerden korkmamakta fayda var. Hayatınızdaki eski kalıpları kıracak cesareti bulmaya hazır olun. Kendi özgürlüğünüzü ve bireyselliğinizi kutlamak için gerçek bir fırsatla karşı karşıyasınız.
Duygusal derinlikler içinde kendini bulduğun bir gün. İçsel düşüncelerine dönebilir, hayal gücünün sınırlarını zorlayabilirsin. Belki meditasyona yönelmek ya da sanatsal bir aktiviteyle uğraşmak zihnindeki karmaşayı hafifletebilir. Başkalarıyla kurduğun bağlantılarda samimi ve içten olmak, ilişkilerini güçlendirecek. Duygusal hassasiyetin artmışken, başkalarının hislerine karşı duyarlı olman kalp kapılarını açmana yardımcı olacak. Anlayış ve empati, bugün varlığını hissettirirken, belki de sen de diğerlerine ilham verebilirsin. Unutma, sezgilerinle hareket etmek, seni doğru yolda ileriye taşıyabilir.
