1
Arkeoloji bilimine önemli katkılarda bulunan, Türkiye’nin ilk kadın arkeoloğu Prof. Dr Jale İnan, 20 yıl önce bugün, 27 Şubat 2001’de hayata veda etti. Alanının ilk kadın uzmanı olan İnan, yapmış olduğu programlı kazılarla Perge ve Side antik kentlerinin gün yüzüne çıkmasını sağladı ve çıkarılan eserlerin Antalya Side’de kurduğu müzelerde sergilenmesine öncülük etti.
Peki yaptığı çalışmalarla arkeoloji alanında ismini unutulmazlar arasına kazıyan Jale İnan kimdir?
Jale İnan 1914 yılında İstanbul’da doğdu. Babası, müzeci ve arkeolog Aziz Ogan, annesi Mesture Hanım’dı. Lise öğrenimini Erenköy Kız Lisesi’nde tamamladı. Babasının mesleki gezilerine katılarak arkeoloji ile genç yaşta tanıştı.
Aleksander von Humboldt Vakfı’nın bursu ile, arkeoloji okumak üzere 1934 yılında Almanya’ya gitti. Bir yıl sonra da Türk Cumhuriyeti devlet bursunu kazandı. 1935 – 1943 yılları arasında klasik arkeoloji bilim dalında lisans ve doktora eğitimini Berlin ve Münih üniversitelerinde tamamladı. 1943 yılında Prof. Dr. Rodenwalt’ın yanında “Kunstgeschichtliche Untersuchung der Opferhandlung auf römischen Münzen” adlı teziyle doktorasını tamamlayarak Türkiye’ye döndü. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Eski Çağ Kürsüsü’nde Prof. Dr. Clemens Emn Bosch’un asistanı olarak atanan Jale İnan, lise yıllarında tanıştığı Mustafa İnan’la 1944 yılında evlendi. Ertesi yıl tek çocukları Hüseyin dünyaya geldi.
1946 yılında İstanbul Üniversitesi Klasik Arkeoloji Kürsüsü’nün kurulması çalışmalarına katıldı ve bu kürsünün ilk asistanı olup Prof. Dr. Arif Müfid Mansel’in asistanlığını yapmaya başladı. Aynı yıl Arif Müfid Mansel’le birlikte Türk Tarih Kurumu adına Antalya’da Side antik kenti kazısına, ertesi yıl Perge antik kenti kazısına başladı. 1953 yılında doçent, 1963 yılında profesör oldu. Mansel’in ardından 1974-1980 yılları arasında Side, 1975-1987 yılları arasında Perge kazılarına başkanlık etti. Kazıları sırasında Side Roma Hamamı’nın Side Müzesi’ne dönüşmesi için emek verdi. 1975 yılında Klasik Arkeoloji Kürsüsü’nün Başkanı oldu ve bu görevini 1983 yılında emekli oluncaya kadar sürdürdü.
Jale İnan, Side ve Perge’deki kazıların dışında 1970 – 1972 yılları arasında Kremna (Bucak, Burdur) ve 1972 – 1979 yılları arasında Pampfilya Seleukeiası (Manavgat) antik kentlerinde kurtarma kazıları gerçekleştirdi. Antik dönem heykeltıraşlık sanatı üzerine çok önemli eserler verdi. Yayınladığı kitaplar Anadolu’nun Roma ve Erken Bizans dönemi portreciliği konusundaki çok önemli başvuru eserleri arasına girdi.
Jale İnan, 1980 yılında Perge’de ekibiyle birlikte belden yukarısı olmayan bir Herakles heykeli buldu. “Yorgun Herkül” olarak bilinen heykelin belden aşağısı Antalya Müzesi’nde sergilenirken üst bölümü yıllarca bulunamadı. 1990’da gazeteci Özgen Acar yayınladığı bir haberde kayıp parçanın ABD’de olduğunu duyurdu. Tarihi eser koleksiyoncusu Shelby White ve Leon Levy çifti ile Boston Güzel Sanatlar Müzesi tarafından 1981’de yarı yarıya satın alınan parçanın Antalya’da sergilenen heykelin üst kısmı olduğu, 1970’lerde Türkiye’den kaçırıldığı iddia ediliyordu. Jale İnan, Boston Güzel Sanatlar Müzesi’ndeki parça ile Antalya Müzesi’ndeki parçanın birbirine ait olduğunu 1990 yılında kanıtladı. M.S. 2. yüzyıla tarihlenen Yorgun Herkül heykelinin üst kısmı, 2011’de Türkiye’ye getirildi.
1991 yılında Side’deki Apollon Tapınağı kazısı ve onarımı için emek harcadı; 1992-1993’te Perge tiyatro kazılarını gerçekleştirdi. 1995 yılında Türkiye Bilimler Akademisi’nin şeref üyesi oldu. Son yıllarını Parkinson hastalığı ile mücadele ederek geçirdi. 2001 yılında hayatını kaybetti. Cenazesi Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi.
Türkiye’nin ilk kadın arkeoloğu olan Jale İnan, uzun yıllar devam eden programlı kazılarla Perge ve Side antik kentlerinin gün ışığına çıkarılmasına emek vermiş; çıkarılan eserlerin sergilenmesi için Antalya ve Side müzelerinin kurulmasını sağlamıştır. Programlı kazıların dışında tarihi eser kaçakçılığına karşı çeşitli kurtarma kazıları gerçekleştirmiştir.
Bugün enerjinin yüksek olacak, cesur ve kararlı adımlar atmaya hazır hissediyorsun. İçgüdülerin güçlü, bu nedenle sezgilerine güvenmelisin. Yaratıcılığın ön planda, yeni projelere başlamak veya mevcut olanları yenilemek için harika bir zaman. Sosyal ilişkilerde sıcak ve samimi olacaksın, çevrendekilerle olan etkileşimlerin keyifli anlar yaşatabilir. Duygusal olarak biraz gergin hissetsen de, bu durumu avantaja dönüştürebilirsin. Sabırlı olmanın önemini unutma, anlık tepkiler vermekten kaçın. Kendine güven ve içsel motivasyonunu artıracak aktiviteler bul. Aşk hayatında ise samimiyet ön planda, açık iletişim kurmak ilişkinizi güçlendirebilir.
Bugün, duygusal olarak kendini güçlü hissettiğin bir dönemdesin. İçsel huzur arayışın, seni sanatsal ve estetik konulara yönlendirebilir. Farklı bakış açılarıyla çevrendekileri etkileyebilirsin; yaratıcılığın parlayacak. İş ya da özel yaşamında alacağın kararlar, gelecekte fayda sağlayacak bir temelin inşasında önemli rol oynayacak. Anlık duygulara kapılmamak ve kararlılığını korumak, ilerlemeni hızlandırabilir. Maddi konulara dair bir değerlendirme yapma ihtiyacı hissedebilirsin; bütçeni incelemek ya da yeni yatırım fırsatları araştırmak için doğru zaman. Sosyal ilişkilerde içten sohbetler, seni yüreklendirecek insanlarla bir araya getirebilir. Şimdi, içsel gücün ve kararlılığın sayesinde, hayallerinin peşinden koşmak için harekete geçme vakti.
Farklı düşüncelerle dolu bir gün. İletişim kabiliyetin ön planda. Fikirlerinle çevrendeki insanları etkileyebilirsin. Onların bakış açılarına açık olursan, ilham verici diyaloglar yaşanabilir. Sosyal aktivitelere katılmak için harika bir zaman, yeni bağlantılar kurabilir veya eski dostlarla yeniden bir araya gelebilirsin. Zihin, hızlı ve çevik; kendini ifade etmek için yaratıcı yollar keşfedebilirsin. Duygusal derinliklere dalma arzusu içinde bulunabilirsin ancak yüzeyselliği aşmamak için dikkatli olmalısın. Ayrıca, verilen sözlere sadık kalmak ve güvenilir olmak ilişkilerinde önem kazanıyor. Bugün, düşüncelerinle dünyayı renklendirirken, unutma; duygusal dengeyi korumak da bir o kadar kritik. Yeni fikirler ve bakış açıları, günlük rutinine farklı bir tat katacak. Dinlemek ve anlamak için vakit ayırmayı unutma.
Duygusal derinliklerin içinde kaybolmuş hissetmek mümkün. İçsel dünyanın, özellikle aile ilişkileri ve ev hayatı üzerinde yansımalar yaratabilir. Anlık hüzün ve sevgi dolu anların arasında gidip gelebilirsin. Kendini ifade etmekte zorlanıyorsan, bir günlüğe düşüncelerini yazmak iyi gelebilir. Bugün, geçmiş anıları yeniden gözden geçirmek, onlara farklı bir bakış açısıyla yaklaşmak faydalı olacaktır. Özellikle sevdiklerinle geçireceğin zaman, güven duygunu pekiştirebilir. Hislerinin doğal akışına bırakmak, seni daha huzurlu hissettirecek. İhtiyacın olan destek için, kalbini açıp duygularını paylaşmaktan çekinme. Unutma, senin içindeki sevgi ve şefkat, etrafındakilerin kalbine de dokunabilir.
Kendin için bu günkü sahnede parlamak için bir fırsat var. İçsel gücün ve cazibenle etrafındaki insanları etkileyebilirsin. Yaratıcılığın zirveye çıkmışken, hayal gücünü kullanarak projelerine ivme kazandırabileceğin bir dönemdesin. Sosyal çevrenle ilişkilerin güçleniyor; yeni arkadaşlıklar kurulabilir, eski dostluklar tazelenecek. İçindeki lider ruhu, bulunduğun ortamda belirginleşecek ve fikirlerinle başkalarına ilham vereceksin. Kalbindeki tutkular, sana sükunet getirecek; sevdiğin şeylere yönelmekten çekinme. Kendine yaradığın alanlarda cesur adımlar atabilirsin. Unutma, ışığın tüm kısımlarıyla yayılıyor; güveninle ve kararlılığınla yol gösterici olabilirsin. Ama dikkatli ol, bazen kibirli bir tavır, etrafındaki insanlarla olan iletişimini zorlaştırabilir. Dengeni korumaya çalışarak, bu günkü enerjini en iyi şekilde değerlendirebilirsin.
Bugün, detaylara olan düşkünlüğün seni öne çıkaracak. Küçük ayrıntıları yakalamak için sahip olduğun keskin gözlem yeteneği, başkalarına yardım etme konusunda büyük bir fırsat sunabilir. İş yerinde veya günlük yaşamda yüzeyde görünenlerin ötesine geçerek, derinlemesine inceleme yapman gereken bir durumla karşılaşabilirsin. Bu, hem profesyonel hem de kişisel ilişkilerde güvenilir bir kaynak olmanı sağlayacak.Yaratıcılığın beklenmedik bir şekilde açığa çıkabilir; yeni fikirler veya projeler için ilham alabilir ve bu fikirlerini düzenleyip somut hale getirme fırsatı bulabilirsin. Sosyal çevrende ise, insanlarla bağlantılar kurmak, düşündüğünden daha keyifli ve anlam dolu hale gelebilir. Duygusal derinlikler ve insanların iç dünyalarına dair dokunuşlar, daha büyük bir bağ kurmanı sağlayabilir. Dikkatini dağıtacak şeylerden uzak durarak, bu değerli anıların tadını çıkar. Kendinle barışık olma ve içsel huzuru bulma yönünde atacağın adımlar, günün sonunda seni tatmin edecektir.
Bugün ilişkiler ve sosyal ortamlar ön planda. Geçmişte yaşadığın bir ilişkiyle ilgili düşüncelere dalabilirsin; bu, daha önceki deneyimlerinden öğrenmeni sağlayacak. Ortaklıklar ve iş birlikleri konusunda, karşı tarafla açık ve dürüst bir iletişim kurmak önem taşıyor. Fikirlerini dile getirirken, karşıdaki kişinin bakış açısını da göz önünde bulundurmalısın. Sanatsal yönlerin açığa çıkıyor, yaratıcılığını ifade etmek için en doğru zaman. Güneş, dış görünümüne ve tarzına olan ilgini arttırabilir; modaya ve estetiğe yönelik eğilimlerin güçleniyor. Biraz cesur davranarak, yeni bir tarz denemek ya da farklı bir görünüm elde etmek seni daha özgüvenli hissettirecek. Duygusal dengeyi korumaya çalış, huzurlu bir akış içinde kalmak, genel mutluluğunu artıracak.
Duygular derinleşiyor; içsel tutku ve yoğun hisler gün yüzüne çıkıyor. Gizli kalmış duygusal meselelerle yüzleşme fırsatın var. İlişkilerde samimiyet arayışı içindesin; açık ve dürüst bir iletişim kurmak sana yürekten gelen bir istek olarak belirecek. Bu süreçte sezgilerin oldukça güçlü, hislerine güvenebilirsin. İç dünyandaki savaşları kazanmak, seni büyüme ve dönüşüm yolunda ileri bir adım atmaya yönlendirecek.İş ve kariyer alanında bazı mücadeleler gündeme gelebilir. Çalışma ortamındaki dinamiklere odaklanmalısın; birlikte çalıştığın kişilerle enerjin sarsılabilir. Diplomasi ve anlayış, sorunları çözmende anahtar rol oynayacak. Revolüsyona ihtiyaç duyan projelere yönelmek isteyebilirsin; yenilikçi fikirler, ilham verici bir etki yaratabilir.Finansal konularda dikkatli olmanda fayda var; harcamalarını gözden geçir ve gereksiz risklere girmemeye özen göster. Geçmişten ilham alarak, geleceğe daha sağlam adımlarla ilerleyebilirsin. Kendine olan güvenin artıyor; bu içsel güç, seni hayallerine daha da yaklaştırabilir. Sağlıkta enerjini dengelemek adına ruhsal rahatlama yöntemlerine yönelmek iyi gelecektir; meditasyon veya doğa yürüyüşleri gibi. Denge sağlayarak, iç huzurunu yakalamak için fırsatın var. Hayatında olumlu değişim rüzgarları estirerek, dönüşüm yolunu güçlendireceksin.
Yeni maceralara atılmak için mükemmel bir zaman. İçsel özgürlüğün ve keşif arzulandıkça, çevrendekilere ilham verebilirsin. Sosyal ortamlarda kendini ifade etme biçimin dikkat çekebilir. Bugün, iletişimde samimiyetin önem kazandığı anlar yaşayabilirsin. Farklı bakış açılarından gelen fikirler, ufkunu genişletecek ve yeni fırsatların kapısını açacaktır. Hayalleri gerçeğe dönüştürecek cesareti bulabilirsin. İçsel sezgilerine güven, karşına çıkan yenilikler seni bulutların üzerine çıkarabilir. Mistik ve spritüel konulara olan ilgin artabilir, bu konularda araştırmalar yapmak sana keyif verecektir. Gelecek için umut verici düşüncelerin, içinde bir ateş yakacak. Kendi yolunu çizme cesaretini bulabilirsen, hayal ettiğin yaşamın kapıları aralanacaktır.
Sorumluluk duygusu pekişiyor, bu da seni çevrendeki insanlara yönelik daha otoriter bir duruş sergilemeye yönlendirebilir. Bugün, iş ve kariyerle ilgili konulara odaklanmak isteyeceksin. Bu hedefler doğrultusunda yeni stratejiler geliştirmek için ideal bir zaman. Ancak, sabırlı olmalı ve acele etmemelisin; zaman her şeyin ilacıdır. İletişim kurmaktan çekinme, zira başkalarının fikirleri ve önerileri seni yeni fikirlere yönlendirebilir. Maddi konularda atılımlar yapma isteği belirebilir, fakat harcamalarına dikkat etmen gerekecek. Geçmişteki mali hatalarından ders çıkararak sağlam adımlar atabilirsin. Kendine olan güvenin artıyor, bu özgüvenle yeni fırsatların kapılarını aralayabilirsin. Özel hayatında, sevdiklerinle olan bağları güçlendirmek adına güzel planlar yapma isteği ön planda. Romantik sürprizler ve küçük jestler, ilişkini besleyebilir. Kendini ifade etmekte zorlanmasan da, duygularını paylaşma konusunda temkinli olmalısın. Hangi alanda ilerlemek istediğini netleştirmek, sana yön verecek ve huzurunu artıracaktır. Unutma, emeklerinin karşılığını almak için sabırlı olmalısın.
Yaratıcılığın ve özgürlüğün ön planda olacağı bir gün seni bekliyor. Farklı düşünme yeteneğin, sıradan olanın ötesine geçmene yardımcı olacak. Sosyal çevrendeki insanlarla etkileşimin güçlenecek; arkadaşlarınla keyifli ve ilgi çekici sohbetler yapabilir, yenilikçi fikirlerinle ilham verebilirsin. Beklenmedik durumlarla karşılaşabilirsin ancak bu anların getireceği fırsatlar senin için heyecan verici olacaktır. Duygusal açıdan derin hissedeceğin anlar yaşayabilirsin. İçsel benliğine dönüp neyin seni gerçekten mutlu ettiğini sorgulamakta fayda var. Bugün, sezgilerine güvenerek yeni deneyimlere açık olmalısın. Hayata taze bir gözle bakma şansı yakalayacak ve olaylara farklı bir perspektiften yaklaşabileceksin. Aşk ve ilişkilerde ise özgürlük arayışın ön planda olacak; partnerinle samimi diyaloglar kurmaya özen göstermelisin.
Bugün içsel duyguların yoğunlaştığı bir dönemdesin. Empati yeteneğin sayesinde çevrendekilerin hislerini derinden anlayabilme kabiliyetin ön planda olacak. Bu, ilişkilerinde daha samimi ve bağlayıcı bir etki yaratabilir. Duygusal derinliklerde kaybolmamak için kendine zaman tanı ve içsel huzurunu bulmak için meditasyon veya doğada vakit geçirmeyi deneyebilirsin. Ayrıca, yaratıcı yönlerin açığa çıkabilir; sanat, müzik veya yazı gibi alanlarda kendini ifade etmek için harika bir fırsat. Gizli hislerini bir nebze açığa çıkarmaktan korkma, içsel yaratıcılığını besleyen unsurlar seni bekliyor. Kendine güven ve izlediğin yolun değerini bil. Sosyal bağlantılarında hassas ve düşünceli olman, derin dostluklar kurmana olanak tanıyabilir. Unutma ki, bugün attığın küçük adımlar, gelecekte büyük etkilere yol açabilir.
