1
Arkeoloji bilimine önemli katkılarda bulunan, Türkiye’nin ilk kadın arkeoloğu Prof. Dr Jale İnan, 20 yıl önce bugün, 27 Şubat 2001’de hayata veda etti. Alanının ilk kadın uzmanı olan İnan, yapmış olduğu programlı kazılarla Perge ve Side antik kentlerinin gün yüzüne çıkmasını sağladı ve çıkarılan eserlerin Antalya Side’de kurduğu müzelerde sergilenmesine öncülük etti.
Peki yaptığı çalışmalarla arkeoloji alanında ismini unutulmazlar arasına kazıyan Jale İnan kimdir?
Jale İnan 1914 yılında İstanbul’da doğdu. Babası, müzeci ve arkeolog Aziz Ogan, annesi Mesture Hanım’dı. Lise öğrenimini Erenköy Kız Lisesi’nde tamamladı. Babasının mesleki gezilerine katılarak arkeoloji ile genç yaşta tanıştı.
Aleksander von Humboldt Vakfı’nın bursu ile, arkeoloji okumak üzere 1934 yılında Almanya’ya gitti. Bir yıl sonra da Türk Cumhuriyeti devlet bursunu kazandı. 1935 – 1943 yılları arasında klasik arkeoloji bilim dalında lisans ve doktora eğitimini Berlin ve Münih üniversitelerinde tamamladı. 1943 yılında Prof. Dr. Rodenwalt’ın yanında “Kunstgeschichtliche Untersuchung der Opferhandlung auf römischen Münzen” adlı teziyle doktorasını tamamlayarak Türkiye’ye döndü. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Eski Çağ Kürsüsü’nde Prof. Dr. Clemens Emn Bosch’un asistanı olarak atanan Jale İnan, lise yıllarında tanıştığı Mustafa İnan’la 1944 yılında evlendi. Ertesi yıl tek çocukları Hüseyin dünyaya geldi.
1946 yılında İstanbul Üniversitesi Klasik Arkeoloji Kürsüsü’nün kurulması çalışmalarına katıldı ve bu kürsünün ilk asistanı olup Prof. Dr. Arif Müfid Mansel’in asistanlığını yapmaya başladı. Aynı yıl Arif Müfid Mansel’le birlikte Türk Tarih Kurumu adına Antalya’da Side antik kenti kazısına, ertesi yıl Perge antik kenti kazısına başladı. 1953 yılında doçent, 1963 yılında profesör oldu. Mansel’in ardından 1974-1980 yılları arasında Side, 1975-1987 yılları arasında Perge kazılarına başkanlık etti. Kazıları sırasında Side Roma Hamamı’nın Side Müzesi’ne dönüşmesi için emek verdi. 1975 yılında Klasik Arkeoloji Kürsüsü’nün Başkanı oldu ve bu görevini 1983 yılında emekli oluncaya kadar sürdürdü.
Jale İnan, Side ve Perge’deki kazıların dışında 1970 – 1972 yılları arasında Kremna (Bucak, Burdur) ve 1972 – 1979 yılları arasında Pampfilya Seleukeiası (Manavgat) antik kentlerinde kurtarma kazıları gerçekleştirdi. Antik dönem heykeltıraşlık sanatı üzerine çok önemli eserler verdi. Yayınladığı kitaplar Anadolu’nun Roma ve Erken Bizans dönemi portreciliği konusundaki çok önemli başvuru eserleri arasına girdi.
Jale İnan, 1980 yılında Perge’de ekibiyle birlikte belden yukarısı olmayan bir Herakles heykeli buldu. “Yorgun Herkül” olarak bilinen heykelin belden aşağısı Antalya Müzesi’nde sergilenirken üst bölümü yıllarca bulunamadı. 1990’da gazeteci Özgen Acar yayınladığı bir haberde kayıp parçanın ABD’de olduğunu duyurdu. Tarihi eser koleksiyoncusu Shelby White ve Leon Levy çifti ile Boston Güzel Sanatlar Müzesi tarafından 1981’de yarı yarıya satın alınan parçanın Antalya’da sergilenen heykelin üst kısmı olduğu, 1970’lerde Türkiye’den kaçırıldığı iddia ediliyordu. Jale İnan, Boston Güzel Sanatlar Müzesi’ndeki parça ile Antalya Müzesi’ndeki parçanın birbirine ait olduğunu 1990 yılında kanıtladı. M.S. 2. yüzyıla tarihlenen Yorgun Herkül heykelinin üst kısmı, 2011’de Türkiye’ye getirildi.
1991 yılında Side’deki Apollon Tapınağı kazısı ve onarımı için emek harcadı; 1992-1993’te Perge tiyatro kazılarını gerçekleştirdi. 1995 yılında Türkiye Bilimler Akademisi’nin şeref üyesi oldu. Son yıllarını Parkinson hastalığı ile mücadele ederek geçirdi. 2001 yılında hayatını kaybetti. Cenazesi Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi.
Türkiye’nin ilk kadın arkeoloğu olan Jale İnan, uzun yıllar devam eden programlı kazılarla Perge ve Side antik kentlerinin gün ışığına çıkarılmasına emek vermiş; çıkarılan eserlerin sergilenmesi için Antalya ve Side müzelerinin kurulmasını sağlamıştır. Programlı kazıların dışında tarihi eser kaçakçılığına karşı çeşitli kurtarma kazıları gerçekleştirmiştir.
Bugün cesaretin ve kararlılığın en ön planda olacak. Yeni projelere başlamak veya var olan işlerinin üzerine gitmek için mükemmel bir zaman. İçsel motivasyonunu güçlendirmenin yanı sıra cesaretinle etrafındakilere de ilham verebilirsin. Ancak aceleci davranmamaya dikkat et; bazı detayları gözden kaçırman mümkün. İletişiminde samimi ve açık olmalısın; bu, başkalarıyla olan ilişkilerini güçlendirebilir. Özel hayatında ise sürprizlerle karşılaşabilirsin. Duygularını ifade etmekten çekinme, bu anları derinlemesine yaşamak senin için faydalı olacak. Kendi ihtiyaçlarına odaklanmayı unutma; kendine vakit ayırmak, zihin ve ruh sağlığını dengede tutmanda önemli bir rol oynayacak.
Mükemmel bir denge arayışı içindesin. İçsel huzuru sağlamak için çevrendeki insanlarla iletişimde dikkatli olmalısın. Anlık kararlardan kaçınmak, sana uzun vadede fayda sağlayacak. Maddi konularda dikkatli olman gereken bir dönemdesin; harcamalarını gözden geçirip geleceğe yönelik sağlam adımlar atmak önemli. Aşk hayatında ise samimiyet ön planda; hislerini açıklıkla ifade etmekten çekinme. Özellikle duygusal bağların derinleştiği bir süreçtesin. Kendine zaman ayırmayı unutma; doğayla bir araya gelmek, ruhsal tazelenmeni sağlayacak. Yaratıcılığını ortaya koymak için ilham dolu bir gün seni bekliyor. İhtiyaç duyduğun dinginliği sağlamak, kişisel gelişimine katkıda bulunacak. Kendi sınırlarını çizmekten çekinme.
Bugün iletişim becerilerin ön planda olacak, sosyal çevrenle etkileşimde bulunmak sana enerji verecek. Fikirlerin, başkaları üzerinde ilham yaratabilir. Karşılaştığın yenilikler, merakını artıracak ve öğrenmeye açık bir yapıda olacaksın. Ancak yüzeysel tartışmalara kapılmadan derinlemesine bağlantılar kurmayı hedefle. Ayrıca, mantığını kullanarak çözemediğin bir sorunu aydınlığa kavuşturma şansın var. Esnek mental yapın, beklenmedik durumlara uyum sağlamanda sana yardımcı olacak. Kısa seyahatler ya da yeni insanlarla tanışma fırsatları gündeme gelebilir, bunları değerlendirmeyi unutma. İletişiminde açık ve net olman, yanlış anlamaları önleyecektir.
Duygusal derinliklere ve içsel huzura odaklanacağın bir gün. Aile ve sevdiklerinle olan ilişkilerin, sıcak ve samimi bir şekilde ön planda olacak. Geçmişteki anıları yâd etmek, ruhuna iyi gelecek. Kendini koruma ihtiyacı hissettiğin anlar olabilir; bu duygulara saygı göster. Güvendiğin kişilere açılmak, iletişimi güçlendirebilir. Düşüncelerinde beliren şüpheleri, sezgilerinle aşabilirsin. Yaratıcılığının taçlandığı anlarda, sanatsal faaliyetlere yönelebilir, içsel dünyanı dışa vurmanın yollarını arayabilirsin. Kendini çok fazla sorgulamaktan kaçın, ruh halin dalgalı olabilir; sakin kalmakta fayda var. Bir an için durup nefes almak, içsel dengeyi yeniden bulmana yardımcı olacak. Alışıldık düzeninden çıkarak, yeniliklere açık olma zamanın geldi. Bu süreç, hayatında olumlu bir dönüşüm yaratabilir.
Bugün, içsel güç ve yaratıcılığını ortaya çıkarma fırsatları ile dolu. Kendine güvenin artarken, sosyal ilişkilerinde de belirgin bir öne çıkış gözlemleniyor. Yeteneklerinle dikkat çekebilir, başkalarına ilham verebilirsin. İş veya sanatsal projelerde liderlik yapmayı tercih edebilir, cesur adımlar atabilirsin. Kalabalıklar içinde parlamanın yanı sıra, en yakınlarınla olan bağlar da derinleşiyor; onlarla geçireceğin zaman, duygu ve düşüncelerini paylaşmana olanak tanıyacak. Ancak dikkat etmen gereken bir nokta; aşırı gurur veya benmerkezcilik, ilişkilerini zorlayabilir. Duygularını dengelemeye çalışmalısın. Kendinle ilgili yenilikçi fikirler geliştirmek için güzel bir dönemdesin; bu enerjiyi, hayatına katmayı unutma. Kendi içsel ateşini beslemek ve hayallerinin peşinden koşmak konusunda kararlılığını korumak, bu dönemde en büyük güç kaynağın olacak.
Analitik düşüncelerin öne çıkacak, detaylara karşı duyarlılığın artacak. Bugün, hayata karşı eleştirel bir bakış açısı geliştirebilir, olayları derinlemesine inceleme fırsatı bulabilirsin. Gün içerisinde karşılaşacağın bazı durumlar, seni bazı konularda daha disiplinli olmaya yönlendirebilir. İletişim kurarken dikkatli ol, zira söylemlerinin yanlış anlaşılmasına sebep olabilirsin. Kendine güven, uğraşların karşılığını almak için doğru adımları at. Sosyal çevrende de, insanlar senin fikir ve önerilerine değer verecek; onları etkileme şansın yüksek. Ancak, başkalarının sorunlarına müdahil olurken sınırlarını belirlemeyi unutma, kendi enerji dengen önemlidir. İş veya günlük rutinlerinde ufak değişiklikler yapmak, motivasyonunu artırabilir. Sadece dışarıdaki değil, kendindeki küçük detaylara da dikkat et; sağlığın için atacağın adımlar çok önemli. Gözlemlerini değerlendirirken kendine karşı nazik olmayı unutma, bu, seni daha huzurlu bir süreçte ilerletir.
Bugün, ilişkiler ve sosyal etkileşimler ön planda olacak. Karşındaki insanlarla olan iletişimin, denge arayışın ve uzlaşma isteğin, hoş bir ortam yaratmana yardımcı olabilir. Ancak bazı durumlarda başkalarının beklentileriyle kendini yüklenmiş hissedebilirsin. Kendi ihtiyaçlarını unutma; onları da dengelemeyi ihmal etme. Yaratıcılığı teşvik eden durumlar, yeni projelere ilham verme potansiyeli taşıyor. Estetik ve sanatla ilgili konulara yönelmek, ruhsal rahatlama sağlayabilir. Bugün küçük detaylar bile seni mutlu edebilir. Kendine zaman ayırmayı unutmamalısın, böylece içsel huzurunu yeniden bulabilirsin. Duygusal derinlikler ve samimiyet, ilişkilerinde yeni kapılara açabilir.
Derin duygular ve yoğun hislerle dolu bir gün seni bekliyor. İçsel sorgulamalar sırasında, hangi konularda kendini sınadığını anlayacaksın. Gizli kalmış sırlar bu dönemde gün yüzüne çıkabilir; bu durum seni biraz tedirgin edebilir, fakat bilgelik ve sezgi yoluyla bu durumları yönlendirebilirsin. Sosyal ilişkilerin, özellikle ikili bağlantıların, daha da güçlü hale geliyor. Sevgi ve arkadaşlık bağlarının derinleşmesi, hayatına anlam katacak ve sana destek olacak. Kendine güvenmeyi unutma; içindeki kaynağı keşfettiğin sürece her şey daha berrak hale gelecek. Duygusal derinliklerini keşfederken, korkularının üstesinden gelme fırsatını yakalayabilirsin. Bu süreç, seni daha güçlü kılacak ve kararlılığını artıracak.
Yaratıcılık ve özgürlük arayışın yoğunlaşacak. Yeni fikirler seni heyecanlandıracak ve bu konuda cesur adımlar atman için bir ilham kaynağı olabilir. Sosyal çevrene olan ilgin artacak; arkadaşlarınla bir araya gelmek, yeni insanlarla tanışmak ve ilginç sohbetler yapmak isteyeceksin. Seyahat etme isteğin de kabarabilir, kısa bir kaçamak zihnini tazeleyebilir. İş veya eğitimle ilgili konularda da yeniliklere açık olman, ilerlemeni hızlandıracak fırsatlar doğurabilir. Duygusal ilişkilerde ise daha derin anlamlar arayabilirsin; sevdiğin insanla geçireceğin vakit, size yeni bir bağ kazandırabilir. İçsel huzurunu bulmak için doğaya yönelmek, kısa bir yürüyüş yapmak veya meditasyon yapmak faydalı olabilir. Özgürlüğe olan düşkünlüğün, bazı sorumluluklardan kaçınmana neden olabilir; dengeyi bulmak önemli. Duygusal ve zihinsel olarak kendini deneyimlemeye açık olmalısın.
Disiplin ve kararlılık dolu bir gün seni bekliyor. Planlarını hayata geçirmek için çok uygun bir zaman dilimindesin. Önceden belirlediğin hedeflere ulaşmak için yapman gerekenleri analiz etme fırsatın var. İş ve kariyer konularında verdiğin emeklerin meyvelerini toplama zamanı geliyor. Sosyal ilişkilerde biraz temkinli olman gerekebilir, içgüdülerin sana yol gösterecek. Kendine olan güvenin artarken, başkalarına da ilham verme yeteneğin dikkat çekiyor. Sağlığına özen göster ve yavaşlamaktan korkma; bazen durup kendine odaklanmak, yenilenmenin anahtarıdır. Unutma, sabrın ve azmin seni hedeflerine daha da yaklaştıracak.
Bugün, yenilikçi fikirlerin ve özgür ruhunun ön plana çıkacağı bir gün. Sosyal çevrendeki insanlarla etkileşimlerin derinleşebilir; ilginç tartışmalar ve yeni işbirlikleri gündeme gelebilir. Duygusal olarak kendini ifade etme ihtiyacı hissedeceksin, bu da derin bağlantılar kurmana olanak tanıyabilir. Aynı zamanda bağımsızlığın ve bireyselliğin ön planda olacak; bu doğrultuda yeni hedefler belirleyebilir, planlarını cesaretle hayata geçirebilirsin. Geleceğe yönelik yapacağın değişikliklerde biraz daha kararlı olman faydalı olacak. İnovatif düşüncelerine kulak ver, içsel sezgilerin yol gösterici olabilir. Kendini yenilemek ve gelişmek için harika bir zaman dilimi.
Bugün, duygusal derinliklere dalış yapma isteği içinde olabilirsin. İçsel gözlemler, seni ruhsal bir yolculuğa çıkarmaya davet ediyor. İlişkilerinde empati ve anlayış ön plana çıkıyor; başkalarının hislerine karşı duyarlı olmalısın. Hayal gücün oldukça aktif, sanatsal bir şeyle uğraşmak, yaratıcılığını beslemek için harika bir zaman. Ancak, gerçeklikten kopmamaya dikkat etmelisin; hayallerin kadar ayaklarını yere basabilmek de önemli. Karşılaştığın zorluklar, içsel gücünü bulman için bir fırsat olabilir. Duygusal ifadeni özgürce paylaşmaktan çekinme; bu, başkalarıyla olan bağlarını güçlendirecek. Kendine zaman ayırmak ve ruhsal açıdan yenilenmek için bolca fırsat bulabilirsin. Özgürce neler hissettiğini keşfetmeyi unutma; içsel sesi dinlemek, seni daha güçlü kılacaktır.
