1
Arkeoloji bilimine önemli katkılarda bulunan, Türkiye’nin ilk kadın arkeoloğu Prof. Dr Jale İnan, 20 yıl önce bugün, 27 Şubat 2001’de hayata veda etti. Alanının ilk kadın uzmanı olan İnan, yapmış olduğu programlı kazılarla Perge ve Side antik kentlerinin gün yüzüne çıkmasını sağladı ve çıkarılan eserlerin Antalya Side’de kurduğu müzelerde sergilenmesine öncülük etti.
Peki yaptığı çalışmalarla arkeoloji alanında ismini unutulmazlar arasına kazıyan Jale İnan kimdir?
Jale İnan 1914 yılında İstanbul’da doğdu. Babası, müzeci ve arkeolog Aziz Ogan, annesi Mesture Hanım’dı. Lise öğrenimini Erenköy Kız Lisesi’nde tamamladı. Babasının mesleki gezilerine katılarak arkeoloji ile genç yaşta tanıştı.
Aleksander von Humboldt Vakfı’nın bursu ile, arkeoloji okumak üzere 1934 yılında Almanya’ya gitti. Bir yıl sonra da Türk Cumhuriyeti devlet bursunu kazandı. 1935 – 1943 yılları arasında klasik arkeoloji bilim dalında lisans ve doktora eğitimini Berlin ve Münih üniversitelerinde tamamladı. 1943 yılında Prof. Dr. Rodenwalt’ın yanında “Kunstgeschichtliche Untersuchung der Opferhandlung auf römischen Münzen” adlı teziyle doktorasını tamamlayarak Türkiye’ye döndü. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Eski Çağ Kürsüsü’nde Prof. Dr. Clemens Emn Bosch’un asistanı olarak atanan Jale İnan, lise yıllarında tanıştığı Mustafa İnan’la 1944 yılında evlendi. Ertesi yıl tek çocukları Hüseyin dünyaya geldi.
1946 yılında İstanbul Üniversitesi Klasik Arkeoloji Kürsüsü’nün kurulması çalışmalarına katıldı ve bu kürsünün ilk asistanı olup Prof. Dr. Arif Müfid Mansel’in asistanlığını yapmaya başladı. Aynı yıl Arif Müfid Mansel’le birlikte Türk Tarih Kurumu adına Antalya’da Side antik kenti kazısına, ertesi yıl Perge antik kenti kazısına başladı. 1953 yılında doçent, 1963 yılında profesör oldu. Mansel’in ardından 1974-1980 yılları arasında Side, 1975-1987 yılları arasında Perge kazılarına başkanlık etti. Kazıları sırasında Side Roma Hamamı’nın Side Müzesi’ne dönüşmesi için emek verdi. 1975 yılında Klasik Arkeoloji Kürsüsü’nün Başkanı oldu ve bu görevini 1983 yılında emekli oluncaya kadar sürdürdü.
Jale İnan, Side ve Perge’deki kazıların dışında 1970 – 1972 yılları arasında Kremna (Bucak, Burdur) ve 1972 – 1979 yılları arasında Pampfilya Seleukeiası (Manavgat) antik kentlerinde kurtarma kazıları gerçekleştirdi. Antik dönem heykeltıraşlık sanatı üzerine çok önemli eserler verdi. Yayınladığı kitaplar Anadolu’nun Roma ve Erken Bizans dönemi portreciliği konusundaki çok önemli başvuru eserleri arasına girdi.
Jale İnan, 1980 yılında Perge’de ekibiyle birlikte belden yukarısı olmayan bir Herakles heykeli buldu. “Yorgun Herkül” olarak bilinen heykelin belden aşağısı Antalya Müzesi’nde sergilenirken üst bölümü yıllarca bulunamadı. 1990’da gazeteci Özgen Acar yayınladığı bir haberde kayıp parçanın ABD’de olduğunu duyurdu. Tarihi eser koleksiyoncusu Shelby White ve Leon Levy çifti ile Boston Güzel Sanatlar Müzesi tarafından 1981’de yarı yarıya satın alınan parçanın Antalya’da sergilenen heykelin üst kısmı olduğu, 1970’lerde Türkiye’den kaçırıldığı iddia ediliyordu. Jale İnan, Boston Güzel Sanatlar Müzesi’ndeki parça ile Antalya Müzesi’ndeki parçanın birbirine ait olduğunu 1990 yılında kanıtladı. M.S. 2. yüzyıla tarihlenen Yorgun Herkül heykelinin üst kısmı, 2011’de Türkiye’ye getirildi.
1991 yılında Side’deki Apollon Tapınağı kazısı ve onarımı için emek harcadı; 1992-1993’te Perge tiyatro kazılarını gerçekleştirdi. 1995 yılında Türkiye Bilimler Akademisi’nin şeref üyesi oldu. Son yıllarını Parkinson hastalığı ile mücadele ederek geçirdi. 2001 yılında hayatını kaybetti. Cenazesi Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi.
Türkiye’nin ilk kadın arkeoloğu olan Jale İnan, uzun yıllar devam eden programlı kazılarla Perge ve Side antik kentlerinin gün ışığına çıkarılmasına emek vermiş; çıkarılan eserlerin sergilenmesi için Antalya ve Side müzelerinin kurulmasını sağlamıştır. Programlı kazıların dışında tarihi eser kaçakçılığına karşı çeşitli kurtarma kazıları gerçekleştirmiştir.
Bugün, heyecan verici bir enerjinin içindesin. Cesaretin ve kararlılığın, seni yeni fırsatlarla buluşturacak. İçsel motivasyonun yüksek, bu da seni hedeflerine daha da yaklaştırabilir. Enerjini doğru yönlendirdiğinde, karşılaştığın zorlukların üstesinden gelmekte zorlanmayacaksın. Sosyal çevrendeki insanlarla etkileşimlerin, yeni bağlantılar kurmanı sağlayabilir. Hislerinin farkında olmalı, duygusal derinliğini kucaklamalısın. İletişim kurarken dikkatli ol, ifadenin keskinliği hem fırsatlar hem de potansiyel çatışmalar doğurabilir. İçsel huzurun, gün içinde gözle görünür bir rahatlık sağlayacak. Pozitif düşünce yapın, olumsuzlukları geride bırak ve kendine güvenerek, hayatın sunduğu güzellikleri kucakla.
Bugün, güven arayışının ön planda olduğu bir dönemdesin. Maddi konulara olan ilgin artabilir; harcamalarına dikkat etmelisin. Yeni bir yatırım fırsatı karşına çıkabilir, ancak acele etme ve dikkatlice değerlendirmeyi unutma. İlişkilerde daha sağlam temellere yönelme isteği içindesin. Sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirmek için daha fazla zaman harcayabilirsin. Duygularını ifade etme noktasında cesur ol, bu sana büyük bir rahatlama getirebilir. Kendine güvenin artıyor, bu da çevrendeki insanlarla olan etkileşimini olumlu yönde etkiliyor. Doğaya çıkmak, huzur bulmana yardımcı olabilir. Bugün, içsel sıcaklığını artırma amacı güderek, kendine özellikle zaman ayırmayı ihmal etme.
Bugün zihinsel enerjinin zirveye çıkacak, yeni bilgiler edinme isteğin ön plana çıkacak. Sosyal çevrenle kuracağın iletişimler güçlenecek, karşına çıkan fırsatları değerlendirmek için cesaret bulacaksın. İçinde bulunduğun durumları sorgulamak ve yeni alternatif yollar aramak, ruhunu besleyecek. İkna kabiliyetin ve esprili üslubunla etrafındaki insanları etkileme şansına sahipsin, bu durum iş ve özel yaşamına pozitif yansıyacak. Ancak, dikkat etmen gereken nokta, yüzeysel kalmamaya çalışmak; derinlemesine analiz yapmalı ve hislerine de kulak vermelisin. Bugün, sosyalleşmek ve paylaşımda bulunmak sana keyif verecek. Unutma, bazı görüşmeler beklenmedik kapılar açabilir. İletişimini akıcı tut, samimi kal ve kalbini dinlemeye özen göster.
Duygusal derinliğin her zamankinden daha güçlü bir şekilde kendini gösterebilir. Bu dönemde, sevdiklerinle arandaki bağları güçlendirme isteği ön planda. İçsel dünyanınla yüzleşmek; geçmişten gelen anıların gün yüzüne çıkmasına sebep olabilir, bu da seni nostaljik bir ruh haline sokabilir. Koruma içgüdün aktifleşecek, sevdiğin insanlara karşı daha fazla şefkat göstermeye hazır olabilirsin. Kariyerinle ilgili bazı belirsizlikler yaşanabilir, bu nedenle alternatif yolları düşünmekte fayda var. Yaratıcılığını ifade etmek için harika bir gün; sanatsal aktivitelere yönlenmek ruhuna iyi gelecektir. Sosyal çevrende daha fazla etkileşim kurma isteği, yeni arkadaşlıklar veya ilişkiler geliştirmek için uygun fırsatlar sunabilir. Kendine güvenini kaybetmemek önemli; zira bu dönemde karşına çıkabilecek fırsatlar senin cesaretine bağlı olarak değerlendirmeye açılacaktır. Jüpiter’in olumlu etkisiyle birlikte, hayatında büyüme ve genişleme dönemine girebilirsin. Maddi konularda planlı ve temkinli olmak, olası sürprizlere karşı hazırlıklı olmanı sağlayabilir. Kendi duygusal ihtiyaçlarını unutmadan, dış dünya ile uyum içerisinde olmaya dikkat et.
Bugün, içsel enerjini ve yaratıcılığını en üst düzeye çıkarma fırsatını yakalayacaksın. İnsanlar üzerindeki etkini hissetmek, kendine olan güvenini artıracak. Yeni projelere yönelme isteği doğabilir; bu, hayal gücünü harekete geçirerek sonucunda tatmin edici başarılar getirebilir. Sosyal ilişkilerde ise, sıcak ve samimi bir iletişim kurarak çevrenle güçlü bağlar kurma şansını yakalayabilirsin. Ancak, aşırı gurur ve kendini çok öne çıkarma durumlarının ilişkileri zorlayabileceğini unutma. Bugün, sevdiklerinle olan sanal veya yüz yüze bağlantıların, keyifli anılar biriktirmeni sağlayacak. Kendi içsel dünyana dönüp, hangi kelimelerin ruhunun derinliklerine hitap ettiğini keşfetmek için bir fırsat bulabilirsin. Enerjinin yüksek olduğu bu günlerde, önündeki engelleri aşma azmi ile yeni yollar açma cesaretini bulabilirsin. Unutma, gerçek ışığını dışarı yansıtmak, senin için her zaman önemli.
Bugün detaylara odaklanma isteğin artıyor. İş yerinde veya kişisel projelerinde mükemmeliyetçi bir yaklaşım içinde olacaksın. Ancak, bu tutumun seni aşırı eleştirmen bir hale getirebilir; bu yüzden kendine karşı nazik olmayı unutma. Sosyal ilişkilerinde, insanları analiz etme yeteneğinle etrafındakilerin duygusal durumlarını kolayca okuyabilirsin. Bu, insanlarla daha derin bağlantılar kurmanı sağlayabilir. Sağlıkla ilgili konulara dikkat et; vücuduna iyi bakmayı ihmal etme. Farklı bir bakış açısı kazanmak için gündelik rutinine küçük değişiklikler eklemek senin yararına olacak. İçsel huzurunu sağlamak için bir süre yalnız kalmaya ihtiyaç duyabilirsin. Duygusal dengeyi bulmak, senin için önem taşıyor. Kendi ihtiyaçlarını ve rahat alanını önceliklendirmek, ilerleyen günlerde sana fayda sağlayacak.
Duygusal denge arayışında olacağın bir gün. Sosyal ilişkilerdeki uyum, senin için büyük önem taşıyacak. Etrafındakilerle sağlıklı iletişim kurmak, bazı çatışmaları önlemeni sağlayabilir. Estetik ve güzellik konularına olan ilgin artış gösterebilir; belki yeni bir dekorasyon, kıyafet veya kişisel bakım için harcama yapma isteği duyabilirsin. Kendi iç huzurunu bulmak adına sakin bir alan yaratma ihtiyacı hissedeceksin. Güçlü sezgilerin, bu noktada seni doğru yönlendirebilir. Belki bir arkadaşınla derin bir sohbet gerçekleştirebilir, burada hayatına dair önemli farkındalıklar elde edebilirsin. İlişkilerine dikkat et; dengede kalmak ve birbirini anlamak, uyumlu bir ortam sağlayacak. Kendi isteklerini başkalarının beklentileri ile harmanlamaya çalışırken, içsel huzurunu kaybetmemeye özen göster. Sadece bugün değil, her gün, senin için uyum ve denge her şeyin temelidir.
Gizli kalmış duygular yüzeye çıkabilir. İçsel dönüşüm için uygun bir zaman dilimindesin; kendinle yüzleşmek, eski yaraları iyileştirmek isteyebilirsin. Çevrendeki insanlarla olan ilişkilerde derinlik arayışı, içsel gerilimlerin azalmasına yardımcı olacak. Zihninde canlanan fikirler, gelecekteki projelerine ilham verebilir. Kendi ihtiyaçlarını ifade etmek ise ilişkilerde daha açık ve samimi bağlar kurmanı sağlayacak. Gözlemlerine dikkat et, hayatın sana sunacağı sürprizler var. Kalbinde taşıdığın tutkular, seni hedeflerine daha da yaklaştırabilir. Güçlü sezgilerinle hareket et, içsel sesini dinlemeyi ihmal etme; bu seni en doğru yola yönlendirecektir.
Bugün, keşfetme arzusunun ön planda olduğu bir gün. Yeni deneyimlere açık olmalısın; farklı kültürler, bakış açıları ya da fikirlerle tanışmak ruhunu besleyecek. Yolculuklar ve seyahatler için güçlü bir motivasyon var. Senin için küçük kaçamaklar bile büyük bir memnuniyet kaynağı olabilir. Zihinsel olarakın oldukça canlı ve enerjik hissedeceksin. Yaratıcılığını ifade etmek için harika bir fırsat bulabilirsin. Bu, sanatsal uğraşlara yönelmek ya da yeni beceriler öğrenmek için ideal bir zaman. Sosyal çevrendeki insanlarla bağlantı kurmak, ilham alman için faydalı olacak. Hareketli ve dinamik bir atmosfer içinde kendini bulmak, senin için iyi gelir.Aşk konusunda, yoğun hisler ve tutkulu anlar söz konusu. Partnerinle derin, anlamlı konuşmalar yapmanız duygusal bağlantınızı güçlendirebilir. Bekar olanlar içinse, heyecan verici tanışmalar söz konusu. Ancak dikkatli olmalısın; hızlı karar vermektense düşünmek, uzun vadede daha iyi sonuçlar getirebilir. Unutma, yaşam serüveninde attığın adımlar, geleceğini şekillendiren önemli taşlar.
Bugün, kararlılığını ve azmini ön plana çıkaran bir enerji seni saracak. Gelecek hedeflerine odaklanarak, karşına çıkan engelleri birer birer aşabileceksin. İş yerinde, ekip çalışması ve işbirliği ön planda olacak. Ancak, bazı durumlarda sabrını zorlayan insanlar veya durumlar olabilir; bu noktada soğukkanlı kalmak önemli. Kendi iç dengeni sağlamak için zaman ayırmayı ihmal etme. Sosyal çevrende ise, dostluklarını derinleştirebilecek fırsatlar ortaya çıkabilir. Hislerini paylaşmakta tereddüt etme; bu, aralarındaki bağı güçlendirebilir. Kendine güvenin tam, bu enerjiyi en iyi şekilde değerlendir. Unutma, önündeki yol senin kararlılığınla şekillenecek.
Bugün, yenilikçi düşüncelerin öne çıkacağı bir gün. Merak duygun her zamankinden daha güçlü olacak; entelektüel tartışmalara katılma isteği belirgin. Sosyal çevrendeki insanlar, sana ilham verecek yeni fikirlere kapı açabilir. Esnek düşünme yeteneğin, beklenmedik durumlarla daha kolay başa çıkmanı sağlayacak. Aynı zamanda, bağımsızlık arayışın kendini daha net ifade etmene ve başkalarıyla olan ilişkilerini güçlendirmeni sağlayabilir. İçsel huzurunu korumaya özen göster, çünkü başkalarıyla olan etkileşimlerin senin ruh halini etkileyebilir. Yaratıcılığın artarken, bazı eski projelere yeniden göz atmak isteyebilirsin. Hayal gücünün sınırlarını zorlamaktan çekinme, bu süreçte kendine olan güvenin de artacak.
Duygusal denge, içsel huzur ve sezgisel güçler ön planda. Son zamanlarda yaşadıkların, hayal gücünü ve yaratıcılığını beslemiş. Bugün, bu enerjilerle yeni projeler veya sanatsal çalışmalar üzerinde derinleşme fırsatın var. Hayal ettiğin şeyleri gerçeğe dönüştürmek için cesaret bulabilirsin. Sosyal ilişkilerde karşılaştıkların sürprizlerle dolu; önemli bir görüşme yeni bir kapı açabilir. Empati yeteneğin, başkalarının ihtiyaçlarını anlamada seni yönlendirecek. Kendini ifade ederken dürüst ol, içtenliğin başkalarına ilham verecek. Duygusal derinlikte kaybolmaktan korkma; içindeki bilgeliği keşfetmek, sana yeni bakış açıları kazandıracak. Bugün ruhsal iklimin, kişisel gelişim için bir adım atmak adına mükemmel. Geçmişin izleri sana öğütler sunabilir; bunları bir fırsat olarak değerlendir. İçsel yolculuğun, özgürleşmeni sağlayabilir, korkularınla yüzleştikçe daha güçlü hissedeceksin. Duygusal ve ruhsal bağlarını güçlendirecek deneyimlerle dolu bir gün seni bekliyor.
