1
Arkeoloji bilimine önemli katkılarda bulunan, Türkiye’nin ilk kadın arkeoloğu Prof. Dr Jale İnan, 20 yıl önce bugün, 27 Şubat 2001’de hayata veda etti. Alanının ilk kadın uzmanı olan İnan, yapmış olduğu programlı kazılarla Perge ve Side antik kentlerinin gün yüzüne çıkmasını sağladı ve çıkarılan eserlerin Antalya Side’de kurduğu müzelerde sergilenmesine öncülük etti.
Peki yaptığı çalışmalarla arkeoloji alanında ismini unutulmazlar arasına kazıyan Jale İnan kimdir?
Jale İnan 1914 yılında İstanbul’da doğdu. Babası, müzeci ve arkeolog Aziz Ogan, annesi Mesture Hanım’dı. Lise öğrenimini Erenköy Kız Lisesi’nde tamamladı. Babasının mesleki gezilerine katılarak arkeoloji ile genç yaşta tanıştı.
Aleksander von Humboldt Vakfı’nın bursu ile, arkeoloji okumak üzere 1934 yılında Almanya’ya gitti. Bir yıl sonra da Türk Cumhuriyeti devlet bursunu kazandı. 1935 – 1943 yılları arasında klasik arkeoloji bilim dalında lisans ve doktora eğitimini Berlin ve Münih üniversitelerinde tamamladı. 1943 yılında Prof. Dr. Rodenwalt’ın yanında “Kunstgeschichtliche Untersuchung der Opferhandlung auf römischen Münzen” adlı teziyle doktorasını tamamlayarak Türkiye’ye döndü. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Eski Çağ Kürsüsü’nde Prof. Dr. Clemens Emn Bosch’un asistanı olarak atanan Jale İnan, lise yıllarında tanıştığı Mustafa İnan’la 1944 yılında evlendi. Ertesi yıl tek çocukları Hüseyin dünyaya geldi.
1946 yılında İstanbul Üniversitesi Klasik Arkeoloji Kürsüsü’nün kurulması çalışmalarına katıldı ve bu kürsünün ilk asistanı olup Prof. Dr. Arif Müfid Mansel’in asistanlığını yapmaya başladı. Aynı yıl Arif Müfid Mansel’le birlikte Türk Tarih Kurumu adına Antalya’da Side antik kenti kazısına, ertesi yıl Perge antik kenti kazısına başladı. 1953 yılında doçent, 1963 yılında profesör oldu. Mansel’in ardından 1974-1980 yılları arasında Side, 1975-1987 yılları arasında Perge kazılarına başkanlık etti. Kazıları sırasında Side Roma Hamamı’nın Side Müzesi’ne dönüşmesi için emek verdi. 1975 yılında Klasik Arkeoloji Kürsüsü’nün Başkanı oldu ve bu görevini 1983 yılında emekli oluncaya kadar sürdürdü.
Jale İnan, Side ve Perge’deki kazıların dışında 1970 – 1972 yılları arasında Kremna (Bucak, Burdur) ve 1972 – 1979 yılları arasında Pampfilya Seleukeiası (Manavgat) antik kentlerinde kurtarma kazıları gerçekleştirdi. Antik dönem heykeltıraşlık sanatı üzerine çok önemli eserler verdi. Yayınladığı kitaplar Anadolu’nun Roma ve Erken Bizans dönemi portreciliği konusundaki çok önemli başvuru eserleri arasına girdi.
Jale İnan, 1980 yılında Perge’de ekibiyle birlikte belden yukarısı olmayan bir Herakles heykeli buldu. “Yorgun Herkül” olarak bilinen heykelin belden aşağısı Antalya Müzesi’nde sergilenirken üst bölümü yıllarca bulunamadı. 1990’da gazeteci Özgen Acar yayınladığı bir haberde kayıp parçanın ABD’de olduğunu duyurdu. Tarihi eser koleksiyoncusu Shelby White ve Leon Levy çifti ile Boston Güzel Sanatlar Müzesi tarafından 1981’de yarı yarıya satın alınan parçanın Antalya’da sergilenen heykelin üst kısmı olduğu, 1970’lerde Türkiye’den kaçırıldığı iddia ediliyordu. Jale İnan, Boston Güzel Sanatlar Müzesi’ndeki parça ile Antalya Müzesi’ndeki parçanın birbirine ait olduğunu 1990 yılında kanıtladı. M.S. 2. yüzyıla tarihlenen Yorgun Herkül heykelinin üst kısmı, 2011’de Türkiye’ye getirildi.
1991 yılında Side’deki Apollon Tapınağı kazısı ve onarımı için emek harcadı; 1992-1993’te Perge tiyatro kazılarını gerçekleştirdi. 1995 yılında Türkiye Bilimler Akademisi’nin şeref üyesi oldu. Son yıllarını Parkinson hastalığı ile mücadele ederek geçirdi. 2001 yılında hayatını kaybetti. Cenazesi Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi.
Türkiye’nin ilk kadın arkeoloğu olan Jale İnan, uzun yıllar devam eden programlı kazılarla Perge ve Side antik kentlerinin gün ışığına çıkarılmasına emek vermiş; çıkarılan eserlerin sergilenmesi için Antalya ve Side müzelerinin kurulmasını sağlamıştır. Programlı kazıların dışında tarihi eser kaçakçılığına karşı çeşitli kurtarma kazıları gerçekleştirmiştir.
Bugün enerjilerin yüksek ve dinamik olduğu bir gün. İçindeki tutkuyu dışa vurmak için harika bir fırsatla karşılaşabilirsin. Hedeflerine odaklanman, kararlılığınla birleştiğinde, seni başarıya taşımakta büyük bir rol oynayabilir. Ancak, sabırsızlık ve acelecilik gibi hisler, iletişimde yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Sakin kalmak ve düşüncelerini net bir şekilde ifade etmek bu noktada önemli. İlişkilerinde yenilikler ve sürprizlerle dolu anlar yaşayabilirsin. Cesur adımlar atarak sosyal ortamlarda kendini göstermek ve yeni bağlantılar kurmak için ideal bir zaman. Sadece iç sesini dinlemeyi unutma ve kalbinin sesine kulak ver. Bu, hem kişisel gelişimin hem de ilişkilerin için faydalı olacaktır.
Kararlılığın ve azminin vurgulandığı bir dönemdesin. Bugün, hedeflerine ulaşma konusundaki kararlılığın her zamankinden daha belirgin olacak. Maddi konularda kendini güvende hissetmeye yönelik adımlar atabilirsin. Çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin, sağlam ve güvenilir temellere oturmuş durumda. Özellikle sevdiğin kişilerle vakit geçirmek için güzel fırsatlar ortaya çıkabilir. Sanat ve estetik konularına duyduğun ilgi artarken, yaratıcılık potansiyelin de yaslanıp duruyor. Kendini ifade etme yollarını keşfetmekten kaçınma. Kendi iç dünyanda, kendine verdiğin sözleri yerine getirmek için etkili bir zaman dilimindesin. İlişkilerinde samimiyetine zarar verebilecek herhangi bir yanlış anlamadan kaçınmalı, açık iletişim kanallarını kullanmalısın. Zorlayıcı durumlarda bile sabrını koruyarak, güvenli limanlardan uzaklaşmamaya dikkat et.
Bugün iletişim becerilerin ön planda olacak. Sosyal çevrende dikkat çekmek için iyi bir fırsatla karşılaşabilirsin. Yeni bağlantılar kurmak, fikirlerini paylaşmak ve tartışmalara katılmak için harika bir enerji var. Zihnindeki soruları çözmek için yenilikçi düşünceler geliştirebilirsin. Aynı zamanda, yakın ilişkilerinde biraz daha sabırlı olman ve dinlemeye yönelmen faydalı olabilir; bu, yanlış anlamaların önüne geçecek. İçsel bir yolculuğa çıkma isteğin de artabilir. Duygularını keşfetmek ve kendini daha iyi anlamak için bu fırsatı değerlendirmek, sana yeni bakış açıları kazandıracak. Unutma, bugün kelimelerin, kaleminin ve düşüncelerinin gücünü müjdeliyor; paylaşmaktan çekinme.
Duygusal derinliklerinizi keşfetmek için ideal bir gün. İçsel sesinize kulak verin; sezgileriniz bugün sizi doğru yola yönlendirecek. Ailevi bağlarla ilgili bazı önemli konuşmalar gündeme gelebilir. Kalbinizden geçenleri ifade etmeniz, bu ilişkileri güçlendirmek için faydalı olacaktır. Duygusal olarak hassas olduğunuz bir dönemde, kendinize karşı nazik olmayı unutmayın. Yaratıcı projelere yönelmek ve sanatsal aktivitelerde bulunmak, ruh halinizi iyileştirebilir. Kendinizi, sevdiklerinizin yanında bulmak ve birlikte vakit geçirmek keyif verecek. Hayatın getirdiği küçük anların kıymetini bilin; bu anlar sizi besleyecek. Kendinizi özel hissetmek için kendinize zaman ayırmayı ihmal etmeyin.
Bugün, içindeki liderlik ve yaratıcılık ateşi alevleniyor. Kendine olan güvenin artarken, çevrendekileri de etkileyebilirsin. Yeni projelere adım atma isteği duyabilir, enerjini bu yönlerde yoğunlaştırabilirsin. İletişim konularında dikkatli olmalısın; bazen kendini ifade etmek, düşündüğünden daha fazla çaba gerektirebilir. Romantik ilişkilerde samimiyet ön planda; kalpten gelen hislerini paylaşmak, bağlarını güçlendirebilir. Ancak, aşırı gurur ve ukalalık duygusundan uzak durmak, ilişkilerini zedeleyebilir. Bugün, kendin olmanın tadını çıkarırken, başkalarına ilham vermekten çekinme. Kendi pırıltını yayma zamanı, gökyüzünde parlayabilir.
Bugün detaylara odaklanma isteği güçlü. Gözlemlerinizle çevrenizdeki her şeyi sorgulama ihtiyacı hissedebilirsiniz. Mükemmeliyetçi duygular, sizi geçici bir kaygı içine sokabilir; bu nedenle kendinize karşı nazik olun. İletişim alanında küçük sorunlarla karşılaşmanız olası. Basit ifadeler kullanarak netlik sağlamak önemli. İş hayatındaki sorunlara pratik çözümler geliştirebilir, planlarınızı daha işlevsel hale getirebilirsiniz. Duygusal anlamda derin düşüncelere dalabilir, insanlarla kurduğunuz bağların önemini yeniden değerlendirebilirsiniz. Kendinizi geliştirmek için harika bir zaman; yeni bilgiler edinmek, hobilerinize yönelmek iyi gelecektir. Unutmayın, sabırlı olmak ve akışa uyum sağlamak, bu dönemi daha verimli geçirmenize yardımcı olacak.
Dengede kalma arzusu ve huzur arayışın ön planda. İlişkilerinde uyumu sağlamak için çaba gösterebilir, başkalarının fikirlerine açık olabilirsin. Sosyal ortamda kendini daha fazla ifade etme fırsatı bulacak, yeni bağlantılar kurabileceksin. Estetik ve sanatsal konulara yönelik ilgin artacak, yaratıcılığını ortaya koymaktan çekinmeyeceksin. Bazen kararsızlık hissi seni etkileyebilir, bu anlarda iç sesini dinlemen önemli olacak. Kendini sevdiklerinle vakit geçirmeye yönlendirebilir, güzel anılar biriktireceksin. Bugün, iç huzurunu sağlamak adına meditasyon ya da doğada kısa bir yürüyüş iyi gelebilir.
Bugün derin duyguların ön planda olduğu bir gün. İçsel dünyanda yoğunlaşma hissedebilirsin; bu, geçmişle ilgili düşünceler veya var olan ilişkilerinde sorgulamalar yaratabilir. Güçlü sezgilerin sayesinde olayların arkasındaki gerçekleri anlama yeteneğin artıyor. Gizliliğin senin için her zamankinden daha önemli hale gelebilir. Sosyal etkileşimlerde, öncelikle kendini koruma güdüsü ağır basabilir. Yakın ilişkilerinde açık yüreklilik göstererek, hislerini paylaşmak seni daha güçlü kılabilir.Kendine dönerek, içsel huzurunu bulmak için zaman ayırmak faydalı olacaktır. Yeni bir denge arayışı içinde olabilirsin. Finansal konularda temkinli davranman gereken bir dönemdesin; harcamalarını kontrol altında tutmak, yarınlar için faydalı olacaktır. Akşam saatlerinde sevdiklerinle bir araya gelmek, ruhsal bir rahatlama sağlayabilir. Bu gün, sezgilerini dinlemek ve içsel sesine güvenmek için güzel bir fırsat sunuyor.
Yeni maceralara ve keşiflere olan tutkun bu dönemde zirveye çıkıyor. İçsel motivasyonun seni yeni hedeflere yönlendirecek, bu yüzden cesur adımlar atmak için harika bir zaman. Sosyal çevrende kendini ifade etmekten çekinme; yeni bağlantılar kurmak, ilham verici insanlarla bir araya gelmek kimliğini yeniden şekillendirebilir. Duygusal olarak biraz dalgalı hissedebilirsin; içsel dengeyi bulmaya çalışmak önemli. Yaratıcılığın yüksek olduğu bu süreçte, sanatsal bir proje ya da hobi ile ilgilenmek ruh halini olumlu etkileyebilir. Yalnızca fiziksel değil, zihinsel ve spiritüel bir yolculuğa çıkmayı da düşünebilirsin. Gelecek hakkında büyük hayaller kurman, seni motivasyon dolu bir enerji ile sarabilir. Kendi iç sesini dinleyerek, hedeflerine ulaşmak için gerekli adımları atabilirsin. Aynı zamanda, finansal konularda bazı fırsatlar karşına çıkabilir; gözünü dört açmanı tavsiye ederim. Unutma, hedeflerine ulaşmak için çevrenden alacağın destek de büyük bir ivme kazandırabilir.
Bugün, sorumluluklar ve hedeflerinle ilgili güçlü bir motivasyon hissedeceksin. İş hayatında önemli adımlar atmak için hazırlıklı olabilirsin. Disiplinli yaklaşımın, diğerlerinin dikkatini çekebilir ve seni lider konumuna getirebilir. Ancak, karamsar düşüncelerden uzak durmakta fayda var; zira gerçekleri aşırı büyütme eğiliminde olabilirsin. Kendi içindeki potansiyelin farkına varacak ve kararlılıkla ilerleyeceksin. Ailenle veya yakın arkadaşlarınla yapacağın sohbetler, duygusal bağlarını güçlendirecek ve birlikte yeni projeler üzerine düşünmenize olanak tanıyacak. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme; zira meditasyon veya doğada kısa bir yürüyüş, zihinsel ve fiziksel sağlığını olumlu yönde etkileyecektir. Geleceğe dair hayallerini netleştirebilir, yol haritanı oluşturabilirsin. Kısacası, bugünü verimli değerlendirmek ve öz disiplini korumak senin elinde.
Bugün yaratıcı enerjilerle dolu bir gün seni bekliyor. Kendini ifade etme arzun artacak ve bu durum, sosyal çevrendeki insanlarla etkileşimlerini derinleştirecek. Arkadaşlarınla ya da sevdiklerinle keyifli anlar paylaşabilir, yeni projeler hakkında ilham alabilirsin. Beklenmedik bir teklif ya da fırsat kapını çalabilir; bu, kariyer ya da hobilerine dair önemli bir adım atmana vesile olabilir. Duygusal anlamda özgür hissetmek isteyeceksin. İçsel huzurunu yeniden bulmak için yalnız kalmak, meditasyon yapmak ya da doğayla vakit geçirmek sana iyi gelecektir. Yeniliklere açık ol; zihin yapındaki esneklik, birçok imkânın kapısını aralayabilir. İletişim yeteneklerini kullanarak başkalarıyla olan bağı güçlendirmek, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Unutma, serbest düşünceyen ve alışılmadık yaklaşımların, bugün hayatına renk katacak.
Duyguların derinlemesine hissedileceği bir gün. İçsel sorgulamalar yapabilir, geçmişe dönme ihtiyacı hissedebilirsin. Yaratıcılığın ön planda olacak, sanatsal projelere yönelmek için harika bir zaman. İçsel huzurun kaybı veya kararsızlık hissi gün içerisinde seni rahatsız edebilir; bu hislerle yüzleşmek önemli. Özellikle güvendiğin kişilerle olan iletişimini güçlendirmeye çalışmalısın; destek aramakta sakınca yok. Hayal gücün yüksek, bu nedenle yaratıcı projeler için doğru bir atmosferdesin. Ancak dikkatin dağılabilir, bu yüzden odaklanmaya çalış. Farklı bakış açıları edinmek, içsel dengeyi bulmanda yardımcı olabilir. Kalp konularında bir hayat dersi ya da sürprizi karşına çıkabilir; açık fikirli ol ve cesaretle yaklaş. Unutma, belki de bu duygusal dalgalanmalar, seni asıl hedeflerine ulaştıracak bir fırsattır.
