1
Haziran ayı ve yeni yeniden normalleşmeyle birlikte sanat yaşamı da canlandı. Ekran ve klavye mahkûmiyeti, kanlı canlı buluşmalara dönüşüverdi. İstanbul’da iki sanat fuarı birden açıldı mesela geçen günlerde: Biri yıllardır heyecanla beklediğimiz İC fuarı, geçen yıllara göre biraz mahcup da olsa, her zamanki yerinde Lütfü Kırdar’daydı ve her zamankinden daha az bir katılımı da olsa, bir Server Demirtaş’ın yeni işlerini görmek için gezmek isterdim! Ama olmadı, bazen olamıyor, basına ayrılan sınırlı saatler filan derken. Ankara’dan gelen bir fuar ise çok büyük sanatçı katılımıyla İBB desteğiyle Yenikapı’da açıldı ve galiba kendi kendine de kapandı. İstanbul’da bu işler biraz farklı yürüyor, Ekrem İmamoğlu’nun gidip gezdiğini bile İBB’nin sosyal hesaplarından gördük, işin tanıtım kısmı eksik kaldı, biz öncesinde yapımcı firmayla bir söyleşi yayımladık ama yeterli değil. Tam da burada fuar mı sergi mi sorusu gündeme geliyor. Ben mesela niye kapıları tırmalamadım fuarlara gitmek için? Fuar, adı üzerinde daha çok koleksiyonerler için. Gidip bakıp satın alıyorlar. Satın alma amacı olmayanlar için bir sosyalleşme yeri. Medya için de tabii tanıtım, izlenim, yazana kadar bitecek. Sergiler ise daha kalıcı işler. Emek verip yazdığınız, tanıttığınız işi okur da gidip görmek istiyor ve görebiliyor.
Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi’nin (SSM) yeni sergisi, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Ressam Hocaların Ressam Öğrencileri, haziran başında ziyaretçileriyle buluştu. Öncesinde de biz kültür sanat yazan, izleyenler, Nazan Ölçer’le buluştuk! Nazan Ölçer’in parlak müzeci kariyerini devlet kurumlarında çalıştığından bu yana izleyen biri olarak onun pandemi döneminde çalışamamaktan ne kadar bunaldığını tahmin edebiliyorum. SSM’nin başına geldiğinden beri yaptığı Dali, Picasso gibi parlak sergilerle sanatı popülerleştirip büyük kitlelere ulaştırdığını herkes yaşadı; kapıyı kapatıp beklemek ona göre değil! Nitekim elindeki büyük koleksiyona bakıp bambaşka bir tema bulmuş: “Tanzimattan Cumhuriyet’e ressam Hocaların ressam Öğrencileri!” Böylece Türkiye’de resim sanatının tarihsel yolculuğunun da izlenebileceği bir sergi çıkıvermiş ortaya, SSM resim koleksiyonundan: Hoca Ali Rıza, Halife Abdülmecid Efendi, Hüseyin Zekâi Paşa, İvan Konstantinoviç Ayvazovski, Şevket Dağ, Hikmet Onat, Hüseyin Avni Lifij, İbrahim Çallı, Nazmi Ziya Güran’ın yanı sıra öncü kadın sanatçılardan Mihri (Müşfik) Hanım’ın aralarında olduğu sanatçıların 115 eseri!
Sergide sadece ressamların işlerini değil, çalışma koşullarını gösteren fotoğrafları da görebilmek çok ilgi çekici. Osmanlı döneminin takım elbise kravatlı resim öğrencileri atölyede çalışırken bir de anı fotoğrafı çektirivermişler, nü çalıştıkları Rus modelle, kadın da üzerine bir şal bile almamış, gerçekten NÜ!
Sergide hocaların öğrencilerini etkileyişini, kuşaklar arası değişimi ve ustalaşan öğrencilerin boynuz misali kulağı geçtiklerini de görmek mümkün. Üstelik de resim sanatı, malum dini nedenlerle resmin günah, yapıldığı zaman da karanfil ve gülden ibaret olduğu bir ülkede portreler ve hatta geç keşfedilmiş ama sevilip benimsenivermiş biçimde ülkenin toplumsal, sosyal ve ekonomik dönüşümünü izleme olanağı da sunuyor.
Bunda en büyük katkı da Tanzimat döneminde, Fransa başta olmak üzere yurtdışına sanat eğitimine gönderilen ve Paris’te önemli ressamların atölyelerine devam eden, Osman Hamdi Bey ve Halil Bey gibi ressamlardan. Sergide bu sanatçıların manzara ve natürmortlarının yanı sıra figürlü resme geçişleri, portreleri yer alıyor. Ki bu portrelerde kadınları görmek, Osmanlı’da kadınların Tanzimat Dönemi’nden itibaren görünür olması demek.
Sergide, İbrahim Çallı, Nazmi Ziya, Avni Lifij, Feyhaman Duran, Namık İsmail, Hikmet Onat gibi 1914 kuşağı ressamlarının İstanbul’un sokakları, evleri, tarihi yapıları, sahilleri ve Boğaz manzarasının resmedildiği tabloları da izleyiciye kent hakkında dokümanter gibi bilgi veriyor.
Halil Paşa, İbrahim Çallı gibi Türk ressamların Paris’teki akademik resim eğitimlerinde çıplak olgusuyla tanışmalarının ardından verdikleri eserler de sergide, bu süreci yansıtan bir çerçevede ele alınıyor ki bu da müthiş bir değişim.
O dönemin güzel sanatlar okulu Sanayi-i Nefise Mektebi’nde yabancı hocaların yerine atanan İbrahim Çallı, Feyhaman Duran, Hikmet Onat gibi isimlerin atölyelerinde yetişen ve Türkiye’de modern sanatın temellerinde yer alan, Cumhuriyet’in ilk sanatçı grubu Müstakiller de sergide sanat tarihindeki önemlerini yansıtacak bir kapsamla sunuluyor.
Bu sergide ve size daha önce tanıtmış olduğum (1) Mili Saraylar Müze’siyle Dolmabahçe Sarayı içinde Veliaht bölümünde yer alan Milli Saraylar Resim Müzesi ile birlikte Osmanlı döneminden başlayarak Türk resminin başlangıcı ve gelişimi hakkında çok değerli bir tanıtım yapılmış oluyor. Nazan Ölçer de müzeyi beğenmiş olduğunu sohbetimizde anlattığı için o notu da düşelim. Bu sergi vefa gereği öğretmen ve sağlık çalışanlarına ücretsiz, pazartesi dışında her gün 10.00-18.00 saatleri arasında Sakıp Sabancı Müzesi’nde gezilebiliyor.
“Taksim Meydanı”, Nazmi Ziya Güran’ın fırçasından zamana tanıklık ediyor; 1935’teki haliyle, şimdiki Suriyelileri, Arap turistleri ve dilencileriyle dolu halinden çok farklı. Halil Paşa’nın “Ressam Kız ve Atölyesi” adlı çalışması da 1930’lu yıllardan belgesel gibi. İbrahim Çallı’nın 1912 tarihli “Hamakta Uzanmış Kadın” tablosu ise huzur veriyor. O dönemin resim öğrencilerinin okulun atölyesinde çektirdikleri anı fotoğrafı ise gülümsetiyor, şimdiki öğrencilerden epey farklılar ve Rus model de çok doğal!
Enerjin yüksek, cesaretinle çevrendekileri etkileyebilirsin. Bugün sezgilerin güçlü, yeni fikirler peşinde koşmak için harika bir zaman. İletişimde cesur olmalı, düşüncelerini açıkça ifade etmelisin. Arkadaşlarınla veya sevdiklerinle paylaşımlar yaparak besleyici bir ortam yaratabilirsin. Ancak ani kararlar almaktan kaçınman gereken bir gün; düşüncelerini biraz daha olgunlaştırmak isteyebilirsin. Sağlığına dikkat et, bedenine ve ruhuna iyi gelecek aktivitelere yönelmek, içsel huzurunu artıracak. Risk almayı seviyorsun, ama bu sefer daha hesaplı bir yaklaşım benimsemek seni daha güçlü kılabilir. Bugün, kararlılığınla yeni kapılar açabilirsin.
Gün, huzurlu ve sakin bir atmosferde başlıyor. İçsel denge arayışında olduğun bir dönemdesin. İlişkilerinde daha fazla uyum ve anlayış gözetmek isteyebilirsin. Sevgi dolu kelimeler, iletişimi güçlendirecek ve bağları derinleştirecek. Parasal konularda ise dikkatli olman faydalı olacak; harcama alışkanlıklarını gözden geçirmen gereken bir dönemdesin. Yeni projelere başlamak için ideal bir zaman değil, daha çok mevcut işleri gözden geçirip sağlamlaştırmak için mükemmel bir fırsat. Kendine zaman ayırmak, rahatlamak ve doğayla iç içe olmak enerji seviyeni artıracak. Yaşam alanında küçük değişiklikler yaparak, kendini daha ferah hissedebilirsin. Unutma, sabır ve kararlılıkla ilerlediğinde, her şey yerine oturacaktır.
Zihin açıcı fikirlerin öne çıkacağı bir gün. Sosyal çevrenle etkileşimlerin artabilir, yeni insanlarla tanışma fırsatları kapını çalabilir. Düşüncelerin ve kelimelerin gücü bugün seni etkileyebilir; bu yüzden neyi ne şekilde ifade ettiğine dikkat etmelisin. Beklenmedik gelişmelere açık ol, belki de daha önce fark etmediğin bir yeteneğini keşfedebilirsin. İçsel merakın artıyor, ilgi alanlarını genişletmek için yeni kaynaklar arayabilirsin. Teknolojiyi takip etmen, yaratıcılığını artıracak projeler için faydalı olacaktır. Kendini ifade etmenin yollarını keşfederken, duygularına da denk düşen bir iletişim kurmayı unutma. Fikirlerini paylaşmaktan çekinme, bugün ilginç tartışmalara zemin hazırlayabilir. Özellikle partnerinle veya en yakın dostlarınla derin sohbetler yapma ihtiyacı hissedebilirsin. Unutma, dinlemek de en az konuşmak kadar önemli. İçsel sesini dinleyerek günün getirdiği fırsatları en iyi şekilde değerlendirebilirsin.
Bugün içsel duyguların ön planda olacak, kendinle ve sevdiklerinle derin bağlar kurmak isteyeceksin. Ailevi ilişkilerde sıcak bir atmosfer hâkim, bu bağlamda iletişimini güçlendirecek fırsatlar karşına çıkabilir. Duygusal yaralar için şifa bulabilir, geçmişle yüzleşip yeni başlangıçlar yapabilirsin. Alışveriş veya maddi konular ilgili ani kararlar almanı gerektirecek durumlarla karşılaşabilirsin, dikkatli olman yararına. Sağlığın konusunda yaklaşan bir değişim, kendini yenileme isteğini artıracak. Kendi iç güçlerini keşfetmek için sessiz bir zaman ayırmayı unutma, ruhsal olarak yenilendiğini hissedeceksin. Güneş'in sıcak ışıkları, sevdiklerinle geçireceğin anların değerini artıracak, bu ilişkilerin yaşamındaki önemini fark edeceksin. Tam anlamıyla kendine dönme ve içsel huzuru bulma fırsatı seni bekliyor.
Bugün, çevrendeki enerji ve dikkat çekme isteği oldukça kuvvetli. Kendini ifade etme konusunda cesur adımlar atabilirsin; bu, sanat ya da sosyal etkinliklerde öne çıkmana olanak tanıyabilir. Ancak aşırı kibir ya da kendi fikirlerine katı bir şekilde bağlı kalmak, ilişkilerde sürtüşmelere yol açabilir. Takım çalışmasına açık olman, daha verimli sonuçlar doğuracak. Yaratıcılığını kullanarak, kendini ifade etme biçimlerini yenileyebilirsin. Bugün, kalabalık ortamlarda göz alıcı bir şekilde parlayarak ilgi odası olacaksın, bu fırsatı iyi değerlendirmelisin. Ayrıca, içsel bir dinginlik bulmak için kendine zaman ayırmayı unutma; bu, dengeyi sağlamana yardımcı olacaktır. Aşk hayatında ise duygusal paylaşımlar önem kazanıyor, samimi hislerini dile getirmekten çekinme.
Bugün detaylara odaklanmakta büyük bir potansiyele sahip olacaksın. Etrafındaki karmaşayı minimumda tutmak ve zihnini berraklaştırmak önceliklerin arasında yer alacak. İş ortamında ya da günlük görevlerinde düzen ve disiplin sağlamak, başarılarını katlayabilmek adına katkı sağlayacak. İlişkilerde samimiyet önem kazanıyor; çevrendekilere yardım etme arzun, sana da karşılık bulacak.Duygusal olarak, geçmişteki olayların izleriyle yüzleşmek için uygun bir dönemdesin. İçsel huzurun için kendine zaman ayırmaya özen göstermelisin. Belki bir hobine ya da ilgini çeken yeni bir aktiviteye yönelmek, ruhsal olarak tazeleneceğin bir alan yaratabilir. Sağlığınla ilgili küçük değişiklikler yapmak, kendini daha enerjik ve dinç hissetmene yardımcı olacak. Unutma, mükemmellik arayışın son derece değerli ama seni yavaşlatan bir unsur olabilir; bu yüzden kendine karşı nazik olmayı dene.
Dengede kalma arzusu ön planda. Bugün, ilişkilerde uyum sağlama yeteneğin oldukça güçlü. Başkalarının düşüncelerine ve hislerine duyarlılığın artarken, bu özelliklerin seni sosyal ortamlarda daha da öne çıkarıyor. Karşıt görüşler arasında köprü kurmak için harika bir fırsat. Duygusal dengeyi sağlamak adına içsel huzur arayışında olabilirsin. Özellikle sanatsal ifadelere yönelmek, yaratıcılığını açığa çıkaracak. Bir ortaklık veya iş birliği fırsatı kapıda; bu, uzun vadede fayda sağlayabilir. Kararverme süreçlerinde dışarıdan gelen desteklerin kritik bir rol oynayabilir. Kendini ifade etme biçimine odaklanarak, içsel çatışmaları geride bırakabilirsin. Dinamik ve sakin bir gün seni bekliyor.
Bu dönem, içsel derinliklere yolculuk yaparak duygusal zenginlik kazanabileceğin bir zaman dilimi. Duyguların yoğunlaşabilir, bu durum çevrendekilere karşı daha duyarlı olmanı sağlayabilir. Gizli kalmış hislerini açığa çıkarma arzusu içinde olabilirsin. İletişim kurarken daha cesur ve doğrudan olman, ilişkilerini güçlendirebilir. Arkadaş çevrenle paylaşımlar yapmak, sana yeni perspektifler kazandıracak. Keşif yapma isteğin artarken, esrarengiz durumlar ve insanlarla karşılaşabilirsin.Özellikle sezgilerinle hareket edeceğin bir gün, içsel sese kulak vermen önemli. İş konusunda daha az görünür bir rol üstlenmek isteği ortaya çıkabilir, bu durum sana daha iyi düşünme fırsatı tanıyacak. Sabırlı ol ve her şeyin zamanla düzeleceğini unutma. Kendi içsel gücünü bulmak ve geliştirmek için harika bir fırsatla karşı karşıyasın. Kendine güvenerek ilerlediğinde, hedeflerine ulaşman çok daha kolay olacak. Duygusal olarak zaman zaman dalgalanmalar yaşayabilirsin; ancak bu, kişisel dönüşüm sürecinin bir parçası. Geçmişle yüzleşmek, yeni bir başlangıca kapı açmana yardımcı olacak.
Zihninde yeni ufuklar açılıyor. Keşif arayışın, merak duygunun ve öğrenme isteğin artmış durumda. Yeni deneyimlere ve farklı fikirlerle etkileşime geçmeye olan hevesin yüksek. Bu enerji, seni eğlenceli sosyal ortamlarla ve hareketli aktivitelerle buluşturabilir. Özellikle, arkadaşlarınla geçireceğin zaman, sana keyifli anılar biriktirmen için fırsatlar sunuyor. Ancak, düşüncelerini paylaşırken daha dikkatli olmalısın; bazı durumlar yanlış anlaşılmalara yol açabilir. İçsel huzurunu sağlamak ve ruhsal dengeyi korumak adına doğada vakit geçirmeyi ihmal etme. Macera ruhun, seni beklenmedik yerlerde ve insanlarla buluşturabilir; bu yüzden açık fikirliliğini koru ve anın tadını çıkar. Unutma, hayatta seni heyecanlandıran şeyler peşinde koştukça yeni kapılar aralanıyor.
Bugün, sorumluluk duygunuzun ve disiplininizin ön plana çıktığı bir gün olacak. Hedeflerinizi net bir şekilde belirleyip, onlara ulaşmak için kararlı adımlar atmak isteyeceksiniz. Çalışkanlığınız ve azminiz, çevrenizdeki insanlara örnek olacaktır. Ancak, fazlasıyla kendinizi işe kaptırmanız, sosyal hayatınızı zayıflatabilir. Bu dengeyi sağlamakta fayda var.İçsel huzurunuzu korumanız gereken anlarda, meditasyon ya da doğayla vakit geçirmek gibi aktiviteler ruh halinize iyi gelecek. Aşk hayatınızdaki dinamikler de bugün ilginç bir dönüş yapabilir. Partnerinizle olan iletişiminiz derinleşiyor ve daha samimi bir bağ kurma fırsatını yakalayabilirsiniz. Ancak duygularınızı açık bir şekilde ifade etmekten çekinmemelisiniz.Mali konularla ilgili yeni fırsatlar karşınıza çıkabilir, ancak risk almadan önce dikkatli bir değerlendirme yapmakta fayda var. Önemli kararlar almak için acele etmeyin; düşüncelerinizi netleştirmek için biraz zaman ayırmalısınız. Bugün, kendinize olan güveninizin arttığı ve potansiyelinizi daha iyi fark ettiğiniz bir gün olabilir. Kendi sınırlarınızı zorlamaktan korkmayın, yeni deneyimlere açık olun.
Sahip olduğun yenilikçi zihin ve bağımsız ruh, bugün duygu dünyanı etkileyen olaylara ışık tutabilir. Sosyal ilişkilerde daha fazla etkileşim istemezken, iç dünyana yönelmek için fırsatlar bulabilirsin. Başkalarının beklentileri seni bunaltacak, bu nedenle içsel huzurunu bulmak için yalnız kalmak isteyebilirsin. Hayal gücünün yüksek olduğu bu dönemde yaratıcı projelere yönelmek, seni derin bir tatmine ulaştırabilir. Düşüncelerini yazıya dökerek ya da sanatsal bir faaliyete katılarak ruhunu besleyebilirsin. Beklenmedik sürprizlerle dolu bir gün senin için açılabilir; yeni tanışmalar ve ilginç fikir alışverişleri, ufkunu açacak. İlişkilerde dengeyi korumak önemli; sezgilerine güvenmeyi unutma. Özellikle arkadaş çevrendeki dinamikler, seni düşündürecek bazı gelişmelere açık. Kalbinin sesini dinle ve neye ihtiyacın olduğunu belirle. Belki de huzur için bazı sınırları çizme zamanı. Unutma, özgür ruhun sadece kendin için değil, etrafındaki insanlar için de ilham kaynağı olabilir.
Hayal gücünün ve sezgilerinin güçlü olduğu bir dönemdesin. İçsel dünyandaki dalgalanmalar, yaratıcılığını besliyor ve sanatsal projelere yönelme isteği uyandırıyor. Duygusal derinliğin ve empati yeteneğin, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerinde önemli bir rol oynuyor. Bu sayede karşındakilerin hislerini anlayabilmenin verdiği güçle bir köprü kurabilir, destekleyici bir figür haline gelebilirsin.Kalbinde taşıdığın duygusal yükler, bu dönemde seni biraz bunaltabilir. Kendini dışa vurmanın yollarını bulmak, hem ruhsal sağlığın için faydalı olacak hem de başkalarına kapı açacaktır. İçsel huzurunu sağlamak adına doğada zaman geçirmek, meditasyon yapmak veya ruhunu besleyecek aktivitelerde bulunmak iyi bir seçim olabilir. Bugün, hayatını etkileyecek yeni fırsatlar kapına gelebilir. Kendine güvenmeli ve sezgilerine kulak vermelisin. Bu fırsatları değerlendirirken duygusal yönünü unutmadan hareket etmen, seni daha da güçlü kılacak. İlişkilerinde, sabırlı ve anlayışlı olman gereken anlar var; karşındaki insanlarla olan iletişimini dikkatli bir şekilde yönetmek, olası sorunları minimize etmeni sağlayacaktır. Özellikle, üstlendiğin sorumluluklar konusunda başkalarının yükünü de paylaşmayı düşünerek, hem kendini hem de sevdiklerini mutlu edebilirsin.
