| XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ |
XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ
Yirminci yüzyıl başlarında Türk edebiyatında muhtelif zevk, tarz ve fikir mücadeleleri devam etmekle beraber, tarihin akışı, yeni hayat ve halkın zevki,problemleri çözmüş bulunuyordu. Divan edebiyatı ortadan kalktı. Tekke edebiyatının eski çevreleri kalmadı. Fransız taklitçisi Edebiyat-ı Cedide ifratlarından sıyrıldı. Dilde sade Türkçe hakim oldu. Nazımda aruz vezni yerini hece veznine terketti. Gelişmekte devam eden saz şiiri, kendisine doğru gelen yeni edebiyat içinde yer aldı. Bütün bunlar, hayatın ve tekâmül edip değişen yeni Türk cemiyetinin bünyesi icabı idi. Türk cemiyetini, sınıfsız, milli ve asrî bir devlet haline getiren Cumhuriyet inkılâbı bu hareketleri perçinledi. Eski tarzların her birinden kendine lâzım olan milli unsurları ve Avrupa’dan yeni şekilleri alarak teşekkül etmiş bulunan yeni edebiyat, bütün millete mal olabilecek vasıflar kazandı.
Bu edebiyatın şiirde öncüsü olan Mehmet Emin en mühim eserlerini bu yüzyıl içinde verdi. Onunla birlikte Milli Edebiyatçılar adını alan yazarların en mühimlerinden olan Ziya Gökalp, sade dille ve hece vezniyle milli şiirler yazdığı gibi, edebiyata, fikir ve ruh bakımından da milliyeti ve Türkçülüğü getirdi. Aynı grubun değerli ve ateşli bir temsilcisi olan Ömer Seyfettin çok cazip hikayelerindeki canlı ve güzel sade Türkçe ile yeni edebiyatın kesin zaferini sağladı. Enis Behiç, Halit Fahri, Orhan Seyfi, Yusuf Ziya, Faruk Nafiz, Salih Zeki gibi şairler, milli edebiyatçıların yolundan giderek, hece veznini geniş bir şekilde incelediler. Yeni tarz da şiiri biraz daha hayata ve hayatın teferruatına doğru götüren daha ileri ve daha değerli şairler yetişti. Necip Fazıl ruh âleminin mistik ürperişlerini aksettiren şiirler yazdı. Ömer Bedrettin, güzel bir Türkçe ile yerli duyguları yazdı. Ahmet Muhip ile Cahit Sıtkı hece veznini daha serbest ve tabiî bir şekilde duraksız kullanarak başarılı şiirler yazdılar. Başta Orhan Veli olmak üzere birçok yeni şairler, serbest nazımla, tabiî ve güzel bir Türkçe ile şiirler de meydana getirdiler.
Aruz veznine bağlı kalan Mehmet Akif ile Yahya Kemal, dil ve ruh bakımından yeni ve millî şiirler verdiler. Mehmet Akif Ersoy’un İstiklâl Marşı Türk’ün sesini, gücünü bütün cihana duyurdu. Ahmet Haşim ise gittikçe sadeleşen bir dille tamamen şahsî ve orijinal, sembolist şiirler yazdı. Eski saz şiiri şekline yeni bir ruh veren Rıza Tevfik de çok sevilen şiirler meydana getirdi.
Roman sahasında Halit Ziya, yeni zevke uygun değerli eserler yazdı ve dili Osmanlıca olan bazı eserlerini sade Türkçeye çevirdi. Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve millî bir ruhla yazan Hüseyin Rahmi ve Ahmet Hikmet, bu yüzyıl içinde değerli romanlar ve hikâyeler yazdılar. Modern roman ve hikaye yazarlarımızın en tanınmışları olan Halide Edip, Yakup Kadri, Reşat Nuri,Fahri Celal Göktulga, Peyami Safa, yeni edebiyatın her bakımından geniş ve değerli eserlerini meydana getirdiler. Bunlardan sonra Memduh Şevket Esendal, Sait Faik Abasıyanık, Orhan Kemal, Orhan Hançerlioğlu, Yaşar Kemal ve Haldun Taner gibi daha yeni hikayeciler de yetişti.
Tiyatro sahasında, manzum, mensur, trajedi ve komedi eserleri yazan birçok şahsiyetler bulunmakla beraber, bilhassa tiyatro eseri müellifi olarak belirenlere az rastlanmaktadır. Reşat Nuri çeşitli piyesleriyle, Halit Fahri manzum trajedileriyle, Musahipzade Celâl ve İbnürrefik Ahmet Nuri komedileriyle, en çok tanınanlardandır. Son yılların tiyatro yazarları arasında Orhan Asena, Turgut Özakman, Refik Erduran gibi isimler göze çarpmaktadır.
Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve halk zevkiyle roman, hikaye eserleri yazan Ahmet Rasim, bu yüzyıl içinde en değerli eserlerini vermiştir. Falih Rıfkı enteresan seyahat eserleri yazmıştır. Ziya Gökalp’in açtığı yolda yürüyerek edebiyatımızı ilm’i bir şekilde tetkik eden Fuat Köprülü, edebiyat tarihimiz üzerinde değerli eserler meydana getirmiştir. Bugünkü edebiyatımızda, tarih, tenkid, biyografi, ilmî ve felsefî tetkik gibi her cinsten eserler vücuda getiren yazarlar da bulunmaktadır.
Hazırlayan : UlviyeSavtur
Kaynak: Vasfi Mahir Kocatürk/Türk Edebiyatı Antolojisi
Mürekkep Kültür Sanat edebiyat Serisi:1 / 2007 / Ulviye Savtur
Enerjin yükseliyor, bu güçlü motivasyonun seni yeni fırsatlara yöneltebilir. Kendine güvenin tazelendiği bu dönemde, liderlik özelliklerini sergilemek için harika bir zaman. İlişkilerinde daha açık ve dürüst olmalısın; sevdiğinle köklü konuşmalar yaparak bağlarınızı güçlendirmek mümkün. İş veya kariyer alanında cesur adımlar atma cesaretini bulabilirsin, risk almaktan çekinme. Sağlığınla ilgili dikkat etmen gereken noktalar var; dinlenmeye ve zihinsel rahatlamaya özen göstermelisin. Çevrendeki insanlara karşı anlayışlı ve destekleyici olmak, senin için önemli bir tatmin kaynağı oluşturacak. Günün sonunda, içsel huzurun ve keyfin yüce kalacak; bu da çevrendekilere yansıyarak, olumlu bir atmosfer yaratmanı sağlayacak.
Stabilite ve güven arayışın bu günlerde daha da belirginleşiyor. Duygusal ve fiziksel konforunu ön planda tutmak isteyeceksin. Maddi konulara dair fırsatlar kapını çalabilir; fırsatları iyi değerlendirmek için dikkatli olmalısın. İlişkilerde samimiyet ve sadakat ön planda; sevdiklerinle arandaki bağları güçlendirmek için keyifli zamanlar yaratabilirsin. Kendine yönelik bakım ve öz şefkat önem kazanıyor; doğayla iç içe zaman geçirebilirsen ruhsal olarak tazeleneceksin. Her adımında kararlılığını korumalısın; bu senin en büyük gücün olacak.
Bugün, zihinsel becerilerin ve iletişim kabiliyetinin ön planda olacağı bir gün. Farklı düşünceleri bir araya getirerek yeni fikirler geliştirebilirsin. Sosyal ortamlarda meraklı tavrın, başkalarıyla bağlantı kurmanı kolaylaştıracak. Ancak, dağılmaman için bu sürecin tadını çıkarmalı ve aşırı harekete kapılmamaya dikkat etmelisin. Ana konuların üzerinde derinleşmek yerine, yüzeyde kalmayı tercih edebilirsin. Kısa yolculuklar veya anlık planlarla kendini şımartabilirsin. Yaşadığın anların tadını çıkarmak, gelecekteki deneyimlerini zenginleştirecek. İçsel dünyanı keşfetmek için kitap okuyabilir ya da ilham verici bir film izleyebilirsin. Hislerini ifade etmekteki başarı, seni daha da özgüvenli hissettirecek. Dinamik enerjini doğru yönlendirerek, başkalarıyla olan ilişkilerini güçlendirebilirsin. Unutma, en büyük güç bazen en basit şeylerde saklıdır.
Duygusal derinliğin ve sezgisel yeteneklerin bugün özellikle ön planda. İçsel huzuru yakalamak için kendine biraz zaman ayırmalısın. Aile ve sevdiklerinle olan ilişkilerin bu dönemde daha fazla önem kazanacak, birlikte geçireceğin zamanlar ruhuna iyi gelecek. Onların ihtiyaçlarına cevap vermek, sana da tatmin hissi verecek. İş ya da sosyal yaşamda aldığın kararların arkanında güçlü bir motivasyon yatıyor, bu yüzden içgüdülerine güvenebilirsin. Gün içinde karşılaşabileceğin bazı zorluklar, aslında seni daha güçlü kılacak fırsatlar sunuyor. Yeniliklere açık ol ve yaratıcılığını kullan. Belirsizliklere karşı sabırlı olmalısın; zaman her şeyi yoluna koyacak. Kendini ifade ederken duygu, samimiyet ve zarafetle hareket etmen, çevrendekilerle güçlü bağlar kurmanı sağlayacak.
Detaylara olan düşkünlüğün, bu dönemde seni çok başarılı kılacak. Küçük sorunları büyütmek yerine, mantıklı bir şekilde çözüm üretmek üzerine yoğunlaşmalısın. İş veya günlük yaşamında, planlarını gözden geçirip gereksiz yüklerden kurtulmak, sana büyük bir ferahlama sağlayabilir. Kendini daha sağlıklı ve zinde hissetmek için rutinine ufak değişiklikler eklemeyi düşün. İnsanlarla olan iletişiminde hassasiyetin artacak; bu, anlaşmazlıkları çözmekte avantaj sağlayabilir. Kendine biraz zaman ayırarak, ruhsal ve bedensel dengeyi sağlamak için meditasyon ya da doğa yürüyüşü gibi aktiviteler de düşündürebilir. Arkadaşlarınla olan ilişkilerde, destekleyici bir rol üstlenmek, aranızdaki bağı kuvvetlendirecek. Kişisel hedeflerine odaklı kalabilirsin; kararlı ve azimli bir tutum sergilersen, üstesinden gelemeyeceğin hiçbir engel yok. Kendine güven ve potansiyelini ortaya çıkarma zamanı!
Tansiyonun yükseldiği, duygusal dalgalanmaların yoğun olduğu bir gün. İçsel mücadelelerle yüzleşmek, gizli korkularını ifşa etmek zorunda kalabilirsin. Empatinin yüksek olduğu bu dönem, başkalarının duygularına duyarlılığını artıracak. Kendi hislerini başkalarıyla paylaşma isteğin artarken, ilişkilerde derin bağlar kurma fırsatı doğabilir. Gizli düşmanlıklar veya takıntılı düşünceler seni rahatsız edebilir, bu yüzden dikkatli ol. Aynı zamanda, hedeflerine ulaşma konusunda derin bir motivasyon hissedeceksin, kararlılığın seni başarıya götürebilir. Dikkat etmen gereken ise, intikam alma veya kıskanma eğilimleridir; bunlar seni geri çekebilir. Kendine karşı nazik ol, geçmişle yüzleşmek, geleceğe daha huzurlu adımlarla ilerlemeni sağlayabilir. Şimdi iç huzuru bulmak için meditasyon veya yalnız kalmayı tercih etmek faydalı olabilir.
Bugün yeni maceralara atılmak için mükemmel bir zaman. İçinde taşıdığın özgür ruh, keşfetme isteğini daha da artırıyor. Seyahat planları veya yeni hobbyler edinme arzusu içindesin. Sosyal çevrenle etkileşimlerin canlı, yeni insanlarla tanışabilir ve ilham verici fikirler edinebilirsin. Yaratıcılığın zirveye çıkıyor; sanatsal projeler veya yazma çalışmaları için ilham alabileceğin bir dönemdesin. Ancak dikkat etmen gereken bir nokta var; ani ve düşünmeden yapılan harcamalar, bütçeni zorlayabilir. Üstelik, duygusal ilişkilerde de açık ve dürüst iletişim kurmak çok önemli. Sevgi ve arkadaşlık temalarında kalbini dinlemeyi unutma. Kendini ifade etmekten çekinme; bu, hem senin hem de çevrendekilerin içsel huzur bulmasını kolaylaştıracak.
İlerlemekte olduğun yolda sağlam adımlar atmak isteyeceksin. Bugün, hedeflerin üzerine yoğunlaşarak, stratejik düşünce ve disiplinle hareket etme arzusu içinde olabilirsin. Geçmişteki deneyimlerini değerlendirerek, yeni fırsatlara odaklanmak için doğru zamanı bekleyeceksin. İş ve kariyer olaylarında sabırlı olman önem taşıyor; bu bağlamda atacağın adımların kalitesi, uzun vadede sana büyük kazanç sağlamaya aday. Duygusal açıdan, içsel huzur arayışında olabilirsin. Sevdiklerinle geçireceğin zaman, bağları güçlendirmene olanak tanıyacak. Kararlılık ve azim, bulunduğun durumu ileriye taşıyacak anahtar kavramlar. Kendine güven ve cesur ol; her adımın, seni hedeflerine yaklaştıracak.
Bugün, yaratıcı potansiyelinizin zirveye çıkacağı bir dönemdesiniz. Zihinsel esnekliğiniz yeni fikirleri keşfetmenizi sağlarken, sosyal çevrenizdeki insanlarla kuracağınız derin bağlantılar hayatınıza renk katacak. Ani ilham anları yaşayabilir, beklenmedik yollarla çözümler bulabilirsiniz. Hedeflerinizi gözden geçirip, onlara ulaşmak için kendinize yeni stratejiler belirlemeniz faydalı olacaktır. İlişkilerde ise, samimi ve açık iletişim kurmanız, anlaşmazlıkları kolaylıkla aşmanıza yardımcı olacaktır. Fark yaratma arzunuz, çevrenizdeki insanları da etkileyerek, birlikte güzel projeler yapma fırsatı sunabilir. Kendinize güvenin ve içsel sesinize kulak verin. Bu enerji dolu gün, sizi ileri taşımak için mükemmel bir zemin oluşturuyor.
Duygular derinleşiyor, sezgilerin güçleniyor. İç dünyana döndüğün, kendi korkularınla yüzleştiğin bir dönemdesin. Hayal gücünün ve yaratıcılığının artmasıyla birlikte, sanatsal ve ruhsal alanlarda ilham bulabilirsin. Aynı zamanda ilişkilerinde bazı belirsizliklerle karşılaşabilirsin; bu durum seni düşünmeye sevk edecek ve içgüdülerinle hareket etmeni gerektirecek. Duygusal zekanı kullanarak, karışık durumları anlamlandırabilir ve empati kurarak insanlarla daha derin bağlar kurabilirsin. Kendine zaman ayırmayı ve ruhsal yenilenmeyi ihmal etme, seni huzura kavuşturacak olan şey belki de yalnızlık ve meditasyon. Sakin kalmayı başardığında, birçok problemin üstesinden gelebileceğini göreceksin.
