| XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ |
XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ
Yirminci yüzyıl başlarında Türk edebiyatında muhtelif zevk, tarz ve fikir mücadeleleri devam etmekle beraber, tarihin akışı, yeni hayat ve halkın zevki,problemleri çözmüş bulunuyordu. Divan edebiyatı ortadan kalktı. Tekke edebiyatının eski çevreleri kalmadı. Fransız taklitçisi Edebiyat-ı Cedide ifratlarından sıyrıldı. Dilde sade Türkçe hakim oldu. Nazımda aruz vezni yerini hece veznine terketti. Gelişmekte devam eden saz şiiri, kendisine doğru gelen yeni edebiyat içinde yer aldı. Bütün bunlar, hayatın ve tekâmül edip değişen yeni Türk cemiyetinin bünyesi icabı idi. Türk cemiyetini, sınıfsız, milli ve asrî bir devlet haline getiren Cumhuriyet inkılâbı bu hareketleri perçinledi. Eski tarzların her birinden kendine lâzım olan milli unsurları ve Avrupa’dan yeni şekilleri alarak teşekkül etmiş bulunan yeni edebiyat, bütün millete mal olabilecek vasıflar kazandı.
Bu edebiyatın şiirde öncüsü olan Mehmet Emin en mühim eserlerini bu yüzyıl içinde verdi. Onunla birlikte Milli Edebiyatçılar adını alan yazarların en mühimlerinden olan Ziya Gökalp, sade dille ve hece vezniyle milli şiirler yazdığı gibi, edebiyata, fikir ve ruh bakımından da milliyeti ve Türkçülüğü getirdi. Aynı grubun değerli ve ateşli bir temsilcisi olan Ömer Seyfettin çok cazip hikayelerindeki canlı ve güzel sade Türkçe ile yeni edebiyatın kesin zaferini sağladı. Enis Behiç, Halit Fahri, Orhan Seyfi, Yusuf Ziya, Faruk Nafiz, Salih Zeki gibi şairler, milli edebiyatçıların yolundan giderek, hece veznini geniş bir şekilde incelediler. Yeni tarz da şiiri biraz daha hayata ve hayatın teferruatına doğru götüren daha ileri ve daha değerli şairler yetişti. Necip Fazıl ruh âleminin mistik ürperişlerini aksettiren şiirler yazdı. Ömer Bedrettin, güzel bir Türkçe ile yerli duyguları yazdı. Ahmet Muhip ile Cahit Sıtkı hece veznini daha serbest ve tabiî bir şekilde duraksız kullanarak başarılı şiirler yazdılar. Başta Orhan Veli olmak üzere birçok yeni şairler, serbest nazımla, tabiî ve güzel bir Türkçe ile şiirler de meydana getirdiler.
Aruz veznine bağlı kalan Mehmet Akif ile Yahya Kemal, dil ve ruh bakımından yeni ve millî şiirler verdiler. Mehmet Akif Ersoy’un İstiklâl Marşı Türk’ün sesini, gücünü bütün cihana duyurdu. Ahmet Haşim ise gittikçe sadeleşen bir dille tamamen şahsî ve orijinal, sembolist şiirler yazdı. Eski saz şiiri şekline yeni bir ruh veren Rıza Tevfik de çok sevilen şiirler meydana getirdi.
Roman sahasında Halit Ziya, yeni zevke uygun değerli eserler yazdı ve dili Osmanlıca olan bazı eserlerini sade Türkçeye çevirdi. Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve millî bir ruhla yazan Hüseyin Rahmi ve Ahmet Hikmet, bu yüzyıl içinde değerli romanlar ve hikâyeler yazdılar. Modern roman ve hikaye yazarlarımızın en tanınmışları olan Halide Edip, Yakup Kadri, Reşat Nuri,Fahri Celal Göktulga, Peyami Safa, yeni edebiyatın her bakımından geniş ve değerli eserlerini meydana getirdiler. Bunlardan sonra Memduh Şevket Esendal, Sait Faik Abasıyanık, Orhan Kemal, Orhan Hançerlioğlu, Yaşar Kemal ve Haldun Taner gibi daha yeni hikayeciler de yetişti.
Tiyatro sahasında, manzum, mensur, trajedi ve komedi eserleri yazan birçok şahsiyetler bulunmakla beraber, bilhassa tiyatro eseri müellifi olarak belirenlere az rastlanmaktadır. Reşat Nuri çeşitli piyesleriyle, Halit Fahri manzum trajedileriyle, Musahipzade Celâl ve İbnürrefik Ahmet Nuri komedileriyle, en çok tanınanlardandır. Son yılların tiyatro yazarları arasında Orhan Asena, Turgut Özakman, Refik Erduran gibi isimler göze çarpmaktadır.
Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve halk zevkiyle roman, hikaye eserleri yazan Ahmet Rasim, bu yüzyıl içinde en değerli eserlerini vermiştir. Falih Rıfkı enteresan seyahat eserleri yazmıştır. Ziya Gökalp’in açtığı yolda yürüyerek edebiyatımızı ilm’i bir şekilde tetkik eden Fuat Köprülü, edebiyat tarihimiz üzerinde değerli eserler meydana getirmiştir. Bugünkü edebiyatımızda, tarih, tenkid, biyografi, ilmî ve felsefî tetkik gibi her cinsten eserler vücuda getiren yazarlar da bulunmaktadır.
Hazırlayan : UlviyeSavtur
Kaynak: Vasfi Mahir Kocatürk/Türk Edebiyatı Antolojisi
Mürekkep Kültür Sanat edebiyat Serisi:1 / 2007 / Ulviye Savtur
Bugün enerjin yüksek ve motivasyonun dorukta! Yeniliklere açık olmanın getirdiği cesaretle, kalabalık ortamlarda parlayabilirsin. Sosyal etkileşimlerin sana yeni fırsatlar sunabilir. Özgüvenin sayesinde, hedeflerine ulaşmak için gereken kararlılığı sergileyebilirsin. Ancak aceleci davranma, başkalarının görüşlerine de kulak vermek sana fayda sağlayabilir. İş veya özel hayatındaki ufak detaylara dikkat etmek, gözüne çarpan sorunların çözümünde büyük rol oynayacak. Sevdiğine karşı duyacağın tutkulu hisler, ilişkinizi derinleştirmenize yardımcı olabilir. Günün ortasında içsel huzurunu bulmak için kısa bir mola vermeyi unutma, bu sana ferahlık katabilir.
Bugün, güven arayışın ve istikrar isteğin ön planda olacak. Maddi konulara daha fazla odaklanabilir, yatırımlarını gözden geçirebilirsin. Etrafındaki insanların görüşleri seni etkileyebilir; bu yüzden iç sesine kulak vermek önemli. İlişkilerde ise sadakat ve bağlılık arayışın gözlemlenecek. Sevdiklerinle daha fazla vakit geçirmek, güven hissini artıracak. Sağlığın konusunda ise önceden planlanmamış küçük değişiklikler, kendini daha iyi hissetmeni sağlayabilir. Sakin ve kararlı yaklaşımın sayesinde zorlukların üstesinden gelmek için gereken gücü bulacaksın. Yaratıcılığın artarken, sanatsal faaliyetlere yönelmekta fayda var. Unutma, istikrar her zaman seni besleyecek bir temel sağlar.
Bugün sosyal etkileşimlerin ön planda olduğu bir gün. Meraklı ve konuşkan yapın, başkalarıyla kurduğun iletişimde size yeni kapılar açabilir. Zihinsel olarak aktif olmak, fikirlerinizi paylaşmanız için harika bir fırsat sunuyor. Bazı eski dostlarınızı anımsamanız veya onlarla bir araya gelmeniz muhtemel. Sorunları doğal bir şekilde ele alırken esnek ve anlayışlı olmalısınız; deneyimlerden elde edilen dersler, gelecekteki bağlantılarınızı güçlendirecek. Kendinizi ifade etme biçiminiz güçlü bir şekilde dikkat çekecek, yaratıcılığınızı serbest bırakın. Anlık kararlar verebileceğiniz durumlar karşısında dikkatli olun, aceleci davranmak, sonradan pişmanlık yaşamanıza neden olabilir. Duygusal konularda derinleşmek yerine yüzeysel kalmayı tercih ederseniz, ruh haliniz gün içinde dalgalanabilir. Aynı zamanda bilgiye aç bir gün içindesiniz; yeni bilgiler edinmek, öğrenmek ve kendinizi geliştirmek için harika fırsatlar doğabilir. Özgürlüğü ve bağımsızlığı ön planda tutarak, ilişkilerde dengeyi sağlamaya özen gösterin.
Duygusal derinlikler içinde kaybolmuş hissedebilirsin. Kalbinin sesine kulak vermek, seni içsel huzura götürecek. Ailevi ilişkiler gündemin merkezine oturacak; sevgi dolu anlar paylaşmak, bağları güçlendirecek. Çevrendeki insanların ihtiyaçlarına duyduğun duyarlılık, seni güçlü bir destekleyici yapıyor. Ancak kendi sınırlarını korumayı unutmamalısın; aşırı fedakarlık, yıpratıcı olabilir. Kendine zaman ayırmayı ihmal etme, ruhsal dengeyi sağlamak için yalnız kalmak önemli. Arkadaşlık ilişkilerinde de içten bir paylaşım, sürpriz gelişmelere yol açabilir. Sezgilerin güçlendikçe, kararlarını daha sağlam temellere dayandırabileceksin. Akşam saatlerinde romantik bir atmosfer seni bekliyor. İçindeki şefkat ve sevgi, etrafındakilere ulaşacak.
Bugün, içsel gücünü ve karizmanı sergilemek için mükemmel bir zaman. Cesaretinle çevrendekilere ilham veriyorsun. Sosyal ortamlar seni kuvvetlendirirken, ilişkilerin dikkat çekici bir şekilde derinleşebilir. Kendini daha görünür hissedecek, yaratıcı projelerde parlayacaksın. Bunun yanında, biraz kendine dönmek ve içsel dengeni sağlamak da önemli. Duygusal olarak güçlü adımlar atamana, bazı sınırlarını belirlemen gerektiğini hatırlatıyor. Güneş’in enerjisiyle beslenip, kalabalıklarda kendini ifade ederken, sakinleşmeyi de ihmal etme. Empati kurmak ve başkalarına destek olmak, seni daha da parlatacak. Kendi ihtiyaçlarına dikkat etmeyi unutma, bu denge seni destekleyecek.
Bugün, yaşamın detaylarına olan ilginiz artıyor. Sevdiklerinizle iletişim kurarken daha dikkatli ve nezaket dolu bir yaklaşım sergilemek, ilişkilerinizi güçlendirebilir. İş hayatında gereksiz detaylara takılmak yerine ana hedeflerinizi netleştirerek ilerlemek, başarıyı daha da pekiştirebilir. Duygusal olarak, kendinizle barışık olmanız önem taşıyor; içsel huzurunuzu sağlamak için meditasyon gibi ruhsal pratiklere yönelmek size iyi gelebilir. Sağlık konusunda da vücudunuza kulak vermeli, dengeli beslenmeye ve hareket etmeye özen göstermelisiniz. Bugünün getirebileceği sürprizlere hazırlıklı olun; olumlu gelişmeler kapınızı çalabilir.
Harmoni ve denge arayışın, içinde bulunduğun durumları aydınlatacak. Sosyal ilişkilerinde kendini daha fazla ifade etme ihtiyacı hissediyor olabilirsin. Karşılaştığın insanların düşünceleri, seni düşündürmeyi ve farklı perspektifler kazandırmayı amaçlayacak. Bugün, özsaygını artıracak ve başkalarının fikirlerine daha açık olmanı sağlayacak fırsatlar karşına çıkabilir.Finansal konularda dikkatli olman gerekecek. Harcama alışkanlıklarını sorgulamak, gelecekte daha sağlam bir temele sahip olmanı sağlayabilir. Gerekirse yardım alarak, düşüncelerini daha iyi organize etme şansı bulacaksın. Aşk hayatında, duygusal paylaşımlara girebilir, partnerinle arandaki bağı güçlendirecek anlar yaşanabilir. Empati kurmak, sorunları çözmende önemli rol oynayacak. İçsel huzurun için biraz yalnız kalmayı ve düşünmeyi ihmal etme; güneşin sıcaklığı altında, ruhunu besleyecek yeni şeyler keşfedebilirsin. Başarabileceğin sınırları zorla.
Duygusal derinliklerinle yüzleşme fırsatın var. Bugün içsel dünyanda bir uyanış hissedebilirsin; kapalı kalan duygularını açığa çıkarmak, seni özgürleştirecek. Çevrendeki insanlarla olan ilişkilerine dair farkındalığını artırmak için uygun bir zaman. Güvendiğin bir kişiyle kalpten bir konuşma yapabilirsin; bu muhabbet, sana yeni bir perspektif kazandırabilir. İçgüdülerine güvenmekte serbestsin, sezgilerin doğru yönlendiriyor. Kendini ifade etmek için sanatsal bir yönelime de girebilirsin ya da var olan bir projenin üzerine daha fazla yoğunlaşmak isteyebilirsin. Bu süreçte meditasyon veya doğa yürüyüşleri arayışında olman zihinsel sağlığını da destekleyecek. Transformasyon sürecindesin ve bu dönüşüm, geleceğin için güçlü bir temel oluşturacak.
Bugün, macera arayışın seni yeni fırsatlarla karşılaştırabilir. Sosyal çevrenle olan ilişkilerini güçlendirebilir, yeni bağlantılar kurabilirsin. Öğrenmeye açık olmanın getirdiği esneklik, beklenmedik durumlarla başa çıkmana yardımcı olacak. Zihnindeki projelere odaklanmak, ilham dolu düşüncelerin şekillenmesine zemin hazırlayabilir. İçsel huzurunu bulmak adına kendi iç yolculuğuna daha fazla zaman ayırmak faydalı olabilir. Bu dönemde, vizyonunu genişletmek için seyahat planları gündeme gelebilir. Yüreğini dinlemeye, içgüdülerinle hareket etmeye özen göster. Özgürlüğün önemli olduğu bu süreçte bağımsız düşüncenin getirdiği yenilikler, yaşamında keyif verici değişimlere yol açabilir. Kısacası, bugünün keşif dolu bir gün olma potansiyeline sahip.
Bugün sorumluluk ve disiplin temaları ön planda. Hayatınızdaki hedefler ve amaçlar hakkında derin düşüncelere dalabilirsiniz. Gelecek için plan yapma isteği içindesiniz, adımlarınızı sağlam temellere oturtmak öncelikli hedefiniz. Duygusal olarak kendinizi biraz yalnız hissedebilirsiniz; bu durum sosyal ilişkilerinize yansıyabilir. Belki de sıradanlıktan kaçmak ve yenilik arayışında olmak ihtiyacı duyuyorsunuz. Ancak dikkatli olmalısınız; acele hareket etmek, mevcut durumunuzu sorgulamanıza neden olabilir. Yakın çevrenizden destek almanız, kararsızlıklarınızı gidermenize yardımcı olabilir. Kendinize karşı nazik olun; ihtiyaç duyduğunuzda dinlenmekten çekinmeyin. Verimlilik konusunda kendinizi baskı altında hissedebilirsiniz, ancak unutmayın ki kalabalık bir yolculuk bile tek bir adımla başlar. Hayallerinizi somutlaştırmak için bugünün sunduğu fırsatları iyi değerlendirin.
Sıradışı düşünceler ve yenilik arayışları ön planda. Bugün, alışılmadık çözüm yolları bulma konusunda ilham alabilirsin. Sosyal çevrende yapıcı tartışmalara katılmak, fikirlerini özgürce ifade etmek için harika bir zaman. Gözlem gücün yüksek, bu yüzden insan ilişkilerindeki küçük detayları yakalayarak güçlü bağlantılar kurabilirsin. Duygusal ve zihinsel özgürlüğüne odaklanmak, içsel huzurunu artıracak. Kalabalıklar içinde kendini yalnız hissedebilirsin; bu hisle yüzleşmek, seni daha da güçlendirecek. Hayata dair yenilikler denemekten çekinme; bu, sana yeni fırsatlar getirebilir. Unutma, özgünlüğün en büyük gücün. Kendine güven ve cesaretle yeni adımlar at!
Duygusal derinliklerinle yüzleşme zamanı. İçsel dünyanı daha iyi anlaman için bir süre yalnız kalmayı tercih edebilirsin. Hayal gücün bugün seni yaratıcı projelere yönlendirebilir. Sanatla ilgilenmek, ruh halini pozitif yönde etkileyecektir. Ayrıca, sezgilerin oldukça güçlü ve doğru yönlendirmeler yapıyor. Zihnindeki karmaşayı bir kenara bırakarak, duygusal açıdan denge bulman gerektiğini hissedebilirsin. Ayrıca, etrafındaki insanlarla olan ilişkilerini gözden geçirmek için ideal bir dönemdesin; samimiyet arayışın gündemde. Kendine karşı nazik olmayı unutma, ruhsal beslenmeye ihtiyaç duyuyorsun. Yıldızların, kalbinin derinliklerine inmeni ve gerçek hislerini keşfetmeni destekliyor.
