| XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ |
XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ
Yirminci yüzyıl başlarında Türk edebiyatında muhtelif zevk, tarz ve fikir mücadeleleri devam etmekle beraber, tarihin akışı, yeni hayat ve halkın zevki,problemleri çözmüş bulunuyordu. Divan edebiyatı ortadan kalktı. Tekke edebiyatının eski çevreleri kalmadı. Fransız taklitçisi Edebiyat-ı Cedide ifratlarından sıyrıldı. Dilde sade Türkçe hakim oldu. Nazımda aruz vezni yerini hece veznine terketti. Gelişmekte devam eden saz şiiri, kendisine doğru gelen yeni edebiyat içinde yer aldı. Bütün bunlar, hayatın ve tekâmül edip değişen yeni Türk cemiyetinin bünyesi icabı idi. Türk cemiyetini, sınıfsız, milli ve asrî bir devlet haline getiren Cumhuriyet inkılâbı bu hareketleri perçinledi. Eski tarzların her birinden kendine lâzım olan milli unsurları ve Avrupa’dan yeni şekilleri alarak teşekkül etmiş bulunan yeni edebiyat, bütün millete mal olabilecek vasıflar kazandı.
Bu edebiyatın şiirde öncüsü olan Mehmet Emin en mühim eserlerini bu yüzyıl içinde verdi. Onunla birlikte Milli Edebiyatçılar adını alan yazarların en mühimlerinden olan Ziya Gökalp, sade dille ve hece vezniyle milli şiirler yazdığı gibi, edebiyata, fikir ve ruh bakımından da milliyeti ve Türkçülüğü getirdi. Aynı grubun değerli ve ateşli bir temsilcisi olan Ömer Seyfettin çok cazip hikayelerindeki canlı ve güzel sade Türkçe ile yeni edebiyatın kesin zaferini sağladı. Enis Behiç, Halit Fahri, Orhan Seyfi, Yusuf Ziya, Faruk Nafiz, Salih Zeki gibi şairler, milli edebiyatçıların yolundan giderek, hece veznini geniş bir şekilde incelediler. Yeni tarz da şiiri biraz daha hayata ve hayatın teferruatına doğru götüren daha ileri ve daha değerli şairler yetişti. Necip Fazıl ruh âleminin mistik ürperişlerini aksettiren şiirler yazdı. Ömer Bedrettin, güzel bir Türkçe ile yerli duyguları yazdı. Ahmet Muhip ile Cahit Sıtkı hece veznini daha serbest ve tabiî bir şekilde duraksız kullanarak başarılı şiirler yazdılar. Başta Orhan Veli olmak üzere birçok yeni şairler, serbest nazımla, tabiî ve güzel bir Türkçe ile şiirler de meydana getirdiler.
Aruz veznine bağlı kalan Mehmet Akif ile Yahya Kemal, dil ve ruh bakımından yeni ve millî şiirler verdiler. Mehmet Akif Ersoy’un İstiklâl Marşı Türk’ün sesini, gücünü bütün cihana duyurdu. Ahmet Haşim ise gittikçe sadeleşen bir dille tamamen şahsî ve orijinal, sembolist şiirler yazdı. Eski saz şiiri şekline yeni bir ruh veren Rıza Tevfik de çok sevilen şiirler meydana getirdi.
Roman sahasında Halit Ziya, yeni zevke uygun değerli eserler yazdı ve dili Osmanlıca olan bazı eserlerini sade Türkçeye çevirdi. Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve millî bir ruhla yazan Hüseyin Rahmi ve Ahmet Hikmet, bu yüzyıl içinde değerli romanlar ve hikâyeler yazdılar. Modern roman ve hikaye yazarlarımızın en tanınmışları olan Halide Edip, Yakup Kadri, Reşat Nuri,Fahri Celal Göktulga, Peyami Safa, yeni edebiyatın her bakımından geniş ve değerli eserlerini meydana getirdiler. Bunlardan sonra Memduh Şevket Esendal, Sait Faik Abasıyanık, Orhan Kemal, Orhan Hançerlioğlu, Yaşar Kemal ve Haldun Taner gibi daha yeni hikayeciler de yetişti.
Tiyatro sahasında, manzum, mensur, trajedi ve komedi eserleri yazan birçok şahsiyetler bulunmakla beraber, bilhassa tiyatro eseri müellifi olarak belirenlere az rastlanmaktadır. Reşat Nuri çeşitli piyesleriyle, Halit Fahri manzum trajedileriyle, Musahipzade Celâl ve İbnürrefik Ahmet Nuri komedileriyle, en çok tanınanlardandır. Son yılların tiyatro yazarları arasında Orhan Asena, Turgut Özakman, Refik Erduran gibi isimler göze çarpmaktadır.
Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve halk zevkiyle roman, hikaye eserleri yazan Ahmet Rasim, bu yüzyıl içinde en değerli eserlerini vermiştir. Falih Rıfkı enteresan seyahat eserleri yazmıştır. Ziya Gökalp’in açtığı yolda yürüyerek edebiyatımızı ilm’i bir şekilde tetkik eden Fuat Köprülü, edebiyat tarihimiz üzerinde değerli eserler meydana getirmiştir. Bugünkü edebiyatımızda, tarih, tenkid, biyografi, ilmî ve felsefî tetkik gibi her cinsten eserler vücuda getiren yazarlar da bulunmaktadır.
Hazırlayan : UlviyeSavtur
Kaynak: Vasfi Mahir Kocatürk/Türk Edebiyatı Antolojisi
Mürekkep Kültür Sanat edebiyat Serisi:1 / 2007 / Ulviye Savtur
Gün, yeni başlangıçlar ve cesaret dolu adımlar atmak için harika bir zaman dilimi sunuyor. İçindeki enerjiyi ve tutku dolu hislerini dışa vurma fırsatını iyi değerlendir. Yaratıcılığın artacak, bu da özellikle sanatsal projelerde veya yeni fikirlerde kendini gösterebilir. Sosyal çevrendeki insanlarla olan iletişimlerin güçlü ve etkileyici olacak; fikirlerini paylaşmaktan çekinme.İş veya kariyer konularında yapmak istediğin değişiklikler ile ilgili kararlara yaklaşabilir, belirsizlikleri geride bırakabilirsin. Risk alma isteğin yüksek; ancak adımlarını atarken dikkatli olmalısın. Zira hızlı hareket etmek bazen beklenmedik sonuçlar doğurabilir. İlişkilerde ise samimi ve açık olmak, duygularını ifade etmene olanak tanıyacak. Karşındaki kişiyle daha derin bir bağ kurmak istiyorsan, içten duygularını paylaşma cesaretini göster. Kendine güvenini sergile ve her fırsatta liderlik olmaktan çekinme; bu sayede çevrendekilerin gözünde daha çok parlayacaksın. Günün sonunda, başkalarına ilham verme gücünü keşfedebileceğin anlar yaşamak mümkün.
Bugün, içsel huzur ve estetiğe olan düşkünlüğün öne çıkabilir. Evinin güzelleştirilmesi, sanatsal projeler veya doğayla iç içe olmak sana büyük bir mutluluk verecek. Duygusal ilişkilerde samimiyet arayışın artarken, kendini daha açık ifade edebilirsin. Maddi konular da gündeme gelebilir; bütçeni gözden geçirmek ve geleceğe yönelik planlar yapmak isteyebilirsin. Sosyal ortamlarda kendini iyi hissedecek, arkadaşlarınla keyifli anlar paylaşacaksın. Dikkatini yoğunlaştırdığın konulara odaklanırken, içsel dengeyi sağlamak için biraz zaman ayırmayı unutma. Bugün, kişisel değerlerin ve arzuların arasında bir denge kurarak ilerlemek önemli olacak.
Bugün zihnin hızlı ve canlı. Fikirlerin akışı seni birbirinden zengin konulara yönlendirebilir. Sosyal çevrendeki insanlarla etkileşimlerin verimli ve keyifli olacak. Yeni bağlantılar kurma ihtiyacı hissedebilir, ilgi alanlarını genişletmek üzere cesaret bulabilirsin. Ama dikkat et, yüzeysel düşüncelerin seni yanıltabilir; derinleşmek ve içsel bir keşif yapmak avantajlı olabilir. Özgür ruhun ve merakın seni yeni maceralara taşıyabilir; bu süreçte esneklik gösterirsen, beklenmedik fırsatlarla karşılaşabilirsin. Duygusal olarak karmaşık hissettiğin anlar da olabilir; kendine biraz zaman ayırarak içsel huzurunu bulabilirsin. Aşk konusunda heyecan ve tutku dolu anlar yaşanabilir, yeni biriyle tanışma şansın var. Özgürlüğüne düşkünlüğün, ilişkilerinde dengeleri zorlayabilir; bu nedenle iletişimini dikkatli yürütmende fayda var.
Duygusal derinliklerin ön planda olduğu bir gün. Ailevi ilişkilerde sıcaklık ve sevgi dolu anlar yaşayabilirsin. Sevdiklerinle geçireceğin zaman, içsel huzur bulmana yardımcı olacak. Kendini ifade ederken, geçmiş anılarının ön plana çıkması muhtemel. İlgini çeken konularda yeni fırsatlarla karşılaşabilirsin, ancak kararlarını alırken hislerine danışmayı unutma. İş veya günlük sorumluluklar açısından aşırı hassasiyet gösterebilirsin; bu, seni daha üretken kılabilir. Ayrıca, yaratıcı yönlerin açığa çıkıyor. Bu, sanatsal projelerde veya hobilerde kendini göstermenin harika bir fırsatı. Duygu yoğunluğun, seni çevrendekilerle daha güçlü bağlar kurmaya itebilir; yeniliklere açık ol. Kendine güven ve içsel sesini dinle.
Bugün özgüvenin dalgalanabilir. İçsel gücünü hissettiğin anlar, çevrendeki insanlara ilham verebilir. Fakat dikkat etmen gereken bir durum var; başkalarının fikirlerine aşırı duyarlı olabilirsin. Kendi görüşlerini savunmaktan çekinme. Sosyal çevrendeki etkileşimlerinde, liderlik yeteneklerin ön plana çıkabilir. İş veya projelerle ilgili yaratıcı fikirlerinle dikkatleri üzerine çekebilirsin. Kalpten gelen bir konuşma veya paylaşım, bazı insanlar üzerinde derin bir etki bırakabilir. Kendini ifade ederken cesur ol. Bugün, romantik ilişkilerde de tutkulu ve etkileyici bir enerji var. Duygularını samimiyetle dile getirmek, bağlarını güçlendirebilir. Ancak, ölçülü olmayı da unutma; aşırı sahiplenme tavrı, yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Eğlenceli etkinliklere katılmak, ruh halini olumlu yönde etkileyebilir; dostlarınla vakit geçirmek bu bağlamda harika bir fikir. Yaratıcılığını ortaya koyabileceğin fırsatlar hayal ettiğinden daha fazla olabilir. Kendine güven, güne hazır bir şekilde başla!
Analitik düşünme yeteneğin bugün en üst seviyeye çıkıyor. Karşılaştığın meselelerde derinlemesine analiz yapma isteği, sana önemli avantajlar sağlayabilir. Detaylara olan düşkünlüğün, projelerini mükemmelleştirmen için harika bir fırsat sunuyor. Aynı zamanda, ilişkilerde daha açık ve dürüst olmak gerekecek. Başkalarının hislerini dikkate alarak empati kurmak, iletişimdeki gerginlikleri hafifletebilir. Gün, çevrendeki insanlarla olan bağlarını güçlendirmen için uygun. Bunun yanı sıra, sağlığın ön planda olmalı; bedenine zaman ayırmayı unutma. Kendine dair küçük iyileştirmeler yapmak, ruh halini olumlu yönde etkileyecektir.Mali konularda dikkatli olmakta fayda var. Planlarını gözden geçir, kaynaklarını verimli bir şekilde kullanmak, gelecekteki güvenliğini sağlamlaştırabilir. Bugün, düşüncelerin ve duyguların arasında bir denge kurmak önemli; fazla eleştirel olmaktan kaçınmak, iç huzurunu korumana yardımcı olacaktır. Bütün bu karmaşanın içinde, içsel bir dinginlik bulmak sana büyük fayda sağlayacak.
Denge ve uyum arayışındasın. Sosyal bağların güçlenebilir, bu dönemde ilişkileri ön planda tutmak isteyebilirsin. İnsanlarla olan etkileşimlerin, içsel huzurunu sağlamana yardımcı olabilir. Ancak bazı durumlarda başkalarının beklentileri düşünmeden hareket etmene neden olabilir, dikkatli olmalısın. Sanatsal yeteneklerini sergileme fırsatlarıyla karşılaşabilirsin. Estetik ve güzellik arayışın günlük yaşamını renklendirecek, hayal gücünü besleyecek. Kendi iç dünyana dalıp, isteklerini yeniden gözden geçirmek için bir fırsat bulabilirsin. İkili ilişkilerde dengeyi korumaya özen göster, zira bu dönemde hislerin fazlasıyla yoğunlaşabilir. Mücadeleci ve kararlı bir tutum sergilemek, hedeflerine ulaşmana yardımcı olacak. Unutma, başkalarıyla olan uyumun, kendi içsel dengenin anahtarı.
Derin duyguların yüzeye çıkacağı bir gün. İçsel yolculuğun seni önemli bir içgörüye doğru yönlendirebilir. İlişkilerinde daha önce görmediğin dinamiklerle karşılaşabilirsin; bu senin için hem zorlu hem de öğretici bir deneyim olacak. Gizli kalmış hislerin ve düşüncelerin cesurca ifade edilme ihtiyacı doğabilir. Geçmişten gelen bir olgunun üzerine gitmek, kabuğundan çıkmanı sağlayabilir. Duygusal yoğunluğun artabilir, bu da parlayacak bir yaratıcılığa dönüşebilir. Bu dönemde sezgilerine güvenmek kritik önemde; iç sesini dinlemekte fayda var. Sosyal ilişkilerde daha dikkatli olmalısın; başkalarının niyetlerini sorgulayarak hareket etmende yarar var. Kendinle ilgili farkındalığın artarken, çevrendekilerle olan bağların da yeniden şekillenebilir. Unutma ki, dönüşüm başlıyor.
Yeniliklere açık bir gün seni bekliyor. Macera arayışın yoğunlaşacak ve tanışacağın yeni insanlar enerjini tazeleyecek. Öğrenme isteğin artarken, bilgi paylaşımında bulunacağın ortamlar seni destekleyecek. İletişim tarzın, çevrendeki insanları etkileyebilir; bu nedenle, düşüncelerini açıkça ifade etmekten çekinme. Aynı zamanda, içsel huzurunu sağlamak ve kişisel hedeflerine odaklanmak için düşünmeye zaman ayırmak da önemli. Bugün yaratıcı projeler üzerinde çalışmak ya da yeni hobiler edinmek için uygun bir zaman dilimindesin. Eğer bir seyahat planı yapmayı düşünüyorsan, bunu gerçekleştirmen için ilham bulabilirsin. Duygusal ilişkilerinde ise, samimiyet ve açık iletişim, derin bağlar kurmanı sağlayacak.
Disiplinin ve azminle birlikte, bugün hedeflerin üzerinde daha fazla odaklanabilirsin. Sorumlulukların seni zaman zaman bunaltabilir, ancak bu süre zarfında kendine küçük ödüller vermek, motivasyonunu artırabilir. İş veya kariyer ile ilgili konularda olumlu gelişmeler kapıda. Çevrendeki insanlarla iletişimini güçlendirmek, yeni fırsatlar yaratmana yardımcı olabilir. Ayrıca, güven arayışında olduğun kişilerle olan ilişkilerini gözden geçirmen, kalıcı bağlar kurmana zemin hazırlayabilir. Kendinle ilgili bir projeye yönelmek veya enerji harcaman gereken bir hobi edinmek için uygun bir zaman. İçsel huzurunu bulmak adına, doğaya çıkmayı ihmal etme; bu, zihninde bir ferahlama sağlayabilir. Unutma, ilerlemeni hızlandıracak olan sadece sabrın değil, aynı zamanda çevrendeki insanlarla kuracağın sağlam bağlar olacak.
Bugün, özgürlük arayışın ve bireyselliğin ön planda. Sınırlarının dışına çıkmak isteyebilirsin; yenilikler ve farklılıklar peşinde koşmak, ruhunun derinliklerine inmeni sağlayacak. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin canlanıyor; alışkın olmadığın insanlarla tanışmak, zihin haritanı genişletebilir. Arkadaşlık ilişkilerin ve ortak projelerin de ön plana çıkacak. Yaratıcılığını ifade etme fırsatın var; belki de sanatsal bir faaliyet seni bekliyor. Ancak, ani kararlar almaktan kaçınmalısın; düşüncelerini biraz daha derinlemesine analiz etmeni gerektiren durumlarla karşılaşabilirsin. İçinde bir yerlerde hala çözülmeyi bekleyen meseleler var, bu yüzden geçmişle yüzleşmekten çekinme. Kendini ifade edebileceğin alanlar yaratmak, içsel huzurunu artıracak. Israrla savunduğun fikirler, başkaları tarafından da ilgi görecek; bu, senin için motive edici bir etki yaratabilir. Yüzeysel ilişkilerden çok, derin bağlar kurma arzusuyla dolusun.
Duygusal derinliklere dalmak için harika bir gün. İçsel sezgilerin güçleniyor, bu sayede çevrendeki insanlar ve durumlar hakkında daha fazla anlayış geliştirebilirsin. Sanatsal bir projeye yönelme arzusu içinde olabilirsin; yaratıcılığını ortaya koymak, ruhsal tatmin içinde olmanı sağlayacak. Duygusal paylaşımların artabilir, sevdiklerinle olan bağlarını derinleştirmek için fırsatlar karşına çıkabilir. Ancak, hassasiyetinin artmasıyla birlikte duygusal dengenin korunması önemli. Kendine zaman ayırmak, meditasyon ve doğada vakit geçirmek ruhsal rahatlama sağlayacak. Duygusal zekânın, karşına çıkan sorunları çözmende büyük rol oynayacak. İletişim sırasında açık ve samimi olman, ilişkilerinde sağlam bir temel oluşturmanı sağlayacak. Unutma ki zaman zaman kendi iç yolculuğuna çıkmak, yeni perspektifler kazandırabilir.
