| XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ |
XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ
Yirminci yüzyıl başlarında Türk edebiyatında muhtelif zevk, tarz ve fikir mücadeleleri devam etmekle beraber, tarihin akışı, yeni hayat ve halkın zevki,problemleri çözmüş bulunuyordu. Divan edebiyatı ortadan kalktı. Tekke edebiyatının eski çevreleri kalmadı. Fransız taklitçisi Edebiyat-ı Cedide ifratlarından sıyrıldı. Dilde sade Türkçe hakim oldu. Nazımda aruz vezni yerini hece veznine terketti. Gelişmekte devam eden saz şiiri, kendisine doğru gelen yeni edebiyat içinde yer aldı. Bütün bunlar, hayatın ve tekâmül edip değişen yeni Türk cemiyetinin bünyesi icabı idi. Türk cemiyetini, sınıfsız, milli ve asrî bir devlet haline getiren Cumhuriyet inkılâbı bu hareketleri perçinledi. Eski tarzların her birinden kendine lâzım olan milli unsurları ve Avrupa’dan yeni şekilleri alarak teşekkül etmiş bulunan yeni edebiyat, bütün millete mal olabilecek vasıflar kazandı.
Bu edebiyatın şiirde öncüsü olan Mehmet Emin en mühim eserlerini bu yüzyıl içinde verdi. Onunla birlikte Milli Edebiyatçılar adını alan yazarların en mühimlerinden olan Ziya Gökalp, sade dille ve hece vezniyle milli şiirler yazdığı gibi, edebiyata, fikir ve ruh bakımından da milliyeti ve Türkçülüğü getirdi. Aynı grubun değerli ve ateşli bir temsilcisi olan Ömer Seyfettin çok cazip hikayelerindeki canlı ve güzel sade Türkçe ile yeni edebiyatın kesin zaferini sağladı. Enis Behiç, Halit Fahri, Orhan Seyfi, Yusuf Ziya, Faruk Nafiz, Salih Zeki gibi şairler, milli edebiyatçıların yolundan giderek, hece veznini geniş bir şekilde incelediler. Yeni tarz da şiiri biraz daha hayata ve hayatın teferruatına doğru götüren daha ileri ve daha değerli şairler yetişti. Necip Fazıl ruh âleminin mistik ürperişlerini aksettiren şiirler yazdı. Ömer Bedrettin, güzel bir Türkçe ile yerli duyguları yazdı. Ahmet Muhip ile Cahit Sıtkı hece veznini daha serbest ve tabiî bir şekilde duraksız kullanarak başarılı şiirler yazdılar. Başta Orhan Veli olmak üzere birçok yeni şairler, serbest nazımla, tabiî ve güzel bir Türkçe ile şiirler de meydana getirdiler.
Aruz veznine bağlı kalan Mehmet Akif ile Yahya Kemal, dil ve ruh bakımından yeni ve millî şiirler verdiler. Mehmet Akif Ersoy’un İstiklâl Marşı Türk’ün sesini, gücünü bütün cihana duyurdu. Ahmet Haşim ise gittikçe sadeleşen bir dille tamamen şahsî ve orijinal, sembolist şiirler yazdı. Eski saz şiiri şekline yeni bir ruh veren Rıza Tevfik de çok sevilen şiirler meydana getirdi.
Roman sahasında Halit Ziya, yeni zevke uygun değerli eserler yazdı ve dili Osmanlıca olan bazı eserlerini sade Türkçeye çevirdi. Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve millî bir ruhla yazan Hüseyin Rahmi ve Ahmet Hikmet, bu yüzyıl içinde değerli romanlar ve hikâyeler yazdılar. Modern roman ve hikaye yazarlarımızın en tanınmışları olan Halide Edip, Yakup Kadri, Reşat Nuri,Fahri Celal Göktulga, Peyami Safa, yeni edebiyatın her bakımından geniş ve değerli eserlerini meydana getirdiler. Bunlardan sonra Memduh Şevket Esendal, Sait Faik Abasıyanık, Orhan Kemal, Orhan Hançerlioğlu, Yaşar Kemal ve Haldun Taner gibi daha yeni hikayeciler de yetişti.
Tiyatro sahasında, manzum, mensur, trajedi ve komedi eserleri yazan birçok şahsiyetler bulunmakla beraber, bilhassa tiyatro eseri müellifi olarak belirenlere az rastlanmaktadır. Reşat Nuri çeşitli piyesleriyle, Halit Fahri manzum trajedileriyle, Musahipzade Celâl ve İbnürrefik Ahmet Nuri komedileriyle, en çok tanınanlardandır. Son yılların tiyatro yazarları arasında Orhan Asena, Turgut Özakman, Refik Erduran gibi isimler göze çarpmaktadır.
Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve halk zevkiyle roman, hikaye eserleri yazan Ahmet Rasim, bu yüzyıl içinde en değerli eserlerini vermiştir. Falih Rıfkı enteresan seyahat eserleri yazmıştır. Ziya Gökalp’in açtığı yolda yürüyerek edebiyatımızı ilm’i bir şekilde tetkik eden Fuat Köprülü, edebiyat tarihimiz üzerinde değerli eserler meydana getirmiştir. Bugünkü edebiyatımızda, tarih, tenkid, biyografi, ilmî ve felsefî tetkik gibi her cinsten eserler vücuda getiren yazarlar da bulunmaktadır.
Hazırlayan : UlviyeSavtur
Kaynak: Vasfi Mahir Kocatürk/Türk Edebiyatı Antolojisi
Mürekkep Kültür Sanat edebiyat Serisi:1 / 2007 / Ulviye Savtur
Bugün, enerjini ve kararlılığını ön plana çıkaracak fırsatlarla dolu. Herhangi bir engelle karşılaştığında, cesaretini toplayarak bunları aşma gücüne sahip olacaksın. Sosyal çevrende dikkat çekici bir etki yaratabilir, liderlik vasıflarını sergileyebilirsin. İlişkilerde açık sözlülüğün, bugünkü iletişimine yön verecek. Duygusal derinliğe inmekten çekinme, sevdiklerinle paylaşımlarını artırmak ruhsal olarak seni besleyecek. Ayrıca, yeni bir başlangıç yapmak için uygun bir dönemdesin; özellikle kariyerle ilgili kararlar alabilir, risk almaktan çekinmeyebilirsin. Ancak, tüm bu enerjiyi dikkatli bir şekilde yönlendirmeyi unutma, zira aceleyle alınan kararlar sonradan pişmanlık yaratabilir. Kendine güvenerek adımlarını at ve içsel hislerine kulak ver.
Bugün, sahip olduğun değerler ve güven arayışın ön planda. Maddi konularla ilgili yeni fırsatlar karşına çıkabilir, bunları değerlendirmek için içgüdülerine güvenmelisin. Duygusal olarak ise, sevdiğin insanlarla geçirilecek kaliteli zamanlara ihtiyacın var. İlişkilerde derinleşmek, bağları güçlendirmek için fırsatlar doğabilir. Sabırlı ve kararlı yaklaşımın, zorlukları kolaylıkla aşmanı sağlayacak. Kendi huzurunu sağlamak için biraz kendine zaman ayırmayı unutma; doğanın tadını çıkarmak iyi gelebilir. Bugün başkalarının beklentilerinden uzaklaşarak, kendi ihtiyaçlarına odaklanma fırsatını değerlendirmelisin. Kendini daha güvende hissetmek ve içsel huzuru sağlamak için küçük adımlar atmak yeterli olacaktır. Karşılaştığın engeller seni yıldırmasın; esnek kalmak ve dengeyi bulmak, ilerlemeni sağlayacak. Sadece kendin için değil, sevdiklerin için de fedakarlık etmeye istekli olabilirsin, ancak bunu yaparken kendi sınırlarını da korumayı ihmal etme. Kendine olan inancın ve kararlılığın, bu günün getirdiği zorlukları aşmanda sana yardımcı olacaktır.
Bugün iletişim becerilerin parlayacak, çevrendekilerle daha derin bağlar kurma fırsatın olacak. Yakın arkadaşlarınla veya ailenle yapacağın sohbetler, düşüncelerini paylaşmanı ve birbirinizi anlamanızı sağlayacak. Zihinsel bir aktiviteye yönelmek, yeni fikirler geliştirmek ve bilgi alışverişinde bulunmak için mükemmel bir zaman. Ancak dikkat etmen gereken nokta, bazı tartışmalara girme isteğinin artması. Hızla değişen düşüncelerine kapılma; daha empatik ve anlayışlı bir yaklaşım sergilemen, ilişkilere olumlu bir katkı sunacak. Ayrıca, sanatsal bir faaliyet ya da hobinle ilgilenmek, yaratıcılığını harekete geçirecek. Yeni bir şeyler öğrenmek veya farklı bir alanda kendini geliştirmek için ilham kaynağın seni bulacak. Duygusal olarak, içsel dünyanda bazı sorgulamalar yaşaman olası. Bu, kendinle barışık olmanı sağlayacak bir dönemin kapılarını aralayabilir. Sakin kalmak ve içsel sesini dinlemek, sana yön gösterecek. Bugün, kendine bir iyilik yaparak, rahatlamak ve birkaç an için paylaşımın ötesinde kendine odaklanmak da faydalı olabilir.
Duygusal derinlikler ön planda. Ailevi ilişkilerde sıcak bir atmosfer var; sevdiklerinizle vakit geçirme isteği artıyor. İçsel huzur arayışında, evinizin konforu ve güvenliği öncelik kazanıyor. Duygusal paylaşımlar bu dönemde pozitif etkiler yaratacak. Geçmişle ilgili düşünceler zihninizi meşgul edebilir; eski anılar, yeniden değerlendirme fırsatları sunuyor. Sanatsal ve yaratıcılığa yönelik alanlarda kendinizi ifade etme ihtiyacı hissediyorsunuz; sanatsal projeleriniz için ideal bir zaman. Kendinize dönük bir iç hesaplaşma yaparak, hayatınıza yeni yönler katabilirsiniz. Ruh halinizi dengelemek için doğada vakit geçirmek faydalı olacak. Unutmayın, sezgileriniz bugün oldukça güçlü; önemli kararlar alırken iç sesinizi dinlemekte fayda var.
Bugün kendini oldukça enerjik ve tutkulu hissedeceksin. Yaratıcılığın zirve yapacak; bu da işlerini veya hobilerini geliştirmek için mükemmel bir fırsat sunuyor. Sosyal ortamlarda dikkat çekici bir varlık sergileyeceksin, bu yüzden çevrenle olan ilişkilerini güçlendirmek için ideal bir zaman. Ancak, egonun nazik bir denge içinde kalmasına özen göstermelisin; zira fazla baskın bir tutum, insanlarla arandaki sıcaklığı zedeleyebilir. Özellikle romantik ilişkilerde duygularını açıkça ifade etmekten çekinme. Onların karşılığını bulacaksın. Akşam saatlerinde dinlenmek ve kendine zaman ayırmak, zihnini tazelemek açısından faydalı olacak. Fonksiyonel olmanın yanı sıra, sevdiğin şeylere yönelmek ve keyif almak da önemli bir yere sahip. Duygusal derinliklere inebilirsin; düşüncelerini kağıda dökme isteği kabarabilir. İçsel dünyanı keşfetmen için uygun bir zaman.
Detaylara olan düşkünlüğün, bugün seni önemli bir noktaya taşıyabilir. Gün içerisinde karşına çıkacak küçük ama işlevsel bilgiler, projelerini daha verimli hale getirmeni sağlayacak. İş ortamında mesai arkadaşlarınla uyumlu bir iletişim kurabileceğin anlar var. Bir yandan geçtiğimiz dönemlerde yaşadığın belirsizlikleri arkanızda bırakırken, diğer yandan yeni fırsatların kapını çaldığını hissedeceksin. Kendi sağlığına dikkat etmek, alışkanlıklarını gözden geçirmek için doğru bir zaman. Kendine ayırdığın zaman, zihinsel ve fiziksel olarak yenilenmeni sağlayacak. Ayrıca, sevdiğin insanlarla olan ilişkilerini güçlendirmek için samimi ve içten bir iletişim kurabileceğin bir gün. Kalbin açık olsun; destek arayışları, seni bekleyen güzellikleri ortaya çıkarabilir.
Dengede kalma arzusu, içsel huzurunu bulmada önemli bir rol oynuyor. İlişkilerde karşılıklı anlayış ve empati ön planda. Sosyal ortamlarda parlamak ve insanların dikkatini çekmek için güzel bir fırsat var. Ancak, kararlar alırken başkalarının görüşlerine fazla kaptırmamaya dikkat etmelisin. Kendine güven, karşına çıkacak olan yeni işbirlikleri ve ortaklıklar için uygun bir zaman. Sanatsal yönlerini keşfetmek için harika bir dönemdesin; belki yeni bir hobi edinmek isteyebilirsin. İçsel dengeyi sağlamak için zaman ayırdığında, bu süreçte kendini refreshed hissedeceksin. Boş zamanlarını değerlendirirken keyif aldığın şeylerle meşgul olmak, günün enerji seviyeni artıracak. Kendi ihtiyaçlarına öncelik vermeyi unutma, bu dengeyi sağlamak sana uzun vadede fayda sağlayacak.
Derin sezgiler ve güçlü hisler bugün sizi sarabilir. İçsel dünyanıza dalmak, gizli kalmış duygularınızı ortaya çıkarmanıza yardımcı olabilir. Bir olay veya kişi sizi düşündürebilir, belki de geçmişle yüzleşmek için zaman ayırmalısınız. İlişkilerde samimiyet arayışınız, bazı gerilimlerin üstesinden gelmenize destek verebilir. Duygusal bağlarınızı güçlendirmek için açık iletişim kurmak önemli. Kendinizi açma cesareti göstermek, başkalarıyla olan bağlarınızı derinleştirebilir.Mali konularda dikkatinizi dağıtan unsurlardan kaçınmalısınız. Rasyonel düşünmek ve plan yapmak, gereksiz harcamalardan kaçınmanıza yardımcı olabilir. Kendi gücünüzü hissedeceğiniz, karamsar düşüncelerden uzak durup, olumlu bir perspektife yöneleceğiniz bir gün. Kendi sınırlarınızı belirlemek, sağlıklı ilişkilerin temelini oluşturacak. Cazibeniz arttığı için sosyal ortamlarda öne çıkmanız an meselesi. Ancak dikkat, kıskançlıklar gündeme gelebilir; bu durumları yönetmek elinizde. Unutmayın, içsel denge her şeyden önemli.
Keşif arayışın içindesin; ruhun özgürlük peşinde koşuyor ve sınırları zorlamak istiyor. Seyahat planları, yeni insanlarla tanışmak ve farklı kültürler deneyimlemek için harika bir zaman. Maceracı ruhun, seni heyecan verici fırsatlarla buluşturabilir; içindeki cesaretle risk almaya hazır ol. Gün boyu karşına çıkacak enteresan durumlar, yeni bakış açıları kazandıracak ve merakını uyandıracak. İletişimde samimi ve açık olmalısın, zira başkalarıyla kuracağın bağlantılar, beklentilerinin ötesine geçebilir. Şu anki hislerin, geçmiş deneyimlerle harmanlanarak seni güçlü bir içsel dönüşüm sürecine yönlendirecek. Kalbini dinlemeyi ve yaşamının akışına güvenmeyi unutma; bu, üzerindeki yüklerden kurtulmanı sağlayacak. Hayatındaki belirsizlikler, yeni olanaklara kapı aralayabilir; buna odaklanıp, özgürlüğün tadını çıkar.
Hızla değişen koşullar ve belirsizlikler karşısında sağlam duruşunla dikkat çekiyorsun. Bugün, yaptıklarınla ilgili yeni fırsatlar ortaya çıkabilir. Dikkatini dağınık tutmaktan kaçınmalı ve hedeflerine odaklanmalısın. Maddi konularla ilgili bir mesele gündeme gelebilir; bu durumu fırsata çevirme yeteneğinle, kazanç sağlaman mümkün. Günün ilerleyen saatlerinde sevdiklerinle yapacağın derin sohbetler, ilişkilerini güçlendirebilir. Kendini rahat hissettiğin bir alan seçerek, içsel huzurun için küçük bir zaman dilimi ayırmayı unutma. Girişimci ruhunu kullanarak yeni projelere adım atabilirsin, bu süreçte kararlılığın her zamankinden daha fazla ön plana çıkacak.
Günlük yaşamında yeniliklere ve değişimlere yönelik güçlü bir çekim hissedebilirsin. Kendini sıradanlıktan uzaklaşırken bulabilir, ilham verici fikirlerin peşinden koşabilirsin. Özgürlük arayışın, kişisel projelerine ivme kazandıracak. İlişkilerde ise, doğuştan sahip olduğun empati ve anlayış yeteneği, dostluklarını güçlendirecek. Sosyal çevrende yapıcı bir rol üstlenmek isteyebilir, başkalarına ilham vermek için elinden geleni yapabilirsin. Duygusal açıdan, bazen hayal kırıklıkları yaşasan da, bunlar seni daha da güçlü kılacak. İçsel huzurunu korumak için, zihnini derin düşüncelere yönlendirecek aktivitelere yönelmek iyi bir fikir olabilir. Kendini ifade etme biçimin, başkaları tarafından daha çok takdir edilecek. Aniden gelişen fırsatları değerlendirmek için esnek olmalısın; bazı kapılar aniden aralanabilir. Bugün, özgünlüğünü ve yaratıcılığını sergileyerek, hayatını renklendirirken, kendi iç sesine kulak vermen önem taşıyor. Kendine güvenmeyi unutma, zira potansiyelin çok büyük.
Duygusal derinlikler içinde yüzdüğün, içsel dünyana bir yolculuk yapma arzusunun güçlendiği bir dönemdesin. Yaratıcılığının sınırlarını zorlaman gereken bir zaman dilimi. Sanatsal ilhamın artabilir, bu da seni yoğun bir şekilde ifade etme isteğiyle doldurabilir. Başkalarının hislerini anlama yeteneğin oldukça kuvvetli, bu da sosyal ilişkilerinde hassas bir denge kurmanı sağlayabilir. Kendine dönerek, içsel huzurunu bulmak için sakinliğe ihtiyacın var. Ancak daldığın düşüncelerden sıyrılmak zor olabilir, dikkatli ol. Kalbindeki sezgi gücü bu dönemde seni yönlendirecek, bu yüzden hislerine güvenmeyi unutma. Sevdiklerinle olan iletişiminde empatiye açık olman, çatışmaların önüne geçecek. Bazen yalnız kalmaya ihtiyacın olabilir; bu, yeniden doğuşun için gerekli bir temizlik. Unutma, kendini ifade etme biçimlerin kariyerin üzerinde de etkili olabilir, bu fırsatları iyi değerlendir.
