| XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ |
XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ
Yirminci yüzyıl başlarında Türk edebiyatında muhtelif zevk, tarz ve fikir mücadeleleri devam etmekle beraber, tarihin akışı, yeni hayat ve halkın zevki,problemleri çözmüş bulunuyordu. Divan edebiyatı ortadan kalktı. Tekke edebiyatının eski çevreleri kalmadı. Fransız taklitçisi Edebiyat-ı Cedide ifratlarından sıyrıldı. Dilde sade Türkçe hakim oldu. Nazımda aruz vezni yerini hece veznine terketti. Gelişmekte devam eden saz şiiri, kendisine doğru gelen yeni edebiyat içinde yer aldı. Bütün bunlar, hayatın ve tekâmül edip değişen yeni Türk cemiyetinin bünyesi icabı idi. Türk cemiyetini, sınıfsız, milli ve asrî bir devlet haline getiren Cumhuriyet inkılâbı bu hareketleri perçinledi. Eski tarzların her birinden kendine lâzım olan milli unsurları ve Avrupa’dan yeni şekilleri alarak teşekkül etmiş bulunan yeni edebiyat, bütün millete mal olabilecek vasıflar kazandı.
Bu edebiyatın şiirde öncüsü olan Mehmet Emin en mühim eserlerini bu yüzyıl içinde verdi. Onunla birlikte Milli Edebiyatçılar adını alan yazarların en mühimlerinden olan Ziya Gökalp, sade dille ve hece vezniyle milli şiirler yazdığı gibi, edebiyata, fikir ve ruh bakımından da milliyeti ve Türkçülüğü getirdi. Aynı grubun değerli ve ateşli bir temsilcisi olan Ömer Seyfettin çok cazip hikayelerindeki canlı ve güzel sade Türkçe ile yeni edebiyatın kesin zaferini sağladı. Enis Behiç, Halit Fahri, Orhan Seyfi, Yusuf Ziya, Faruk Nafiz, Salih Zeki gibi şairler, milli edebiyatçıların yolundan giderek, hece veznini geniş bir şekilde incelediler. Yeni tarz da şiiri biraz daha hayata ve hayatın teferruatına doğru götüren daha ileri ve daha değerli şairler yetişti. Necip Fazıl ruh âleminin mistik ürperişlerini aksettiren şiirler yazdı. Ömer Bedrettin, güzel bir Türkçe ile yerli duyguları yazdı. Ahmet Muhip ile Cahit Sıtkı hece veznini daha serbest ve tabiî bir şekilde duraksız kullanarak başarılı şiirler yazdılar. Başta Orhan Veli olmak üzere birçok yeni şairler, serbest nazımla, tabiî ve güzel bir Türkçe ile şiirler de meydana getirdiler.
Aruz veznine bağlı kalan Mehmet Akif ile Yahya Kemal, dil ve ruh bakımından yeni ve millî şiirler verdiler. Mehmet Akif Ersoy’un İstiklâl Marşı Türk’ün sesini, gücünü bütün cihana duyurdu. Ahmet Haşim ise gittikçe sadeleşen bir dille tamamen şahsî ve orijinal, sembolist şiirler yazdı. Eski saz şiiri şekline yeni bir ruh veren Rıza Tevfik de çok sevilen şiirler meydana getirdi.
Roman sahasında Halit Ziya, yeni zevke uygun değerli eserler yazdı ve dili Osmanlıca olan bazı eserlerini sade Türkçeye çevirdi. Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve millî bir ruhla yazan Hüseyin Rahmi ve Ahmet Hikmet, bu yüzyıl içinde değerli romanlar ve hikâyeler yazdılar. Modern roman ve hikaye yazarlarımızın en tanınmışları olan Halide Edip, Yakup Kadri, Reşat Nuri,Fahri Celal Göktulga, Peyami Safa, yeni edebiyatın her bakımından geniş ve değerli eserlerini meydana getirdiler. Bunlardan sonra Memduh Şevket Esendal, Sait Faik Abasıyanık, Orhan Kemal, Orhan Hançerlioğlu, Yaşar Kemal ve Haldun Taner gibi daha yeni hikayeciler de yetişti.
Tiyatro sahasında, manzum, mensur, trajedi ve komedi eserleri yazan birçok şahsiyetler bulunmakla beraber, bilhassa tiyatro eseri müellifi olarak belirenlere az rastlanmaktadır. Reşat Nuri çeşitli piyesleriyle, Halit Fahri manzum trajedileriyle, Musahipzade Celâl ve İbnürrefik Ahmet Nuri komedileriyle, en çok tanınanlardandır. Son yılların tiyatro yazarları arasında Orhan Asena, Turgut Özakman, Refik Erduran gibi isimler göze çarpmaktadır.
Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve halk zevkiyle roman, hikaye eserleri yazan Ahmet Rasim, bu yüzyıl içinde en değerli eserlerini vermiştir. Falih Rıfkı enteresan seyahat eserleri yazmıştır. Ziya Gökalp’in açtığı yolda yürüyerek edebiyatımızı ilm’i bir şekilde tetkik eden Fuat Köprülü, edebiyat tarihimiz üzerinde değerli eserler meydana getirmiştir. Bugünkü edebiyatımızda, tarih, tenkid, biyografi, ilmî ve felsefî tetkik gibi her cinsten eserler vücuda getiren yazarlar da bulunmaktadır.
Hazırlayan : UlviyeSavtur
Kaynak: Vasfi Mahir Kocatürk/Türk Edebiyatı Antolojisi
Mürekkep Kültür Sanat edebiyat Serisi:1 / 2007 / Ulviye Savtur
Bugün enerjin yüksek olacak, etrafındaki insanları etkileme gücün artacak. İsteklerin ve hedeflerin konusunda cesaretin seni yeni fırsatlara yönlendirecek. Sıkı bir şekilde planladığın projelerde öne çıkman mümkün. Sosyal ortamlarda dikkat çekmemen imkansız. İçsel motivasyonun sayesinde zorlukların üstesinden gelecek, kararlılığınla başkalarına ilham vereceksin. İletişim becerilerin sayesinde insanlarla daha derin bağlar kurabilirsin. Ancak, toleransını aşan durumlarda sınırlarını koruyarak, sakin kalmayı tercih etmelisin. Kişisel gelişim için harika bir dönem. Yeni şeyler öğrenmeye açık ol, belki bir kurs veya atölye sana farklı kapılar açabilir. Keyif aldığın aktivitelere yönelmek, ruh halini iyileştirirken seni daha mutlu bir hale getirecek. Unutma, bugün kendine zaman ayırmak da en az başkalarına harcadığın zaman kadar önemli.
Bugün enerjin dolunay gibi parlayabilir. Sakin bir zihne ihtiyaç duyabilir, içsel dengeyi yeniden sağlamak isteyebilirsin. Sevdiklerinle vakit geçirmek ve duygusal bağları güçlendirmek, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Maddi konular üzerinde düşünmek için uygun bir zaman. Yatırım yapmayı ya da tasarruf etmeyi planlayabilirsin. Fiziksel sağlığına dikkat etmeyi unutma; doğanın tadını çıkararak yenilenebilirsin. Sezgilerin güçlü, bu yüzden iç sesine güvenmekte tereddüt etme. Huzurlu bir akşam, kendine zaman ayırma fırsatını değerlendir.
Zihnindeki sorular ve merak, bugün daha da artış gösterebilir. Aldığın bilgi ve deneyimlerin seni yönlendirme konusunda cesaretlendirecek. İnsanlarla olan iletişiminde canlılık ve esneklik öne çıkıyor, sosyal çevrende yeni bağlantılar kurma fırsatı yakalayabilirsin. Kendi düşüncelerini paylaşırken cesur olmayı unutma; başkalarına ilham verebilir ve karşılıklı olarak yeni perspektifler kazanabilirsiniz. İçinde bulunduğun ortamda yaratıcılığın yükseliyor, bu da yeni projelere adım atma konusunda seni cesaretlendirebilir. Ancak, dikkat etmen gereken nokta, başkalarının duygularını hafife almaman. Empati kurmak ve dikkatlice dinlemek, ilişkilerinde derinleşmene yardımcı olacak. Bugün, kendinle ilgili yeni şeyler keşfedebilir ve içsel olarak büyüyebilirsin. Duygusal dengenin sağlam kalması için, düşüncelerini yazmak ya da meditasyon yapmak gibi kendi kendine zaman ayırmayı ihmal etme.
Duygusal derinlikler ve içsel dünya bugün daha fazla ön plana çıkıyor. Duygusal bağlara yönelmeli, sevdiklerinle olan ilişkilerini güçlendirmek için zaman ayırmalısın. Rahatlamak ve içsel huzuru bulmak adına evde kendine özel bir alan yaratabilirsin. Yaratıcı projelere yönelmek, içsel hislerini dışa vurmak için mükemmel bir zaman. Arkadaşların ya da aile üyelerinle yapacağın samimi sohbetler, duygusal yüklerini hafifletebilir. Hayatta karşına çıkan zorluklarla baş ederken, kalbinin sesine daha fazla kulak vermen gerekebilir. Unutma, duygusal zekan, karmaşık durumları daha kolay bir hale getirebilir. Güne başlarken kendine karşı nazik olmalı ve aşırı hassasiyetle duygularının seni yönlendirmesine izin vermemelisin. Fırsatlara açık ol, içsel ritmini bulduğunda hayat sana yön verecektir.
Bugün, içsel enerjin ve cesaretin oldukça yüksek. Hayata karşı duyduğun tutku, etrafındakilere de bulaşabilir. Yaratıcılığın zirveye çıkarken, sanatsal projelere yönelmek için mükemmel bir zaman. Kendini ifade etme arzusuyla dolup taşabilir, bu da sana yeni fırsatlar getirebilir.Sosyal çevrende, liderlik özelliklerin ön plana çıkacak. Diğerleri sana danışmak isteyebilir ve bu, güvenilirliğini artırabilir. Geçmişteki bir sorunun çözümü, beklenmedik bir şekilde eline geçebilir. İkili ilişkilerde samimi ve açık bir iletişim kurmak, bağlarını güçlendirecek. Kendi sınırlarını belirlemek ve başkalarının beklentilerinden uzaklaşmak, seni özgür ve güçlü hissettirecek.Aşk hayatında heyecan verici gelişmeler yaşanabilir. Bu, hem mevcut ilişkini beslemek hem de yeni tanışmalar açısından oldukça olumlu bir dönem. Kendini çekici ve karizmatik hissedeceğin bu günlerde, kalbini fethetmek için harika fırsatlar yakalayabilirsin. Anın tadını çıkarırken, geleceğe dair hayallerini de gözden kaçırmamalısın.
Bugün, detaylara olan aşırı dikkatin, çevrendekilere ilham verecek ve seninle birlikte çalışanları ve arkadaşlarını motive edecek. Analitik düşünme yeteneğin sayesinde sorunları çözmekte ve karmaşık durumları netleştirmekte zorlanmayacaksın. Ancak, mükemmeliyetçilik tuzağına düşmemeye dikkat et. Kendine ve çevrendekilere karşı nazik olmalısın; bu, hem kişisel ilişkilerini güçlendirecek hem de stres seviyeni azaltacaktır.İletişimde ise samimiyetin artacak. Duygusal derinliklerin le ilişkilerini sorgulayıp, o anki hislerini ifade etme fırsatını yakalayabilirsin. Bu süreçte karşındakilerin duygusal ihtiyaçlarını anlamak, seni daha da güçlü kılacak. Ayrıca, mali konularda yapıcı ve mantıklı adımlar atman gereken bir dönemdesin. Yeni bir bütçe planı veya tasarruf yöntemi geliştirmek için eline fırsat geçebilir.Sağlık konularında kendine özen göstermeyi unutma; gün içerisinde basit egzersizler ile zihnini de rahatlatmayı ihmal etme. Kendini daha iyi hissetmek için doğayla vakit geçirmek de iyi bir seçenek olacak. Eğitim veya öğrenme isteği içindesin, bu yüzden yeni konulara merak duyabilir ve bilgi edinmek için özel zaman ayırabilirsin. Bu süreçte içsel huzurunu sağlamaya çalışarak, içsel gelişimini destekleyeceğin bir gün seni bekliyor.
Harmoni arayışında, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerini gözden geçiriyorsun. Bugün, pasif agresif tavırlarınla yüzleşme zamanı. Duygularını açıkça ifade etmezsen, sorunlar birikerek daha büyük bir hale gelebilir. Sanatsal ve estetik duyguların ön planda. Bu, yaratıcı projelere başlamak veya bir şeyleri yeniden düzenlemek için mükemmel bir gün. Kendini ifade etmenin yollarını ararken, aynı zamanda başkalarına yardım etme isteğin de artıyor. Sosyal ortamlarda daha fazla yer almalı, yeni insanlarla tanışmalı ve fikir alışverişinde bulunmalısın. Özellikle eşitlik ve adalet konularındaki duyarlılığın, başkalarının gözünde seni öne çıkarabilir. Duygusal dengeyi korumak adına, kendine zaman ayırmayı da unutma. Hayatının bu döneminde içsel huzurunu bulmak, dışarıda aradığın dengeyi de getirecek.
Duygusal derinliğin ve tutkunun ön planda olduğu bir gün. İçsel huzurun peşinde koşarken, çevrendeki insanlarla derin bağlar kurma arzusu baskın. Hislerine güven, sezgilerinle hareket etmelisin; içsel pusulan seni doğru yola yönlendirecek. Önemli ilişkilerde samimiyet arayışın artabilir, duygusal açıklık ve şeffaflık sana fayda sağlayacak. Sevdiklerinle olan iletişimin güçlenebilir, kalpten gelen sözlerin etkili olacak. Aynı zamanda kişisel hedeflerine odaklanırken, kararlılıkla ilerlemek için stratejik düşünmen gerekebilir. Sürprizlerle dolu bir gün geçirebilirsin, yeni fırsatlar kapını çalabilir. Anlık gelişmelere esnek yaklaşarak, akışa uyum sağla. Unutma, kendi dönüşümün bazen en zorlayıcı anların içinden doğar, bu yüzden karanlıkta bile ışığı bulma kabiliyetini hatırla.
Hareketli ve dinamik bir gün seni bekliyor. İçindeki macera arzusuyla, yeni fikirler ve projeler peşinde koşmak isteyeceksin. Sosyal çevren ile bağlantıların güçlenecek, yeni insanlarla tanışmak için fırsatlar doğacak. Açık fikirli yaklaşımın, insanları etkilemeni sağlayacak. Bulunduğun ortamlarda enerjinle dikkat çekebilir, düşüncelerini cesurca ifade edebilirsin.Ruhsal ve fiziksel olarak kendini yenilemek için fırsatlar ortaya çıkacak. Eğitim, seyahat veya kişisel gelişim alanlarında atılımlar yapmak için uygun bir zaman. Hayallerini gerçeğe dönüştürmek adına adımlar atmak isteyebilirsin. Ancak, detaylara dikkat etmeyi unutma; ani kararlar ve aceleci davranışlar bazı yanlış anlamalara yol açabilir. İç sesini dinleyip sezgilerine güvenerek hareket edersen, keyifli sürprizler seni bekliyor. Kimi zaman yalnız kalma isteği uyanabilir; bu durumda kendine zaman ayırarak içsel huzurunu bulabilirsin. Positif düşün ve açık kal; evrenin sana sunduklarına kollarını aç!
Bugün, sorumlulukların ve hedeflerin ön planda. İş hayatında karşına çıkan zorluklar, zaman zaman seni bunaltabilir; ancak kararlılığın ve disiplininle bu engelleri aşabilirsin. Ekip çalışmasına dönük bir yaklaşım, senin için motive edici olabilir. Sosyal ilişkilerde ise daha açık ve samimi olman, bağlantılarını güçlendirebilir. Duygusal konularda içsel bir denge arayışı içinde olman muhtemel. Kendine zaman ayırarak, zihnindeki karmaşayı hafifletebilirsin. İş ve özel hayat arasında denge kurmak, ruh halini olumlu etkileyecektir. Unutma, her zorluğun sonunda bir fırsat saklıdır; bu nedenle bakış açını geniş tutmaya çalış.
Bugün, yaratıcılığınızın ve özgür ruhunun ön planda olacağı bir gün var. Farklı bakış açıları geliştirmek ve sıradışı fikirler üretmek için mükemmel bir zaman. Sosyal çevrenizle iletişimde kalarak yeni bağlantılar kurabilirsiniz. Bilgi alışverişi ve ilham verme noktasında kendinizi oldukça aktif hissedeceksiniz. Ancak, ani değişimlere karşı duygusal tepkiler vermekten kaçınmalısınız; dengeyi sağlamak önemli. Sanatsal yönlerinizi keşfetmek için sizi çağıran projelere yönelmek, ruh halinizi olumlu yönde etkileyecek. Kendinizi özgür hissetmek için alışılmış kalıplardan uzaklaşmalısınız. Unutmayın, cesaretle atacağınız adımlar size yeni kapılar açabilir. Bugün, kararlılıkla ilerlediğinizde beklenmedik güzel karşılaşmalar sizi bekliyor.
Duygusal derinlikler içinde gezinirken, sezgilerin güçlenecek. Hayal gücünle yaratıcı projeler için ilham bulabilirsin. Kendini ifade etme konusunda cesur ol, içsel hislerin seni yönlendirecek. İlişkilerde anlayış arayışın, başkalarıyla daha derin bağlantılar kurmana yardımcı olacak. Empati yeteneğin sayesinde, başkalarının duygularına duyarlı olabilirsin. Sakinlik arayışında, doğada zaman geçirmeyi düşün. Kendini yenilemek için meditasyon ya da ruhsal pratiği tercih etmen faydalı olabilir. Bugün, içsel yolculuğun çok önemli; kalpten gelen sesleri dinle ve ruhunu besleyici fırsatlara açık ol.
