| XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ |
XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ
Yirminci yüzyıl başlarında Türk edebiyatında muhtelif zevk, tarz ve fikir mücadeleleri devam etmekle beraber, tarihin akışı, yeni hayat ve halkın zevki,problemleri çözmüş bulunuyordu. Divan edebiyatı ortadan kalktı. Tekke edebiyatının eski çevreleri kalmadı. Fransız taklitçisi Edebiyat-ı Cedide ifratlarından sıyrıldı. Dilde sade Türkçe hakim oldu. Nazımda aruz vezni yerini hece veznine terketti. Gelişmekte devam eden saz şiiri, kendisine doğru gelen yeni edebiyat içinde yer aldı. Bütün bunlar, hayatın ve tekâmül edip değişen yeni Türk cemiyetinin bünyesi icabı idi. Türk cemiyetini, sınıfsız, milli ve asrî bir devlet haline getiren Cumhuriyet inkılâbı bu hareketleri perçinledi. Eski tarzların her birinden kendine lâzım olan milli unsurları ve Avrupa’dan yeni şekilleri alarak teşekkül etmiş bulunan yeni edebiyat, bütün millete mal olabilecek vasıflar kazandı.
Bu edebiyatın şiirde öncüsü olan Mehmet Emin en mühim eserlerini bu yüzyıl içinde verdi. Onunla birlikte Milli Edebiyatçılar adını alan yazarların en mühimlerinden olan Ziya Gökalp, sade dille ve hece vezniyle milli şiirler yazdığı gibi, edebiyata, fikir ve ruh bakımından da milliyeti ve Türkçülüğü getirdi. Aynı grubun değerli ve ateşli bir temsilcisi olan Ömer Seyfettin çok cazip hikayelerindeki canlı ve güzel sade Türkçe ile yeni edebiyatın kesin zaferini sağladı. Enis Behiç, Halit Fahri, Orhan Seyfi, Yusuf Ziya, Faruk Nafiz, Salih Zeki gibi şairler, milli edebiyatçıların yolundan giderek, hece veznini geniş bir şekilde incelediler. Yeni tarz da şiiri biraz daha hayata ve hayatın teferruatına doğru götüren daha ileri ve daha değerli şairler yetişti. Necip Fazıl ruh âleminin mistik ürperişlerini aksettiren şiirler yazdı. Ömer Bedrettin, güzel bir Türkçe ile yerli duyguları yazdı. Ahmet Muhip ile Cahit Sıtkı hece veznini daha serbest ve tabiî bir şekilde duraksız kullanarak başarılı şiirler yazdılar. Başta Orhan Veli olmak üzere birçok yeni şairler, serbest nazımla, tabiî ve güzel bir Türkçe ile şiirler de meydana getirdiler.
Aruz veznine bağlı kalan Mehmet Akif ile Yahya Kemal, dil ve ruh bakımından yeni ve millî şiirler verdiler. Mehmet Akif Ersoy’un İstiklâl Marşı Türk’ün sesini, gücünü bütün cihana duyurdu. Ahmet Haşim ise gittikçe sadeleşen bir dille tamamen şahsî ve orijinal, sembolist şiirler yazdı. Eski saz şiiri şekline yeni bir ruh veren Rıza Tevfik de çok sevilen şiirler meydana getirdi.
Roman sahasında Halit Ziya, yeni zevke uygun değerli eserler yazdı ve dili Osmanlıca olan bazı eserlerini sade Türkçeye çevirdi. Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve millî bir ruhla yazan Hüseyin Rahmi ve Ahmet Hikmet, bu yüzyıl içinde değerli romanlar ve hikâyeler yazdılar. Modern roman ve hikaye yazarlarımızın en tanınmışları olan Halide Edip, Yakup Kadri, Reşat Nuri,Fahri Celal Göktulga, Peyami Safa, yeni edebiyatın her bakımından geniş ve değerli eserlerini meydana getirdiler. Bunlardan sonra Memduh Şevket Esendal, Sait Faik Abasıyanık, Orhan Kemal, Orhan Hançerlioğlu, Yaşar Kemal ve Haldun Taner gibi daha yeni hikayeciler de yetişti.
Tiyatro sahasında, manzum, mensur, trajedi ve komedi eserleri yazan birçok şahsiyetler bulunmakla beraber, bilhassa tiyatro eseri müellifi olarak belirenlere az rastlanmaktadır. Reşat Nuri çeşitli piyesleriyle, Halit Fahri manzum trajedileriyle, Musahipzade Celâl ve İbnürrefik Ahmet Nuri komedileriyle, en çok tanınanlardandır. Son yılların tiyatro yazarları arasında Orhan Asena, Turgut Özakman, Refik Erduran gibi isimler göze çarpmaktadır.
Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve halk zevkiyle roman, hikaye eserleri yazan Ahmet Rasim, bu yüzyıl içinde en değerli eserlerini vermiştir. Falih Rıfkı enteresan seyahat eserleri yazmıştır. Ziya Gökalp’in açtığı yolda yürüyerek edebiyatımızı ilm’i bir şekilde tetkik eden Fuat Köprülü, edebiyat tarihimiz üzerinde değerli eserler meydana getirmiştir. Bugünkü edebiyatımızda, tarih, tenkid, biyografi, ilmî ve felsefî tetkik gibi her cinsten eserler vücuda getiren yazarlar da bulunmaktadır.
Hazırlayan : UlviyeSavtur
Kaynak: Vasfi Mahir Kocatürk/Türk Edebiyatı Antolojisi
Mürekkep Kültür Sanat edebiyat Serisi:1 / 2007 / Ulviye Savtur
Enerjin, bugün her zamankinden fazla parlayacak. Hedeflerine odaklanmalı ve cesaretle ilerlemelisin. Yaratıcılığını ortaya koyma konusunda kendini özgür hisset. İlişkilerinde daha yapıcı ve anlayışlı olman gerektiği bir dönemdesin. Kendini ifade etmekte zorlanabilirsin; bu nedenle iletişimde dikkatli olman önemli. İş veya günlük rutinlerinde yeni fırsatlar karşına çıkabilir, bu fırsatları değerlendirmek için kendine güven. Ayrıca, bedenine ve sağlığına özen göstermeyi unutma; dinlenmek, zihinsel ve fiziksel olarak yeniden enerji toplamana yardımcı olacaktır. Unutma, bu hayatta en büyük rekabet kendinle.
İçsel huzur arayışındasın, bugün ruhsal dengeni bulmak için biraz zaman ayırmak iyi gelebilir. Hayatın sunduğu küçük mutluluklara odaklanmak, günün stresini azaltmana yardımcı olacak. Mali konularla ilgili düşünceler daha fazla ön planda olabilir; belki de bir yatırım yapma fikri seni heyecanlandırabilir. İlişkilerde tutkulu bir geçiş süreci var, sevdiğin kişiyle derin bir bağ kurma isteği ön planda. Bunun yanı sıra, geçmişle ilgili anılar kafanı kurcalayabilir; bunları kabullenmek, ilerlemeni kolaylaştıracak. Kendine karşı nazik olmalısın, zira içsel eleştirilerin seni yıpratabilir. Yaratıcılığını serbest bırakmak için bir hobiyle ilgilenmek harika bir kaçış yolu olabilir. Bugün, öz ihtiyaçlarına yönelmek ve kişisel hedeflerini gözden geçirmek için iyi bir zaman.
dikkatin çabuk dağılabilir, bu nedenle önemli ayrıntılara odaklanmayı unutma. Öğrenme isteğin yüksek, yeni bilgilere açık olacaksın. Ancak, başkalarının fikirlerini dinlerken kendi görüşlerini de bulunmayı ihmal etme. Merakın sayesinde yeni bir tutku keşfetme ihtimalin var. İş yerinde veya sosyal projelerde birlikte çalışacağın insanlarla olan etkileşimlerin oldukça verimli geçebilir, fikir alışverişi yaparken açık olun. Kısa yolculuklar veya geçici planlar, zihnini canlandırma ve yeni bakış açıları kazanma fırsatlarını beraberinde getirebilir. İlişkilerde ise hafif tartışmalara yol açabilecek durumlarla karşılaşabileceksin, empati kurmayı ihmal etme. Eğlenceli bir gün seni bekliyor, keyif aldığın şeylere odaklanmak için zaman ayırmayı unutma.
Duygusal derinlikler bu dönemde seni sarabilir. İçsel hislerinin seni yönlendirmesine izin ver. Ailevi bağların güçlenecek, sevgi dolu anlar yaşanabilir. Kendini çevrendekilere daha yakın hissetmek isteyebilirsin. İletişimde anlayış ve empati her zamankinden daha önemli. Kalbinden gelen sesi dinle, ihtiyaçlarını açıkça ifade et. Geçmişe dair bazı anılar seni düşündürebilir; bunları kabullenmek ve geçmişten ders almak seni özgürleştirebilir. Ayrıca, sezgilerin güçlü, bu nedenle önemli kararlar alırken içsel sesini takip et. Kendine zaman ayırmayı unutma; rahatlamak ve yenilenmek için küçük kaçamaklar yapabilirsin. Toplumsal ilişkilerin derinleşiyor; dostlarınla olan bağlarını güçlendirecek fırsatlar gelecektir. Şimdi, içsel barışını sağlamanın ve kendini güvende hissetmenin tam zamanı.
Bugün, içsel gücünüzün ve yaratıcılığınızın parladığı bir gün. Kendinizi ifade etme arzusuyla dolusunuz ve bu enerji çevrenizdekilere de yansıyacak. Sosyal ilişkilerde aktif olmanız, yeni bağlantılar kurmanıza veya mevcut ilişkilerinizi derinleştirmeye olanak tanıyacak. Son zamanlarda üzerinde düşündüğünüz projeler için harekete geçmekta tereddüt etmemelisiniz; cesaretle adım attığınızda başarıyı yakalayacaksınız.Günün ilerleyen saatlerinde, bazı içsel çatışmalarla karşılaşabilirsiniz; bu, kendinizi sorgulamanıza yol açabilir. Duygusal derinlikte yaşadığınız bu anlar, dönüştürücü bir deneyim sunabilir. Kendinize karşı nazik olup, iç sesinizi dinlemek önem taşıyor. Sorgulamalar sonunda daha net bir geleceğe dair hedefler belirleyebilir ve yönünüzü daha sağlam bir temele oturtabilirsiniz.Akşam saatlerinde, samimi bir sohbet hoş sürprizler doğurabilir. Bu anı, sevdiklerinizle paylaşarak güçlendirebilirsiniz. Dışa dönük enerjiniz ve yaratıcılığınız sayesinde, bu dönemi keyifli anılarla süslemeniz mümkün. Unutmayın, bugün kendinize güvenmeniz her şeyin başı!
Bugün, detaylara olan düşkünlüğün ön plana çıkacak. İş yerinde ve özel hayatında, üzerinde çalıştığın projelerde mükemmeliyetçi yaklaşımın, sıkı bir odaklanma ile birleşerek başarılı sonuçlar doğurabilir. Kendini ifade etme biçimin, çevrendekilere ilham verebilir; bu yüzden iletişimde açık ve samimi olmaya özen göstermelisin. Aynı zamanda, sağlığına dikkat etmelisin. Dinlenmeye ve kendine zaman ayırmaya ihtiyaç duyabilirsin. Gün boyunca küçük sürprizler karşına çıkabilir, bunları fırsat olarak değerlendirmek zihnini canlandıracak. Sosyal çevrende bazı düzenlemeler yapma isteğin artabilir. Kendi iç dengeni bulmanın ve başkalarıyla olan ilişkilerini güçlendirmenin tam zamanı. Kendini geliştirme fırsatlarını kaçırmamalısın, yeni bilgiler edinmek ya da bir hobiye yönelmek için uygun bir gün.
Sosyal ortamlarda kendini oldukça keyifli hissettiğin bir gün. Başkalarıyla olan iletişiminde uyum ve dengeler ön planda. Sanatsal yönlerin açığa çıkabilir; bir hobiye yönelmek için harika bir zaman. Etrafındaki insanlarla fikir alışverişi yaparken, ortak paydada buluşma isteği artacak. Bu durum hem ilişkilerini güçlendirecek hem de yeni bağlantılar kurmana olanak tanıyacak. Ancak dikkat etmen gereken bir nokta, başkalarının beklentilerine fazla angaje olmamak. Kendi isteklerini önceliklendirmen, içsel huzurunu artıracak. Günün sonunda belki de kendine ait bir zaman yaratmak, ruhsal dengen için faydalı olabilir. Duygusal konularda karmaşık hissettiğin anlar yaşanabilir; bu bağlamda içsel sesine kulak vermeyi unutma.
Hissiyatlarının yoğunluğu artış gösterebilir. Bugün, derin duygusal bağlantılar kurma arayışında olabilirsin. İlişkilerdeki samimiyet ve güven arayışın, karşındakilerin kalbine ulaşmanı sağlayacak. Eski meselelerin gündeme gelmesi, birçok şeyi netleştirme fırsatı sunabilir. Duygularını ifade etmekte zorlanma, içsel enerjini dışavurmanın önemli olduğu bir zaman dilimindesin. İş çevrende seni baskı altında hissettiren durumlar, cesaretinle üstesinden geleceğin engeller arasında. Kendine güvenerek hareket ettiğin takdirde, zorlu süreçlerin aşılıp olumlu bir döneme geçeceği bir süreçte olacaksın. Sağlığınla ilgili küçük ihmal ve aksaklıklar gündeme gelebilir, dinlenmeyi unutma. İçsel huzuru bulmak için meditasyon veya doğa yürüyüşleri yapmak faydalı olabilir. Unutma, içindeki güç ve tutku, seni her zaman ileri taşıyacaktır.
Bugün, geniş bir ufuk açan düşüncelere ve deneyimlere kapılma arzusu içindesin. Yeniliklere karşı duyduğun merak seni bilinmeyen yollara sürükleyebilir. Özellikle seyahat etme ya da farklı kültürleri keşfetme isteği ön planda. Başkalarıyla olan iletişiminde içten ve samimi olmaya özen göstermelisin; bu, ilişkilerini derinleştirebilir. Eğlenceli etkinlikler, grup içinde yer almanın heyecanı ile dolu bir gün geçirebilirsin. Ancak, bazen sınırlarını zorlamaman gerektiğini unutmamalısın; bu, dengeni korumana yardımcı olur. Karar alırken, innelleirini dinlemeyi ihmal etme; içsel sesin senin rehberin olabilir. Gelecekle ilgili düşüncelerini paylaşmak için uygun bir zaman gelmiş olabilir; başkalarının fikirlerine de açık olman önemli olacaktır. Duygusal ilişkilerdeki açık iletişim, bağlarınızı güçlendirebilir. Kendine karşı dürüst kalmayı unutma ve maceraya atılmaktan çekinme.
Hırslı ve kararlı adımlar atmak için mükemmel bir gün. Zihnindeki hedeflere ulaşmak için gereken motivasyonu bulacaksın. Çalışkan tavrın sayesinde zorlukların üstesinden gelme yeteneğin artacak. Kendi iç dünyana dönmek için bir an yaratmak, hem zihnini boşaltmana hem de daha net düşünmene yardımcı olacak. İletişimlerde dikkati elden bırakma; bazı önemli mesajları kaçırabilirsin. Aşk yaşamında ise daha derin duygusal paylaşımlar söz konusu olabilir. Güven arayışın, ilişkinde sağlıklı bir denge yaratmanı sağlayabilir. Sağlığına dikkat et, biraz dinlenmeyi ihmal etme. Emin adımlarla ilerlediğin yolda, karamsar düşünceleri geride bırakmayı öğrenmelisin.
Bağımsızlık arayışın ve yenilikçi fikirlerin seni peşinden sürüklüyor. Bugün sosyal etkileşimlerin önem kazanacak; entelektüel tartışmalara girebilir ve ilham verici insanlarla bir araya gelebilirsin. Duygusal derinlikten kaçmak istemen, yüzeysel ilişkilere yönelmene neden olabilir, bu yüzden içsel hislerine dikkat et. Arkadaşlar arasında sana destek olacak birinin varlığı, kendini daha güçlü hissetmeni sağlayacak. Bazı yeni projelere başlamaya cesaret edebilir, yaratıcı yeteneklerini sergileme fırsatı bulabilirsin. Farklılıklara açık olman, hem kişisel hem de sosyal yaşamında zenginleşmene yardımcı olacak. Kendini ifade etme biçimini gözden geçirmelisin; zira özgür ruhun ve fikirlerin, başkalarını etkileme gücüne sahip. Unutma, bazen en sıradan anlar bile yeni bağlantılar kurmanı sağlayabilir.
Duygusal derinliklerinizi keşfetmek için mükemmel bir gün. Hayal gücünüz güçlü, sanatsal projelere yönelmek, içsel dünyanızı dışa vurmak için ideal bir zaman. Başkalarıyla olan bağlantılarınızı güçlendirme fırsatları karşınıza çıkabilir. Empati yeteneğinizi ön plana çıkararak, sevdiklerinizle daha samimi ve derin bir iletişim kurabilirsiniz. Aynı zamanda içsel huzurunuzu sağlamak için yalnız kalmak, meditasyon yapmak veya doğada vakit geçirmek, ruhsal sıkıntılarınızdan arınmanıza yardımcı olabilir. Kendinizi ifade etmekte zorlansanız bile, sezgileriniz sizi iyi yönlendirecektir. İçsel sesinize kulak verin, bugün size önemli mesajlar taşıyabilir. Duygularınızın akışına kapılın ve anı yaşamanın tadını çıkarın.
