| XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ |
XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ
Yirminci yüzyıl başlarında Türk edebiyatında muhtelif zevk, tarz ve fikir mücadeleleri devam etmekle beraber, tarihin akışı, yeni hayat ve halkın zevki,problemleri çözmüş bulunuyordu. Divan edebiyatı ortadan kalktı. Tekke edebiyatının eski çevreleri kalmadı. Fransız taklitçisi Edebiyat-ı Cedide ifratlarından sıyrıldı. Dilde sade Türkçe hakim oldu. Nazımda aruz vezni yerini hece veznine terketti. Gelişmekte devam eden saz şiiri, kendisine doğru gelen yeni edebiyat içinde yer aldı. Bütün bunlar, hayatın ve tekâmül edip değişen yeni Türk cemiyetinin bünyesi icabı idi. Türk cemiyetini, sınıfsız, milli ve asrî bir devlet haline getiren Cumhuriyet inkılâbı bu hareketleri perçinledi. Eski tarzların her birinden kendine lâzım olan milli unsurları ve Avrupa’dan yeni şekilleri alarak teşekkül etmiş bulunan yeni edebiyat, bütün millete mal olabilecek vasıflar kazandı.
Bu edebiyatın şiirde öncüsü olan Mehmet Emin en mühim eserlerini bu yüzyıl içinde verdi. Onunla birlikte Milli Edebiyatçılar adını alan yazarların en mühimlerinden olan Ziya Gökalp, sade dille ve hece vezniyle milli şiirler yazdığı gibi, edebiyata, fikir ve ruh bakımından da milliyeti ve Türkçülüğü getirdi. Aynı grubun değerli ve ateşli bir temsilcisi olan Ömer Seyfettin çok cazip hikayelerindeki canlı ve güzel sade Türkçe ile yeni edebiyatın kesin zaferini sağladı. Enis Behiç, Halit Fahri, Orhan Seyfi, Yusuf Ziya, Faruk Nafiz, Salih Zeki gibi şairler, milli edebiyatçıların yolundan giderek, hece veznini geniş bir şekilde incelediler. Yeni tarz da şiiri biraz daha hayata ve hayatın teferruatına doğru götüren daha ileri ve daha değerli şairler yetişti. Necip Fazıl ruh âleminin mistik ürperişlerini aksettiren şiirler yazdı. Ömer Bedrettin, güzel bir Türkçe ile yerli duyguları yazdı. Ahmet Muhip ile Cahit Sıtkı hece veznini daha serbest ve tabiî bir şekilde duraksız kullanarak başarılı şiirler yazdılar. Başta Orhan Veli olmak üzere birçok yeni şairler, serbest nazımla, tabiî ve güzel bir Türkçe ile şiirler de meydana getirdiler.
Aruz veznine bağlı kalan Mehmet Akif ile Yahya Kemal, dil ve ruh bakımından yeni ve millî şiirler verdiler. Mehmet Akif Ersoy’un İstiklâl Marşı Türk’ün sesini, gücünü bütün cihana duyurdu. Ahmet Haşim ise gittikçe sadeleşen bir dille tamamen şahsî ve orijinal, sembolist şiirler yazdı. Eski saz şiiri şekline yeni bir ruh veren Rıza Tevfik de çok sevilen şiirler meydana getirdi.
Roman sahasında Halit Ziya, yeni zevke uygun değerli eserler yazdı ve dili Osmanlıca olan bazı eserlerini sade Türkçeye çevirdi. Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve millî bir ruhla yazan Hüseyin Rahmi ve Ahmet Hikmet, bu yüzyıl içinde değerli romanlar ve hikâyeler yazdılar. Modern roman ve hikaye yazarlarımızın en tanınmışları olan Halide Edip, Yakup Kadri, Reşat Nuri,Fahri Celal Göktulga, Peyami Safa, yeni edebiyatın her bakımından geniş ve değerli eserlerini meydana getirdiler. Bunlardan sonra Memduh Şevket Esendal, Sait Faik Abasıyanık, Orhan Kemal, Orhan Hançerlioğlu, Yaşar Kemal ve Haldun Taner gibi daha yeni hikayeciler de yetişti.
Tiyatro sahasında, manzum, mensur, trajedi ve komedi eserleri yazan birçok şahsiyetler bulunmakla beraber, bilhassa tiyatro eseri müellifi olarak belirenlere az rastlanmaktadır. Reşat Nuri çeşitli piyesleriyle, Halit Fahri manzum trajedileriyle, Musahipzade Celâl ve İbnürrefik Ahmet Nuri komedileriyle, en çok tanınanlardandır. Son yılların tiyatro yazarları arasında Orhan Asena, Turgut Özakman, Refik Erduran gibi isimler göze çarpmaktadır.
Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve halk zevkiyle roman, hikaye eserleri yazan Ahmet Rasim, bu yüzyıl içinde en değerli eserlerini vermiştir. Falih Rıfkı enteresan seyahat eserleri yazmıştır. Ziya Gökalp’in açtığı yolda yürüyerek edebiyatımızı ilm’i bir şekilde tetkik eden Fuat Köprülü, edebiyat tarihimiz üzerinde değerli eserler meydana getirmiştir. Bugünkü edebiyatımızda, tarih, tenkid, biyografi, ilmî ve felsefî tetkik gibi her cinsten eserler vücuda getiren yazarlar da bulunmaktadır.
Hazırlayan : UlviyeSavtur
Kaynak: Vasfi Mahir Kocatürk/Türk Edebiyatı Antolojisi
Mürekkep Kültür Sanat edebiyat Serisi:1 / 2007 / Ulviye Savtur
Bugün enerji dolusunuz, bu da size gündelik işlerinizde hız kazandıracak. İlgi alanlarınıza yönelmek için harika bir zaman, yaratıcı projelerinizi hayata geçirebilir veya yeni bir hobi edinebilirsiniz. Sosyalleşme arzunuz yüksek, arkadaşlarınızla vakit geçirmek size neşe katacak. Ancak, anlayışsız olabileceğiniz durumlar söz konusu; sabırlı olmaya çalışın. İş yerinde, ilginç fikirlerinizle dikkat çekebilir, liderlik vasıflarınızı ön plana çıkarabilirsiniz. Sağlık konularına da önem vermeniz gereken bir gün; fiziksel aktiviteleri rutininize dahil etmek, zihinsel ve bedensel sağlığınıza katkı sağlayacak. Kendi duygularınıza ve sezgilerinize güvenin; içsel sesinize kulak vermeniz, sizi doğru yola yönlendirecektir.
Bugün, kararlılığı ve sabrı temsil eden enerjilerin içinde yer alıyorsun. Maddi konulara olan ilgin artabilir; bütçeni gözden geçirip tasarruf yapma ihtiyacı hissedebilirsin. Sevgi dolu ilişkilerin, romantik yaşamında derinleşmek ve güven duygusunu yeniden inşa etmek adına büyük bir fırsat sunuyor. İletişim alanında dikkatli olmalısın; söylenen her şeyin altındaki duygusal derinliği anlamak önemli olabilir. Gün içinde karşılaşacağın durumlar, seni düşündüren olaylar yaratabilir, bu nedenle içsel sesine kulak vermekte fayda var. Kendine zaman ayırmayı unutmamalı; doğayla olan bağını güçlendirmek, ruh halini iyileştirebilir. Bugün, belirli hedeflerine ulaşmak için sağlam adımlar atabilir, yeni projelere ivme kazandırabilirsin. Unutma, kararlı ilerleyişin seni başarıya götürecektir.
Bugün iletişim becerilerin ön planda olacak. Kendini ifade etme yeteneğin sayesinde sosyal çevrende dikkat çekebilirsin. Meraklı ruhun seni yeni bilgilere ve insanlara yönlendirecek. Kafandaki projeleri hayata geçirme konusunda cesur adımlar atabilirsin. Ancak, karar alırken acele etmemekte fayda var; detayları gözden kaçırma olasılığın yüksek. Yakın ilişkilerinde açık ve şeffaf olmak, olası anlaşmazlıkları ortadan kaldırmana yardımcı olacak. Ele aldığın konularda önce dinlemeyi, ardından yanıt vermeyi tercih et. Hayatında yeni başlangıçlar için elverişli bir dönemdesin; yaratıcı ifadelerinle çevrendeki insanları etkileyebilirsin. Özgür düşüncelerini serbest bırak ve içindeki yenilikçi yönü keşfet!
Bugün enerjin yüksek ve kendine güvenin tavan yapmış durumda. Yaratıcılığın akışta, bu da seni sosyal ortamlarda ön plana çıkarıyor. Sahne ışıklarının altında hissetmek isteyebilir, projelerinle ilgili dikkat çekmek için fırsatlar arayabilirsin. Ancak, ilgi alanlarını biraz genişletmekte fayda var; yeni insanlarla tanışmak ve farklı görüşler almak, mevcut bakış açını zenginleştirebilir.İlişkilerde daha yapıcı bir tutum benimsemek, sana derin ve kalıcı bağlar kurma şansı verecek. Özellikle, yakınındaki insanlarla olan etkileşimlerin, duygusal olarak güçlü bir destek sağlayabilir. Kendi iç dünyana dönmek için de zaman ayırmalısın; ruhsal olarak tazelenmek, seni daha enerjik hissettirebilir. Akşam saatlerinde karşılaşabileceğin yenilikler ve sürprizler, hayatına renk katacak ve seni motive edecektir. Cesur ol ve hislerini açıkça ifade etmekten çekinme!
Bugün detaylara odaklanmak için mükemmel bir fırsat. Doğru bir plan yaparak enerjini en verimli şekilde kullanabilirsin. Gün içinde karşılaşacağın küçük aksaklıklar seni rahatsız etmemeli, bu durumları çözmek için analitik becerilerini kullanabilir ve başarılı sonuçlar elde edebilirsin. Sosyal ilişkilerde ise daha önceden yaşadığın sorunların üstesinden gelmek için cesur adımlar atabilirsin. Kendi ihtiyaçlarına dikkat etmek, sağlığına yönelik küçük değişiklikler yapma konusunda seni motive edebilir. Kendini iyi ifade ettiğin ve düşüncelerini net bir şekilde ortaya koyduğun bir dönemdesin; bunu mutlaka değerlendir. İş veya eğitimle ilgili yeni fırsatlar, dikkatini çekebilir. Duygusal açıdan içsel huzuru sağlamak için meditasyon veya doğa yürüyüşleri yapmayı düşünebilirsin; zihin ve ruh dengen, sana gereken ilhamı verecektir.
Bugün, ilişkiler ve sosyal etkileşimler ön planda. Başkalarıyla olan bağlantıların güçlenecek ve çevrendeki insanlarla uyumlu bir iletişim kurabileceksin. Güzel bir denge ve uyum içinde olman, senin karizmanı artıracak. Sanat ve estetik konularında yaratıcı fikirler peşinde koşabilirsin; belki bir projeye başlamanın tam zamanı. Karar alma süreçlerinde mantığın yanında sezgini de kullanmayı unutma. Birlikte olduğun kişilerin isteklerine açık olmak, aranızdaki bağı daha da kuvvetlendirecek. Bazı durumlarda, yüzeyde görünenin ötesine bakabilme yeteneğin, sana avantaj sağlayacak. Kendi içsel huzurunu sağlamak için meditasyon veya doğa yürüyüşleri gibi aktiviteler faydalı olabilir. Bugün kendin için küçük ama anlamlı hediyeler almak iyi gelebilir. Sevgini ve şefkatini gösterme fırsatlarını değerlendirmeyi unutma. Kısacası, bugün ilişkilerdeki dengeyi bulurken, kendini de önceliklendirmek için güzel bir dönemdesin.
Derin bir sezgi ve güçlü bir içgörü seni sarmalamış durumda. Bugün gelecek hakkında hissettiğin belirsizlikleri geride bırakmak, bağımsızlığını ve özgürlüğünü kutlamak için mükemmel bir zaman. İlişkilerinde gizli bir tutku hissedebilir, hislerini alevlendirecek durumlarla karşılaşabilirsin. Ancak dikkatli olmalı, zira kıskançlık ve sahiplenme duyguları da gün yüzüne çıkabilir. İçsel dünyanda meydana gelen değişimler, seni dönüştürecek yeni fırsat ve deneyimlere yönlendirebilir. Kendini yansıtmak istediğin alanlarda cesur adımlar atabilir, çevrendekileri etkileyebilirsin. İçsel gücünü keşfetmek ve onu dışarıya yansıtmak için harika bir gün. Unutma, duyguların ve sezgilerin seni yol gösteriyor.
Seyahat ve keşif arzusu içindesin. Yeni fikirler ve deneyimler seni heyecanlandıracak. Sosyal çevrende kendini ifade etme ihtiyacı duyacaksın. Farklı bakış açıları seni düşünmeye itebilir, bu da kişisel gelişimine katkı sağlayacak. İçsel huzurunu koruyarak, ilişkilere odaklanmak önem kazanacak. Hayatın sunduğu fırsatları değerlendirmek için cesur adımlar atacağına dair hislerin artacak. Unutma, cesaret gerektiren adımlar her zaman yeni kapılar açar. Duygusal derinlikleri keşfetmek için harika bir zaman dilimindesin, açık kal ve hislerine güven.
Bugün kararlılığın ve disiplininin ön plana çıkacağı bir gün. Sorumluluklarını yerine getirme arzun, çevrendeki insanlar üzerinde olumlu bir etki yaratacak. Planlarını gerçekleştirirken göz önünde bulundurman gereken detaylar var. Dikkatini dağınık tutmamaya çalışmalısın. Kariyerine odaklanman, bu dönemde seni başarıya götürecek adımlar atmana yardımcı olacak. Sosyal ortamlarda kendini ifade ederken cömert olman, beklenmedik fırsatların kapısını aralayabilir. Yakın ilişkilerinde, örtülü duygusal meselelere dikkat etmen gerekebilir. Samimiyet arayışında olduğun bu süreçte, içsel hislerini dışa vurma cesaretini göster. Kendi sınırlarını belirlemek, ruhsal ve zihinsel sağlığın için de faydalı olacak.
Bugün, sosyal bağlar ve ortaklıklar ön planda. Arkadaş çevrenle yapacağın paylaşımlar seni destekleyen bir zemin oluşturacak. Düşüncelerini cesurca ifade etme zamanı. Belki de, sıradışı bir projeye imza atabilirsin. Yenilikçi fikirlerinle dikkat çekmek için uygun bir gün. Neptün'ün etkisi, sezgini güçlendirecek; içine dönüp düşünmek ve içsel sesini dinlemek faydalı olabilir. Ayrıca, tutkulu bir ilişkiye adım atmak ya da mevcut ilişkini derinleştirmek için de uygun bir dönemdesin. Unutma, özgünlüğünle parlamak, başkalarına ilham verecek. Küçük sürprizler de kapında; günlük yaşamında beklenmedik neşeler bulabilirsin.
Duygusal derinliklerin daha da belirgin hale geldiği bir dönemdesiniz. İçsel sesinize kulak vermek ve sezgilerinizi dinlemek, doğru kararlar almanıza yardımcı olabilir. İletişimdeki hassasiyet, sizi hem sanatsal hem de kişisel anlamda besleyebilir. Akışa kapılıp gitmek yerine yönlendirmelerinizi bilinçli şekilde yapmanız önemli. Güzellikler yaratma isteği içerisindesiniz ve bu yönünüzü ortaya çıkarmanız için mükemmel bir gün. Çevrenizdekilerle olan ilişkilerde duygu yoğunluğu yaşanabilir; bu, derin bağlar kurmanıza yardımcı olabilir. Kendinizi ifade ederken, içtenliğinizi korumanız, etkileşimlerinizi güçlendirecek. Unutmayın ki her deneyim, ruhsal evriminizde yeni bir sayfa.
