| XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ |
XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ
Yirminci yüzyıl başlarında Türk edebiyatında muhtelif zevk, tarz ve fikir mücadeleleri devam etmekle beraber, tarihin akışı, yeni hayat ve halkın zevki,problemleri çözmüş bulunuyordu. Divan edebiyatı ortadan kalktı. Tekke edebiyatının eski çevreleri kalmadı. Fransız taklitçisi Edebiyat-ı Cedide ifratlarından sıyrıldı. Dilde sade Türkçe hakim oldu. Nazımda aruz vezni yerini hece veznine terketti. Gelişmekte devam eden saz şiiri, kendisine doğru gelen yeni edebiyat içinde yer aldı. Bütün bunlar, hayatın ve tekâmül edip değişen yeni Türk cemiyetinin bünyesi icabı idi. Türk cemiyetini, sınıfsız, milli ve asrî bir devlet haline getiren Cumhuriyet inkılâbı bu hareketleri perçinledi. Eski tarzların her birinden kendine lâzım olan milli unsurları ve Avrupa’dan yeni şekilleri alarak teşekkül etmiş bulunan yeni edebiyat, bütün millete mal olabilecek vasıflar kazandı.
Bu edebiyatın şiirde öncüsü olan Mehmet Emin en mühim eserlerini bu yüzyıl içinde verdi. Onunla birlikte Milli Edebiyatçılar adını alan yazarların en mühimlerinden olan Ziya Gökalp, sade dille ve hece vezniyle milli şiirler yazdığı gibi, edebiyata, fikir ve ruh bakımından da milliyeti ve Türkçülüğü getirdi. Aynı grubun değerli ve ateşli bir temsilcisi olan Ömer Seyfettin çok cazip hikayelerindeki canlı ve güzel sade Türkçe ile yeni edebiyatın kesin zaferini sağladı. Enis Behiç, Halit Fahri, Orhan Seyfi, Yusuf Ziya, Faruk Nafiz, Salih Zeki gibi şairler, milli edebiyatçıların yolundan giderek, hece veznini geniş bir şekilde incelediler. Yeni tarz da şiiri biraz daha hayata ve hayatın teferruatına doğru götüren daha ileri ve daha değerli şairler yetişti. Necip Fazıl ruh âleminin mistik ürperişlerini aksettiren şiirler yazdı. Ömer Bedrettin, güzel bir Türkçe ile yerli duyguları yazdı. Ahmet Muhip ile Cahit Sıtkı hece veznini daha serbest ve tabiî bir şekilde duraksız kullanarak başarılı şiirler yazdılar. Başta Orhan Veli olmak üzere birçok yeni şairler, serbest nazımla, tabiî ve güzel bir Türkçe ile şiirler de meydana getirdiler.
Aruz veznine bağlı kalan Mehmet Akif ile Yahya Kemal, dil ve ruh bakımından yeni ve millî şiirler verdiler. Mehmet Akif Ersoy’un İstiklâl Marşı Türk’ün sesini, gücünü bütün cihana duyurdu. Ahmet Haşim ise gittikçe sadeleşen bir dille tamamen şahsî ve orijinal, sembolist şiirler yazdı. Eski saz şiiri şekline yeni bir ruh veren Rıza Tevfik de çok sevilen şiirler meydana getirdi.
Roman sahasında Halit Ziya, yeni zevke uygun değerli eserler yazdı ve dili Osmanlıca olan bazı eserlerini sade Türkçeye çevirdi. Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve millî bir ruhla yazan Hüseyin Rahmi ve Ahmet Hikmet, bu yüzyıl içinde değerli romanlar ve hikâyeler yazdılar. Modern roman ve hikaye yazarlarımızın en tanınmışları olan Halide Edip, Yakup Kadri, Reşat Nuri,Fahri Celal Göktulga, Peyami Safa, yeni edebiyatın her bakımından geniş ve değerli eserlerini meydana getirdiler. Bunlardan sonra Memduh Şevket Esendal, Sait Faik Abasıyanık, Orhan Kemal, Orhan Hançerlioğlu, Yaşar Kemal ve Haldun Taner gibi daha yeni hikayeciler de yetişti.
Tiyatro sahasında, manzum, mensur, trajedi ve komedi eserleri yazan birçok şahsiyetler bulunmakla beraber, bilhassa tiyatro eseri müellifi olarak belirenlere az rastlanmaktadır. Reşat Nuri çeşitli piyesleriyle, Halit Fahri manzum trajedileriyle, Musahipzade Celâl ve İbnürrefik Ahmet Nuri komedileriyle, en çok tanınanlardandır. Son yılların tiyatro yazarları arasında Orhan Asena, Turgut Özakman, Refik Erduran gibi isimler göze çarpmaktadır.
Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve halk zevkiyle roman, hikaye eserleri yazan Ahmet Rasim, bu yüzyıl içinde en değerli eserlerini vermiştir. Falih Rıfkı enteresan seyahat eserleri yazmıştır. Ziya Gökalp’in açtığı yolda yürüyerek edebiyatımızı ilm’i bir şekilde tetkik eden Fuat Köprülü, edebiyat tarihimiz üzerinde değerli eserler meydana getirmiştir. Bugünkü edebiyatımızda, tarih, tenkid, biyografi, ilmî ve felsefî tetkik gibi her cinsten eserler vücuda getiren yazarlar da bulunmaktadır.
Hazırlayan : UlviyeSavtur
Kaynak: Vasfi Mahir Kocatürk/Türk Edebiyatı Antolojisi
Mürekkep Kültür Sanat edebiyat Serisi:1 / 2007 / Ulviye Savtur
Cesaretin ve kararlılığın, potansiyelini en üst düzeye çıkarmana yardımcı olacak. Bugün, alacağın cesur kararlarla iş veya kişisel yaşamında önemli bir ilerleme kaydedebilirsin. Sosyal çevrendeki arkadaşlarınla olan etkileşimlerin, birlikte güçlü projeler ortaya koymanıza olanak tanıyacak. Duygusal anlamda ise, kendini daha huzurlu hissetmenin yollarını araman gerekecek. Özellikle içsel Amerikalı'nın sesine kulak vermek, seni ruhsal olarak besleyecek. Aynı zamanda sağlığına daha fazla önem vermen gereken bir dönemdesin; günlük rutinine egzersiz ve sağlıklı beslenme eklemek, enerji seviyeni yükseltecek. Yaratıcılığın tavan yapabilir; boş zamanlarında sanatsal faaliyetlere yönelmek, kendini ifade etmenin harika bir yolu olacak. Kişisel hedeflerine odaklanırken, başkalarıyla olan ilişkilerini de ihmal etmemeye dikkat et. Destekleyici bir arkadaşını yanına alarak, birlikte daha fazla şey başarabilirsiniz.
Bugün, kararlılığınla çevrendekileri etkileyebilir, projelerini başarıyla ilerletebilirsin. Duygusal ilişkilerde derinlemesine bir bağ kurma isteği içinde olacaksın. Sevdiğin kişilere karşı duyduğun şefkat ve sadakat, aranızdaki bağı güçlendirecek. Maddi konularda biraz daha temkinli olman, ani harcamalardan kaçınmana yardımcı olacak. Ayrıca sanat veya estetikle ilgili bir aktiviteyle ilgilenmek sana ilham verebilir. Kendini geliştirmek ve hayallerini gerçeğe dönüştürmek için atacağın küçük adımlar, uzun vadede büyük kazanımlara dönüşecek. Bugün kalbini dinlemeyi ve içsel sesine güvenmeyi unutma.
Zihninde bir çok fikir fırtınası dolanıyor. Meraklı ruhun sayesinde çevrendeki insanlara ilham verebilirsin. Bugün, iletişimde daha etkili ve anlaşılır olman gereken bir zaman dilimindesin. Duygusal olarak kendini ifade etmekte zorlanabilirsin, bu nedenle içsel düşüncelerini kağıda dökmek iyi bir seçenek olabilir. Sosyal ortamlarda yer almak, yeni bağlantılar kurmak için harika bir fırsat sunuyor. Esnek düşünme yeteneğin sayesinde, karşına çıkan problemleri kolaylıkla aşabilirsin. Ancak, zaman zaman kararsızlık hissi de kapını çalabilir. İç sesine güvenmek ve anlık duygulara kapılmamak önem taşıyor. Kariyer alanında küçük ama olumlu gelişmeler meydana gelebilir. İş birliği içinde olduğun kişilerle olan ilişkilerini güçlendirmek, hedeflerine ulaşmanda büyük rol oynayabilir. Gün sonunda, kendini yenilenmiş ve daha enerjik hissedeceksin. İletişim kanallarını açık tutmayı unutma.
Duygusal derinliklerinle yüzleşme dönemindesin. İçsel ruh halin, çevrendekilere yansıdığında gerçek hislerin ortaya çıkabilir. Bugün, sevdiklerine olan bağlılığın daha da güçlenecek. Onlarla yaşadığın anlar, boxlardaki anılarının yeniden canlanmasına yol açacak. Belki geçmişe dönüp bazı hatıraları düşünerek içsel bir temizlik yapabilirsin. İş ve kariyer alanında, motivasyonunun artacağı bir gün. Hedeflerinle ilgili yeni bir strateji geliştirmek üzere ilham alabilirsin; bu da seni daha kararlı ve planlı hale getirecek. Kendine olan güvenin, iş arkadaşların tarafından da takdir edilecek. Sağlığınla ilgili konu başlıkları ön plana çıkabilir. Kendine dikkat etme vaktinin geldiğini hissetmektesin. Fiziksel aktiviteler ve doğru beslenme ile içsel dengeyi sağlamak için harekete geçebilirsin. Annen ya da ailenle ilgili konular gündeme gelebilir; içsel bağları güçlendirmek adına bir araya gelmek faydalı olacaktır. Maddi konularda sergilediğin tutum, akılcı ve mantıklı bir şekilde ilerlemenle birleştiğinde olumlu sonuçlar getirebilir. Bugün, yeni yatırımlar için uygun bir zemin hazırlayabilir; fırsatları değerlendirmek için gözlerin açık olsun. Kendini rahat hissettiğin bir ortamda, sevgi ve güven temelinde yeni bağlantılar kurma potansiyelin var.
Bugün, kendini en güçlü ve yaratıcı hissettiğin bir gün. Karizma ve cazibeni çevrendekilere yansıtabilirsin. Sosyal ortamlarda parlaman, beklenmedik fırsatların kapını çalmasına neden olabilir. Özgüvencin yüksek, bu nedenle liderlik pozisyonlarına yönelmekten çekinme. Hayal gücünü kullanarak yeni projeler geliştirmek için mükemmel bir zaman. Ancak, ego ve kibirle dolu bir tavırdan kaçınmalısın; dikkat çekmek istemen, bazı ilişkilerde gerginlik yaratabilir. Kalabalıklardan uzaklaşarak içsel sesine kulak vermek, kendinle barışman için faydalı olabilir. İhtiyacın olan dengeyi bulabilmek adına, sevgi ve destek arayışında olmalısın. Sevdiklerinle geçireceğin zaman, hem duygusal hem de ruhsal olarak yenilenmeni sağlayacak.
Gününüz detaylara odaklanarak geçebilir. Organizasyon ve düzen sağlama isteği içindesiniz, başarmak için doğru adımları atacak zihin açıklığına sahipsiniz. Günlük işlerinizi gözden geçirip, gerekli revizyonlar yapma fırsatı bulacaksınız. İletişimde dikkatli olmanız gereken bir zaman dilimi. Küçük bir yanlış anlamanın büyük sonuçları olabilir. Sağlığınıza özen göstermek, stres yönetimi için önemli. Öğle saatlerinde bir yenilik veya sürpriz, motivasyonunuzu artırabilir. İlişkilerde ise daha anlayışlı ve sabırlı olmanız faydalı olacak. Sevdiğiniz kişilerle geçireceğiniz zaman, ruh halinizi olumlu yönde etkileyecek. Yaratıcı projelerinize odaklanmak, gelecekteki kazanımlarınıza katkı sağlayabilir.
İlişkilerde denge ve uyum arayışında olacağın bir gün. Sosyal çevrende yeni insanlarla tanışma fırsatları karşına çıkabilir. Güzel sohbetler ve derin bağlantılar kurmak için harika bir zaman dilimi. Ancak, başkalarının duygusal ihtiyaçlarına duyarlı olman, olayların daha sorunsuz ilerlemesini sağlayacak. Kendi ihtiyaçlarınla başkalarının isteklerini dengelemek önem kazanacak. Sanat veya estetikle ilgili bir aktivite seni mutlu edebilir. İçsel huzurunu sağlamak için biraz yalnız kalmaya özen göster. Yalnız hissetsen bile, içindeki yaratıcılığı beslemek için birçok fırsat bulacaksın. Duygusal olarak açık olman, ilişkilerin derinleşmesine olanak tanıyacak. İlerlemen gereken alanlarda cesur adımlar atmak, sana yeni kapılar açabilir.
Bugün, içsel gücünü keşfetme fırsatı yakalayabilirsin. Duygusal derinliklerin seni yönlendirecek ve başkaları üzerinde olumlu bir etki bırakmanı sağlayacak. Gizli kalmış arzularını ifade etme cesareti bulabilirsin. İkili ilişkilerde tutkulu bir yaklaşım sergilemen, bağlarını daha da güçlendirecek. Ancak, içsel çatışmalar ve kıskançlık duyguları seni zorlayabilir; bu yüzden duygusal zekanı kullanarak bu durumların üstesinden gelmelisin. İş yerinde veya sosyal çevrende, üzerinde durduğun projeler veya fikirlerin için destek bulma olasılığın yüksek. Sezgi yeteneğin bugün oldukça güçlü; kalbine ve içgüdülerine güvenerek hareket edersen, olumlu sonuçlar elde edebilirsin. Kendine zaman ayırmak, zihnini dinlendirmek ve derin düşüncelere dalmak için de uygun bir gün. Kendini yeniden enerjik hissetmenin yollarını keşfetmek için meditasyon veya doğa yürüyüşü gibi aktiviteleri tercih edebilirsin.
Maceraperest ruhun bu gün seni yeni keşiflere yönlendirecek. Farklı kültürleri ve insanları tanımak için harika bir fırsat bulabilirsin. Zihnindeki sorulara yanıt bulmak için yeni kitaplar okuyabilir, ilham verici belgeseller izleyebilirsin. Sosyal çevrenle kuracağın iletişimler, hayatına taze bir enerji katabilir. İçsel huzurunu bulmak için kendine zaman ayırmayı unutma; küçük bir yürüyüş bile zihnini açmana yardımcı olabilir. Aşk hayatında ise eğlenceli sürprizler seni bekliyor. Duygularını ifade etmekte cesur ol. Bugün, hayallerin için adım atmak adına tüm fırsatların seninle. Kendine olan güvenin sayesinde hedeflerine ulaşacak gücü bulacaksın.
Bugün, hedeflerin ve ambisyonların ön planda yer alacak. Zorluklarla karşılaşsan da, kararlılığın sayesinde bunların üstesinden gelmeyi başaracaksın. İş hayatında, kendine olan güvenin artacak; bu da başkaları tarafından daha fazla takdir edilmeni sağlayacak. İletişim becerilerin güçlenecek, bu sayede çevrendekilerle olan ilişkilerin daha sağlam bir temele oturabilir. Kişisel gelişime odaklanmak için uygun bir dönemdesin; yeni beceriler öğrenmek ya da eski projeleri gözden geçirmek için zaman ayırabilirsin. Duygusal olarak daha derin bir bağ kurma arzusuyla, sevdiklerinle geçireceğin zaman seni ruhsal açıdan besleyecek. Ancak, kendini fazla yıpratmamak için dinlenmeye de ihtiyacın olduğunu unutma. Kendini yönetme yeteneğinle, zamanını daha verimli kullanarak dengeli bir gün geçirebilirsin.
Bugün, sosyal çevrenle olan ilişkilerin ön plana çıkıyor. İletişim becerilerinle dikkat çekebilir, yeni arkadaşlıklar kurabilirsin. Avangart düşüncelerin, sıradışı fikirlerinle çevrendeki insanları etkileyebilirsin. İçinde bulunduğun grup projelerine liderlik etme cesaretini gösterebilirsin. Ancak, ani sürprizlere açık olmalısın; beklenmedik durumlar karşına çıkabilir. Neşeli ve enerjik bir ruh hali içindesin, bu da seni çevrendeki insanlarla daha samimi kılarak güçlü bağlantılar kurmanı sağlar. Özgürlüğüne düşkünlüğün ile başkalarıyla beraber olmanın keyfini çıkarabilir, ilham verici etkinliklere katılabilirsin. Anlık kararlara dikkat et; duygusal tepkiler vermek yerine mantıklı düşünmeyi hedeflemelisin. Bugün, geleceğe dair hayallerini gerçekleştirmek için attığın adımlar önemli bir anlam kazanıyor. Hayal gücünü cesurca kullan ve içindeki yaratıcılığı dışa vur.
Yaratıcılığın doruklara ulaşacağı bir gün. İçsel dünyandaki duygusal derinlikler seni besleyecek ve sanatsal projelere yönelmek için ilham kaynağı olacak. Empati yeteneğin artacak, çevrendekilerin hislerine daha derinlemesine bağlantı kurabileceksin. Sosyal ilişkilerdeki hassasiyetin, bazı durumların daha iyi anlaşılmasına yardımcı olacak. İçsel huzurun önem kazandığı bu dönemde, meditasyon veya doğada vakit geçirmek ruhsal dengeyi bulmana katkı sağlayabilir. Kendi sınırlarını koruma noktasında dikkatli olmalı ve kendine zaman ayırmalısın. Sezgilerin güçlü bir şekilde çalışıyor; bu sayede önemli kararlar alman gereken durumlarla karşılaşabilirsin. Kalbinin sesine kulak ver, içsel rehberliğin seni doğru yolda yönlendirebilir. Duygusal paylaşımlar, hem senin hem de sevdiklerin için bağları güçlendirecek. Unutma, duygularını ifade etmek, ilişkilerini derinleştirebilir. Gözlem yeteneğin sayesinde çevrendeki değişimleri fark edecek ve buna göre hareket etme fırsatı bulacaksın.
