| XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ |
XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ
Yirminci yüzyıl başlarında Türk edebiyatında muhtelif zevk, tarz ve fikir mücadeleleri devam etmekle beraber, tarihin akışı, yeni hayat ve halkın zevki,problemleri çözmüş bulunuyordu. Divan edebiyatı ortadan kalktı. Tekke edebiyatının eski çevreleri kalmadı. Fransız taklitçisi Edebiyat-ı Cedide ifratlarından sıyrıldı. Dilde sade Türkçe hakim oldu. Nazımda aruz vezni yerini hece veznine terketti. Gelişmekte devam eden saz şiiri, kendisine doğru gelen yeni edebiyat içinde yer aldı. Bütün bunlar, hayatın ve tekâmül edip değişen yeni Türk cemiyetinin bünyesi icabı idi. Türk cemiyetini, sınıfsız, milli ve asrî bir devlet haline getiren Cumhuriyet inkılâbı bu hareketleri perçinledi. Eski tarzların her birinden kendine lâzım olan milli unsurları ve Avrupa’dan yeni şekilleri alarak teşekkül etmiş bulunan yeni edebiyat, bütün millete mal olabilecek vasıflar kazandı.
Bu edebiyatın şiirde öncüsü olan Mehmet Emin en mühim eserlerini bu yüzyıl içinde verdi. Onunla birlikte Milli Edebiyatçılar adını alan yazarların en mühimlerinden olan Ziya Gökalp, sade dille ve hece vezniyle milli şiirler yazdığı gibi, edebiyata, fikir ve ruh bakımından da milliyeti ve Türkçülüğü getirdi. Aynı grubun değerli ve ateşli bir temsilcisi olan Ömer Seyfettin çok cazip hikayelerindeki canlı ve güzel sade Türkçe ile yeni edebiyatın kesin zaferini sağladı. Enis Behiç, Halit Fahri, Orhan Seyfi, Yusuf Ziya, Faruk Nafiz, Salih Zeki gibi şairler, milli edebiyatçıların yolundan giderek, hece veznini geniş bir şekilde incelediler. Yeni tarz da şiiri biraz daha hayata ve hayatın teferruatına doğru götüren daha ileri ve daha değerli şairler yetişti. Necip Fazıl ruh âleminin mistik ürperişlerini aksettiren şiirler yazdı. Ömer Bedrettin, güzel bir Türkçe ile yerli duyguları yazdı. Ahmet Muhip ile Cahit Sıtkı hece veznini daha serbest ve tabiî bir şekilde duraksız kullanarak başarılı şiirler yazdılar. Başta Orhan Veli olmak üzere birçok yeni şairler, serbest nazımla, tabiî ve güzel bir Türkçe ile şiirler de meydana getirdiler.
Aruz veznine bağlı kalan Mehmet Akif ile Yahya Kemal, dil ve ruh bakımından yeni ve millî şiirler verdiler. Mehmet Akif Ersoy’un İstiklâl Marşı Türk’ün sesini, gücünü bütün cihana duyurdu. Ahmet Haşim ise gittikçe sadeleşen bir dille tamamen şahsî ve orijinal, sembolist şiirler yazdı. Eski saz şiiri şekline yeni bir ruh veren Rıza Tevfik de çok sevilen şiirler meydana getirdi.
Roman sahasında Halit Ziya, yeni zevke uygun değerli eserler yazdı ve dili Osmanlıca olan bazı eserlerini sade Türkçeye çevirdi. Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve millî bir ruhla yazan Hüseyin Rahmi ve Ahmet Hikmet, bu yüzyıl içinde değerli romanlar ve hikâyeler yazdılar. Modern roman ve hikaye yazarlarımızın en tanınmışları olan Halide Edip, Yakup Kadri, Reşat Nuri,Fahri Celal Göktulga, Peyami Safa, yeni edebiyatın her bakımından geniş ve değerli eserlerini meydana getirdiler. Bunlardan sonra Memduh Şevket Esendal, Sait Faik Abasıyanık, Orhan Kemal, Orhan Hançerlioğlu, Yaşar Kemal ve Haldun Taner gibi daha yeni hikayeciler de yetişti.
Tiyatro sahasında, manzum, mensur, trajedi ve komedi eserleri yazan birçok şahsiyetler bulunmakla beraber, bilhassa tiyatro eseri müellifi olarak belirenlere az rastlanmaktadır. Reşat Nuri çeşitli piyesleriyle, Halit Fahri manzum trajedileriyle, Musahipzade Celâl ve İbnürrefik Ahmet Nuri komedileriyle, en çok tanınanlardandır. Son yılların tiyatro yazarları arasında Orhan Asena, Turgut Özakman, Refik Erduran gibi isimler göze çarpmaktadır.
Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve halk zevkiyle roman, hikaye eserleri yazan Ahmet Rasim, bu yüzyıl içinde en değerli eserlerini vermiştir. Falih Rıfkı enteresan seyahat eserleri yazmıştır. Ziya Gökalp’in açtığı yolda yürüyerek edebiyatımızı ilm’i bir şekilde tetkik eden Fuat Köprülü, edebiyat tarihimiz üzerinde değerli eserler meydana getirmiştir. Bugünkü edebiyatımızda, tarih, tenkid, biyografi, ilmî ve felsefî tetkik gibi her cinsten eserler vücuda getiren yazarlar da bulunmaktadır.
Hazırlayan : UlviyeSavtur
Kaynak: Vasfi Mahir Kocatürk/Türk Edebiyatı Antolojisi
Mürekkep Kültür Sanat edebiyat Serisi:1 / 2007 / Ulviye Savtur
Bugün enerjiniz yüksek ve yeni başlangıçlar için mükemmel bir zaman dilimindesiniz. İçsel motivasyonunuz, çevrenizdekilere ilham vermek için adeta bir ateş topu gibi yanıyor. Cesaret ve kararlılıkla, önünüze çıkan engelleri aşabilir, hedeflerinizi ulaşılabilir kılabilirsiniz. Özgüveninizin yükselmesi, yeni fırsatlarla dolu bir gün geçirmenizi sağlayacak. Duygusal enerjinizi yönetmeyi başarabilirseniz, kişisel ilişkilerinizde de olumlu gelişmeler yaşanabilir. Hulasa, sunduğunuz enerjinin yansıması, çevrenizdeki insanları olumlu etkiliyor; bu da sosyal hayatınıza katkıda bulunacak. Ancak aceleci davranmaktan kaçının; her adımınızı düşünerek atmak, ilerlemenizi hızlandıracak bir anahtar olacak.
Gün, sağlam adımlarla ilerlemek ve sabrını güçlendirmek için ideal. Maddi konularda yeni fırsatlar karşına çıkabilir; dikkatle değerlendirmen gerekecek. Güven arayışın, ilişkilerde daha derin bağlar kurmanı sağlayabilir. Sevgi dolu anlar, sakin bir yudumda hayatına anlam katacaktır. İçsel huzuru bulmak için doğayla bağlantı kurmak, seni canlandıracak. Karar alırken acele etme, zamanı lehine çevir; her şey kendi akışında olacak. Kendine olan güvenin, başkalarının gözünde de parlayacak.
Bugün iletişimde kendinizi son derece güçlü hissedeceksiniz. Düşüncelerinizi ifade etmekte zorluk çekmeyecek, çevrenizdekilerle akıcı ve keyifli diyaloglar kuracaksınız. Farklı fikirlere açık olmanız, ortaya daha yenilikçi ve yaratıcı çözümler koymanızı sağlayacak. Öğle saatlerinde gerçekleştireceğiniz toplantılar veya tartışmalar, kariyeriniz için önemli gelişmelere kapı aralayabilir.Sosyal ilişkilerde ise ani karşılaşmalar ve sürprizler gündeme gelebilir. Eski dostlarla bir araya gelmek, unutulmaz anılar yaratmanıza yol açabilir. Fakat dikkatli olun; bazı insanlarla olan tartışmalar ve iletişimsizlik sorunları, beklenmedik şekilde büyüyebilir. Duygusal konularda yüzeysel kalmamaya özen gösterin; derinliklere inerek, gerçek hislerinizi paylaşma fırsatlarını değerlendirin.Kendi iç dünyanıza yönelmek, potansiyelinizi daha iyi anlamanıza yardımcı olacak. Meditasyon ya da günlük tutma gibi aktiviteler, zihninizi arındırmanıza ve düşüncelerinizi daha net bir hale getirmenize olanak tanıyabilir. Kendinize olan güveninizi artırıyorsunuz; bu nedenle yeni bir hobi edinme veya eğitim alma gibi girişimlerde bulunmak için doğru bir zamandasınız. Unutmayın, bu dönemde ne kadar açık fikirli olursanız, o kadar çok fırsat yakalayacaksınız.
Duyguların ön planda olacağı bir gün. İçsel bir huzursuzluk hissedebilirsin ve bu durum sevdiklerinle olan ilişkilerine yansıyabilir. Ailevi konulara daha fazla odaklanmak isteyebilirsin; bu, geçmişe yönelik bazı hatıraları gün yüzüne çıkarabilir. Kendini savunmasız hissedebilir, bu da bazen duygusal bir tepkime yol açabilir. Yalnız kalmayı isteyebilirken, bir yandan da destek arayışında olabilirsin. Bilinçaltındaki endişeleri aşmak için sanatsal bir faaliyet veya yazma eylemi, sana büyük bir rahatlama sağlayabilir. Duygularını ifade etmekten çekinme; bu, hem senin hem de çevrendeki insanlar için faydalı olacaktır. İletişimde dikkatli ol; yanlış anlaşılmalara mahal vermemek için kelimelerini özenle seçmelisin. Kendine dönmek ve içsel deneyimlerine dalmak, ruhsal olarak sana iyi gelebilir.
egonun fazla kabarmasına yol açmamalısın. Alçakgönüllülük, zaferin tadını çıkarırken yanında olmalı. İlişkilerde daha fazla empati göstermeye özen göster; sevdiklerinle bağlarını kuvvetlendirmek, belki de ortak bir hedef belirlemek için ideal bir zaman. Enerjini olumlu yöne kanalize edebilirsen, günü unutulmaz kılabilirsin.
Bugün, zihninizdeki düşünceler daha da belirginleşebilir ve analiz etme kabiliyetiniz zirveye çıkabilir. Detaylara olan bu özel ilginiz, çözmeniz gereken sorunları netlik kazanarak anlamanızı sağlayacaktır. İş hayatında, başkalarının gözünde saygı görme zamanıdır. Yaratıcılığınızı ve pratik zekânızı kullanarak projelerinize yeni bir soluk getirebilirsiniz.Duygusal ilişkilerde ise iletişim ön planda. Sevdiklerinizle olan bağlarınızı güçlendirmek için içten bir sohbet fırsatı doğabilir. Kendinizi ifade etme beceriniz sayesinde, gerginlikleri çözmek için önemli adımlar atabilirsiniz. Sağlığınıza dikkat etmeniz gereken bir dönemdesiniz; bedeninizin ihtiyaçlarına kulak verin ve yeterince dinlenmeye özen gösterin. Gün boyunca kendinizi yapıcı bir enerji içinde bulacak ve çevrenize olumlu bir etki yaratacaksınız. Kendi iç yolculuğunuzda, gelişim ve dönüşüm fırsatlarını yakalamak için açık fikirli kalmak önemli olacak.
Sosyal etkileşimlerin ön planda olduğu bir gün. Arkadaş çevrenle yapacağın iletişim, yeni fırsatlar getirebilir. Herkeste daha fazla empati kurabilme yeteneğin dikkat çekici. İlişkilerde dengeyi sağlamak odak noktan olabilir. Özellikle rahatsız edici konuları diplomasi yoluyla çözme şansın yüksek. Duygusal anlamda huzur arayışında olabilirsin; bu nedenle sakin ve huzurlu ortamlara yönelebilirsin. Ancak kendini ifade ederken abartılı duygulardan kaçınmalısın. Biraz yalnız kalmayı tercih edebilir, derin düşüncelere dalabilirsin. İçsel yolculuğun, dış dünyayı anlamanda sana rehberlik edecek. Kendimize dönme zamanı!
Duygusal yoğunluğun arttığı bir gün. İçsel motivasyonların seni yönlendirecek; gerçekleşmesi gereken bazı görüşmeler ya da tartışmalar için hazır olmalısın. İkili ilişkilerde derin bağlar kurma isteği artarken, bazı eski meselelerin yeniden gündeme gelmesi olası. Ancak bu, kendi duygusal sınırlarını koruman için bir fırsat olarak değerlendirilmeli. Kendine olan güvenin tazeleniyor; içsel gücünü keşfetmek ve bu gücü etrafındakilere yansıtmak için mükemmel bir zaman. İş hayatında, projelerine olan yaklaşımındaki tutku dikkat çekecek, yeteneklerin takdirle karşılanabilir. Kendini ifade etme biçiminde özgünlük arayışı ön planda. Sosyal ortamda karşına çıkan yeni insanlarla kuracağın derin bağlar, sana ilham verebilir ve hayata bakış açını genişletebilir. Bu süreçte, samimiyetini kaybetmemeye özen göster. Unutma, içindeki huzuru bulmanın önceliğini asla kaybetme.
Yeni maceralara atılma arzusu içindesin, keşfetmek ve öğrenmek için mükemmel bir zaman. Yaratıcılığının doruk noktalarına ulaşacağı bu gün, yeni fikirler seni bekliyor. Sosyal çevrenden ilham alabilir, arkadaşlarınla olan etkileşimlerin seni daha da motive edebilir. Seyahat planları yapmak veya kısa bir geziye çıkmak isteyebilirsin. İçsel özgürlüğün peşinde koşarken, duygusal derinliklerdeki keşiflerin de dikkatini çekecek. Hedeflerine ulaşmak için gereken cesareti hissedeceksin, fakat dikkatli ol, risk almadan önce iyi düşünmelisin. Sezgilerine güven, karşına çıkan fırsatları değerlendirme konusunda rehberlik edecekler. Bugün, kendini ifade etme ve düşüncelerini paylaşma isteğin yüksek. Anlayışlı ve açık kalpliliğin tartışmaların olumlu yönde ilerlemesine yardımcı olacak. Unutma, hayattan aldığın her bir deneyim seni daha da güçlendiriyor.
Bugün, hırslı doğanı daha da güçlendirecek fırsatlarla karşılaşabilirsin. Uzun zamandır üzerinde çalıştığın projelerde ilerleme kaydetmek için gereken motivasyonu bulacak ve başkalarına ilham vereceksin. Sosyal çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin, işbirliklerinde beklenmedik kolaylıklar yaratabilir. Duygusal açıdan kendini güçlü hissettiğin bir dönemdesin. Ailevi bağlar, sana canlılık ve destek sağlayacak. Gereksiz endişelerden uzak durmak, içsel huzurunu artıracak. Yaratıcılığını ifade etmek için yeni yollar keşfetmek isteyebilirsin. Unutma ki, risk almak senin büyümene katkıda bulunacak. Kendine güven ve içgüdülerini dinle. Bu süreçte, geçmiş tecrübelerin sana yol gösterici olacak.
Bugün, içerideki yenilikçi ruhun dışa vurması için mükemmel bir zaman. Sıradışı düşüncelerin ve fikirlerin etrafındakilerle paylaşıldığında ilham kaynağı olabilirsin. Sosyal çevrenle olan etkileşimlerin, beklenmedik bağlantılara yol açabilir. Bağlantıların derinleşmesi ve yeni dostlukların kurulması adına fırsatlarla dolu bir gün. Gökyüzündeki hareketler, özgürlük arzusunu tetikleyebilir; mevcut düzenin dışına çıkmak isteyebilirsin. İçsel huzurunu sağlamak adına bireysel alanına ve tutkularına yönelmek, günün getirebileceği yeniliklere kapı açabilir. Yenilikçi projelere yönelmek ya da hobilerine daha fazla zaman ayırmak ruhunu canlandıracak. Duygusal olarak, içsel dengeyi korumaya özen göstermelisin; başkalarının duygularına karşı duyarlı olman önem taşıyor. İletişimdeki açık sözlülüğün, bazen yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Anlayışla yaklaşarak, çatışmalardan kaçınabilirsin. Ayrıca sağlığına dikkat etmeli, aksatılan küçük şeylerin bile birikerek sorun yaratabileceğini unutmamalısın. Bugün, geleceğe dair hayallerini gerçeğe dönüştürmek adına attığın adımlar, uzun vadede büyük bir etki yaratacak.
Hassas duyguların derin sularında yüzüyorsun. İçsel sezgilerin güçleniyor, zira kalbinin sesine kulak verme zamanı. İlişkilerinde sağlıklı sınırlar koymak, duygusal yüklerinden arınmana yardımcı olabilir. Sanat ve yaratıcılıkla ilgilenmek için mükemmel bir gün. İçindeki yaratıcılığı birkaç heceyle anlatmaya ya da tuvalde ifade etmeye çalışabilirsin. Maneviyat, ruhsal gelişim ve meditasyon gibi uygulamalar bu dönemde seni aydınlatabilir. Beklenmedik bir destek, hayal gücünü harekete geçirebilir. Hayallerin peşinden gitmekten çekinme; evren seni yönlendirecek. Kendine olan inancını tazele, merhametinle hem kendine hem başkalarına dokun. Tam bu noktada, sezgilerin kılavuzluğunda kararlılıkla ilerlemen gerektiğini unutma.
