| XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ |
XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ
Yirminci yüzyıl başlarında Türk edebiyatında muhtelif zevk, tarz ve fikir mücadeleleri devam etmekle beraber, tarihin akışı, yeni hayat ve halkın zevki,problemleri çözmüş bulunuyordu. Divan edebiyatı ortadan kalktı. Tekke edebiyatının eski çevreleri kalmadı. Fransız taklitçisi Edebiyat-ı Cedide ifratlarından sıyrıldı. Dilde sade Türkçe hakim oldu. Nazımda aruz vezni yerini hece veznine terketti. Gelişmekte devam eden saz şiiri, kendisine doğru gelen yeni edebiyat içinde yer aldı. Bütün bunlar, hayatın ve tekâmül edip değişen yeni Türk cemiyetinin bünyesi icabı idi. Türk cemiyetini, sınıfsız, milli ve asrî bir devlet haline getiren Cumhuriyet inkılâbı bu hareketleri perçinledi. Eski tarzların her birinden kendine lâzım olan milli unsurları ve Avrupa’dan yeni şekilleri alarak teşekkül etmiş bulunan yeni edebiyat, bütün millete mal olabilecek vasıflar kazandı.
Bu edebiyatın şiirde öncüsü olan Mehmet Emin en mühim eserlerini bu yüzyıl içinde verdi. Onunla birlikte Milli Edebiyatçılar adını alan yazarların en mühimlerinden olan Ziya Gökalp, sade dille ve hece vezniyle milli şiirler yazdığı gibi, edebiyata, fikir ve ruh bakımından da milliyeti ve Türkçülüğü getirdi. Aynı grubun değerli ve ateşli bir temsilcisi olan Ömer Seyfettin çok cazip hikayelerindeki canlı ve güzel sade Türkçe ile yeni edebiyatın kesin zaferini sağladı. Enis Behiç, Halit Fahri, Orhan Seyfi, Yusuf Ziya, Faruk Nafiz, Salih Zeki gibi şairler, milli edebiyatçıların yolundan giderek, hece veznini geniş bir şekilde incelediler. Yeni tarz da şiiri biraz daha hayata ve hayatın teferruatına doğru götüren daha ileri ve daha değerli şairler yetişti. Necip Fazıl ruh âleminin mistik ürperişlerini aksettiren şiirler yazdı. Ömer Bedrettin, güzel bir Türkçe ile yerli duyguları yazdı. Ahmet Muhip ile Cahit Sıtkı hece veznini daha serbest ve tabiî bir şekilde duraksız kullanarak başarılı şiirler yazdılar. Başta Orhan Veli olmak üzere birçok yeni şairler, serbest nazımla, tabiî ve güzel bir Türkçe ile şiirler de meydana getirdiler.
Aruz veznine bağlı kalan Mehmet Akif ile Yahya Kemal, dil ve ruh bakımından yeni ve millî şiirler verdiler. Mehmet Akif Ersoy’un İstiklâl Marşı Türk’ün sesini, gücünü bütün cihana duyurdu. Ahmet Haşim ise gittikçe sadeleşen bir dille tamamen şahsî ve orijinal, sembolist şiirler yazdı. Eski saz şiiri şekline yeni bir ruh veren Rıza Tevfik de çok sevilen şiirler meydana getirdi.
Roman sahasında Halit Ziya, yeni zevke uygun değerli eserler yazdı ve dili Osmanlıca olan bazı eserlerini sade Türkçeye çevirdi. Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve millî bir ruhla yazan Hüseyin Rahmi ve Ahmet Hikmet, bu yüzyıl içinde değerli romanlar ve hikâyeler yazdılar. Modern roman ve hikaye yazarlarımızın en tanınmışları olan Halide Edip, Yakup Kadri, Reşat Nuri,Fahri Celal Göktulga, Peyami Safa, yeni edebiyatın her bakımından geniş ve değerli eserlerini meydana getirdiler. Bunlardan sonra Memduh Şevket Esendal, Sait Faik Abasıyanık, Orhan Kemal, Orhan Hançerlioğlu, Yaşar Kemal ve Haldun Taner gibi daha yeni hikayeciler de yetişti.
Tiyatro sahasında, manzum, mensur, trajedi ve komedi eserleri yazan birçok şahsiyetler bulunmakla beraber, bilhassa tiyatro eseri müellifi olarak belirenlere az rastlanmaktadır. Reşat Nuri çeşitli piyesleriyle, Halit Fahri manzum trajedileriyle, Musahipzade Celâl ve İbnürrefik Ahmet Nuri komedileriyle, en çok tanınanlardandır. Son yılların tiyatro yazarları arasında Orhan Asena, Turgut Özakman, Refik Erduran gibi isimler göze çarpmaktadır.
Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve halk zevkiyle roman, hikaye eserleri yazan Ahmet Rasim, bu yüzyıl içinde en değerli eserlerini vermiştir. Falih Rıfkı enteresan seyahat eserleri yazmıştır. Ziya Gökalp’in açtığı yolda yürüyerek edebiyatımızı ilm’i bir şekilde tetkik eden Fuat Köprülü, edebiyat tarihimiz üzerinde değerli eserler meydana getirmiştir. Bugünkü edebiyatımızda, tarih, tenkid, biyografi, ilmî ve felsefî tetkik gibi her cinsten eserler vücuda getiren yazarlar da bulunmaktadır.
Hazırlayan : UlviyeSavtur
Kaynak: Vasfi Mahir Kocatürk/Türk Edebiyatı Antolojisi
Mürekkep Kültür Sanat edebiyat Serisi:1 / 2007 / Ulviye Savtur
Bugün enerjin yüksek ve motivasyon dolusun. İçindeki cesareti ortaya çıkarabilecek durumlarla karşılaşman mümkün. Yeni bir projeye başlamak veya bir konuda liderlik üstlenmek için harika bir zaman. Yalnız hissetsen bile, çevrendeki insanlarla etkili iletişimler kurabileceğin bir atmosfere adım atacaksın. Yaratıcılığın da zirveye çıkabilir; sanatsal bir hobiye yönelmek hoşuna gidebilir. Diğer yandan, aceleci olmaktan kaçınmalısın. Duygusal patlamalar yaşayabileceğin anlar ortaya çıkabilir; iç sesini dinle, tepkilerini kontrol et. Sağlık konularına dikkat etmen, biriken stresini hafifletmek adına önem taşıyor. Günün sonunda, kendine zaman ayırmayı unutma.
Bugün, kararlı adımlar atma ve hedeflerinize odaklanma isteği yüksek. Maddi konularda yapıcı yaklaşımlar geliştirebilir, sağlam temeller atabilirsiniz. Sabırlı ve disiplinli tutumunuz, çevrenizdeki insanların takdirini kazanmanıza neden olacak. İlişkilerde ise sıcaklık ve samimiyet ön planda. Sevdiklerinizle aranızdaki bağı güçlendirmek için zaman ayırmak önem kazanıyor. Sağlığınıza dikkat etmekte fayda var; doğayla iç içe olmak, ruhsal ve bedensel enerji toplamanıza yardımcı olacak. Kendinize olan güvenin artmakta, bu da cesaretle yeni fırsatlara yönelmenizi sağlayabilir. Bugün içsel huzurunuzu bulma ve kendinizi yenileme şansı yakalayabilirsiniz.
Sosyal becerilerin en üst seviyede olduğu bir gün. Çevrendeki insanlarla kuracağın etkileşimler, sana yeni fikirler ve fırsatlar sunacak. Hayal gücünü kullanmak için harika bir zaman. Yeni projeler üzerinde çalışmak, grup aktivitelerine katılmak ve alandaki sıradışı fikirlerini paylaşmak sana keyif verecek. Ancak dikkatli ol; her fikri ciddiye almak yerine sevdiklerinle derinlemesine tartışmalara girmelisin. İçsel dünya ve dış dünya arasında denge kurmak, özellikle duygusal konularda sana büyük fayda sağlayacak. Kendine zaman ayırmayı unutma; zihninin tazelenmesi üzerine düşüncelerini toparlamana yardımcı olacak. Karşılaşacağın küçük engeller, seni durdurmak yerine daha da güçlendirecek. Yıldızların bu süreçte seni desteklediğini hissetmek, motivasyonunu artıracak.
Duygusal zenginlikler içinde kaybolmuş hissedebilirsin. Aile bağlarına yönelmek, sevdiğin insanlarla vakit geçirmek, kalbini ısıtacak anılar biriktirmen için harika bir zaman dilimi. İçsel gücünü keşfetmek ve geçmişteki deneyimlerini değerlendirmek seni daha güçlü kılacak. Bazen beklenmedik duygusal dalgalanmalarla karşılaşabilirsin, ancak bunlar senin empati ve anlayış yeteneğini geliştirecek fırsatlar sunuyor. Yasal ve mali konularda dikkatli olmalısın; aceleci kararlar almak yerine derinlemesine düşünmek her zaman daha iyi sonuçlar verebilir. Sevdiğin birinin yanında olmak, ruh halini yükseltecek ve mutluluğunu artıracaktır. Kendi sınırlarını belirlemek ve duygusal dengenin bozulmamasına dikkat etmek çok önemli.
Kendine güvenin yüksek, bu da çevrendekilere ilham veriyor. Yaratıcılığın zirveye çıkmış durumda. Bugün, kendini ifade etme biçiminle dikkatleri üzerine çekebilirsin. Sosyal ortamlarda parlamak için fırsatlar karşına çıkacak; cesaretini kullan ve sözlerinle başkalarını etkileyebilirsin.İlişkilerde, yakınlarınla olan bağların derinleşiyor. Onlarla geçireceğin zaman, size hem eğlenceli hem de anlamlı anlar katacak. Duygusal bir fiziksel bağlantı kurmak isteyebilirsin, bu da seni çok daha mutlu hissettirecek. Belki de unutulmaz bir anı yaratma fırsatı yakalayabilirsin.Maddi konularda dikkatli olmalısın; iyimserliğin seni baştan çıkarabilir. Yapıcı düşün, bütçeni zorlamadan harcamalarını yönet. Yeni projeler için maddi kaynak arayışın da gündemde, ancak aceleci davranma.Sağlık açısından enerjin yüksek ama aşırıya kaçmamakta fayda var. Spor yaparken kendini zorlamaktan kaçınarak, dengeli bir yaklaşım benimsemelisin. Bugün, dengeyi bulmak yaşamının her alanında seni destekleyecek. Unutma, yaratıcılığın yanında durmak, hayatının her yönünde ilerlemene yardımcı olacak.
Bugün, detaylara olan dikkatin artmış durumda. İş ve günlük sorumlulukların gözden geçirmek üzerine hoşgörülü ve analitik bir yaklaşım benimseyebilirsin. Sağlık konularına yönelik yeni önlemler almak isteyebilirsin, bu da kendini daha iyi hissetmene yardımcı olur. İletişimde açık ve net olman önem taşıyor; bu sayede çevrendeki insanlar senin fikirlerine daha fazla değer verecek. Sosyal etkinliklerde bulunmak isteyen arkadaşların seni davet edebilir, bu davetlere katılarak keyifli zaman geçirebilirsin. Gelecek hedeflerinle ilgili bazı kararlar almak için sezgilerini takip etmen faydalı olacak. Duygusal olarak ise, daha önce hissetmediğin bir ailene bağlılık duygusu gelişebilir, bu da ilişkilerini derinleştirebilir. Dikkatini verdiğin her alanda başarı seninle olacak; sadece fazla eleştirel olmaktan kaçınmalısın.
Bugün, içsel denge ve uyum arayışların ön planda. Sosyal çevrendeki ilişkilerini gözden geçirme fırsatı bulabilirsin. İnsanlarla olan iletişimlerin, beklediğinden daha derinleşebilir ve ilginç bağlantılar kurmana olanak sağlar. Yaratıcılığını serbest bırakacak fırsatlar kapını çalabilir. Estetik alanlara, sanata yönelmek ruhuna iyi gelecek. Kendini yetersiz hissettiğin anlar olabilir, ancak bu duygular geçici. Dış görünümünün önemini vurgulayan bir gün. Başkalarının gözünde nasıl algılandığın üzerine düşünmelisin. İkili ilişkilerde daha yapıcı ve diplomatik bir yaklaşım benimsemen, olası çatışmaları önleyecektir. Eğer bir karar vermen gerekiyorsa, iç sesine kulak vermek en doğru yolu seçmene yardımcı olacaktır. Şartlar değişse bile uyumunu koruyabilirsin.
İçsel duyguların derinliğine dalmak için mükemmel bir zaman. Gizemleri ortaya çıkarmaya yönelik bir arzu hissediyorsun. İlişkilerde hassas bir denge kurmak, karşındakilerin duygularını daha iyi anlamak için önemli. Kendi sezgilerini takip et, hislerin seni doğru yola yönlendirecek. Keşif yaparken kendine güven; kararlılığın, hedeflerine ulaşmanı sağlayacak. Karşılaştığın zorluklar, ruhsal ve duygusal derinliğini artırmak için bir fırsat olarak gör. Sırlar, seni daha güçlü kılacak. Ayrıca, finansal konularda dikkatli olmalısın, bu alanda güçlü muhakemen ve sezgilerin sana rehberlik edecek. Duygusal yoğunluk, bazı çıkış yolları yaratabilir; bu anlarda ilham almayı unutma.
Hayatın sunduğu maceralara açık bir dönemdesin. İçsel enerjin yüksek ve yeni deneyimlere atılmak için heveslisin. Seyahat etme arzusu, keşfetme isteği ve yeni insanlarla tanışma heyecanıyla dolabilirsin. Ani fikir değişiklikleri, yaratıcılığını harekete geçirecek ve seni ilginç projelere yöneltecek. Ancak, çevrendeki insanlarla olan iletişiminde dikkatli olmalısın; düşüncelerini ifade ederken anlaşılmamış hissetmemek için empati kurmayı unutma. Öğrenme ve bilgiye ulaşma konusundaki isteğin, seni daha derin bir anlayışa götürebilir. Kendine güvenin, hedeflerine ulaşma yolunda kararlılıkla ilerlemene olanak tanıyacak. Bugün, içsel huzurun ve dış dünyayla olan etkileşimin arasında dengeli bir ilişki kurmaya özen göstermelisin. Bu denge, sana özgürlük hissi verecek ve pozitif bir enerji yaratacak. Artık, kendine sunduğun bu fırsatları değerlendirmek için harekete geçmek için cesaretin var.
Kendine güvenin artıyor ve bu, yeteneklerini ortaya koyma isteğiyle birleşiyor. İş hayatında daha görünür olabilirsin; projelerine ve fikirlerine daha fazla ilgi duyulabilir. Bu süre zarfında, istediğin hedeflere ulaşmanın yollarını araştırmak için mükemmel bir zaman. İlişkilerinde ise, duygularını açıkça ifade etme ihtiyacı duyacaksın. Samimiyetin, arandığın derin bağları kurmada önemli bir rol oynayacak. Sağlığına dikkat etmek de önceliğin olmalı; zihinsel ve fiziksel dengenin sağlanması, hayatındaki diğer alanlarda da başarıyı getirebilir. Bazen durup nefes almak, düşüncelerinle baş başa kalmak için kendine zaman ayırmalısın. İşler karmaşık bir hal alırken, sabırlı olmalı ve her şeyin kaynağında kendi güçlü iraden olduğunu unutmamalısın.
Bugün, sosyal bağlantıların önem kazandığı bir gün. Arkadaşlarından veya tanıdıklarından beklenmedik bir destek alabilirsin. İletişim becerilerin, etrafındakilerle olan ilişkilerini güçlendirecek. Yeni fikirler ve projeler üzerinde çalışmak için uygun bir zaman. Yeniliklere açık olman, kendini ifade etme konusunda büyük bir avantaj sağlayacak. Hayal gücünü serbest bırak ve yaratıcı yanını ön plana çıkar. Duygusal olarak da özgürlük arayışın derinleşebilir; kendi iç dünyana dönmek, sana huzur ve dinginlik getirecek. Fakat, fazla soyut düşüncelere kapılmamaya dikkat et. Düşüncelerini somut hedeflere dönüştürmekte zorlanabilirsin. İlişkilerinde, sınırlarını belirlemek ve kendi alanını korumak önemli bir tema olabilir. Sevdiklerinle olan diyaloglarında esnek kalmak, ilişkilerini daha olumlu bir yöne taşıyacak.
Duygusal derinliklerinize dalma zamanı. İçsel huzuru bulmak için sessizliğe ihtiyaç duyabilirsiniz. Sanat ve yaratıcılıkta yeni ilham kaynakları arayışında olacaksınız; belki de bir resim yapmaya ya da bir müzik parçası bestelemeye başlayabilirsiniz. İlişkilerde anlayış ve empati ön planda. Sevdiklerinizle, özellikle de duygusal anlamda yoğun bağlar kurduğunuz kişilerle derin sohbetler yapmanız mümkün. Kendi ihtiyaçlarınıza dikkat etmelisiniz. İyi hissetmek için kendinize zaman tanıyın ve içsel sesinizi dinleyin. Ayrıca, hayatınızdaki değişimler konusunda cesur adımlar atma gücü bulabilirsiniz; beklenmedik fırsatlar karşınıza çıkabilir. Ev ve aile konularında daha fazla zaman harcamak, bağlarınızı güçlendirecektir. Tüm bu süreçte, sezgilerinizi takip etmek önem taşıyor; içgüdülerinize güvenin. Rahatlama ve dinginlik arayışınızda, doğayla bağlantı kurmak ya da meditasyon yapmak sizi yenileyebilir. Kişisel gelişim ve ruhsal yolculuk açısından değerli bir gün sizi bekliyor.
