| XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ |
XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ
Yirminci yüzyıl başlarında Türk edebiyatında muhtelif zevk, tarz ve fikir mücadeleleri devam etmekle beraber, tarihin akışı, yeni hayat ve halkın zevki,problemleri çözmüş bulunuyordu. Divan edebiyatı ortadan kalktı. Tekke edebiyatının eski çevreleri kalmadı. Fransız taklitçisi Edebiyat-ı Cedide ifratlarından sıyrıldı. Dilde sade Türkçe hakim oldu. Nazımda aruz vezni yerini hece veznine terketti. Gelişmekte devam eden saz şiiri, kendisine doğru gelen yeni edebiyat içinde yer aldı. Bütün bunlar, hayatın ve tekâmül edip değişen yeni Türk cemiyetinin bünyesi icabı idi. Türk cemiyetini, sınıfsız, milli ve asrî bir devlet haline getiren Cumhuriyet inkılâbı bu hareketleri perçinledi. Eski tarzların her birinden kendine lâzım olan milli unsurları ve Avrupa’dan yeni şekilleri alarak teşekkül etmiş bulunan yeni edebiyat, bütün millete mal olabilecek vasıflar kazandı.
Bu edebiyatın şiirde öncüsü olan Mehmet Emin en mühim eserlerini bu yüzyıl içinde verdi. Onunla birlikte Milli Edebiyatçılar adını alan yazarların en mühimlerinden olan Ziya Gökalp, sade dille ve hece vezniyle milli şiirler yazdığı gibi, edebiyata, fikir ve ruh bakımından da milliyeti ve Türkçülüğü getirdi. Aynı grubun değerli ve ateşli bir temsilcisi olan Ömer Seyfettin çok cazip hikayelerindeki canlı ve güzel sade Türkçe ile yeni edebiyatın kesin zaferini sağladı. Enis Behiç, Halit Fahri, Orhan Seyfi, Yusuf Ziya, Faruk Nafiz, Salih Zeki gibi şairler, milli edebiyatçıların yolundan giderek, hece veznini geniş bir şekilde incelediler. Yeni tarz da şiiri biraz daha hayata ve hayatın teferruatına doğru götüren daha ileri ve daha değerli şairler yetişti. Necip Fazıl ruh âleminin mistik ürperişlerini aksettiren şiirler yazdı. Ömer Bedrettin, güzel bir Türkçe ile yerli duyguları yazdı. Ahmet Muhip ile Cahit Sıtkı hece veznini daha serbest ve tabiî bir şekilde duraksız kullanarak başarılı şiirler yazdılar. Başta Orhan Veli olmak üzere birçok yeni şairler, serbest nazımla, tabiî ve güzel bir Türkçe ile şiirler de meydana getirdiler.
Aruz veznine bağlı kalan Mehmet Akif ile Yahya Kemal, dil ve ruh bakımından yeni ve millî şiirler verdiler. Mehmet Akif Ersoy’un İstiklâl Marşı Türk’ün sesini, gücünü bütün cihana duyurdu. Ahmet Haşim ise gittikçe sadeleşen bir dille tamamen şahsî ve orijinal, sembolist şiirler yazdı. Eski saz şiiri şekline yeni bir ruh veren Rıza Tevfik de çok sevilen şiirler meydana getirdi.
Roman sahasında Halit Ziya, yeni zevke uygun değerli eserler yazdı ve dili Osmanlıca olan bazı eserlerini sade Türkçeye çevirdi. Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve millî bir ruhla yazan Hüseyin Rahmi ve Ahmet Hikmet, bu yüzyıl içinde değerli romanlar ve hikâyeler yazdılar. Modern roman ve hikaye yazarlarımızın en tanınmışları olan Halide Edip, Yakup Kadri, Reşat Nuri,Fahri Celal Göktulga, Peyami Safa, yeni edebiyatın her bakımından geniş ve değerli eserlerini meydana getirdiler. Bunlardan sonra Memduh Şevket Esendal, Sait Faik Abasıyanık, Orhan Kemal, Orhan Hançerlioğlu, Yaşar Kemal ve Haldun Taner gibi daha yeni hikayeciler de yetişti.
Tiyatro sahasında, manzum, mensur, trajedi ve komedi eserleri yazan birçok şahsiyetler bulunmakla beraber, bilhassa tiyatro eseri müellifi olarak belirenlere az rastlanmaktadır. Reşat Nuri çeşitli piyesleriyle, Halit Fahri manzum trajedileriyle, Musahipzade Celâl ve İbnürrefik Ahmet Nuri komedileriyle, en çok tanınanlardandır. Son yılların tiyatro yazarları arasında Orhan Asena, Turgut Özakman, Refik Erduran gibi isimler göze çarpmaktadır.
Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve halk zevkiyle roman, hikaye eserleri yazan Ahmet Rasim, bu yüzyıl içinde en değerli eserlerini vermiştir. Falih Rıfkı enteresan seyahat eserleri yazmıştır. Ziya Gökalp’in açtığı yolda yürüyerek edebiyatımızı ilm’i bir şekilde tetkik eden Fuat Köprülü, edebiyat tarihimiz üzerinde değerli eserler meydana getirmiştir. Bugünkü edebiyatımızda, tarih, tenkid, biyografi, ilmî ve felsefî tetkik gibi her cinsten eserler vücuda getiren yazarlar da bulunmaktadır.
Hazırlayan : UlviyeSavtur
Kaynak: Vasfi Mahir Kocatürk/Türk Edebiyatı Antolojisi
Mürekkep Kültür Sanat edebiyat Serisi:1 / 2007 / Ulviye Savtur
Bugün enerjin en üst seviyede; cesaretin ve atılganlığınla çevrendekileri etkileyebilirsin. Yeni başlangıçlar için oldukça uygun bir zaman dilimindesin. İçinde bulunduğun durumlar, aktüel hedeflerine ulaşmana yardımcı olacak fırsatlar sunabilir. Bu dönemde sezgilerine güvenmen, kişisel gelişimine ve ilişkilerine katkı sağlayacaktır. Kendine güvenerek hareket etmek, uzun vadede düşündüğünden daha büyük avantajlar sağlayabilir. Duygusal ilişkilerde ise açık ve net iletişim kurman, problemleri kolayca aşmanı sağlayacak. Bugünün sunduğu şansları değerlendirmek için hazır hissetmelisin; kararlılığın, seni doğru yolda yönlendirecektir. Unutma, değişim ve yenilik her zaman yarar sağlar, bu yüzden cesaretle adım atmalısın.
Duygusal bir denge arayışı içindesin. Bugün, içsel huzuru sağlamak için biraz zamana ihtiyacın olacak. Kapasiteni aşan sorumluluklar ve beklentilerle karşılaşabilirsin, bu yüzden sınırlarını belirlemek önemli. Maddi konularda dikkatli olmalı, harcamalarını kontrol etmelisin. İlişkilerde samimiyetin önemine dikkat çekiyor, özel hayatında yakınlarınla daha derin bir bağ kurabilirsin. Kendine vakit ayırmak, ilgi alanlarına yönelmek ruh halini güçlendirecek. Sağlığına özen göstermeli, beslenmene dikkat etmelisin. Unutma, içsel huzurunu bulmak, dışarıdaki karmaşadan daha önemlidir.
Bugün iletişim becerilerin zirveye çıkıyor. Sosyal çevrende kendini rahat ifade edeceğin fırsatlar kapını çalacak. Yeni tanışmalar, ilginç sohbetler ve farklı bakış açıları, gününün renklenmesine neden olacak. Düşüncelerini paylaşmaktan çekinme; belki de uzun zamandır beklediğin bir iş birliği başlangıcı için zemin hazırlıyorsun.Bununla birlikte, zihin karmaşası ve çok fazla düşünceyle bir anda başa çıkmak zorlaşabilir. Dikkatini dağıtan unsurlara karşı dikkatli olmalısın. Organize olmak, önceliklerini belirlemek bu karmaşayı aşmanda yardımcı olacak. Duygusal olarak da meraklı bir ruh halindesin, ama peşinden koştuğun şeylerin sağlam temellere dayandığından emin ol. Kendini ifade etme arzusuyla hareket ederken, karşındakilerin duygularını da göz önünde bulundurmayı unutmamalısın. Kendini yönetmek, bu dönemde acayip bir güç gösterisi sergilemeni sağlayacak.Hayatta küçük sürprizler peşinde, gizemli bağlantılar kurmak için doğru zaman. Yeni şeyler öğrenmeye açık ol; bu aralar keşfettiğin her şey, ileride büyük katkılar sağlayabilir. Unutma, esneklik senin en büyük silahın. Gelip geçici durumlarla başa çıkabilmek, seni her daim bir adım önde tutuyor. Sosyal hayatında dengeyi bulmak için, hem vermeyi hem de almayı dengelemelisin. Tek bir kaynağa odaklanmak, hayatındaki akışı yavaşlatabilir; seçeneklere açık olmanın faydalarını gör.Günün sonunda, içsel bir huzur ve dinginlik bulmak adına kendine zaman ayırmayı unutma. Kendi dünyanı besle; bu, dış dünyayla olan etkileşimini güçlendirecektir.
Duygusal derinlikler ve içsel huzur arayışında yoğun bir gün. Sevdiklerinle olan ilişkilerin ön planda olacak; hislerin, onları koruma ve destekleme arzusunu körükleyebilir. Yakın çevrendeki insanlarla geçireceğin zaman, eski anıları çağrıştırarak nostaljik bir tat bırakacak. Duygularını ifade etmekten çekinme; bu, bağlarını kuvvetlendirebilir. Kendi iç dünyana dönerek, kendine dönük kalabilirsin. Duygusal açıdan kendini daha iyi anlamak, içsel çatışmalarını çözme yolunda sana yardımcı olacak. Gözlemlerin, hislerin ve sezgilerin seni yönlendirebilir. Günün ilerleyen saatlerinde gelen sürpriz bir haber, beklenmedik bir mutluluk kaynağı olabilir, kendine güvenmeyi unutma.Kendini korumanın önemini hatırlayarak, başkalarına karşı gösterdiğin duyarlılığı abartmamaya dikkat et. Enerjini dengelemek için doğada zaman geçirmek veya sanatsal bir aktiviteye yönelmek faydalı olacaktır. Unutma ki bu süreç, kendini yeniden tanıman ve yenilemen için bir fırsat.
Bugün içindeki liderlik ve yaratıcılık duygusu ön planda olacak. Enerjin yüksek ve çevrendeki insanlara ilham verme kapasiten artmış durumda. Özgüvenin sayesinde zorlayıcı durumlarla kolayca başa çıkabilir, yeni fırsatları değerlendirmek için cesur adımlar atabilirsin. Sosyal çevrende parlamak için mükemmel bir fırsat var; dostların ve sevdiklerinle olan ilişkilerini güçlendirmek için zaman ayır. Ancak dikkatli ol; biraz egonun etkisi altında kalabilirsin. Dinlemeyi unutma ve başkalarının fikirlerine de açık ol. Hedeflerine odaklanmak için ilham alacağın bir gün. Yalnızca kendine değil, başkalarına da ışık olduğun bir atmosferde ilerle!
Bugün detaylara olan ilginiz ve analitik zihniniz öne çıkacak. Ancak, mükemmeliyetçi yaklaşımınız, bazı durumlarda sizi zorlayabilir. İlişkilerinizde özellikle iletişimin önemi artacak; bazı anlaşmazlıkları çözmek için açık bir diyalog kurmanız faydalı olabilir. Sağlık konusunda bedeninize özen gösterme ihtiyacı hissedeceksiniz, kendinize zaman ayırmak iyi gelecek. İş veya günlük rutinlerinizde yeni düzenlemeler yapmak için uygun bir zaman, yeniliklere açık olun. İlerleyişinizde dikkatinizin dağılmaması, hedeflerinizi net bir şekilde belirlemeniz açısından hayati önem taşıyor.
Dengeler üzerinde yoğunlaşacağın bir gün seni bekliyor. İlişkilerde ince ayar yapma ihtiyacı hissedebilirsin. Sosyal çevresinde meydana gelebilecek sürpriz gelişmelere hazırlıklı ol. Ortaklı çalışmalar veya ekip projelerinde uyumun ön planda olacağı fırsatlar karşına çıkabilir. İçsel huzurunu sağlamak için düşünce ve duygularını dengelemeye özen göstermen gerekli. Estetik duygun ön planda; bu nedenle sanatla ilgili bir aktivite ile meşgul olmanın keyfini yaşayabilirsin. Ele aldığın konularda başkalarının görüşlerine önem vermek, toplumsal ilişkilerini güçlendirebilir. Kendi ihtiyaçlarına da zaman ayırmayı unutmamalısın.
Derin duyguların ve gizli hislerin yüzeye çıkma potansiyeline sahip olduğu bir dönemdesin. İçsel bir değişim söz konusu; bu, ilişkilerine yansıyan tutkulu bir enerji oluşturuyor. Çevrendekilere karşında savunmasız olma isteği duyabilirsin, bu da bağlantılarını derinleştirmenin bir yolu. Ancak dikkatli ol, duyguların yoğunluğu seni zaman zaman bunaltabilir. Gizli düşmanlıkların farkına varmak, kendini koruma içgüdülerini tetikleyebilir. Yeniliklere açık ol, içsel sesini dinle ve kararlarda cesur davran. Geçmişe dair izleri bırakıp geleceğe umutla bakabilirsin, bu süreçte kararlılığın seni destekleyecek. Kendine güven ve içsel gücünü ortaya çıkar.
Hayalperest enerjiler etrafınızı sarıyor, bu da yaratıcılığınızı besleyecek. Yeni fikirler peşinde koşmak için ideal bir gün. Sosyal ortamlarda kendinizi parlayarak ifade etme fırsatına sahip olacaksınız. İnsanlarla olan iletişiminizde samimiyet ve içtenlik öne çıkıyor, bu da bağlarınızı güçlendirebilir. Uzun zamandır üzerinde durduğunuz bir proje veya hayal, bugün somut bir adım atmanızı sağlayabilir. Hayatın sürpriz dolu yönleriyle yüzleşmekten çekinmeyin, karşınıza çıkan fırsatlar, maceraperest ruhunuzu besleyecek. Duygusallığın derinlerine dalmak ve hislerinizi paylaşmak, ilişkilerinizde anlam katmaya yardımcı olabilir. Kendinize ve başkalarına karşı hoşgörülü olmayı unutmayın; bu, ruhsal olarak daha fazla tatmin bulmanızı sağlayacak.
Bugün kararlılığın ve disiplinin öne çıkıyor. Hedeflerine ulaşmak için gereken motivasyon ve azmi hissedeceksin. İş hayatında yeni fırsatlar kapını çalabilir; bu fırsatları değerlendirirken dikkatli olmalısın. Sosyal çevrendeki ilişkiler, seni beklenmedik bir şekilde destekleyebilir. İçsel huzurunu sağlamak için kişisel zaman ayırmayı unutma. Duygusal olarak kendini güvende hissetme isteğin yoğunlaşacak, bu yüzden sevdiklerinle kaliteli zaman geçirmek sana iyi gelecek. Kariyerinle ilgili atacağın adımlar, uzun vadede seni tatmin edici sonuçlara götürebilir. Sabırlı ol ve planlarını uygulamaktan çekinme. Unutma, her adımın seni daha güçlü kılacak.
Bugün, özgürlük arayışın ve yenilikçi fikirlerin ön plana çıkıyor. Sosyal çevrenle etkileşimde bulunmak, ilham verici fikirler ve projeler geliştirmek için mükemmel bir zaman. Politeknik düşünce tarzın, seni sıradanlıktan uzaklaştırıp, başkalarına farklı bakış açıları sunmana olanak tanıyor. Beklenmedik değişimlere açık olmalısın; bu süreçte karşına çıkacak fırsatlar, hayal gücünü ve yaratıcılığını besleyecek.İçsel huzurunu sağlamak için, ruhsal olarak da beslenmene ihtiyacın var. Meditasyon veya doğa yürüyüşleri gibi sakinleştirici etkinlikler, zihnindeki karmaşayı hafifletebilir. İlişkilerde samimi ve açık olmak; zaman zaman cesur davranmayı gerektirebilir. Özgüveninle insanları etrafında toplamayı başarabilirsin. Bugün, hayallerini somut hale getirmek için atılacak adımlar için destekleyici bir zemin mevcut. Özgünlüğünü sergilemeyi ihmal etme; sadece senin gibi olanların yanında hissetmek, seni güçlendirecek.
Duygusal derinlikler, bugün içsel dünyanızı zenginleştirecek. Yaratıcılığınız canlanabilir ve sanatsal zevkler ön plana çıkabilir. Başkalarıyla olan empatik bağlarınız güçleniyor; içten bir iletişim, dostluklarınızı derinleştirebilir. Hislerinize güvenin, sezgileriniz sizi doğru yolda yönlendirecektir. Bu süreçte yalnızca kendinize değil, çevrenizdeki insanlara da ilham kaynağı olacaksınız. Gözlerinizi açın, güzellikler etrafınızı saracak. Hayallerinizi gerçekleştirmek için küçük adımlar atmak için uygun bir zaman. Kendinizi ifade etme şeklinizde cesur olun, içsel merakınızı besleyin ve yeni deneyimlere kapılarınızı açın. Duygusal denge arayışında bol bol su içmeyi unutmayın; bu, ruhsal rahatlama açısından fayda sağlayacaktır. Kendi sınırlarınızı zorlayarak, çok daha fazla şeyin üstesinden gelebileceğinizin farkına varacaksınız. Şefkat ve sevgiyle dolu bir gün sizi bekliyor.
