| XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ |
XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ
Yirminci yüzyıl başlarında Türk edebiyatında muhtelif zevk, tarz ve fikir mücadeleleri devam etmekle beraber, tarihin akışı, yeni hayat ve halkın zevki,problemleri çözmüş bulunuyordu. Divan edebiyatı ortadan kalktı. Tekke edebiyatının eski çevreleri kalmadı. Fransız taklitçisi Edebiyat-ı Cedide ifratlarından sıyrıldı. Dilde sade Türkçe hakim oldu. Nazımda aruz vezni yerini hece veznine terketti. Gelişmekte devam eden saz şiiri, kendisine doğru gelen yeni edebiyat içinde yer aldı. Bütün bunlar, hayatın ve tekâmül edip değişen yeni Türk cemiyetinin bünyesi icabı idi. Türk cemiyetini, sınıfsız, milli ve asrî bir devlet haline getiren Cumhuriyet inkılâbı bu hareketleri perçinledi. Eski tarzların her birinden kendine lâzım olan milli unsurları ve Avrupa’dan yeni şekilleri alarak teşekkül etmiş bulunan yeni edebiyat, bütün millete mal olabilecek vasıflar kazandı.
Bu edebiyatın şiirde öncüsü olan Mehmet Emin en mühim eserlerini bu yüzyıl içinde verdi. Onunla birlikte Milli Edebiyatçılar adını alan yazarların en mühimlerinden olan Ziya Gökalp, sade dille ve hece vezniyle milli şiirler yazdığı gibi, edebiyata, fikir ve ruh bakımından da milliyeti ve Türkçülüğü getirdi. Aynı grubun değerli ve ateşli bir temsilcisi olan Ömer Seyfettin çok cazip hikayelerindeki canlı ve güzel sade Türkçe ile yeni edebiyatın kesin zaferini sağladı. Enis Behiç, Halit Fahri, Orhan Seyfi, Yusuf Ziya, Faruk Nafiz, Salih Zeki gibi şairler, milli edebiyatçıların yolundan giderek, hece veznini geniş bir şekilde incelediler. Yeni tarz da şiiri biraz daha hayata ve hayatın teferruatına doğru götüren daha ileri ve daha değerli şairler yetişti. Necip Fazıl ruh âleminin mistik ürperişlerini aksettiren şiirler yazdı. Ömer Bedrettin, güzel bir Türkçe ile yerli duyguları yazdı. Ahmet Muhip ile Cahit Sıtkı hece veznini daha serbest ve tabiî bir şekilde duraksız kullanarak başarılı şiirler yazdılar. Başta Orhan Veli olmak üzere birçok yeni şairler, serbest nazımla, tabiî ve güzel bir Türkçe ile şiirler de meydana getirdiler.
Aruz veznine bağlı kalan Mehmet Akif ile Yahya Kemal, dil ve ruh bakımından yeni ve millî şiirler verdiler. Mehmet Akif Ersoy’un İstiklâl Marşı Türk’ün sesini, gücünü bütün cihana duyurdu. Ahmet Haşim ise gittikçe sadeleşen bir dille tamamen şahsî ve orijinal, sembolist şiirler yazdı. Eski saz şiiri şekline yeni bir ruh veren Rıza Tevfik de çok sevilen şiirler meydana getirdi.
Roman sahasında Halit Ziya, yeni zevke uygun değerli eserler yazdı ve dili Osmanlıca olan bazı eserlerini sade Türkçeye çevirdi. Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve millî bir ruhla yazan Hüseyin Rahmi ve Ahmet Hikmet, bu yüzyıl içinde değerli romanlar ve hikâyeler yazdılar. Modern roman ve hikaye yazarlarımızın en tanınmışları olan Halide Edip, Yakup Kadri, Reşat Nuri,Fahri Celal Göktulga, Peyami Safa, yeni edebiyatın her bakımından geniş ve değerli eserlerini meydana getirdiler. Bunlardan sonra Memduh Şevket Esendal, Sait Faik Abasıyanık, Orhan Kemal, Orhan Hançerlioğlu, Yaşar Kemal ve Haldun Taner gibi daha yeni hikayeciler de yetişti.
Tiyatro sahasında, manzum, mensur, trajedi ve komedi eserleri yazan birçok şahsiyetler bulunmakla beraber, bilhassa tiyatro eseri müellifi olarak belirenlere az rastlanmaktadır. Reşat Nuri çeşitli piyesleriyle, Halit Fahri manzum trajedileriyle, Musahipzade Celâl ve İbnürrefik Ahmet Nuri komedileriyle, en çok tanınanlardandır. Son yılların tiyatro yazarları arasında Orhan Asena, Turgut Özakman, Refik Erduran gibi isimler göze çarpmaktadır.
Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve halk zevkiyle roman, hikaye eserleri yazan Ahmet Rasim, bu yüzyıl içinde en değerli eserlerini vermiştir. Falih Rıfkı enteresan seyahat eserleri yazmıştır. Ziya Gökalp’in açtığı yolda yürüyerek edebiyatımızı ilm’i bir şekilde tetkik eden Fuat Köprülü, edebiyat tarihimiz üzerinde değerli eserler meydana getirmiştir. Bugünkü edebiyatımızda, tarih, tenkid, biyografi, ilmî ve felsefî tetkik gibi her cinsten eserler vücuda getiren yazarlar da bulunmaktadır.
Hazırlayan : UlviyeSavtur
Kaynak: Vasfi Mahir Kocatürk/Türk Edebiyatı Antolojisi
Mürekkep Kültür Sanat edebiyat Serisi:1 / 2007 / Ulviye Savtur
Bugün, hayata karşı daha tutkulu ve cesur bir yaklaşım benimseyebilirsin. İçsel enerjin yükseliyor; bu durum, yeni başlangıçlar için mükemmel bir zaman dilimi. Kendi hedeflerinin peşinden koşma arzusuyla dolacaksın. Sosyal ilişkilerde, kararlılığın ve güvenin başkalarına ilham verecek. Farklı görüşlere açık ol, zira yeni bir bakış açısı kazanmak, yaratıcılığını artırabilir. Ancak dikkatli ol; aceleci davranışların, gereksiz çatışmalara yol açabilir. Bugün, spora yönelmek veya dışarıda zaman geçirmek, sana enerji ve zindelik katacaktır. Özel bir kişiyle duygusal anlamda anlamlı bir sohbet etme olasılığın yüksek; bu, ilişkini derinleştirebilir. Hayatına biraz daha heyecan katmaya hazır ol!
Bugün, finansal konularda dikkatli olmanın önemini vurgulayan bir enerji hâkim. Harcama alışkanlıklarını sorgulama ve bütçeni gözden geçirme fırsatın var. İlişkilerde bahar tazeliği yaşanabilir; iletişimde samimi ve açık olman, tartışmaların önüne geçebilir. Kendine zaman ayırarak ruhsal olarak dinginleşmek, stresle başa çıkmana yardımcı olacaktır. Yaratıcılığını ön plana çıkarmak için uygun bir dönemdesin; sanatsal aktivitelere yönelmek, içsel huzurunu bulmana katkı sağlayabilir. Doğaya çıkmak, toprağa dokunmak ve fiziksel aktiviteler seni yeniden enerjiyle dolduracak. Unutma, gerçek mutluluklar basit ama kalıcı olanlardadır.
Bugün çevrendeki insanlarla iletişiminde daha canlı ve esnek olabilirsin. Sosyal ilişkilerin ön plana çıkacak; arkadaşların ve yakın çevrenle keyifli, anlamlı sohbetler yapma fırsatın olacak. Öğrenmeye ve yeni bilgilere açık ol; zihin açıklığın, hayatında sana yeni kapılar açabilir. İkili ilişkilerde samimiyet ve dürüstlük ön planda. Hislerini açıkça ifade etmekten çekinme; bu, bağlarını güçlendirecektir. Aynı zamanda, yaratıcılığını ön plana çıkartacak projelere yönelmek için harika bir zaman. Kendin için yeni hedefler belirleyebilirsin. Ancak, ani kararlar almaktan kaçınmalısın; düşün ve sonra harekete geç. Duygusal açıdan dengede kalmak için zaman zaman yalnız kalmaya ihtiyacın olabilir. İçsel dünyanınla barışık bir şekilde ilerleyerek, içsel huzurunu korumak sana fayda sağlayacaktır.
Bugün duygusal derinliğin ön plana çıkacak. Özellikle sevdiklerinle olan ilişkilerinde empati yeteneğinle dikkat çekeceksin. Geçmişten gelen anılar zihninde canlanabilir; bu, içsel bir yolculuğa çıkmanı sağlayabilir. Kendini ifade ederken duygu yüklü kelimeler seçebilirsin, bu da karşındakilerin üzerinde büyük bir etki bırakacak. Ailevi konularda yaşanacak bir tartışma, aranızdaki bağı yeniden gözden geçirmeni sağlayacak. Cevap verirken daha düşünceli olmayı seçersen, sorunların üstesinden daha kolay gelebilirsin. İçsel huzurunu bulmak için kendine zaman ayırmayı ihmal etme. Duygularını harmanlayarak yaratıcı projelere yönelebilirsin; bu süreç, ruhuna iyi gelecek. Özellikle korkularını geride bırakman için fırsatlar karşına çıkabilir. Kendine güven ve cesaretle adım at; bu, içsel dönüşümüne katkı sağlayacaktır.
Bugün, yaratıcılığını ve kararlılığını ön plana çıkarma fırsatını yakalayacaksın. Kendini sahnede hissetmek isteyebilir, ilgi odağı olmayı arzulayabilirsin. Daha önce üzerinde düşündüğün projeleri hayata geçirmek için güçlü bir motivasyonla dolacaksın. Sosyal ilişkilerinde cömertliğinle ve sıcaklığınla dikkat çekebilir, çevrendekileri etkileyebilirsin. Ancak, kendini fazla baskı altında hissetmemeye dikkat etmelisin; dinlenmek ve içsel ihtiyaçlarına yönelmek de önemli. Kalbinde bir yerlerde aşkın heyecanını hissetmek mümkün, unutulmaz anların kapıyı çalabilir. Kendine güvenmen, zorlukların üstesinden gelmende yardımcı olacak. Unutma, herkesin dikkatini üzerine çekmek için gösterdiğin cesaret, başarılarının temel taşlarından biri.
Detaylarla dolu bir gün seni bekliyor. Dikkatini yoğunlaştırman gereken işler ve projeler ön plana çıkıyor. Mükemmeliyetçilik eğilimlerin, yaptıkların üzerinde derin bir etki bırakabilir; bu nedenle, bugün üstlendiğin sorumluluklar konusunda dikkatli olmalısın. Eleştirmen ruhunu bir kenara bırakıp, başkalarının da katkılarını takdir etmeyi öğrenmek, ilişkilerini güçlendirecek.Sağlığın konusunda atılacak adımlar var. Kendine zaman ayırarak bedensel ve zihinsel dengeyi sağlamak için meditasyon veya doğa yürüyüşleri yapabilirsin. İleride faydasını göreceğin alışkanlıklar edinmek, sana uzun vadede huzur getirebilir.Finansal konular da dikkat gerektiriyor. Bütçeni yeniden gözden geçirerek gereksiz harcamalardan kaçınmak sana daha sağlıklı bir mali durum sunabilir. Gelişen fırsatları değerlendirmek için cesaretini toparlaman gerekebilir.İlişkilerde anlaşmazlıklar ortaya çıkabilir. Duygusal zekanı kullanarak iletişimdeki iniş çıkışları kontrol altına almak, karşılıklı anlayışı artıracak. Sevdiğinle olan bağın derinleşebilir; bu nedenle, duygu ve düşüncelerini açık bir şekilde ifade etmekten çekinme.
Bugün güzellik ve uyum arayışın ön planda. İlişkilerde dengeli bir tavır sergilemek, hem kendini ifade ederken hem de başkalarını anlamakta önemli bir yer tutuyor. Sosyal ortamlarda popülerlik kazanabilir, yeni arkadaşlıklar kurabilirsin. Ancak, karar alırken içsel sesini dinlemek ve kendi ihtiyaçlarına odaklanmakta fayda var. Duygusal ilişkilerde tekrar gözden geçirme yapman gerekebilir; belki bir gerilim yaşıyorsan, bu durumun nedenlerini anlamaya çalış. Sanatsal ve yaratıcı projelere yönelmek, ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Günlük rutininde biraz estetik katmaya, kendini daha iyi hissettirecek aktiviteler bulmaya çalışabilirsin. Dengeyi sağlamak için zamana ihtiyacın olabilir, acele etmemekte fayda var.
İçsel derinliklere yol almanın ve duygusal zorlukları aşmanın tam zamanı. Gözlemlerini derinleştir, etrafındaki insanların ruh halini daha iyi anlamaya çalış. Bugün, sezgilerinle hareket etmek sana fayda sağlayacak. İlişkilerinde şeffaflık ve samimiyet önem kazanıyor; hislerini açıkça ifade et. Geçmişe dair bazı düşünceler aklına gelebilir; bunları işlemen, ileride daha sağlam adımlar atmanı sağlayacak. Maddi konularda biraz dikkatli olman gerekebilir, harcamalarını dengelemeye çalış. Kendi ruhsal ihtiyaçlarını gözeterek, başkalarına da ilham verebilirsin. Unutma, dönüşüm sürecinde kendine nazik olmalısın.
Bugün özgürlüğe olan arzun her zamankinden daha baskın olabilir, bu da seni yeni maceralara ve keşiflere sürükleyecektir. İletişim becerilerin güçlenirken, başkalarıyla olan etkileşimlerin keyifli hale gelecektir. Sosyal çevrende kendini rahatça ifade edebilir, ilginç tartışmalara katılabilirsin. Maddi konularla ilgili düşüncelerin yenileniyor; harcamalarını gözden geçirmek ve bütçeni gözden geçirmek için iyi bir zaman. İçsel huzur arayışında, sana ilham verebilecek kitaplar veya filmlere yönelmen faydalı olabilir. Bugün, spor veya fiziksel aktivitelerle ilgilenmek ruhunu canlandıracak ve enerji seviyeni artıracaktır. Unutma, yeni deneyimlere açık olmak seni daha da besleyecek. Sevdiklerinle vakit geçirmeyi unutma, dostluk bağlarını güçlendirme fırsatını değerlendirmelisin.
İkili ilişkilerde sağlam adımlar atma zamanı. Güçlü bir destek arayışında olabilirsin, duygusal bağların derinleşmesi için fırsatlar karşına çıkacağına işaret ediyor. Kariyer alanında sabırlı ve kararlı bir tutum sergilemek, başarı getirebilir. Maddi konularda dikkatli olman gereken bir dönemdesin; harcamalarını gözden geçir. Sağlık açısından, bedenine olan duyarlılığını arttırmalısın, küçük değişiklikler büyük faydalar sağlayabilir. Bugün, içsel huzurunu bulmak için meditasyon veya yalnız kalma sürelerine yönelmek önem taşıyor. Kendini ifade etme biçiminde yenilikler denemekten çekinme, yaratıcılığın artabilir. Doğanın tadını çıkararak, kendini yenileme fırsatını yakalayabilirsin.
Sosyal çevrenizdeki dinamikler oldukça hareketlenebilir, bu da yeni fırsatları beraberinde getirebilir. Yenilikçi fikirlerinizi paylaşmak için harika bir zaman dilimindesiniz. Radikal düşünceleriniz, etrafınızdaki insanlara ilham verebilir; bu nedenle kendinizi açıkça ifade etmekten çekinmeyin. Duygusal derinliklere dalmak yerine, mantıklı çözüm yolları aramak sizi daha verimli kılacak. Beklenmedik haberlerle karşılaşabilir, bu durum karşısında esneklik ve adaptasyon yeteneğinizle dikkat çekebilirsiniz. Arkadaşlık ilişkilerinde ise uyum sağlamak için anlayışlı olmalısınız; bu, bağlarınızı güçlendirecek. Ayrıca, içsel dünyanıza kısa bir yolculuk yaparak kendinizi yenileyebilir ve motivasyonunuzu artırabilirsiniz. Unutmayın, uzak da olsa hedeflerinize ulaşmanızı sağlayacak yeni kapılar açılabilir.
Bugün duygusal derinliklerin giderek daha belirgin olacak. İçsel huzur arayışında, ruhsal bir yolculuğa çıkabilirsin. Duygusal bağlar, sevgi ve fedakarlık üzerinde yoğunlaşmak, başkalarıyla kurduğun ilişkileri güçlendirecek. İletişiminde daha açık ve samimi olmayı deneyimle. İçindeki yaratıcı potansiyeli ortaya çıkaracak aktiviteler seni besleyecek. Sanat veya yazı ile ilgilenmek, ruhunu canlandırabilir. Aynı zamanda, sezgilerin bugün oldukça güçlü. Başkalarının duygularını anlamak konusunda da oldukça yetenekli olabilirsin. Kendini ifade etme biçiminde bir revizyon yapma ihtiyacı hissedebilirsin, bu da sana özgüven kazandırır. Unutma, kendi sınırlarını çizmek ve gerektiğinde kendine alan tanımak, iç dünyanı korumak adına önemli olacak. Kendine karşı nazik ol ve hissettiklerine kulak ver.
