| XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ |
XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ
Yirminci yüzyıl başlarında Türk edebiyatında muhtelif zevk, tarz ve fikir mücadeleleri devam etmekle beraber, tarihin akışı, yeni hayat ve halkın zevki,problemleri çözmüş bulunuyordu. Divan edebiyatı ortadan kalktı. Tekke edebiyatının eski çevreleri kalmadı. Fransız taklitçisi Edebiyat-ı Cedide ifratlarından sıyrıldı. Dilde sade Türkçe hakim oldu. Nazımda aruz vezni yerini hece veznine terketti. Gelişmekte devam eden saz şiiri, kendisine doğru gelen yeni edebiyat içinde yer aldı. Bütün bunlar, hayatın ve tekâmül edip değişen yeni Türk cemiyetinin bünyesi icabı idi. Türk cemiyetini, sınıfsız, milli ve asrî bir devlet haline getiren Cumhuriyet inkılâbı bu hareketleri perçinledi. Eski tarzların her birinden kendine lâzım olan milli unsurları ve Avrupa’dan yeni şekilleri alarak teşekkül etmiş bulunan yeni edebiyat, bütün millete mal olabilecek vasıflar kazandı.
Bu edebiyatın şiirde öncüsü olan Mehmet Emin en mühim eserlerini bu yüzyıl içinde verdi. Onunla birlikte Milli Edebiyatçılar adını alan yazarların en mühimlerinden olan Ziya Gökalp, sade dille ve hece vezniyle milli şiirler yazdığı gibi, edebiyata, fikir ve ruh bakımından da milliyeti ve Türkçülüğü getirdi. Aynı grubun değerli ve ateşli bir temsilcisi olan Ömer Seyfettin çok cazip hikayelerindeki canlı ve güzel sade Türkçe ile yeni edebiyatın kesin zaferini sağladı. Enis Behiç, Halit Fahri, Orhan Seyfi, Yusuf Ziya, Faruk Nafiz, Salih Zeki gibi şairler, milli edebiyatçıların yolundan giderek, hece veznini geniş bir şekilde incelediler. Yeni tarz da şiiri biraz daha hayata ve hayatın teferruatına doğru götüren daha ileri ve daha değerli şairler yetişti. Necip Fazıl ruh âleminin mistik ürperişlerini aksettiren şiirler yazdı. Ömer Bedrettin, güzel bir Türkçe ile yerli duyguları yazdı. Ahmet Muhip ile Cahit Sıtkı hece veznini daha serbest ve tabiî bir şekilde duraksız kullanarak başarılı şiirler yazdılar. Başta Orhan Veli olmak üzere birçok yeni şairler, serbest nazımla, tabiî ve güzel bir Türkçe ile şiirler de meydana getirdiler.
Aruz veznine bağlı kalan Mehmet Akif ile Yahya Kemal, dil ve ruh bakımından yeni ve millî şiirler verdiler. Mehmet Akif Ersoy’un İstiklâl Marşı Türk’ün sesini, gücünü bütün cihana duyurdu. Ahmet Haşim ise gittikçe sadeleşen bir dille tamamen şahsî ve orijinal, sembolist şiirler yazdı. Eski saz şiiri şekline yeni bir ruh veren Rıza Tevfik de çok sevilen şiirler meydana getirdi.
Roman sahasında Halit Ziya, yeni zevke uygun değerli eserler yazdı ve dili Osmanlıca olan bazı eserlerini sade Türkçeye çevirdi. Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve millî bir ruhla yazan Hüseyin Rahmi ve Ahmet Hikmet, bu yüzyıl içinde değerli romanlar ve hikâyeler yazdılar. Modern roman ve hikaye yazarlarımızın en tanınmışları olan Halide Edip, Yakup Kadri, Reşat Nuri,Fahri Celal Göktulga, Peyami Safa, yeni edebiyatın her bakımından geniş ve değerli eserlerini meydana getirdiler. Bunlardan sonra Memduh Şevket Esendal, Sait Faik Abasıyanık, Orhan Kemal, Orhan Hançerlioğlu, Yaşar Kemal ve Haldun Taner gibi daha yeni hikayeciler de yetişti.
Tiyatro sahasında, manzum, mensur, trajedi ve komedi eserleri yazan birçok şahsiyetler bulunmakla beraber, bilhassa tiyatro eseri müellifi olarak belirenlere az rastlanmaktadır. Reşat Nuri çeşitli piyesleriyle, Halit Fahri manzum trajedileriyle, Musahipzade Celâl ve İbnürrefik Ahmet Nuri komedileriyle, en çok tanınanlardandır. Son yılların tiyatro yazarları arasında Orhan Asena, Turgut Özakman, Refik Erduran gibi isimler göze çarpmaktadır.
Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve halk zevkiyle roman, hikaye eserleri yazan Ahmet Rasim, bu yüzyıl içinde en değerli eserlerini vermiştir. Falih Rıfkı enteresan seyahat eserleri yazmıştır. Ziya Gökalp’in açtığı yolda yürüyerek edebiyatımızı ilm’i bir şekilde tetkik eden Fuat Köprülü, edebiyat tarihimiz üzerinde değerli eserler meydana getirmiştir. Bugünkü edebiyatımızda, tarih, tenkid, biyografi, ilmî ve felsefî tetkik gibi her cinsten eserler vücuda getiren yazarlar da bulunmaktadır.
Hazırlayan : UlviyeSavtur
Kaynak: Vasfi Mahir Kocatürk/Türk Edebiyatı Antolojisi
Mürekkep Kültür Sanat edebiyat Serisi:1 / 2007 / Ulviye Savtur
Bugün, cesur adımlar atmak için son derece uygun bir dönemdesin. İçinde bir enerji patlaması hissediyor olabilirsin; bu, yeni projelere başlamak veya cesaret gerektiren konularda ilerlemek için harika bir fırsat. İlişkilerde daha aktif olman bekleniyor; duygularını açığa çıkarmaktan çekinme. Karşılaştığın zorluklar, senin için yeni birer meydan okuma haline dönüşebilir. Yaratıcılığın ön plana çıkacak, bu nedenle sanatsal faaliyetlere yönelmek veya hobilerinle ilgilenmek ruhunu besleyecek. Sağlık alanında dikkatli olmalısın; yeterince dinlenmek ve enerjini dengelemek, günün dengesini korumana yardımcı olacaktır. Stratejik düşünme yeteneğinle, karşına çıkan her durumu avantaja çevirebilirsin. Başarılarınla gurur duymalı ve ilerlemeye devam etmelisin.
Bugün, içsel huzurunu arayışında yeni kapılar açabilirsin. İlişkilerde daha samimi ve derin bir iletişim kurmak isteyeceksin. Sosyal çevrendeki kişilerle olan etkileşimlerin seni zenginleştirecek. Finansal konularda, dikkatli tahminler yapmanın ve geleceğini düşünmenin önemini hissedeceksin; belki de yeni yatırımlar için uygun fırsatlar karşına çıkabilir. Yaratıcılığının zirveye çıkması, sıradanlığı kırarak ilham dolu projelere yönelmeni sağlayacak. Kendine güvenin artıyor, bu da kararlılığını pekiştiriyor. Doğayla daha fazla zaman geçirebilirsen, ruhsal olarak yenileneceksin. Unutma, içsel denge herkesin hayatında olduğu gibi senin için de bir gereklilik. Kendi ihtiyaçlarına saygı göstererek, daha güçlü bir öz benlik geliştirebilirsin.
Bugün, zihinsel enerjinin yüksek olduğu bir gün. Çevrendeki insanlarla iletişim kurmak, sosyal ortamlara katılmak ve yeni fikirler üzerinde tartışmak için harika bir zaman dilimindesin. Duygularını ifade etme isteği baskın olacak ve düşüncelerini aktarırken karşındaki kişileri etkilemeyi başaracaksın. Ancak, dikkatin çabuk dağılabilir; bu nedenle odaklanmakta zorlanman olası. Merak duygun, seni yeni öğrenme fırsatlarına yönlendirecek. Kısa yolculuklar ve yeni insanlarla tanışmak gündemde olabilir.Özellikle duygusal ilişkilerde, açık iletişime önem vermen faydalı olacak. Karşılaşacağın zorluklarda esneklik gösterebilirsen, üstesinden gelebilirsin. Kendi fikirlerinin kıymetini bilirken, başkalarının görüşlerine de kulak vermek, ilişkinin güçlenmesine katkı sağlayacak. Farklı bakış açılarıyla zenginleşecek olan gün, seni çeşitli deneyimlerle buluşturabilir.Geleceğe yönelik planların hakkında bilgi toplama isteğin artmış durumda. Bunları not almak ya da üzerinde düşünmek için zaman ayırmak, ileride işine yarayacak fırsatlar doğurabilir. Kısa vadeli hedefler konusunda bir strateji geliştirmek, seni daha yapıcı bir yola yönlendirecektir. Bugün sürprizlerle dolu, bu nedenle deneyimlerin ve hissettiklerin arasında kaybolma.
Duygusal derinliklerin ve içsel dünyanla bağ kurma ihtiyacın ön planda. Bugün, sevdiklerinle olan ilişkilerine odaklanabilirsin; onların hislerini anlamak için içgüdülerini kullanacak, samimi ve güven dolu bir iletişim geliştireceksin. Geçmişte yaşanan olayları gözden geçirmekte fayda var; bazı duygular, henüz tam anlamıyla çözülmemiş durumda. Kendini güvende hissetmek için, tanıdık ve sevdiğin ortamlarda bulunmayı tercih edebilirsin. İçsel huzurunu bulmak adına yaratıcı bir şeyler yapmak, seni ferahlatacak. Finansal konularda dikkatli olmalı, aceleci davranmamalısın. Kendine zaman tanı ve kararlarını iyice düşünerek al. Kendini iyi hissetmek için ihtiyaç duyduğun desteği, arkadaşlarından veya ailenle alabilir, onların sevgisiyle enerji toplayabilirsin.
Bugün, yaratıcı enerjilerle dolup taşmak üzere olduğun bir dönemdesin. Yenilikçi fikirlerin, kendini ifade etme biçimlerin ve sanatsal yeteneklerin ön plana çıkacak. Zihnindeki projeleri hayata geçirmek için mükemmel bir zaman dilimindesin. Başkaları üzerinde ilham verici bir etki bırakacak ve sosyal ortamlarda parlayacaksın. Sosyal ilişkilerinde keyifli anlar, arkadaşlarla yapılan paylaşımlar ve yeni tanışmalar gündeme gelebilir. Duygusal zekanı kullanarak, insanların kalbine dokunabilir, onlarla güçlü bağlar kurabilirsin. Ancak, dikkatini dağıtacak durumlara karşı hazırlıklı ol. Enerjini doğru yönlendirebilirsen, günün sonunda tatmin edici sonuçlar elde edeceksin.Karşılaştığın zorluklar, içsel büyümenin ve gelişmenin kapılarını aralayabilir. Hayatında önemli değişiklikler yapmak isteyebilirsin; bu değişikliklerin kalıcı ve olumlu olmasına dikkat et. Cesaretin ve kararlılığın sayesinde, aşmak istediğin engelleri kolaylıkla geçebileceksin. Kendine güven, etrafındakiler de bunu hissedecek ve seni destekleyecek.
Detaylara odaklanma isteğin bugün daha da güçleniyor. Gün içinde karşılaşacağın ufak sorunlar ve aksaklıklar seni rahatsız edebilir, ancak bunları çözme yeteneğinle üstesinden gelmeyi başaracaksın. İletişim becerilerin ve analitik düşünme yeteneğin, ekip çalışmalarında seni ön plana çıkaracak. Kendini ifade etme biçimine dikkat et; başkalarının duygularını veya düşüncelerini sorgularken daha hoşgörülü olmalısın. Sağlığınla ilgili konularda dikkatli olman gerekebilir; yeterince dinlenmeye zaman ayır. Kendi içsel dünyana dönerek yeniden denge sağlamaya çalışmalısın. Hedeflerine ulaşmak için disiplin ve özveri göstermen gereken bir dönemdesin. Unutma, küçük adımlar büyük sonuçlar doğurabilir.
Denge arayışında olduğun bir dönemdesin. İçsel huzurunu sağlamanın yollarını ararken, ilişkilerinde ve sosyal çevrende uyumun önem kazandığını hissedebilirsin. Karşındaki insanlarla empati kurmak, anlaşmazlıkları çözmek ve ortak paydaları bulmak adına güzel fırsatlar var. Ancak, karar verme aşamasında dikkatli olmalısın; başkalarının görüşlerine fazla kapılmak, kendi ihtiyaçlarını göz ardı etmene neden olabilir. Bugün, estetik ve güzellik duygusu ön planda. Sanatsal yönlerini keşfetmek, seni besleyecek ve ruhunu canlandıracaktır. İş veya projeler konusunda alacağın destekler, ilerlemeni kolaylaştırabilir. Ruhsal dengeyi korumaya özen göster, kendi iç sesini dinle ve başkalarıyla dengeyi bulmaya çalış.
Hedeflerine ulaşmak için kararlı bir şekilde ilerlemenin tam zamanı. Duyguların derinliğiyle hareket ederken, sezgilerine güvenmek seni doğru yola yönlendirecektir. Yakın ilişkilerde ve sosyal bağlantılarda, sözlerin dikkatle seçilmeli; aksi durumda yanlış anlaşılmalar ortaya çıkabilir. İçsel gücün, zorluklarla başa çıkmanı sağlarken, başkalarına da ilham kaynağı olabilirsin. Duygusal dönüşümler yaşayabilir, kendini yeniden keşfetme fırsatı bulabilirsin. Bu süreçte sabırlı olmalısın; yaşamına dahil olan yenilikler, uzun vadede tatmin edici sonuçlar getirebilir. Kendi sınırlarını zorlamaktan çekinme, ama dengeyi de korumayı unutma.
Bugün, macera arayışın ve keşfetme tutkun ön planda. Yeni deneyimler peşinde koşarken, cesaretin ve kararlılığın seni destekleyecek. Farklı bakış açılarıyla karşılaşmak, ufkunu genişletecek ve insan ilişkilerinde derinlemesine bağlantılar kurmana yardımcı olacak. İletişim becerilerin öne çıkarken, kalabalıkların arasında dikkat çekeceksin. Ancak, düşüncelerini paylaşırken, karşındakilerin hislerini de göz önünde bulundurmak önemli. Enerjin, sana uygulanabilir fikirler sunacak; bu fırsatı iyi değerlendirmelisin. Ayrıca, içsel huzuru bulma çabaların, kişisel gelişim alanında katkı sağlayacak. Bugün, hedeflerine ulaşmak için gerekli motivasyonu bulabilirsin, sadece hissiyatına güvenerek adımlar at. Unutma, hayat hangi yönlerde sürprizlerle dolu, hepsine açık ol!
Bugün kararlı adımlar atma zamanı. Sorumluluklarını üstlenmekteki becerilerin ön planda. İş ve özel yaşamında denge sağlamak için biraz çaba göstermen gerekebilir. Gelecek hayallerinin peşinden koşarken, mevcut kaynaklarını verimli kullanmayı unutma. Kaynaklarını doğru değerlendirirsen, hedeflerine ulaşma yolunda oldukça başarılı olabilirsin. İlişkilerde güven teması öne çıkıyor; iletişim hüsranı yaşamamak için duygularını açık bir şekilde ifade etmekte fayda var. Aşk hayatında yeni bir dönem başlatmak için cesaretini toplayabilirsin. Arkadaşlarınla olan bağlarını güçlendirmek, sana moral ve motivasyon sağlayacak. İçsel huzurunu sağlamak için biraz dinlenmeye ve kendine dönmeye zaman ayır. Akıl ve sezgiyi dengeleyerek, yaşamının her alanında olumlu değişiklikler gerçekleştirebilirsin.
Başkalarının sınırlarını aştığın, yenilikçi eylemlerle dolu bir gün seni bekliyor. İçinde barındırdığın özgürlük arzusu, alışılmış kalıpları sorgulamanı sağlayacak. Duygusal derinliklerde gezinebilir, içsel huzurunu sağlamak amacıyla meditasyon veya doğal ortamlarda zaman geçirme ihtiyacı hissedebilirsin. Sosyal çevrendeki dinamikler değişebilir; bazı ilişkilerin yeniden yapılandırılması gerekebilir. Yeni insanlarla tanışma fırsatları çıkabilir, ilham verici sohbetler seni bekliyor. Geleceğe dair cesur adımlar atman için doğru zaman. Kendini ifade etmekte zorluk çekmediğin bu süreçte, özgün düşüncelerini akıcı bir şekilde paylaşabilirsin. Günü, kendini yeniden keşfetmeye ve hayallerinin peşinden koşmaya odaklanarak değerlendirebilirsin. Hedeflerine ulaşmak için gerektiğinde radikal kararlar almaktan çekinme. Unutma ki, yenilikler her zaman seni daha ileriye götürecek.
Duygusal derinliklerin ve sezgilerin ön plana çıkacağı bir gün. İçsel hissiyatların, çevrendeki insanlarla olan iletişimini arttırabilir. Sanatsal ve yaratıcı yönlerin daha fazla kendini gösterecek; bu, ilham alacağın anlar sunabilir. Sakin kalmak önemli; zira duygusal dalgalanmalar yaşaman mümkün. Başkalarının sorunlarına duyarlılığın seni yıpratmasın; kendi sınırlarını korumaya özen göster. Sevgi dolu bir ortamda, ilişkilerin güçlenebilir. Samimi ve açık bir iletişim gökyüzünden destek almanı sağlayacak. Kendi hakkındaki düşüncelerini sorgulamak ve kendine dönmek için harika bir zaman. Unutma ki hayal gücün, seni yeni ufuklara taşıyabilir.
