| XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ |
XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ
Yirminci yüzyıl başlarında Türk edebiyatında muhtelif zevk, tarz ve fikir mücadeleleri devam etmekle beraber, tarihin akışı, yeni hayat ve halkın zevki,problemleri çözmüş bulunuyordu. Divan edebiyatı ortadan kalktı. Tekke edebiyatının eski çevreleri kalmadı. Fransız taklitçisi Edebiyat-ı Cedide ifratlarından sıyrıldı. Dilde sade Türkçe hakim oldu. Nazımda aruz vezni yerini hece veznine terketti. Gelişmekte devam eden saz şiiri, kendisine doğru gelen yeni edebiyat içinde yer aldı. Bütün bunlar, hayatın ve tekâmül edip değişen yeni Türk cemiyetinin bünyesi icabı idi. Türk cemiyetini, sınıfsız, milli ve asrî bir devlet haline getiren Cumhuriyet inkılâbı bu hareketleri perçinledi. Eski tarzların her birinden kendine lâzım olan milli unsurları ve Avrupa’dan yeni şekilleri alarak teşekkül etmiş bulunan yeni edebiyat, bütün millete mal olabilecek vasıflar kazandı.
Bu edebiyatın şiirde öncüsü olan Mehmet Emin en mühim eserlerini bu yüzyıl içinde verdi. Onunla birlikte Milli Edebiyatçılar adını alan yazarların en mühimlerinden olan Ziya Gökalp, sade dille ve hece vezniyle milli şiirler yazdığı gibi, edebiyata, fikir ve ruh bakımından da milliyeti ve Türkçülüğü getirdi. Aynı grubun değerli ve ateşli bir temsilcisi olan Ömer Seyfettin çok cazip hikayelerindeki canlı ve güzel sade Türkçe ile yeni edebiyatın kesin zaferini sağladı. Enis Behiç, Halit Fahri, Orhan Seyfi, Yusuf Ziya, Faruk Nafiz, Salih Zeki gibi şairler, milli edebiyatçıların yolundan giderek, hece veznini geniş bir şekilde incelediler. Yeni tarz da şiiri biraz daha hayata ve hayatın teferruatına doğru götüren daha ileri ve daha değerli şairler yetişti. Necip Fazıl ruh âleminin mistik ürperişlerini aksettiren şiirler yazdı. Ömer Bedrettin, güzel bir Türkçe ile yerli duyguları yazdı. Ahmet Muhip ile Cahit Sıtkı hece veznini daha serbest ve tabiî bir şekilde duraksız kullanarak başarılı şiirler yazdılar. Başta Orhan Veli olmak üzere birçok yeni şairler, serbest nazımla, tabiî ve güzel bir Türkçe ile şiirler de meydana getirdiler.
Aruz veznine bağlı kalan Mehmet Akif ile Yahya Kemal, dil ve ruh bakımından yeni ve millî şiirler verdiler. Mehmet Akif Ersoy’un İstiklâl Marşı Türk’ün sesini, gücünü bütün cihana duyurdu. Ahmet Haşim ise gittikçe sadeleşen bir dille tamamen şahsî ve orijinal, sembolist şiirler yazdı. Eski saz şiiri şekline yeni bir ruh veren Rıza Tevfik de çok sevilen şiirler meydana getirdi.
Roman sahasında Halit Ziya, yeni zevke uygun değerli eserler yazdı ve dili Osmanlıca olan bazı eserlerini sade Türkçeye çevirdi. Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve millî bir ruhla yazan Hüseyin Rahmi ve Ahmet Hikmet, bu yüzyıl içinde değerli romanlar ve hikâyeler yazdılar. Modern roman ve hikaye yazarlarımızın en tanınmışları olan Halide Edip, Yakup Kadri, Reşat Nuri,Fahri Celal Göktulga, Peyami Safa, yeni edebiyatın her bakımından geniş ve değerli eserlerini meydana getirdiler. Bunlardan sonra Memduh Şevket Esendal, Sait Faik Abasıyanık, Orhan Kemal, Orhan Hançerlioğlu, Yaşar Kemal ve Haldun Taner gibi daha yeni hikayeciler de yetişti.
Tiyatro sahasında, manzum, mensur, trajedi ve komedi eserleri yazan birçok şahsiyetler bulunmakla beraber, bilhassa tiyatro eseri müellifi olarak belirenlere az rastlanmaktadır. Reşat Nuri çeşitli piyesleriyle, Halit Fahri manzum trajedileriyle, Musahipzade Celâl ve İbnürrefik Ahmet Nuri komedileriyle, en çok tanınanlardandır. Son yılların tiyatro yazarları arasında Orhan Asena, Turgut Özakman, Refik Erduran gibi isimler göze çarpmaktadır.
Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve halk zevkiyle roman, hikaye eserleri yazan Ahmet Rasim, bu yüzyıl içinde en değerli eserlerini vermiştir. Falih Rıfkı enteresan seyahat eserleri yazmıştır. Ziya Gökalp’in açtığı yolda yürüyerek edebiyatımızı ilm’i bir şekilde tetkik eden Fuat Köprülü, edebiyat tarihimiz üzerinde değerli eserler meydana getirmiştir. Bugünkü edebiyatımızda, tarih, tenkid, biyografi, ilmî ve felsefî tetkik gibi her cinsten eserler vücuda getiren yazarlar da bulunmaktadır.
Hazırlayan : UlviyeSavtur
Kaynak: Vasfi Mahir Kocatürk/Türk Edebiyatı Antolojisi
Mürekkep Kültür Sanat edebiyat Serisi:1 / 2007 / Ulviye Savtur
Enerjinin yüksek olduğu bu günde, cesaretin ön planda. Yeni başlangıçlar ve risk almaya açık olman, hedeflerine ulaşmanda büyük bir etki yaratacak. Kendini ifade etmekte zorlanmasan iyi olur; etkileyici bir iletişim yeteneğin var, bu da başkalarını etkileyebilmeni sağlıyor. Etrafındaki insanlardan alacağın destekle, ilerlemek istediğin konularda cesur adımlar atabilirsin. Ancak, ani tepkiler vermeden önce düşünmende fayda var, sabırlı ol. Sağlık ve zindelik konularında da dikkatli olman gerekebilir; dinlenmek ve zihnini boşaltmak, günün koşturmacasında fayda sağlayacaktır. Hayatın sunduğu fırsatlara açık ol, karşına çıkan güzellikleri değerlendir!
Bugün, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerinde daha uyumlu ve anlayışlı bir tavır sergileyebilirsin. Duygusal denge arayışındasın ve bu anlamda karşında duran sorunları çözmek için içsel bir motivasyon hissedebilirsin. Bugün alacağın kararlar, uzun vadede hayatını olumlu yönde etkileyecektir. İş yerinde ya da sosyal çevrende bir takım işbirlikleri yapmak isteyebilirsin; bu, sana yeni fırsatlar sunabilir.Maddi konulara dair düşüncelerin yoğunlaşabilir. Yatırım yapmayı ya da bütçeni gözden geçirmeyi düşünebilirsin. Parasal konularda bilinçli bir yaklaşım benimsemek, ileride rahatlama sağlayacaktır. Duygusal ilişkilerde ise, sevdiğin kişiyle arandaki iletişim güçleniyor. Beklentilerini açıkça ifade etmek, size derinlik katabilir.Sağlık konusuna dikkat etmen önem taşıyor; bedenine iyi bakmak için bazı değişiklikler yapmayı düşünebilirsin. Doğa ile iç içe olmak, ruhunu canlandırman için iyi bir yol. Kendi iç dünyana dönüp, kendine zaman ayırmayı unutma. Bu süreç, sana stressiz bir gün sunabilir.
Zihin açıcı fikirler ve ilginç tartışmalar gündeminizi şekillendirecek. Sosyal çevrenizle olan bağlantılarınız güçlenirken, yeni insanlarla tanışma fırsatları da kapınızı çalabilir. Esnekliğiniz ve meraklı doğanız, farklı bakış açılarına ulaşmanızı sağlayacak; bu da yaratıcılığınızı artırabilir. Kısa yolculuklar veya aniden gelişen planlar, günlük rutininizi renklendirebilir. İletişim becerilerinizin zirveye çıkacağı bir dönemdesiniz. Bu dönemi, fikirlerinizi paylaşmak ve projelerinizi ön plana çıkarmak için değerlendirin. Ancak, aceleci kararlar vermekten kaçının; düşüncelerinizi netleştirmek için biraz zaman ayırın. Büyüleyici bağlantılar kurabileceğiniz bu süreçte, içsel sezgilerinize güvenin ve kalp sesinizi dinlemeyi ihmal etmeyin. Kısa süreli zorluklar karşısında esnekliğinizi korumak, günün sonunda size büyük bir tatmin sağlayacak.
Duygusal derinliklerin ortaya çıkması için uygun bir dönemdesin, içsel hislerinle yüzleşmek, geçmişin izlerini silmek adına fırsatlar karşına çıkabilir. Ailevi ilişkilerde yaşanan bir sorun, genele yayılmadan çözülebilir. İletişimde hassas olman, karşındakilerin kalp kırmadan ne hissettiğini anlamana yardımcı olacak. Maddi konularda sürpriz gelişmeler dikkatini çekebilir, harcamalarına dikkat etmen gerekecek. Kendine güvenin artıyor, yeni projelere başlamak için mükemmel bir zaman. Duygusal olarak beslenmeyi unutma, sevgi dolu anlar yaşaman sana iyi gelecek. Sanatsal veya yaratıcı bir uğraş, zihnini açarak ruhunu besleyebilir.
Kendine güvenin artıyor ve yaratıcılığın parlıyor. Aşk hayatında heyecan verici gelişmeler olabilir. Eski bir arkadaşın ile karşılaşabilir ve geçmişteki güzel anılar tekrar canlanabilir. Çevrendeki insanlar senin kararlılığını ve liderlik özelliklerini takdir edecek. Yenilikçi fikirlerinle dikkat çekiyorsun, bu fırsatları değerlendirmek için harika bir zaman. Kariyerin için önemli adımlar atma isteği içerisindesin, cesaretini toplayıp planlarını uygulamaya koyabilirsin. Ayrıca, sağlığına özen göstermek için kendine zaman ayırmak önem kazanıyor; biraz molayı es geçme.
Bugün detaylara olan perhizkar yaklaşımın ön plana çıkıyor. Organize olma yeteneğin ile görevlerini başarıyla tamamlayabilirsin. Ancak, mükemmeliyetçilik duygun zaman zaman seni zorlayabilir. Aceleci olmaktan kaçınmak, işleri daha akıcı hale getirebilir. İletişiminde açık olmanın ve empati kurmanın önemini unutma; çevrendekilerle derin bağlar kurabilirsin. Sağlığına dikkat etmen gereken bir zaman. Kendine iyi bakmayı ihmal etme. Sosyal ilişkilerde samimiyet arayışında olabilirsin; dostlarınla geçireceğin zaman, ruh halini olumlu yönde etkileyebilir. Hedeflerine ulaşmak için pratik bir yaklaşım sergilemek, seni beklenmedik kazançlara götürebilir. Eğitim ya da bilgi paylaşımı için uygun bir zaman; ilgi duyduğun alanlarda yeni şeyler öğrenmeye açık olmalısın.
Duygusal derinliklerinize dair bir keşif zamanı. Hayatınızdaki bağlılıklar ve ilişkilerle ilgili bazı belirsizlikler gündeme gelebilir. İçsel bir motivasyonla kendinizi yeniden değerlendirip, ilişkilerinizde ne istediğinizi anlamak isteyebilirsiniz. Özgürlüğünüze düşkün olmanıza rağmen, duygusal derinliklerinizin sizi bağlayabileceği durumlarla karşılaşabilirsiniz. Bugün, hislerinizi ifade etme ve içsel düşüncelerinizi açığa çıkartma adına cesur olmalısınız.Maddi konulara yönelik bir dikkat ve titizlik gösterebilirsiniz. Fırsatlarla dolu bir gün geçirebilir, sıradışı çözümler geliştirebilirsiniz. Ancak, aceleci davranmamaya dikkat edin. Her şeyin derinlerine inme arzusunda, yüzeysel detayları gözden kaçırmamalısınız. Kendi içsel gücünüzü keşfedecek ve bu güçle başkalarına ilham verecek bir pozisyonda olacaksınız. Cesaretinizi toplayarak kararlılıkla hareket etmek, hedeflerinizi gerçeğe dönüştürme yolunda size yardımcı olacak. Planlarınızı yapın ama esneklikten de ödün vermeyin; zira hayatta sürprizler her zaman olabilir.
Keşif ruhun canlanıyor, yeni deneyimlere açık olman sana heyecan verecek. İletişimde cesur adımlar atabilir, sosyal çevrenle güçlü bir bağ kurabilirsin. Eğitim veya öğrenimle ilgili bir fırsat ortaya çıkabilir, bu konuda adımlar atmak için harika bir zaman. Yaratıcılığını serbest bırakmak, sanatsal projelere yönelmek için motivasyon bulabilirsin. Dinleyici olmanın yanı sıra, kendi görüşlerini savunma cesaretini göstereceksin. İçine kapanmak yerine dış dünyaya açılmak, yeni bağlantılar kurmak seni besleyecek. Kendi içsel yolculuğuna zaman ayırarak, ruhsal bir denge bulmanı sağlayacak fırsatlar karşına çıkabilir. Kendine güven, hayatındaki muhteşem fırsatları yakalaman için anahtar olacak.
Bugün, hedeflerine ulaşma konusunda kararlılığın artıyor. İş hayatındaki projelerine odaklanmak için mükemmel bir zaman dilimindesin. Disiplinli çalışman ve sorumluluk alma isteğin, çevrendekilere ilham verebilir. Aynı zamanda, kişisel ilişkilerinle ilgili derinlemesine düşünmek için bir arınma dönemi içindesin. Bu süreçte, duygusal derinliklerini keşfederek, sevdiklerinle olan bağlarını güçlendirebilirsin. Sağlık konusunda dikkatli olman gereken bir dönemdesin; bedenine ve ruhuna iyi gelecek aktivitelere yönelmek, mental sağlığını da destekleyecektir. Anlayış, sabır ve irade gücünle tüm zorlukların üstesinden gelebileceğin bir gün seni bekliyor.
Sosyal çevrenle ilişkilerini güçlendirmek için harika bir gün. Arkadaşlarınla veya tanıdıklarınla olan bağlarını derinleştirmek, yeni fikir alışverişleri yapmana olanak tanıyacak. Süregelen projelerine farklı bir perspektif kazandırabilir, yaratıcı çözümler geliştirebilirsin. İkna edici bir iletişim tarzın, başkalarını etkilemene ve fikirlerini kabul ettirmene yardımcı olacak. Ancak, bağımsızlık arzusunun baskın olduğu bir dönemdesin; birlikte çalışırken kendine alan tanımayı unutma. Duygusal olarak, mevcut ilişkilerini sorgulamak isteyebilirsin; bu süreçte derin bir içgörü kazanarak daha sağlam temellere dayanan bağlar oluşturabilirsin. Kendi içsel dünyana yönelik bir keşif, seninle pek çok şeyi değiştirebilir, huzur ve tatmin arayışın bu dönemde ön planda. Sakin kalmaya çalış ve yenilikçi fikirlerinle öne çıkmaktan çekinme.
Duygusal derinliklerin içinde kaybolma ihtimalin yüksek. İçsel huzuru bulma çabası, belirsizliklerle dolu bir yolculuğa dönüşebilir. Yaratıcı yönlerin öne çıkacak; sanatsal faaliyetlerde başarı sağlayabilirsin. İlişkilerde hassasiyet, karşı tarafın hislerini anlama becerini güçlendirecek. Kendini ifade etmek, duygularını paylaşmak konusunda cesaretini toplamalısın. Mantığınla duyguların arasında denge sağlamak zor olabilir, fakat içsel sezgilerine güvenmelisin. Bugün, yeni başlangıçlar için fırsatlar doğabilir; içsel sesine kulak ver. Kendine zaman ayırmayı unutma, ruhsal dinginlik arayışında önemli adımlar atabilirsin.
