| XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ |
XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ
Yirminci yüzyıl başlarında Türk edebiyatında muhtelif zevk, tarz ve fikir mücadeleleri devam etmekle beraber, tarihin akışı, yeni hayat ve halkın zevki,problemleri çözmüş bulunuyordu. Divan edebiyatı ortadan kalktı. Tekke edebiyatının eski çevreleri kalmadı. Fransız taklitçisi Edebiyat-ı Cedide ifratlarından sıyrıldı. Dilde sade Türkçe hakim oldu. Nazımda aruz vezni yerini hece veznine terketti. Gelişmekte devam eden saz şiiri, kendisine doğru gelen yeni edebiyat içinde yer aldı. Bütün bunlar, hayatın ve tekâmül edip değişen yeni Türk cemiyetinin bünyesi icabı idi. Türk cemiyetini, sınıfsız, milli ve asrî bir devlet haline getiren Cumhuriyet inkılâbı bu hareketleri perçinledi. Eski tarzların her birinden kendine lâzım olan milli unsurları ve Avrupa’dan yeni şekilleri alarak teşekkül etmiş bulunan yeni edebiyat, bütün millete mal olabilecek vasıflar kazandı.
Bu edebiyatın şiirde öncüsü olan Mehmet Emin en mühim eserlerini bu yüzyıl içinde verdi. Onunla birlikte Milli Edebiyatçılar adını alan yazarların en mühimlerinden olan Ziya Gökalp, sade dille ve hece vezniyle milli şiirler yazdığı gibi, edebiyata, fikir ve ruh bakımından da milliyeti ve Türkçülüğü getirdi. Aynı grubun değerli ve ateşli bir temsilcisi olan Ömer Seyfettin çok cazip hikayelerindeki canlı ve güzel sade Türkçe ile yeni edebiyatın kesin zaferini sağladı. Enis Behiç, Halit Fahri, Orhan Seyfi, Yusuf Ziya, Faruk Nafiz, Salih Zeki gibi şairler, milli edebiyatçıların yolundan giderek, hece veznini geniş bir şekilde incelediler. Yeni tarz da şiiri biraz daha hayata ve hayatın teferruatına doğru götüren daha ileri ve daha değerli şairler yetişti. Necip Fazıl ruh âleminin mistik ürperişlerini aksettiren şiirler yazdı. Ömer Bedrettin, güzel bir Türkçe ile yerli duyguları yazdı. Ahmet Muhip ile Cahit Sıtkı hece veznini daha serbest ve tabiî bir şekilde duraksız kullanarak başarılı şiirler yazdılar. Başta Orhan Veli olmak üzere birçok yeni şairler, serbest nazımla, tabiî ve güzel bir Türkçe ile şiirler de meydana getirdiler.
Aruz veznine bağlı kalan Mehmet Akif ile Yahya Kemal, dil ve ruh bakımından yeni ve millî şiirler verdiler. Mehmet Akif Ersoy’un İstiklâl Marşı Türk’ün sesini, gücünü bütün cihana duyurdu. Ahmet Haşim ise gittikçe sadeleşen bir dille tamamen şahsî ve orijinal, sembolist şiirler yazdı. Eski saz şiiri şekline yeni bir ruh veren Rıza Tevfik de çok sevilen şiirler meydana getirdi.
Roman sahasında Halit Ziya, yeni zevke uygun değerli eserler yazdı ve dili Osmanlıca olan bazı eserlerini sade Türkçeye çevirdi. Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve millî bir ruhla yazan Hüseyin Rahmi ve Ahmet Hikmet, bu yüzyıl içinde değerli romanlar ve hikâyeler yazdılar. Modern roman ve hikaye yazarlarımızın en tanınmışları olan Halide Edip, Yakup Kadri, Reşat Nuri,Fahri Celal Göktulga, Peyami Safa, yeni edebiyatın her bakımından geniş ve değerli eserlerini meydana getirdiler. Bunlardan sonra Memduh Şevket Esendal, Sait Faik Abasıyanık, Orhan Kemal, Orhan Hançerlioğlu, Yaşar Kemal ve Haldun Taner gibi daha yeni hikayeciler de yetişti.
Tiyatro sahasında, manzum, mensur, trajedi ve komedi eserleri yazan birçok şahsiyetler bulunmakla beraber, bilhassa tiyatro eseri müellifi olarak belirenlere az rastlanmaktadır. Reşat Nuri çeşitli piyesleriyle, Halit Fahri manzum trajedileriyle, Musahipzade Celâl ve İbnürrefik Ahmet Nuri komedileriyle, en çok tanınanlardandır. Son yılların tiyatro yazarları arasında Orhan Asena, Turgut Özakman, Refik Erduran gibi isimler göze çarpmaktadır.
Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve halk zevkiyle roman, hikaye eserleri yazan Ahmet Rasim, bu yüzyıl içinde en değerli eserlerini vermiştir. Falih Rıfkı enteresan seyahat eserleri yazmıştır. Ziya Gökalp’in açtığı yolda yürüyerek edebiyatımızı ilm’i bir şekilde tetkik eden Fuat Köprülü, edebiyat tarihimiz üzerinde değerli eserler meydana getirmiştir. Bugünkü edebiyatımızda, tarih, tenkid, biyografi, ilmî ve felsefî tetkik gibi her cinsten eserler vücuda getiren yazarlar da bulunmaktadır.
Hazırlayan : UlviyeSavtur
Kaynak: Vasfi Mahir Kocatürk/Türk Edebiyatı Antolojisi
Mürekkep Kültür Sanat edebiyat Serisi:1 / 2007 / Ulviye Savtur
Bugün enerjin oldukça yüksek ve dinamik bir ruh hali içindesin. İleri görüşlülüğünle yeni fırsatları keşfetmenin eşiğindesin. Cesaretin, hedeflerine ulaşmanda sana yol gösterecek. İlişkilerinde dürüst ve açık olmaktan çekinme; bu, aranızdaki bağı güçlendirebilir. Ancak, sabırsızlık ve acelecilik bazı durumları zorlaştırabilir, bu yüzden dikkatli olmanda fayda var. Yaratıcılığını kullanabileceğin projelere yönelmek, kendini ifade etmenin harika yollarından biri. Sosyal çevrende ani değişiklikler de gerçekleşebilir, bu da heyecan verici tanışmalara kapı aralayabilir. Bugün, kendine güvenerek attığın adımlar gelecekte seni daha da ileri taşıyacak.
Kararlı adımlarla ilerleyeceğin bir gün. İçsel huzurunu bulmak için doğayla bağlantı kurmak isteyebilirsin. Bugün, geçmişten gelen bazı hatıralar canlanabilir ve duygusal bir derinlik yaşayabilirsin. Sosyal ilişkilerde daha tutkulu ve samimi olma ihtiyacı hissedeceksin. Özellikle sevdiklerinle olan bağlarının güçlenmesi olumlu bir etki yaratacak. İş ortamında bir takım projeler üzerinde düşünmek için uygun bir zaman. Bu süreçte, yaratıcı fikirlerinle dikkat çekmen mümkün. Tüketim alışkanlıklarına dikkat etmelisin; gereksiz harcamaların ileride sıkıntı yaratabilir. Kendine zaman ayırmayı unutmadan, dengeli bir gün geçirmen dileğiyle.
Bugün, iletişim becerilerin zirveye çıkıyor; sıcaklık ve samimiyetle etrafındaki insanlarla bağ kurabilirsin. Sosyal çevren genişleyebilir, yeni insanlarla tanışma fırsatların artıyor. Fikirlerini paylaşma isteği duyacak, ilgi alanlarınla ilgili tartışmalara katılmak keyif verecek. Ancak, dikkat etmen gereken konu, düşüncelerini ifade ederken daha dikkatli ve özenli olmak. Günün ilerleyen saatlerinde zihnindeki karmaşaların netliğe kavuşması, içsel dinginliğini bulmana yardımcı olabilir. Kısa yolculuklar veya mini geziler, ruh halini canlandıracak ve yeni bakış açıları kazanmanı sağlayacak. Unutma, bugün küçük detaylar büyük anlamlar taşır!
Bugün duygusal dalgalanmalar içerisinde kendini bulabilirsin. Aile ve yakın çevrenle olan ilişkilerin ön planda olacak, bu yüzden iletişimde dikkatli olmanda fayda var. İçsel huzurunu sağlamak için gün içinde kendine zaman ayırmalısın; belki bir yürüyüş ya da meditasyon faydalı olabilir. Eski anılar ve hatıralar, aklında yankılanabilir. Geçmişle ilgili bazı duyguların yüzeyde kalabilir; duygularını anlamak, onları kabullenmek ve bırakmak önem taşıyor. Yaratıcılığın da güçlü, yeni projelere adım atma konusunda ilham alabilirsin. Paranla ilgili yapacağın harcamalarda dikkatli olmayı unutma; gereksiz masraflardan uzak durmalısın. Alacağın haberler, geleceğin için umut verici olabilir. Kendini sevgi dolu bir ortamda bulmak, günlük stresini hafifletecek. Arkadaşlarınla geçireceğin zaman, ruhsal olarak daha iyi hissetmeni sağlayabilir.
Bugün, kendinizi güçlü ve etkileyici hissetme olasılığınız yüksek. Karizmatik enerjiniz etrafınızdaki insanları da etkileyecek ve liderlik vasıflarınız öne çıkacak. Fikirlerinizi ifade ederken cesur olun, düşüncelerinizin değerli olduğunu unutmayın. Yaratıcılığınızın zirveye ulaşması, sanatsal projelere veya hobilerinize odaklanmak için harika bir fırsat sunuyor. Sosyal ortamlarda daha fazla görünürlük kazanabilir, yeni insanlarla tanışarak bağlantılarınızı güçlendirebilirsiniz. Ancak, aşırı benmerkezci bir tavır sergileme riskine karşı dikkatli olun; başkalarına da önem vermeyi unutmayın. Kalabalıklar içindeki parıltınız, ilgi çekici bir şekilde fark edilmenize yardımcı olabilir. İlişkilerde ise samimiyet ve sıcaklık, arzu ettiğiniz derinliği bulmanıza yardımcı olacaktır. Bugün, kendinizi ifade etmenin ve aşkı beslemenin tadını çıkarın.
Dikkatli gözlem gücün ve analitik düşünme yeteneğin bugün öne çıkıyor. Gün, detaylara odaklanmak için harika bir fırsat sunuyor. İş yerinde karşılaşabileceğin küçük sorunları hemen çözmeye yönelik genel bir yaklaşım sergilemek, hem seni hem de çevrendekileri rahatlatacak. Sağlık konularında daha fazla zaman ayırman gereken bir dönemdesin; belki de spor yapmaya ya da sağlıklı beslenmeye daha fazla özen göstermelisin. İletişim becerilerin artarken, sosyal ilişkilerinde de önemli gelişmeler yaşanabilir. Sevdiklerinle yapacağın samimi sohbetler, aranızdaki bağı güçlendirecek. Gelecek ile ilgili planlarını gözden geçirdiğinde, kararlılığın ve detay odaklılığın sayesinde doğru yönü seçebilirsin.
Harmoni arayışında olduğun bir gün. İlişkilerde dengeyi sağlamak adına artistik bir yaklaşım sergileme zamanı. Sosyal ortamda öne çıkabilir, dostlarınla keyifli anlar yaşayabilirsin. Duygusal zekân, zorlukları hafifletecek. Ancak, karar alırken başkalarının fikirlerine fazla göre hareket etmemeye dikkat et. Kendine güven ve iç sesini dinle; bu sayede çevrende olumlu bir etki bırakabilirsin. Geleceğin için plan yaparken estetik unsurları hesaba katmak, yaratıcılığını ortaya koyacak alanlar yaratacak. Bugün, kalbinin sesine kulak verirsen, sürpriz güzelliklerle karşılaşabilirsin.
Bugün içsel derinliklere yolculuk yapma isteği duyabilirsin. Duygusal yoğunluklar ve sezgiler ön planda, bu da karşına çıkan durumları daha derin bir perspektiften değerlendirmeni sağlayabilir. Gizli kalmış hislerinle yüzleşmek, kendini daha net görmeni sağlayacak. İlişkilerde abartılı tepkilere açık olabilirsin; bu nedenle, karşındaki kişinin niyetlerini anlamaya çalış. Finansal konularda daha dikkatli olman gereken bir dönemdesin; harcamalarını gözden geçirmekte fayda var. Kendine dönük bir keşif süreci başlatmak için de uygun bir gün. Nefes almayı ve kendine zaman ayırmayı unutma.
Bugün macera arayışın oldukça belirgin. Yeni deneyimlere açık olmalı, sıradanlıktan uzaklaşmalısın. Günün getirdiği fırsatları değerlendirmek için cesur adımlar atabilirsin. Seyahat planları veya yeni insanlarla tanışma şansın yükselebilir. Farklı kültürlere olan ilgin, gündelik hayatına keyif katabilir. Duyguların derinleşiyor, içsel yolculuk yapmak isteyebilirsin. Kişisel gelişimin için bu süreçte kendine zaman ayırmayı unutma. İletişimsel yeteneklerin, başkalarıyla kurduğun bağları güçlendirecek. Ancak, mantığını da dinlemelisin; heyecanla aldığın kararlar sonrası pişman olmak istemezsin. Aşk hayatında ise tutku dolu anlar sizi bekliyor. Gizli sırlarını paylaşarak derinleşen ilişkiler kurabilirsin. Unutma ki özgür ruhun, bağlılık ve aşkla zenginleşebilir. Algıların yüksek, bu iletişimsel yeteneklerini iş ortamında da kullanabilirsin. Kendi düşüncelerine güven ve kendini ifade etmekten çekinme.
Yeni fırsatlara kapı aralayacak bir gün. Yaratıcı düşüncelerle dolu bir zihne sahip olacaksın, bu sayede karşılaştığın zorlukları ilginç yollarla aşabilirsin. Karar alma süreçlerinde içgüdülerine güvenmek, seni doğru yola yönlendirecektir. Sosyal çevrenle olan ilişkilerin derinleşebilir, samimi paylaşımlar dikkatini çekecek. Duygusal bağların güçlenebilir, bu da ruh haline olumlu yansıyacaktır. Maddi konularda bazı yenilikler yapmayı düşünebilirsin; harcamalarını daha dikkatli incelemen faydalı olacaktır. Kendi potansiyelini keşfetmene yardımcı olacak yeni ilgi alanlarına yönelmek için ideal zaman. Unutma, bu günkü çabaların gelecekteki başarılarının temelini atacak.
Bugün, yenilikçi fikirlerin ve bağımsız düşüncelerinin ön planda olacağı bir gün. Sosyal çevrenle kuracağın iletişimde, alışılmışın dışında yöntemler kullanarak dikkat çekebilirsin. Alternatif çözümleriyle sorunları aşman kolaylaşacak. Duygusal olarak özgür hissetme arzun, bazı ilişkilerde sürtüşmelere yol açabilir; ancak bu, kendi gerçeğini bulma yolunda atılmış önemli bir adım olabilir. Çevrendeki insanlarla olan dinamiklerine dikkat et, beklenmedik tepkilerle karşılaşabilirsin. Kendi ihtiyaçlarına yönelerek, içsel huzurunu sağlayacak aktivitelere zaman ayırmak iyi gelecek. Yaratıcılığının sınırlarını zorlayabileceğin projelere girişmek için harika bir zaman. Arkadaşlarınla yapacağın sohbetler, yeni bakış açıları kazandırabilir, bu da seni daha geniş bir ufka taşıyacak. Özgür hissetmek için alan tanıman ve başkalarına da aynı şekilde yaklaşman gerekebilir. Anlık kararlardan ziyade, uzun vadeli hedeflerine odaklanmanı tavsiye ederim.
Duygusal derinlikleri keşfetmek için harika bir gün. İçsel dünyana yönelerek, kendini ifade etmenin yollarını bulabilirsin. Yaratıcılığın artarken, sanatsal veya sezgisel işlerle ilgilenmek seni besleyecek. İlişkilerde empati gösterme yeteneğin ön plana çıkacak. Sevdiklerinle paylaşımlarında anlayışlı ve nazik yaklaşımın, bağları güçlendirebilir. Ancak, gurur veya aşırı duyarlılıkla ilişkilerde sorunlar yaşanabilir, buna dikkat et. Kendi sınırlarını belirlemekte zorluk çekebilirsin; bu yüzden hem kendine hem de başkalarına karşı net ol. Meditasyon veya doğayla zaman geçirmek, içsel huzurunu bulmana yardımcı olacak. Kendine biraz zaman ayırarak ruhunu beslemek, gününün tamamlayıcı unsuru olabilir.
