| XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ |
XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ
Yirminci yüzyıl başlarında Türk edebiyatında muhtelif zevk, tarz ve fikir mücadeleleri devam etmekle beraber, tarihin akışı, yeni hayat ve halkın zevki,problemleri çözmüş bulunuyordu. Divan edebiyatı ortadan kalktı. Tekke edebiyatının eski çevreleri kalmadı. Fransız taklitçisi Edebiyat-ı Cedide ifratlarından sıyrıldı. Dilde sade Türkçe hakim oldu. Nazımda aruz vezni yerini hece veznine terketti. Gelişmekte devam eden saz şiiri, kendisine doğru gelen yeni edebiyat içinde yer aldı. Bütün bunlar, hayatın ve tekâmül edip değişen yeni Türk cemiyetinin bünyesi icabı idi. Türk cemiyetini, sınıfsız, milli ve asrî bir devlet haline getiren Cumhuriyet inkılâbı bu hareketleri perçinledi. Eski tarzların her birinden kendine lâzım olan milli unsurları ve Avrupa’dan yeni şekilleri alarak teşekkül etmiş bulunan yeni edebiyat, bütün millete mal olabilecek vasıflar kazandı.
Bu edebiyatın şiirde öncüsü olan Mehmet Emin en mühim eserlerini bu yüzyıl içinde verdi. Onunla birlikte Milli Edebiyatçılar adını alan yazarların en mühimlerinden olan Ziya Gökalp, sade dille ve hece vezniyle milli şiirler yazdığı gibi, edebiyata, fikir ve ruh bakımından da milliyeti ve Türkçülüğü getirdi. Aynı grubun değerli ve ateşli bir temsilcisi olan Ömer Seyfettin çok cazip hikayelerindeki canlı ve güzel sade Türkçe ile yeni edebiyatın kesin zaferini sağladı. Enis Behiç, Halit Fahri, Orhan Seyfi, Yusuf Ziya, Faruk Nafiz, Salih Zeki gibi şairler, milli edebiyatçıların yolundan giderek, hece veznini geniş bir şekilde incelediler. Yeni tarz da şiiri biraz daha hayata ve hayatın teferruatına doğru götüren daha ileri ve daha değerli şairler yetişti. Necip Fazıl ruh âleminin mistik ürperişlerini aksettiren şiirler yazdı. Ömer Bedrettin, güzel bir Türkçe ile yerli duyguları yazdı. Ahmet Muhip ile Cahit Sıtkı hece veznini daha serbest ve tabiî bir şekilde duraksız kullanarak başarılı şiirler yazdılar. Başta Orhan Veli olmak üzere birçok yeni şairler, serbest nazımla, tabiî ve güzel bir Türkçe ile şiirler de meydana getirdiler.
Aruz veznine bağlı kalan Mehmet Akif ile Yahya Kemal, dil ve ruh bakımından yeni ve millî şiirler verdiler. Mehmet Akif Ersoy’un İstiklâl Marşı Türk’ün sesini, gücünü bütün cihana duyurdu. Ahmet Haşim ise gittikçe sadeleşen bir dille tamamen şahsî ve orijinal, sembolist şiirler yazdı. Eski saz şiiri şekline yeni bir ruh veren Rıza Tevfik de çok sevilen şiirler meydana getirdi.
Roman sahasında Halit Ziya, yeni zevke uygun değerli eserler yazdı ve dili Osmanlıca olan bazı eserlerini sade Türkçeye çevirdi. Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve millî bir ruhla yazan Hüseyin Rahmi ve Ahmet Hikmet, bu yüzyıl içinde değerli romanlar ve hikâyeler yazdılar. Modern roman ve hikaye yazarlarımızın en tanınmışları olan Halide Edip, Yakup Kadri, Reşat Nuri,Fahri Celal Göktulga, Peyami Safa, yeni edebiyatın her bakımından geniş ve değerli eserlerini meydana getirdiler. Bunlardan sonra Memduh Şevket Esendal, Sait Faik Abasıyanık, Orhan Kemal, Orhan Hançerlioğlu, Yaşar Kemal ve Haldun Taner gibi daha yeni hikayeciler de yetişti.
Tiyatro sahasında, manzum, mensur, trajedi ve komedi eserleri yazan birçok şahsiyetler bulunmakla beraber, bilhassa tiyatro eseri müellifi olarak belirenlere az rastlanmaktadır. Reşat Nuri çeşitli piyesleriyle, Halit Fahri manzum trajedileriyle, Musahipzade Celâl ve İbnürrefik Ahmet Nuri komedileriyle, en çok tanınanlardandır. Son yılların tiyatro yazarları arasında Orhan Asena, Turgut Özakman, Refik Erduran gibi isimler göze çarpmaktadır.
Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve halk zevkiyle roman, hikaye eserleri yazan Ahmet Rasim, bu yüzyıl içinde en değerli eserlerini vermiştir. Falih Rıfkı enteresan seyahat eserleri yazmıştır. Ziya Gökalp’in açtığı yolda yürüyerek edebiyatımızı ilm’i bir şekilde tetkik eden Fuat Köprülü, edebiyat tarihimiz üzerinde değerli eserler meydana getirmiştir. Bugünkü edebiyatımızda, tarih, tenkid, biyografi, ilmî ve felsefî tetkik gibi her cinsten eserler vücuda getiren yazarlar da bulunmaktadır.
Hazırlayan : UlviyeSavtur
Kaynak: Vasfi Mahir Kocatürk/Türk Edebiyatı Antolojisi
Mürekkep Kültür Sanat edebiyat Serisi:1 / 2007 / Ulviye Savtur
Bugün enerjinin yüksek olması, yeni başlangıçlara adım atma cesareti verebilir. İçsel motivasyonun artmasıyla birlikte, hedeflerine odaklanmak için harika bir fırsat var. Özgüvenin tavan yaparken, çevrendeki insanlara ilham verme potansiyelin de yüksek. Ancak ani kararlar almaktan kaçınmalı ve duygusal tepkilerini kontrol etmeye özen göstermelisin.Sosyal ilişkilerde daha aktif bir rol üstlenmek isteğe dönüşebilir. Arkadaşlarınla bir araya gelmek, ortak projelerde yer almak ve topluluk içinde sesini yükseltmek için ideal bir gün. Ancak, mevcut durumunu göz önünde bulundurarak, duygu ve düşüncelerini paylaşırken dikkatli olman faydalı olacaktır.Aşk hayatında tutku ve heyecan ön plana çıkabilir. Var olan ilişkinde daha derin bağlar kurma arzusu doğarken, tek başınalysan yeni flörtlere açık olmalısın. Kendine güvendiğin sürece, karşına çıkan fırsatları değerlendirmek için adımlar atabilirsin. Bugün, duygularını serbest bırakarak özgür hissetmenin tam zamanı.
Bugün sabah saatlerinde, içsel bir huzur arayışına gireceksin. Bazen hayata daha derin bir bakış açısıyla yaklaşmak gerekiyor. Aşk hayatında, sevdiğin kişiyle olan iletişimin derinleşebilir, önemli bir sohbet gerçekleştirebilirsin. Duygusal bağlar güçleniyor ve bu da ilişkinin sağlamlaşmasına katkıda bulunuyor.İş ve kariyer alanında, yaratıcılığını ön plana çıkarmak için uygun bir gün. Farklı fikirler geliştirerek, ekibin içinde kendini daha gösterişli bir şekilde ifade edebilirsin. Hatta iş arkadaşların da bu yeteneğini takdir edebilir. Yeni projelere başlamak veya mevcut işinle ilgili yenilikler yapmak için kuvvetli bir motivasyona sahip olacaksın.Finansal konulara dikkat etmelisin; harcamalarına yönelik daha temkinli olman önemli. Gereksiz harcamalardan kaçınarak, tasarruf yapmaya odaklanabilirsin. Bugün, kendine kısa bir zaman ayırarak meditasyon veya doğa yürüyüşü yapmak, zihnindeki karmaşayı dağıtabilir. Bu sayede daha net düşüncelere ulaşabilirsin. Sağlığını ihmal etmemek için dengeli beslenme ve düzenli egzersize önem vermelisin. Kendine olan güvenin artarken, çevrenle olan ilişkilerin de güçlenecek.
Düşüncelerinin akışkanlığı ve merak duygusunun ön planda olduğu bir gün. Sosyal etkileşimlerin artabilir. Yeni insanlarla tanışmak veya eski dostlarla derin sohbetler yapmak için harika bir fırsat. Zihnindeki projeler için ilham bulabilirsin; yaratıcılığını serbest bıraktığın anlar, sürpriz sonuçlar doğurabilir. Duygusal olarak, içsel karmaşaları çözmek için kendine bir alan tanı; sakin bir zihinle düşünmek sana çok şey katacak. Unutma, bazen durmak ve nefes almak, en iyi adım olabilir. İletişimde kibar olman, istemeden de olsa kırıcı olmanı engelleyecek. Kendine güvenmeyi ihmal etme; sezgilerin bu dönemde sana rehberlik edebilir.
Duygusallık ve hassasiyet bugün ön planda. Sevdiklerinle olan bağlarını derinleştirmek için iyi bir zaman. İletişim konusunda samimi ve açık olmalısın; bu, çatışmaların üstesinden gelmene yardımcı olabilir. Yine de, dış dünyadaki kaostan biraz uzaklaşmak, içsel huzurunu bulmana yardımcı olacaktır. Belirsizlikler karşısında sakin kalmayı başardığında, yeni fırsatların kapını çaldığını göreceksin. Kendine güvenini artırmak ve hedeflerine yönelik adımlar atmak için cesur olmalısın. Özen gösterdiğin bir projede ilerleme kaydedebilirsin, ancak gereksiz distraksiyonlardan kaçınmalısın. Kendine ayıracağın zaman, ruhsal ve fiziksel sağlığın için büyük önem taşıyor.
Güne enerjik ve kararlı bir başlangıç yapıyorsun. Kendine güvenin artıyor, bu da çevrendekiler üzerinde pozitif bir etki yaratıyor. İletişim becerilerin ön planda; sosyal çevrende kendini ifade etme konusunda başarılı olabilirsin. Liderlik özelliklerinle dikkat çekebilirsin, grup projelerinde sembolik bir öncü olman muhtemel. Duygusal ilişkilerde daha açık ve samimi olmalısın, hislerini paylaşmak seni özgürleştirecek. Ancak dikkatli ol; bazı durumlarda egonun devreye girmesi, ilişkilerini zedeleyebilir. Bu dönemde yaratıcılık ve sanatsal faaliyetler için harika bir zaman, hobilerine yönelmek ruhunu canlandıracak. Karşına çıkan fırsatları değerlendirirken cesur olmalısın; bu, hayatında olumlu değişimlere kapı aralayabilir. Maddi konularda temkinli olman faydalı olacak. Ani harcamalar yapmak yerine, bütçe planlaması yaparak geleceği daha güvenli hale getirebilirsin. Sağlık konusunda ise, ruhsal dengeyi sağlamak adına meditasyon veya yoga gibi sakinleştirici aktiviteler önerilir. İçsel huzurunu bulmak, günlük yaşamında sana büyük katkılar sunacak.
Bugün çevrendeki detaylara odaklanma isteği ön planda olabilir. Küçük eksiklikler ya da aksaklıklar seni rahatsız edebilir; bu nedenle mükemmeliyetçi yaklaşımın etkisiyle daha fazla eleştirel olabilirsin. İş veya kişisel projelerinle ilgili hırslı bir tutum sergilemek, belirlediğin hedeflere ulaşmanı kolaylaştırabilir. Ani gelişmelerle karşılaşabilirsin; planlarını bir kenara bırakıp esneklik göstermekte fayda var. İletişim alanında daha açık ve net olman, ilişkilerine olumlu bir yansıma yapabilir. Sağlığına dikkat etmeyi unutmamalısın; dinlenmek ve bedenine iyi bakmak önem taşıyor. Günün sonunda, yaptığın çalışmaların karşılığını alabileceğin bir döneme girmiş olacaksın; bu yüzden sabırlı ol.
Dengelerin kurulması, ilişkilerde uyum sağlanması ve sosyal ortamlarda aktif olma konusunda ön plana çıkıyorsun. Bugün sevdiklerinle birlikte keyifli anlar yaşama olanağı bulabilirsin. Fikirlerin ve düşüncelerin etrafındakileri etkileyebilir; bu nedenle iletişimde dikkatli olmanda fayda var. Yaratıcı projelere yönelmek için ilham dolu bir dönemdesin. İçsel huzurunu bulmanın yollarını ararken, kendini ifade etme biçimlerinle başkalarını etkileme gücüne sahipsin. Önemli kararlar almak için acele etme; biraz daha gözlem yaparak durumu değerlendirmen avantaj sağlayabilir. Hayatında dengeyi korumak, hedeflerine ulaşmana yardımcı olacak. Kendi ihtiyaçlarını ön plana çıkarırken, başkalarını da unutma. Harika bir denge kurman, tüm ilişkilerine pozitif bir etki yaratacak.
Gizli kalmış duygular yüzeye çıkabilir, içsel bir keşif yolculuğuna çıkabilirsiniz. Bu süreçte, yakın ilişkilerdeki derin bağları yeniden değerlendirmek için harika bir zaman. Duygusal yoğunluğun artmasıyla birlikte, bazı kararlara cesaretle yaklaşmanız gerekebilir. Kendinizi ifade etmenin yollarını bulmak, gizli hislerinizi paylaşma cesareti göstermeniz önem kazanabilir. İş yaşamında sürpriz gelişmeler söz konusu olabilir; yenilikçi fikirleriniz dikkat çekebilir. Kendi iç dünyanıza yönelmek, ruhsal olarak yenilenmek için de kaynaklar arayın. Bu dönemde sezgilerinizin gücüne güvenmek, kararlarda daha net olmanıza yardımcı olacaktır. Özgürlüğe giden yol, kendi içsel sınırlarınızı aşmaktan geçiyor. Kendinize karşı dürüst olmaktan çekinmeyin; dönüşüm süreçleri hayatınıza tazelik getirecek.
Yeni maceralara atılma arzusu içindesin. Kendini özgürce ifade etmek için fırsatlar arayabilirsin. Bugün, ilham verici insanlarla bir araya gelmek, zihin açıcı sohbetler yapmak için ideal bir zaman. Seyahat planları yapma heyecanı seni sarmalayabilir. Akşam saatlerinde, ruh hali ve zihin dinginliği arayışında meditasyon veya yoga gibi aktiviteler faydalı olabilir. İçsel huzurun, kabuğundan sıyrılarak yaşamına pozitif enerjiler taşıyacak. Sevdiklerinle olan ilişkilerde empati kurmak, iletişimini güçlendirecek ve kalp bağlarını kuvvetlendirecek. Açık fikirli ol ve yeni deneyimlere kapını arala!
Sorumluluk duygun daha fazla ön plana çıkıyor; kariyerle ilgili yeni fırsatlarla karşılaşabilirsin. Planlı hareket etme kabiliyetin, başkalarını etkileyebilir. Özgüvenin artacak, ancak aşırı titizliğin bazı ilişkilerinde gerginlik yaratabilir. Aile içinde paylaşım ve destek, sana gereken duygusal dengeyi sağlayacak. Kendi ihtiyaçlarına dikkat etmekte fayda var; biraz kendine zaman ayırmalısın. Bugün, ilişkilerdeki uyumu korumak için empati yapman önem taşıyor. Yaratıcılığını kullanarak, sıkıcı görünen olaylara farklı bir perspektiften yaklaşabilirsin.
Sıradanlıktan uzaklaşma isteği, yenilik arayışın içinde seni sarıp sarmalıyor. Varoluşsal sorgulamalar, düşündüklerinden daha derin bir boyutta yankılanabilir. Bugün, bağımsız hissetme ihtiyacı ön planda; mevcut ilişkilerdeki anlaşmazlıklar seni zihinsel olarak zorlayabilir. Ancak bu zorluklar, kendinle ve çevrenle olan bağlarını güçlendirme fırsatı sunabilecektir.Akılcı yaklaşımın ve analitik düşüncen, karışık durumları çözmende yardımcı olacak. İçinde bulunduğun sosyal çevre, ilginç fikirler alışverişine girmene olanak tanıyacak. Yaratıcı projelere yönelmek, ruhunu besleyecek; gözlemci tavrın, başkalarının bakış açılarını anlamana yardımcı olacak. Duygusal ihtiyaçlarının da dikkat gerektirdiğini unutma; kendinle barışık olmak, ruh halini dengeleyecek.Bugün, kişisel sınırlarını çizen çizgileri gözden geçir; özgürlük arayışında dengeyi bulmak, mutluluğunu artıracak. Yenilikçi düşüncenle, çevrendekilere ilham verebilirsin; içindeki potansiyeli keşfetmek için cesur adımlar atmaya hazır ol.
Bugün içsel dünyana yönelmek ve duygusal derinliklere inmek için harika bir fırsat sunuluyor. Hayal gücün ve sezgilerin çok güçlü olabilir; bu nedenle, sanatsal veya yaratıcılıkla ilgili projelere odaklanmak sana ilham verebilir. Sosyal ilişkilerde, başkalarına karşı gösterdiğin anlayış ve empati, seni daha yakın ilişkilere yönlendirebilir. Ancak, aşırı duygusal yüklere karşı dikkatli olmalısın; başkalarının problem ve sıkıntılarını üzerine almaktan kaçın. Kendine zaman ayırmak ve ruhsal rahatlama yöntemlerine yönelmek, zihninde ve kalbinde denge sağlamak için gerekli olabilir. Akşam saatlerinde, ruhunu besleyen aktivitelerde bulunmak, kendini yenilenmiş hissetmeni sağlayabilir. Kendi sınırlarını belirlemek ve içsel ihtiyaçlarını göz önünde tutmak, seni daha güçlü kılacak. Unutma, bu dönem duygusal farkındalığını artırmak için bir çağrı; hislerini dinlemek, en iyi rehberin olabilir.
