| XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ |
XX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI HAKKINDA KISA TARİHİ BİLGİ
Yirminci yüzyıl başlarında Türk edebiyatında muhtelif zevk, tarz ve fikir mücadeleleri devam etmekle beraber, tarihin akışı, yeni hayat ve halkın zevki,problemleri çözmüş bulunuyordu. Divan edebiyatı ortadan kalktı. Tekke edebiyatının eski çevreleri kalmadı. Fransız taklitçisi Edebiyat-ı Cedide ifratlarından sıyrıldı. Dilde sade Türkçe hakim oldu. Nazımda aruz vezni yerini hece veznine terketti. Gelişmekte devam eden saz şiiri, kendisine doğru gelen yeni edebiyat içinde yer aldı. Bütün bunlar, hayatın ve tekâmül edip değişen yeni Türk cemiyetinin bünyesi icabı idi. Türk cemiyetini, sınıfsız, milli ve asrî bir devlet haline getiren Cumhuriyet inkılâbı bu hareketleri perçinledi. Eski tarzların her birinden kendine lâzım olan milli unsurları ve Avrupa’dan yeni şekilleri alarak teşekkül etmiş bulunan yeni edebiyat, bütün millete mal olabilecek vasıflar kazandı.
Bu edebiyatın şiirde öncüsü olan Mehmet Emin en mühim eserlerini bu yüzyıl içinde verdi. Onunla birlikte Milli Edebiyatçılar adını alan yazarların en mühimlerinden olan Ziya Gökalp, sade dille ve hece vezniyle milli şiirler yazdığı gibi, edebiyata, fikir ve ruh bakımından da milliyeti ve Türkçülüğü getirdi. Aynı grubun değerli ve ateşli bir temsilcisi olan Ömer Seyfettin çok cazip hikayelerindeki canlı ve güzel sade Türkçe ile yeni edebiyatın kesin zaferini sağladı. Enis Behiç, Halit Fahri, Orhan Seyfi, Yusuf Ziya, Faruk Nafiz, Salih Zeki gibi şairler, milli edebiyatçıların yolundan giderek, hece veznini geniş bir şekilde incelediler. Yeni tarz da şiiri biraz daha hayata ve hayatın teferruatına doğru götüren daha ileri ve daha değerli şairler yetişti. Necip Fazıl ruh âleminin mistik ürperişlerini aksettiren şiirler yazdı. Ömer Bedrettin, güzel bir Türkçe ile yerli duyguları yazdı. Ahmet Muhip ile Cahit Sıtkı hece veznini daha serbest ve tabiî bir şekilde duraksız kullanarak başarılı şiirler yazdılar. Başta Orhan Veli olmak üzere birçok yeni şairler, serbest nazımla, tabiî ve güzel bir Türkçe ile şiirler de meydana getirdiler.
Aruz veznine bağlı kalan Mehmet Akif ile Yahya Kemal, dil ve ruh bakımından yeni ve millî şiirler verdiler. Mehmet Akif Ersoy’un İstiklâl Marşı Türk’ün sesini, gücünü bütün cihana duyurdu. Ahmet Haşim ise gittikçe sadeleşen bir dille tamamen şahsî ve orijinal, sembolist şiirler yazdı. Eski saz şiiri şekline yeni bir ruh veren Rıza Tevfik de çok sevilen şiirler meydana getirdi.
Roman sahasında Halit Ziya, yeni zevke uygun değerli eserler yazdı ve dili Osmanlıca olan bazı eserlerini sade Türkçeye çevirdi. Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve millî bir ruhla yazan Hüseyin Rahmi ve Ahmet Hikmet, bu yüzyıl içinde değerli romanlar ve hikâyeler yazdılar. Modern roman ve hikaye yazarlarımızın en tanınmışları olan Halide Edip, Yakup Kadri, Reşat Nuri,Fahri Celal Göktulga, Peyami Safa, yeni edebiyatın her bakımından geniş ve değerli eserlerini meydana getirdiler. Bunlardan sonra Memduh Şevket Esendal, Sait Faik Abasıyanık, Orhan Kemal, Orhan Hançerlioğlu, Yaşar Kemal ve Haldun Taner gibi daha yeni hikayeciler de yetişti.
Tiyatro sahasında, manzum, mensur, trajedi ve komedi eserleri yazan birçok şahsiyetler bulunmakla beraber, bilhassa tiyatro eseri müellifi olarak belirenlere az rastlanmaktadır. Reşat Nuri çeşitli piyesleriyle, Halit Fahri manzum trajedileriyle, Musahipzade Celâl ve İbnürrefik Ahmet Nuri komedileriyle, en çok tanınanlardandır. Son yılların tiyatro yazarları arasında Orhan Asena, Turgut Özakman, Refik Erduran gibi isimler göze çarpmaktadır.
Ondokuzuncu yüzyıl sonlarında sade Türkçe ile ve halk zevkiyle roman, hikaye eserleri yazan Ahmet Rasim, bu yüzyıl içinde en değerli eserlerini vermiştir. Falih Rıfkı enteresan seyahat eserleri yazmıştır. Ziya Gökalp’in açtığı yolda yürüyerek edebiyatımızı ilm’i bir şekilde tetkik eden Fuat Köprülü, edebiyat tarihimiz üzerinde değerli eserler meydana getirmiştir. Bugünkü edebiyatımızda, tarih, tenkid, biyografi, ilmî ve felsefî tetkik gibi her cinsten eserler vücuda getiren yazarlar da bulunmaktadır.
Hazırlayan : UlviyeSavtur
Kaynak: Vasfi Mahir Kocatürk/Türk Edebiyatı Antolojisi
Mürekkep Kültür Sanat edebiyat Serisi:1 / 2007 / Ulviye Savtur
Özgüven dolu bir gün seni bekliyor. İçsel motivasyonun yüksek, bu da kararlılığını artırıyor. Hedeflerine ulaşmak için gereken cesareti bulabilirsin. Ani gelişmelere açık ol, çünkü sürpriz fırsatlar kapını çalabilir. Aşk hayatında heyecan arayışında olabilirsin; yeni bir ilişkiye adım atmaya ya da mevcut ilişkiyi tazelemeye açık ol. İş ve kariyer alanında yeniliklere ve risklere girmekten çekinme, yaratıcılığın parlayacak. Enerjini doğru yönlendirirsen, çevrendekileri etkileyebilirsin. Kişisel gelişime dair atılımlar yapmak için uygun bir zaman. Unutma, hayallerinin peşinden koşarken, kararlılık ve tutku senin en büyük dostların olacak. Arkadaşlarınla geçireceğin zaman dilimi, ruh halini yükseltecek ve ilham almanı sağlayacak.
Bugün, içsel huzur arayışında daha derin bir bağ kurma isteği hissedebilirsin. İçsel düşüncelerinde kaybolmak, yaratıcı projelerinle oynamak için harika bir fırsat sunuyor. Gözlem gücün ve sezgilerin çok güçlü, bu da başkalarıyla daha derin bir empati kurmanı sağlayabilir. Maddi konularda dikkatli olmanı gerektirecek bazı durumlarla karşılaşabileceğin bir gün; harcamalarını gözden geçirmek faydalı olacaktır. İlişkilerde samimiyete önem ver, duygularını açıkça ifade etme cesaretini göster. Sağlığına özen göstermek, zihnini ve bedenini dengelemek için zaman ayırman gereken bir mesaj taşıyor. Bugün, kendini ve sevdiklerini beslemenin yollarını bul.
Farklı düşüncelerin bir araya gelmesiyle zenginleşiyorsun. Yeniliklere açık olman, içindeki merakı besliyor. Bağlantı kurma yeteneğin, sosyal çevrende dikkate değer. İletişim becerilerin, otoritelerle olan ilişkilerde olumlu etkiler yaratabilir. Anlık değişikliklere karşı hazırlıklı olmalısın, duygusal olarak dalgalanmalara kapılmamaya özen göster. Özellikle iş yaşamında düşlerin ve hedeflerinle ilgili net kararlar almak kolaylaşabilir. Kendi içindeki çatışmaların çözümü için başkalarının fikirlerine kulak vermek, seni daha güçlü kılacak. Bugün, hayal gücünü kullanarak yaratıcı projelerde kendini ifade edebilirsin. Sakin kalıp sezgine güvenmek, önündeki engelleri aşmana yardımcı olur. Sosyal etkileşimlerden alacağın enerji, ruh haline büyük katkı yapacak.
Duyguların oldukça yoğun ve derin bir şekilde yüzeye çıkabilir. Aile ve yakın arkadaşlarla olan ilişkilerde içten bir iletişim kurmak, ruhsal bağları güçlendirecektir. Sevdiklerinle geçireceğin zaman, kendini daha huzurlu ve mutlu hissetmene yardımcı olacaktır. İş veya günlük sorumlulukların söz konusu olduğunda, kendini biraz geri çekmeyi tercih edebilirsin. Ancak, planlarını uygulamada kararlılığını sürdürmelisin. İçsel sezgilerin oldukça güçlü, bu nedenle bu dönemde kalbinin sesini dinlemen hayati önem taşıyor. Kendini ifade ederken, duygularını açık bir şekilde paylaşmak, sana ve çevrendekilere büyük bir rahatlama getirebilir. Ayrıca, sanata veya yaratıcılığa yönelmek, duygusal dengeyi sağlamak adına faydalı olabilir. Günü keyifle değerlendirmek için kendine küçük sürprizler yapmayı ihmal etme.
Bugün, içindeki liderlik ruhunu daha da güçlü hissedeceksin. Sosyal çevrende dikkatleri üzerine çeken bir enerjiye sahip olacaksın. İnsanların senin görüş ve fikirlerine öncelik vermesi muhtemel; bu anı iyi değerlendir. Hayattan keyif alma arzusun artacak. İlişkilerin ve özellikle de romantik birlikteliğin, derin ve anlamlı bir etkileşim içinde gelişebilir. Yeniliklere açık ol ve kalbini dinle. İhtiyacın olan ilhamı beklenmedik yerlerden bulabilirsin. Yaratıcılığın zirve yapıyor, bunu projelerinle ifade etmek için mükemmel bir zaman. Kendine güven ve hayallerinin peşinden gitme konusunda tereddüt etme; senin içindeki ateş her şeyi mümkün kılabilir. Öğrenmeye açık ol, bu süreçte karşılaşacağın yeni fikirler sana yepyeni kapılar açacak.
Detaylara odaklanma isteği, bugün seni daha verimli hale getirebilir. Planlarını yaparken hızlı ve etkili olabilirsin, bu nedenle günlük işlerini iterken mantığını ve analiz yeteneğini ön planda tutmak faydalı olacaktır. Sevdiklerinle olan ilişkilerinde dikkatli olman gerekebilir, zira eleştirilerin yanlış anlaşılabilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; içsel huzurunu bulmak için bir şeylere ara vermek her zaman iyidir. Sağlık konusunda, küçük değişiklikler yaparak kendini daha iyi hissetmene neden olabilirsin. İlginç bilgiler, öğrendikçe seni daha da besleyebilir. Detaylara dikkat etmek, fırsatları yakalamana yardımcı olabilir.
Bugün, ilişkilerinizde denge ve uyum arayışında önemli bir dönemdesiniz. Sosyal ortamlarda kendinizi daha fazla ifade edeceğiniz, başkalarıyla derin bağlantılar kuracağınız bir gün. Duygusal zekanız ve empati yeteneğiniz, arkadaşlarınız veya partnerinizle yaşayabileceğiniz anlaşmazlıkları kolayca aşmanızı sağlayacak. Yeni tanışmalar ve karşılaşmalar, sizi beklenmedik bir şekilde harekete geçirebilir. Estetik ve sanatsal konulara olan ilginiz artacak; yaratıcı bir proje üzerine odaklanmak zihinsel olarak sizi besleyecek. Kararsızlıkların yerini daha net düşünceler alacak. Özellikle kişisel hedeflerinizle ilgili aldığınız kararlar, uzun vadede fayda sağlayabilir. Kendinize biraz zaman ayırmayı unutmayın; meditasyon veya doğada vakit geçirmek ruhsal olarak dinginlik sağlayabilir. Unutmayın, dışardan gelen geri bildirimler bazen kendi değer yargılarınızı sorgulamanıza neden olabilir, ancak içgüdülerinize güvenerek hareket etmek en iyisi.
Bugün içsel derinliklerinle yüzleşmek için harika bir fırsat sunuyor. Duyguların yoğun ve karmaşık olabilir; bu, bazı eski travmalarla yeniden yüzleşmene neden olabilir. Ancak bu deneyim, seni daha güçlü kılacak ve kendi iç dünyanı daha iyi anlamana yardımcı olacak. Kendine karşı nazik olmayı unutma.İlişkilerde daha fazla samimiyet ve açıklık talep edebilirsin. Partnerin veya yakın arkadaşlarınla olan iletişimini derinleştirmek, aranızdaki bağı güçlendirecektir. Eğer belirsizlikler yaşıyorsan, aklındaki her şeyi açıkça ifade etmekten çekinmemelisin.Maddi konularda dikkatli olman gereken bir gün. Harcamalarına dikkat etmen, ilerideki hedeflerin için faydalı olacaktır. Yeni fırsatlar karşına çıkabilir, ancak bu fırsatları değerlendirirken aceleci davranmamaya özen göstermelisin.Kendine yönelik şefkat ve öz bakım uygulamaları yapman gereken bir dönemdesin. Rahatlamak için meditasyon veya doğada zaman geçirmek, zihnini ve ruhunu tazelemeni sağlayabilir. İçsel huzurunu bulmak, sana hem günlük yaşamda hem de gelecekteki hedeflerinde yardımcı olacaktır.
Maceraperest ruhun bugün yeni keşifler ve deneyimler için can atıyor. Sıkıcı rutinin dışına çıkma arzusu, ilham verici fikirlerle dolup taşmana neden olabilir. Sosyal ilişkilerde canlılık ve neşe hakim; arkadaş gruplarında dikkat çekici bir şekilde parlayabilirsin. Kişisel ve profesyonel hayatında yeni fırsatlar kapıda; cesur adımlar atmak için doğru zaman. Ancak acele etmemek, sabırlı olmak da önemli. İçsel sezgilerine güvenmeli ve kararlarını buna göre şekillendirmelisin. Eğlenceli bir aktivite veya yolculuk, ruhunu tazeleme şansı sunabilir. Zihnindeki soru işaretlerini netleştirmek, gelecekteki hedeflerine odaklanmana yardımcı olacak.
Disiplinin, azmin ve kararlılığın ön planda olduğu bir gün. Başarı için gerekli olan adımları atma konusunda kendine güvenmelisin. Kariyerine dair yeni fırsatlar karşına çıkabilir. Bu fırsatlar değerlendirirken dikkatli ol ve içgüdülerini dinle. Duygusal olarak kendine karşı nazik ol; ruh halini dengelemek için sevdiğin aktiviteleri yapmaya zaman ayır. İkili ilişkilerde ise açık ve samimi iletişim kurmak önemli. Bazen duygularını ifade etmek zorlayıcı olabilir, ancak bu şekilde bağlantılarını güçlendirebilirsin. Bugün, sevdiklerinle paylaşımlarını artırma fırsatını yakalayabilirsin. Her adımında kararlılığını korursan, hedeflerine daha da yaklaşabilirsin. Unutma, başarı seni bekliyor.
Sosyal çevrenle olan ilişkilerin bugün daha da ön plana çıkıyor. Yenilikçi fikirlerinle insanların ilgisini çekebilirsin. Aklında bazı projeler veya işbirlikleri varsa, bunları gerçekleştirmek için harika bir zaman. Duygusal anlamda kendini ifade etmede yaratıcı bir yaklaşım benimseyebilirsin. Kendi ihtiyaçlarınla başkalarının beklentileri arasında denge kurmakta zorlanabilirsin. Özgürlüğüne düşkün yapın, başkalarının standartlarına uymak yerine kendi özgünlüğünü sergilemek isteyebilir. Dinamik bir gün seni bekliyor, yenilikçi bakış açınla çevrendekilere ilham verebilirsin. Hem sosyal paylaşımların hem de bireysel projelerin için yaratıcı olanakları değerlendirmek için kendine zaman ayırmalısın.
Duygusal derinliklerin ve sezgilerin ön planda olduğu bir gün. İçsel dünyanla temas kurmak için harika bir fırsat sunuyor. Sanatsal ve yaratıcılıkla ilgili aktiviteler yapmak, ruhunu beslemek için faydalı olabilir. Fikirlerini paylaşma isteği duyabilirsin; bu, başkalarıyla kuracağın anlamlı bağlantılara yol açabilir.İlişkilerde daha anlayışlı ve empatik olma eğilimindesin. Sevdiklerinle duygusal bağlarını güçlendirecek konuşmalar yapabilir, duygusal derinlikteki paylaşımlar gerçekleştirebilirsin. Ancak başkalarının duygusal yüklerini üstlenme riskin var; bu nedenle, sınırlarını korumaya özen göster. Kendine zaman ayırmak, zihinsel ve ruhsal sağlığın için gerekli.Eğitim veya bilgi edinme konularında ilgi duyabilirsin; yeni şeyler öğrenmek, merakını giderip kafanı boşaltmana yardımcı olabilir. Bugünün ruh halinle uyumlu olarak, sezgilerine güvenmek ve içsel sesini dinlemek, doğru kararlar almanı kolaylaştıracak. Kendine vakit ayırmayı unutma, doğanın içinde kaybolmak, seni yenileyen bir deneyim olabilir.
